Matbaa Baskı Onayı Sonrası Hata: Sorumluluk ve Yeniden Basım
Müşterinin baskı provasını onaylaması, matbaanın sonraki bütün üretim hatalarından kurtulduğu anlamına gelmez. Önce hatanın onaylanan içerikte mi bulunduğu, yoksa matbaanın onaydan sonra yanlış dosyayı kullanması veya üretimi hatalı yapması nedeniyle mi doğduğu belirlenir. Belirli özellikte basılı ürün hazırlanmasını konu alan eser sözleşmesinde 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.471–478; özen, uyarı, iş sahibinin talimatı, inceleme, kabul ve ayıp haklarını birlikte düzenler.
Prova onayı, tamamlanmış eserin tesliminden sonraki kabul ile aynı işlem değildir. Dosya sürümü, onayın kapsamı, matbaanın üstlendiği redaksiyon veya tasarım işi ve baskının hangi aşamada bulunduğu sonucu değiştirir. Bu yazı, ticari katalog, broşür, ambalaj ve benzeri baskı işlerinde sorumluluğun nasıl ayrılacağını inceler.
Matbaa hangi sonucu ve hangi kontrolü üstlendi?
TBK m.470 uyarınca yüklenicinin belirli bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin de bedel ödemeyi üstlenmesi eser sözleşmesidir. İşletmenin kendi metni ve görselleriyle belirli sayıda katalog hazırlatması bu kapsamda incelenir. Matbaanın yalnız basım mı, yoksa tasarım, dizgi, metin düzeltme ve baskıya hazırlık işlerini de mi üstlendiği belirlenmelidir. Hazır basılı mal satın alınmasıyla siparişe özgü üretim aynı hukuki ilişki değildir.
Teklifte ayrı kalem olarak gösterilen redaksiyon, yalnız sayfa düzeninden farklı bir borçtur. Müşteri metnindeki bütün teknik veya ticari bilgilerin doğruluğunu matbaanın kendiliğinden garanti ettiği söylenemez. Buna karşılık matbaa açıkça metin kontrolünü üstlenmişse, müşterinin son onayı bu edimin gereği gibi yerine getirilip getirilmediği sorusunu ortadan kaldırmaz. İş bölümü belge üzerinden ortaya konmalıdır.
Sözleşmede sayfa sayısı, baskı adedi, kâğıt, renk, kesim, cilt, kaplama ve teslim takvimi bulunmalıdır. Metin sorumluluğu ile üretim özellikleri ayrı gösterilmelidir. “Baskı onayı müşteriye aittir” kaydı, kâğıt cinsinin değiştirilmesine veya onaylı dosyanın eksik basılmasına genel izin sayılamaz. Temel sözleşme yapısı için TBK m.470 kapsamında eser sözleşmesi açıklaması bu ayrımı tamamlar.
Uyuşmazlıkta hangi dosyanın onaylandığı nasıl belirlenir?
Baskı dosyası birkaç kez değişmişse yalnız dosya adından hareket edilmemelidir. Onay mesajının ekindeki dosya, gönderim tarihi, sayfa sayısı ve içerik karşılaştırılır. “Son”, “son yeni” veya “baskı son” adı taşıyan farklı dosyalar aynı belge değildir. Matbaanın üretime verdiği dosyanın, müşterinin onay verdiği sürümle gerçekten aynı olup olmadığı ortaya konmalıdır.
Düzeltme listesi gönderilmesi ile düzeltilmiş son dosyanın onaylanması da ayrıdır. Müşteri bazı değişiklikleri şart koşmuşsa, matbaanın bu şartları tamamlamadan önceki dosyayı üretime vermesi ayrıca incelenir. Onayın yalnız belirli sayfalara, yalnız metne veya yalnız renk düzenine ilişkin olup olmadığı yazışmadan anlaşılmalıdır. Bir unsurun onaylanması diğer bütün unsurların yeniden kontrol edildiği anlamına gelmez.
Dosya aktarımında mesajın tamamı ve asıl ek korunmalıdır. Ekran görüntüsünde dosyanın yalnız adının görünmesi içerik kimliğini her zaman ispatlamaz. Mümkün olan durumda gönderilen ve basılan dosyalar elektronik incelemeyle karşılaştırılır. Onayı veren kişinin işletme adına hangi yetkiyle hareket ettiği de gerekiyorsa belirlenir. Teslim sonrası uyuşmazlıkta onay zincirinin geriye doğru kurulması, yanlış baskının hangi aşamada oluştuğunu gösterebilir.
