Konkordatoda Malvarlığı Defteri ve Rehinli Mal Değerlemesi | İİK m.298
Güncel kontrol tarihi: 16 Eylül 2026. Konkordato projesinin gerçekçi biçimde değerlendirilebilmesi için borçlunun malvarlığının yalnız muhasebe kayıtlarında görünmesi yeterli değildir. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununun m.298 hükmü, komiserin borçlunun mallarının defterini tutmasını ve malların kıymetlerini takdir etmesini; rehinli malların değerinin ise alacaklılar, borçlu ve konkordato oylaması bakımından özel usulle belirlenmesini düzenler.
Kısa ve Net Cevap
İİK m.298 uyarınca komiser, görevlendirilmesinden sonra borçlunun mallarının defterini tutar ve kıymetlerini takdir eder. Başka yerde bulunan mallar, o yer icra dairesi aracılığıyla deftere geçirilebilir ve değerlenebilir. Rehinli malların kıymet takdiri kararı rehinli alacaklılara ve borçluya bildirilir. İlgililer, kıymet takdirinin kendilerine bildirilmesinden itibaren yedi gün içinde ve masrafını önceden vermek kaydıyla mahkemeden yeniden değerleme isteyebilir. Rehinli taşınmazın kıymeti gerektiğinde Sermaye Piyasası Kanununa göre yetkilendirilmiş değerleme kuruluşları/uzmanları üzerinden belirlenebilir.
İİK m.298 Neden Önemlidir?
Konkordatoda teklif edilen ödeme oranının, borçlunun malvarlığının ve alacaklıların iflas hâlinde elde edebileceği muhtemel tutarın doğru belirlenmesi gerekir. Malvarlığı değeri hatalıysa konkordato projesinin uygulanabilirliği, tasdik şartları ve rehinli alacakların hangi kısmının teminatlı sayılacağı da hatalı hesaplanabilir.
M.298 bu nedenle yalnız teknik bir “envanter” maddesi değildir. Alacaklı çoğunluğu, rehinli alacağın oy hakkı, tasdik karşılaştırması ve projenin ekonomik gerçeğe uygunluğu bakımından temel veri üretir.
Malvarlığı Defterini Kim Tutar?
Kanun görevi komisere verir. Komiser, borçlunun malvarlığını muhasebe kayıtları, tapu ve araç sicilleri, banka ve depo kayıtları, stok listeleri, makine-ekipman kayıtları ve diğer belgeler üzerinden tespit eder; malları deftere geçirir ve kıymetlerini takdir eder.
Komiserin görevi yalnız borçlunun verdiği listeyi aynen kabul etmek değildir. Kayıtlar ile fiili durum arasında fark varsa bunu araştırmalı ve mahkemeye doğru ekonomik tablo sunmalıdır.
Hangi Mallar Deftere Yazılır?
Borçluya ait taşınmazlar, araçlar, makine ve ekipman, stoklar, demirbaşlar, kıymetli haklar, ticari alacaklar ve ekonomik değer taşıyan diğer malvarlığı unsurları konkordato incelemesinin kapsamına girebilir. Malın üçüncü kişinin zilyetliğinde olması borçluya aitse deftere geçirilmesine engel değildir.
Buna karşılık mülkiyeti üçüncü kişiye ait bir malın borçlunun işletmesinde bulunması, malı otomatik olarak borçlunun malvarlığı yapmaz. Finansal kiralama, emanet, kiralama veya istihkak ilişkileri doğru sınıflandırılmalıdır.
Borçlunun Başka Şehirdeki Malları Nasıl Değerlenir?
İİK m.298, başka yerde bulunan malların o yer icra dairesi aracılığıyla deftere geçirilmesi ve kıymetlerinin takdir edilmesi imkânını düzenler. Bu yöntem komiserin her malın bulunduğu yere bizzat gitmek zorunda kalmadan resmi icra organından yardım almasını sağlar.
Yerel icra dairesi tarafından yapılan tespit ve değerleme, komiserin konkordato dosyasındaki toplam envanter ve raporlamasına dahil edilir.
Defter Tutulurken Sicil Kayıtları Kontrol Edilir mi?
Evet. Tapu, trafik sicili, ticaret sicili, taşınır rehni sicili ve ilgili diğer resmi kayıtlar malın mülkiyeti ile üzerindeki rehin, haciz ve takyidatları belirlemek için önemlidir. Borçlunun muhasebe kayıtlarında görünmeyen bir rehin veya üçüncü kişi hakkı malın konkordato değerini doğrudan etkileyebilir.
Özellikle rehinli mallarda rehin derecesi, alacak tutarı ve teminat limiti değerleme ile birlikte kayda alınmalıdır.