Onaydan sonra müşteri yeni fiyat, yeni tarih veya farklı iletişim bilgisi istemişse değişikliğin matbaaya ne zaman ulaştığı belirlenir. Üretime geçilmiş olan kısım ile henüz basılmamış kısım ayrı incelenir. İlk onaya uygun ve değişiklik talebinden önce tamamlanmış üretim, sırf müşterinin tercihi sonradan değiştiği için matbaanın hatası sayılmaz. Buna karşılık matbaanın kabul ettiği yeni talimatı uygulamadan üretimi sürdürmesi ayrı değerlendirilir. Hangi sürümün bağlayıcı kaldığı, değişikliğin kabulü ve fiilî üretim zamanıyla birlikte ortaya konmalıdır.
Değişiklik işleminin maliyeti de bu zaman ayrımına bağlıdır. Yeniden dizgi, yeni kalıp veya iptal edilen malzeme gideri isteniyorsa bunun hangi talimattan doğduğu açıklanır. Matbaanın kendi yanlışını düzeltme maliyetiyle müşterinin sonradan talep ettiği ek iş birbirine karıştırılmamalıdır. Yeni işin bedeli konusunda yazışma bulunması, önceki baskı ayıbının koşulsuz kabul edildiğini tek başına göstermez. Tarafların hangi işi hangi ücretle sürdürdüğü ve önceki itirazın nasıl sonuçlandığı ayrı kaydedilmelidir.
Prova onayı neden teslimden sonraki kabul değildir?
Üretim başlamadan verilen prova onayı, yapılacak işin kapsamını netleştirir. TBK m.477’de düzenlenen eserin kabulü ise ortaya çıkarılmış eserin açıkça veya örtülü biçimde kabul edilmesiyle ilgilidir. Önceden verilen onay, henüz yapılmamış baskının bütün teknik özelliklerinin uygun bulunduğu anlamına gelmez. Matbaa onaylı içeriği doğru malzeme ve üretim şartlarıyla gerçekleştirmekle yükümlü olmaya devam eder.
Prova yalnız dijital ekran üzerinde incelenmişse, fiziksel üründe değerlendirilecek her özellik için aynı sonuç çıkarılamaz. Kâğıt kalınlığı, cilt dayanımı veya kesim ölçüsü gibi hususlar dijital dosyadan tamamen anlaşılmaz. Renk konusunda hangi kontrol yönteminin kabul edildiği ve sözleşmenin hangi toleransı içerdiği belirlenir. Kanunun bütün baskılar için tek bir renk sapması oranı belirlediği ileri sürülemez.
Teslim tutanağındaki ifade ayrıca önem taşır. Sadece koli ve adet teslimini gösteren belgeyle, teknik incelemenin tamamlandığını belirten kapsamlı kabul kaydı aynı değildir. Buna rağmen teslimden sonra inceleme ve bildirim yapılmaması, TBK m.477 uyarınca kabul sonucu doğurabilir. Müşteri, prova onayının sınırlı olduğunu ileri sürerken teslim sonrasındaki kendi davranışlarını da değerlendirmelidir; önceki onay ile sonraki kabul birbirine karıştırılmamalıdır.
Yanlış bilgi müşterinin onayladığı metinde bulunuyorsa kim sorumlu olur?
TBK m.476, ayıbın yüklenicinin açık uyarısına rağmen iş sahibinin verdiği talimattan doğması veya başka bir nedenle iş sahibine yüklenebilmesi hâlinde iş sahibinin ayıp haklarını kullanamayacağını düzenler. Müşterinin hazırladığı ve bilinçli olarak koruduğu içerik ile matbaanın sonradan oluşturduğu yanlışlık bu çerçevede ayrılır. Hatanın kaynağı belirlenmeden yalnız son imzaya bakılarak sorumluluk kurulmaz.
Matbaanın görevi baskıyla sınırlıysa, işletmenin verdiği ürün kodu, iletişim bilgisi veya uzmanlık gerektiren teknik verinin doğruluğunu hangi ölçüde kontrol etmesinin beklendiği sözleşmeye göre değerlendirilir. Matbaanın bilmediği ticari bir bilginin yanlışlığıyla, kendi dizgi işlemi sırasında rakam atlaması aynı değildir. Müşterinin malzemeyi sağlaması, matbaanın kendi müdahalesinden doğan hatayı müşteriye yüklemesini sağlamaz.
Redaksiyon hizmeti ayrıca satın alınmışsa inceleme farklılaşır. Matbaanın taahhüt ettiği kontrolün kapsamı, yaptığı düzeltmeler ve müşteriye sunduğu son dosya karşılaştırılır. Müşteri belirli bir düzeltmeyi reddetmişse bu ret açıkça gösterilmelidir. Genel bir onay formu, hangi hatanın kim tarafından bilindiğini her zaman açıklamaz. Talimatın içeriği ve ayıbın o talimattan doğduğu arasındaki bağ, sorumluluk değerlendirmesinin merkezindedir.
Matbaa gördüğü hatayı bildirmeden baskıya devam edebilir mi?
TBK m.471, yüklenicinin sadakat ve özen borcunu mesleki ve teknik kurallara göre belirler. TBK m.472 ise iş sahibinin sağladığı malzemedeki ayıp veya işin gereği gibi ve zamanında yapılmasını tehlikeye düşüren durum ortaya çıktığında hemen bildirim yapılmasını gerektirir. Matbaanın gerçekten fark ettiği üretim engelini sessizce geçmesi, sırf müşteriden genel onay aldığı gerekçesiyle açıklanamaz.
Uyarı, sorunun niteliğini ve sonucunu anlaşılır biçimde göstermelidir. Basılacak metnin okunamayacağı, görselin üretime uygun olmadığı veya verilen ölçünün kesim alanıyla çakıştığı yönündeki teknik açıklama ilgili dosyaya bağlanmalıdır. Her siparişe eklenen soyut bir “sorumluluk müşteriye aittir” cümlesiyle, somut riski açıklayan uyarı aynı değildir. Uyarının karşı tarafa ulaştığı ve hangi cevabın alındığı saklanmalıdır.
İş sahibi açık uyarıya rağmen aynı şekilde üretim talimatı verirse TBK m.476 şartları bu somut ilişki üzerinden değerlendirilir. Matbaa sorunun başka bir bölümünü kendisi oluşturmuşsa uyarı o farklı hata için genel muafiyet sağlamaz. Belirli bir görsel çözünürlüğü riski için verilen onay, yanlış sayfaların birleştirilmesine izin değildir. Teknik riskin sınırı ile müşterinin talimatının sınırı aynı dosyada görünmelidir.
Onay doğruyken yanlış dosya veya hatalı malzeme kullanılırsa ne olur?
Son onay doğru olduğu hâlde eski dosyanın basılması, sayfanın eksik kalması veya kararlaştırılandan farklı malzeme kullanılması, müşterinin metin tercihinden ayrı bir üretim sorunudur. Sözleşmeye uygun eser meydana getirme borcu TBK m.470 ve m.471 çerçevesinde incelenir. Matbaa, prova onayını bu sonraki aykırılığın gerekçesi olarak kullanamaz. Önce onaylı dosya ve gerçek baskı arasındaki fark ölçülebilir biçimde belirlenir.
Matbaanın sağladığı malzemenin ayıplı olması durumunda TBK m.472, yüklenicinin iş sahibine karşı satıcı gibi sorumluluğunu düzenler. Kâğıt veya baskı malzemesinin müşteriden geldiği durumda ise gereken özenle kullanma, hesap ve artanı geri verme borcu söz konusudur. Malzemenin kim tarafından sağlandığı, üretim hatasının nedenini ve ilgili hukuki dayanağı etkiler. Malzeme ile işçilik kusuru aynı değerlendirmeye indirgenmemelidir.
Baskının başka tesiste yapılması da sözleşme tarafını kendiliğinden değiştirmez. TBK m.471’de işin yaptırılması ve m.116’da ifa yardımcıları bakımından sorumluluk incelenir. Müşteriyle sözleşme yapan matbaa, yalnız alt üreticinin adını vererek kendi borcunu devretmiş olmaz. Hangi işin kime gördürüldüğü ve hangi hatanın o süreçte doğduğu belirlenir; müşterinin yanlış tüzel kişiye talep yöneltmesi önlenmelidir.
Hata üretim devam ederken görülürse ne yapılır?
TBK m.473/2, eserin yüklenicinin kusuru yüzünden ayıplı veya sözleşmeye aykırı meydana getirileceği açıkça görülüyorsa iş sahibine üretim sırasında müdahale imkânı tanır. İş sahibi uygun süre vererek ayıbın giderilmesini, aksi hâlde hasar ve masraf yükleniciye ait olmak üzere onarımın veya işe devamın üçüncü kişiye verileceğini ihtar edebilir. Bu, baskı tamamlandıktan sonraki ayıp haklarından farklı bir düzenlemedir.
Matbaaya yapılan bildirimde hangi dosyanın basıldığı, hangi kısmın hatalı olduğu ve üretimin ne kadarının tamamlandığı açıklanmalıdır. Durumun düzeltilmesi için teknik olarak yapılabilecek işlem belirlenir. Üretimin durdurulması ile siparişten kişisel sebeple vazgeçilmesi aynı değildir. İhtarın amacı, sözleşmeye uygun üretimin sağlanması ve hatalı baskı miktarının artmasının önlenmesidir.
Başka matbaaya iş verilmeden önce mevcut üretimin sayımı ve dosya teslimi kayıt altına alınmalıdır. TBK m.473/2’deki süre ve ihtar koşulları atlanarak bütün yeni masrafların otomatik biçimde ilk matbaaya yükleneceği söylenemez. Tamamlanan kısmın kullanılabilirliği, düzeltme imkânı ve teslim tarihine kalan süre teknik incelemeye dahil edilir. Acil ticari ihtiyaç, hukuki dayanağı ve masrafın gerçek bağlantısını açıklama gereğini ortadan kaldırmaz.
Teslim alınan baskıdaki hata hangi sürede bildirilmelidir?
TBK m.474, iş sahibinin teslimden sonra işlerin olağan akışına göre imkân bulur bulmaz eseri incelemesini ve ayıpları uygun sürede bildirmesini gerektirir. Eser sözleşmesinde bu hüküm uygulanırken ticari mal satışındaki iki veya sekiz günlük süreler otomatik olarak aktarılmaz. Sözleşmenin taraflarının şirket olması, basım işinin hukuki niteliğini tek başına satışa dönüştürmez.
İnceleme, siparişin özelliğine uygun yapılmalıdır. Sayfa sırası, baskı adedi, kesim, cilt ve onaylı içerik karşılaştırılır. Sadece üstteki tek ürünün kontrol edilmesi bütün partinin aynı nitelikte bulunduğunu göstermez. Farklı üretim partileri veya teslim günleri varsa bunlar ayırılarak kaydedilir. Hatanın tespit edildiği tarih, teslim tarihi ve matbaaya bildirim tarihi ayrı tutulur.
TBK m.477, inceleme ve bildirimin ihmalini kabul sonucuna bağlar; sonradan ortaya çıkan ayıp gecikmeksizin bildirilmelidir. Kasten gizlenen veya usulüne uygun incelemede fark edilemeyen ayıplar bakımından kanuni sorumluluk devam eder. Bildirim hazırlanırken eser sözleşmesinde ayıp ihbarı açıklaması kullanılabilir; ancak dosyanın onay ve üretim ayrımı somut metne ayrıca işlenmelidir.
Ücretsiz yeniden basım her durumda istenebilir mi?
TBK m.475, yüklenicinin sorumlu olduğu ayıpta dönme, ayıp oranında bedel indirimi ve aşırı masraf gerektirmeyen ücretsiz onarım haklarını düzenler; genel hükümlere göre tazminat hakkı saklıdır. Eser iş sahibinin kullanamayacağı veya hakkaniyet gereği kabulünün beklenemeyeceği ölçüde ayıplıysa dönme şartı incelenir. Her küçük baskı farkı tam bedel iadesini gerektirmez; önemli içerik hatası da sırf ürün fiziksel olarak basıldığı için önemsiz sayılamaz.
Yeni baskı yapılması, uyuşmazlığın giderilmesi için taraflarca kararlaştırılabilir. Ancak TBK m.475’te satıştaki gibi ayrı bir ayıpsız benzeriyle değiştirme seçeneği açıkça sayılmış değildir. Talep, ayıbın giderilmesi, onarımın teknik imkânı ve aşırı masraf sınırı üzerinden doğru kurulmalıdır. Bütün siparişin baştan üretilmesi gereken durum ile belirli sayfaların veya cildin düzeltilmesi aynı giderim değildir.
Etiket yapıştırma, sayfa değiştirme veya yeniden ciltleme teklifinin eseri sözleşmedeki amaca uygun kılıp kılmadığı değerlendirilir. Müşteri, basılı ürünün kullanım amacını bozan çözümü yalnız ucuz olduğu için kabul etmek zorunda değildir. Buna karşılık yeterli giderim imkânı bulunurken daha kapsamlı yeni tasarım istemek ayrı iş niteliği taşıyabilir. Kullanılabilir ve hatalı miktarlar ayrılmalı, seçilen hakkın kapsamı bunlara göre açıklanmalıdır.
Yeniden basım yetişmezse kampanya giderleri de istenebilir mi?
Baskının belirli bir fuar, satış kampanyası veya dağıtım tarihine yetişmesi kararlaştırılmışsa takvim, sözleşmedeki ifa borcunun parçasıdır. Matbaanın bu amacı bilip bilmediği ve hangi teslimi taahhüt ettiği belirlenir. Ayıbın giderilmesi tek başına geç teslimden doğan bütün zararları ortadan kaldırmaz. Bununla birlikte her gecikmenin bütün ticari faaliyetin kaybından sorumluluk doğurduğu da söylenemez.
TBK m.112 ve m.475 çerçevesinde ek zararın ayıplı veya gecikmiş üretimle bağlantısı kurulmalıdır. Zorunlu ikinci dağıtım, işe yaramayan tarihli baskı ve belgelendirilen düzeltme giderleri ayrı açıklanır. Başka matbaaya yapılan ödemenin tamamı ile ilk matbaadan istenen bedel iadesinin aynı zararı iki kez karşılayıp karşılamadığı incelenir. Kullanılmayan malzeme ve geri alınan tutarlar net hesaba yansıtılır.
İş sahibinin zararın artmasına etkisi TBK m.114 ve m.52 çerçevesinde değerlendirilir. Açık hata fark edildikten sonra dağıtıma devam edilmişse bu kararın nedeni önem taşır. Aynı şekilde matbaanın sunduğu zamanında ve yeterli giderim teklifinin reddi de dosyada açıklanmalıdır. Marka itibarının zarar gördüğünü söylemek, somut zarar hesabının yerine geçmez; talep edilen her kalemin dayanağı ve ekonomik sonucu gösterilmelidir.
Hatalı baskılar ve elektronik dosyalar nasıl korunmalıdır?
Baskı imha edilmeden veya tamamı dağıtılmadan önce uyuşmazlığı gösterecek ürünler korunmalıdır. Saklanan parçanın hangi teslim ve üretim partisine ait olduğu belirtilir. Hatalı sayfa tek başına ayrıldığında cilt sırası veya bütün ürünle bağlantısı kaybolabilir. Bu nedenle ürünün bütünlüğü, ambalaj bilgisi ve teslim belgesi birlikte değerlendirilir. Fotoğraf, fiziksel incelemeyle görülebilen bütün özelliklerin yerine geçmez.
HMK m.199 kapsamında elektronik dosyalar ve yazışmalar belgedir. Son onaylı dosya, düzeltme listesi, üretime gönderilen dosya ve matbaanın cevabı aynı kayıt dizisinde korunmalıdır. Sonradan dosyanın üzerine kaydetmek, önceki sürümün karşılaştırılmasını güçleştirir. Teknik inceleme HMK m.266 uyarınca bilirkişi gerektirebilir; bilirkişi, içerik ve üretim farkının hangi aşamada oluştuğunu açıklamalıdır.
Delilin yok olacağı veya ileride ileri sürülmesinin önemli ölçüde zorlaşacağı durumlarda HMK m.400 kapsamında delil tespiti istenebilir. Bu başvuru, ayıp bildiriminden ayrı yürütülür. İnceleme talebi yalnız “baskı kötüdür” şeklinde kalmamalı; karşılaştırılacak sürüm, hatalı sayfalar, renk veya cilt özelliği ve miktar gösterilmelidir. Mahkemenin hukuki değerlendirmesiyle bilirkişinin teknik tespiti birbirinden ayrıdır.
Ücret, zamanaşımı ve ticari başvuru birlikte nasıl ele alınır?
TBK m.479, aksi yöndeki sözleşmesel düzen dikkate alınarak eser bedelinin teslimde muaccel olması kuralını getirir. Ödeme yapılmış olması, bütün baskı özelliklerinin incelendiğini her durumda tek başına göstermez; fakat kabul, ihbar ve sözleşme kayıtlarıyla birlikte değerlendirilir. Matbaanın ücret talebi ile müşterinin ayıp hakkı ayrı ayrı somutlaştırılmalıdır. Hata tartışması varken açıklamasız biçimde bütün hesap kalemleri yok sayılmamalıdır.
TBK m.478 uyarınca taşınmaz yapı dışındaki ayıplı eser davaları teslimden başlayarak iki yılda zamanaşımına uğrar; yüklenicinin ağır kusuru varsa eserin niteliğine bakılmaksızın yirmi yıllık süre uygulanır. Bu dava süresi, teslimden sonra uygun zamanda yapılması gereken ayıp bildiriminin yerine geçmez. Açık hatayı iki yıl boyunca bildirmeden beklemek, yalnız zamanaşımı dolmadığı için bütün hakların korunduğu anlamına gelmez.
İki işletmenin ticari faaliyetleriyle ilgili baskı uyuşmazlığında TTK m.4–5 kapsamında ticari dava niteliği ve asliye ticaret mahkemesinin görevi incelenir; mahkeme bulunmayan yerde m.5/4 dikkate alınır. Konusu para olan alacak veya tazminat davasında TTK m.5/A uyarınca dava öncesi arabuluculuk gerekir. Anlaşmada yeniden basım seçiliyorsa doğru dosya, adet, teslim günü, eski ürünlerin durumu ve ek zararların kapsamı açık yazılmalıdır.
Sık sorulan sorular
Baskı onayı imzaladım; matbaa her hatadan kurtulur mu?
Hayır. Onayın hangi içerik ve özellikleri kapsadığı belirlenir. Müşterinin kabul ettiği metinle, matbaanın sonradan yanlış dosya veya malzeme kullanması ayrı durumlardır. TBK m.471–477 çerçevesinde hatanın kaynağı, uyarı, talimat ve teslim sonrası kabul birlikte incelenir; tek imza bütün üretim aykırılıklarını ortadan kaldırmaz.
Dijital prova onayı kâğıt ve cilt kalitesinin kabulü müdür?
Dijital dosyadan değerlendirilemeyen fiziksel özellikler için otomatik kabul sonucu çıkarılamaz. Hangi üretim özelliklerinin sözleşmede kararlaştırıldığı ve hangi kontrolün yapıldığı belirlenir. Prova onayı, TBK m.477’deki tamamlanmış eserin kabulünden ayrıdır. Teslimden sonraki inceleme ve uygun sürede bildirim yükümlülüğü devam eder.
Müşterinin metnindeki yanlış ürün kodundan matbaa sorumlu mu?
Matbaanın üstlendiği kontrol ve hatanın kaynağı belirlenir. Yalnız basım işiyle teknik içerik doğrulaması aynı borç değildir. TBK m.476 kapsamındaki iş sahibine yüklenebilen sebep incelenirken matbaanın redaksiyon taahhüdü, kendi değişikliği ve fark ettiği soruna ilişkin uyarı borcu da göz önünde tutulur.
Eski dosya basıldıysa son onay mesajı neden önemlidir?
Son onay mesajı, bağlayıcı dosyanın ve değişikliklerin belirlenmesine yardım eder. Ancak mesajın asıl eki de korunmalıdır; yalnız dosya adı yeterli olmayabilir. Onaylanan sürümle üretime verilen sürüm karşılaştırılarak hatanın müşteri talimatından mı, matbaanın dosya seçiminden mi doğduğu ortaya konur.
Matbaanın genel sorumluluk müşteriye aittir kaydı uyarı sayılır mı?
Genel kayıtla somut teknik riskin açıklanması aynı değildir. TBK m.472 