Kıymet Takdiri Hangi Tarihe Göre Yapılır?
Konkordato değerlendirmesinde güncel ekonomik değer esastır. Eski satın alma bedeli, vergi değeri veya muhasebe net defter değeri piyasa değerini her zaman yansıtmaz. Komiser, malın niteliğine uygun değerleme yöntemi kullanmalı ve raporda hangi tarihte hangi verilerin esas alındığını göstermelidir.
Piyasa koşullarının hızlı değiştiği varlıklarda değerleme tarihi özellikle önem taşır. Tasdik aşamasına kadar ciddi değer değişikliği olursa güncelleme ihtiyacı doğabilir.
Rehinli Mallar Neden Ayrı Değerlenir?
Rehinli malın değeri, alacaklının alacağının ne kadarının teminat altında olduğunu belirler. İİK m.302’de rehinli alacakların konkordato çoğunluğundaki hesabı, m.298 uyarınca takdir edilen rehin kıymetiyle bağlantılıdır. Rehin değeri alacağın altında kalıyorsa teminatsız kalan bölüm farklı statüde değerlendirilebilir.
Rehinli takip ve satış sınırları için Konkordatoda Rehinli Alacaklı Takip ve Satış Yapabilir mi? rehberimiz incelenebilir.
Rehinli Malın Değerini Kim Belirler?
İlk kıymet takdiri komiser tarafından yapılır. Komiser teknik uzmanlık gerektiren durumlarda bilirkişi veya uzman değerleme desteği kullanabilir. Taşınmaz değerlemesinde Sermaye Piyasası Kanunu çerçevesinde yetkili değerleme kuruluşları veya uzmanları özellikle önem taşır.
Komiserin değer tespiti soyut kanaate değil, denetlenebilir piyasa verisine ve uygun değerleme metoduna dayanmalıdır.
Değerleme Kararı Kime Bildirilir?
Rehinli malların kıymet takdirine ilişkin karar, rehinli alacaklılara ve borçluya bildirilir. Bu bildirim, yedi günlük yeniden değerleme talep süresinin başlaması bakımından kritik önemdedir.
Dosyada bildirimin hangi tarihte yapıldığı açıkça kayıt altına alınmalıdır. Süre hesabı, değerlemenin hazırlandığı tarih değil usulüne uygun bildirim tarihi üzerinden yapılır.
Yeniden Değerleme Talep Süresi Kaç Gün?
Yedi gündür. İİK m.298’e göre ilgililer, kıymet takdirinin kendilerine bildirilmesinden itibaren yedi gün içinde mahkemeden rehinli malın yeniden kıymet takdirini isteyebilir.
Bu süre kısa olduğu için rehinli alacaklı ve borçlu bildirimi aldıktan sonra değerleme raporunu derhâl incelemelidir. Değerin piyasa gerçeklerinden önemli ölçüde farklı olduğu düşünülüyorsa karşılaştırılabilir satış, ekspertiz veya teknik rapor hazırlanmalıdır.
Yeniden Değerleme Masrafını Kim Öder?
Yeniden kıymet takdiri isteyen kişi, masrafı önceden vermek zorundadır. Kanun bu şartı açıkça öngörür. Masraf yatırılmadan yalnız itiraz dilekçesi verilmesi yeniden değerleme sürecinin işletilmesi bakımından yeterli değildir.
Talep eden alacaklı ise ve yeni değerleme sonucunda kıymet önemli ölçüde değişirse, kanunun şartları çerçevesinde değerleme masrafının borçludan istenmesi mümkün olabilir.
“Önemli Ölçüde Değişiklik” Ne Demektir?
Kanun sabit bir yüzde belirlememiştir. İlk değer ile mahkemece yaptırılan yeni değer arasındaki farkın ekonomik sonuç doğuracak derecede önemli olup olmadığı somut olaya göre değerlendirilir. Rehinli alacağın teminatlı/teminatsız bölümünü veya oy hesabını etkileyen fark daha büyük önem taşır.
Değerleme yöntemindeki hata, yanlış metrekare, eksik ekipman, hukuki takyidatın gözden kaçması veya emsal piyasa verisinin hatalı kullanılması önemli farkın nedeni olabilir.
Taşınmaz Değerlemesinde SPK Lisanslı Kuruluş Zorunlu mu?
İİK m.298, rehinli taşınmazların kıymetinin Sermaye Piyasası Kanunu uyarınca yetkilendirilmiş kişi veya kuruluşlar tarafından belirlenebilmesine ilişkin özel düzenleme içerir. Uygulamada özellikle yüksek değerli ticari taşınmazlarda lisanslı değerleme, raporun teknik güvenilirliğini ve karşılaştırılabilirliğini artırır.
Somut mahkeme ve komiser kararında hangi uzmanlık türünün kullanılacağı, taşınmazın niteliği ve değerleme ihtiyacı esas alınır.
Makine ve Ekipman Nasıl Değerlenir?
Makine ve ekipmanda marka, model, üretim yılı, çalışma saati, bakım geçmişi, teknik kapasite, ikinci el piyasası ve işletmede kurulu olmasının yarattığı söküm/taşıma maliyetleri dikkate alınabilir. Yalnız fatura bedeli veya muhasebe amortismanı gerçek satış değerini göstermeyebilir.
Özel üretim hattı veya piyasası sınırlı ekipmanda uzman teknik bilirkişi desteği gerekebilir.
Stokların Değerlemesinde Nelere Bakılır?
Stok değerlemesinde ürünün satılabilirliği, son kullanma veya moda riski, hasar, kalite, piyasa fiyatı ve satış için gerekli iskonto dikkate alınmalıdır. Muhasebe kayıtlarındaki maliyet değeri ile kısa sürede paraya çevrilme değeri farklı olabilir.
Konkordato projesi stokların normal faaliyet içinde satılmasını öngörüyorsa, tasfiye değeri ile işletme devam değeri arasındaki fark ayrıca açıklanmalıdır.
Alacakların Değeri Nasıl Belirlenir?
Borçlunun üçüncü kişilerden olan ticari alacakları nominal tutarla kayıtlı olsa bile tahsil kabiliyeti farklı olabilir. Vade, teminat, borçlunun mali durumu, çekişme, icra/dava aşaması ve geçmiş tahsil performansı göz önünde bulundurulmalıdır.
Şüpheli veya tahsili gecikmiş alacağın yüzde yüz tahsil edilecekmiş gibi projeye konulması konkordatonun gerçekçiliğini bozar.
Rehinli Malın Değeri Oy Hakkını Nasıl Etkiler?
İİK m.302 uyarınca rehinli alacaklar, rehin kıymetiyle karşılanan kısım bakımından adi konkordato çoğunluğunda aynı şekilde hesaba katılmaz; kıymet takdiri sonucunda teminatsız kalan bölüm önem kazanır. Bu nedenle m.298 değerlemesi yalnız rehinli alacaklı ile borçlu arasındaki teminat tartışması değildir.
Yanlış değer, alacaklılar toplantısındaki alacak tutarı çoğunluğunu ve dolayısıyla tasdik sürecini etkileyebilir.
Değerleme Konkordatonun Tasdik Şartlarını Nasıl Etkiler?
İİK m.305 uyarınca teklif edilen tutarın borçlunun kaynaklarıyla orantılı olması ve alacaklıların iflas hâlinde elde edebileceği muhtemel tutarla karşılaştırılması gerekir. Borçlunun malları yanlış değerlenirse bu karşılaştırma da güvenilir olmaz.
Bu nedenle m.298 envanter ve kıymet takdiri, tasdik aşamasının maddi temelini oluşturur.
Eksik Mal Bildirimi Ne Sonuç Doğurur?
Borçlu malvarlığını eksik bildirir veya önemli varlıkları gizlerse komiserin denetimi ve konkordato projesi yanıltılır. Bu davranış konkordatonun başarı ihtimali, borçlunun dürüstlüğü ve m.292 kapsamında alacaklıları zarara uğratma amacı bakımından ağır sonuç doğurabilir.
Komiser, kayıt dışı varlık tespit ederse malvarlığı defterini ve raporlarını güncellemeli, mahkemeyi bilgilendirmelidir.
Üçüncü Kişiye Ait Mal Deftere Yazılırsa Ne Olur?
Mülkiyeti üçüncü kişiye ait malın borçlunun malı gibi değerlenmesi konkordato aktifini yapay biçimde yükseltir. Finansal kiralama, kira, emanet veya istihkak iddiaları mutlaka incelenmelidir.
Üçüncü kişi mülkiyet hakkını belgeleyebiliyorsa ilgili mal konkordato malvarlığı hesabında doğru hukuki statüyle gösterilmelidir.
Değerleme Sonrası Mal Satılırsa Ne Olur?
Değerleme yapılmış olması borçluya malı serbestçe satma yetkisi vermez. Taşınmaz, işletmenin faaliyeti için önemli taşınır veya devamlı tesisat söz konusuysa İİK m.297’deki mahkeme izni şartı uygulanır. Rehinli malın mühlet içindeki satışı bakımından ayrıca m.295/2’nin koşulları aranır.
Tasarruf yetkisi sınırları için Konkordatoda Borçlunun Tasarruf Yetkisi rehberimiz kullanılabilir.
Rehinli Alacaklı İçin Kontrol Listesi
- Kıymet takdiri bildiriminin tarihini kaydedin.
- Rehin sözleşmesindeki limit ve dereceyi kontrol edin.
- Komiser değerini güncel bağımsız piyasa verisiyle karşılaştırın.
- Hata varsa yedi günlük süre içinde yeniden değerleme talebini hazırlayın.
- Gerekli gider avansını talep süresi içinde yatırın.
- Yeni değer, alacağın teminatsız bölümünü değiştiriyorsa oylama hesabını güncelleyin.
Borçlu İçin Kontrol Listesi
- Tüm malvarlığı listesini sicil ve muhasebe kayıtlarıyla eşleştirin.
- Üçüncü kişiye ait malları ayrı gösterin.
- Rehin ve takyidat bilgilerini eksiksiz bildirin.
- Eski ekspertiz değerlerine güvenmeden güncel piyasa verisi sağlayın.
- Yeniden değerleme talebi gelirse karşılaştırılabilir emsal ve teknik belgeleri sunun.
- Değerleme sonuçlarını konkordato projesi, kaynak tablosu ve oylama hesaplarına yansıtın.
Sık Yapılan Hatalar
- Muhasebe net defter değerini doğrudan piyasa değeri kabul etmek,
- rehinli malın üzerindeki derece ve limiti gözden kaçırmak,
- yedi günlük yeniden değerleme süresini kaçırmak,
- masraf avansını yatırmadan talebin tamam olduğunu sanmak,
- üçüncü kişiye ait malı borçlu aktifine eklemek,
- değerleme değişikliğini m.302 oy hesabına yansıtmamak.
Sık Sorulan Sorular
Konkordato malvarlığı defterini kim tutar?
Komiser tutar ve malların kıymetlerini takdir eder.
Başka şehirdeki mallar nasıl değerlenir?
Bulundukları yer icra dairesi aracılığıyla deftere geçirilebilir ve değerlenebilir.
Rehinli malın değerini kim belirler?
İlk kıymet takdiri komiser tarafından yapılır; teknik uzmanlardan yararlanılabilir.
Değerleme kararı kime bildirilir?
Rehinli alacaklılara ve borçluya bildirilir.
Yeniden değerleme süresi kaç gündür?
Bildirimden itibaren yedi gündür.
Masrafı kim yatırır?
Yeniden değerleme isteyen kişi masrafı önceden verir.
Değer önemli ölçüde değişirse masraf borçludan alınabilir mi?
Alacaklı tarafından talep edilen yeniden değerlemede kanundaki şartlarla masrafın borçludan istenmesi mümkündür.
Taşınmaz için SPK lisanslı değerleme kullanılabilir mi?
Evet. Kanun rehinli taşınmaz değerlemesinde Sermaye Piyasası Kanunu çerçevesindeki yetkili değerleme sistemini öngörür.
Rehin değeri oy hakkını etkiler mi?
Evet. M.302’de teminatsız kalan bölümün hesabı bakımından m.298 kıymeti önemlidir.
Değerleme yapılınca mal serbestçe satılabilir mi?
Hayır. M.297 ve rehinli malda m.295’in izin/satış kuralları ayrıca uygulanır.
Resmî Kaynaklar
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu – m.298 ve bağlantılı m.295, m.297, m.302, m.305
- Sermaye Piyasası Kurulu – değerleme kuruluşları ve mevzuat
Sonuç
İİK m.298, konkordato projesinin ekonomik gerçeğe dayanması için borçlunun malvarlığının resmi ve denetlenebilir biçimde tespit edilmesini sağlar. Komiser malları deftere geçirir, kıymetlerini belirler ve rehinli varlıklar için özel bildirim/değerleme usulünü uygular. Rehinli alacaklı ile borçlu, bildirimden itibaren yedi gün içinde masrafı peşin vererek mahkemeden yeniden kıymet takdiri isteyebilir. Doğru değerleme; rehinli alacağın teminatlı bölümünü, oy hesabını ve tasdik karşılaştırmasını doğrudan etkilediği için konkordato dosyasının temel teknik aşamalarından biridir.
Hukukçu İncelemesi
Bu içerik Av. Halil Bakırcı tarafından 16 Eylül 2026 tarihinde İİK m.298 ile bağlantılı m.295, m.297, m.302 ve m.305 hükümleri esas alınarak hazırlanmış ve güncel kanun metni kontrol edilmiştir. Doğrulanmamış karar numarası kullanılmamıştır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
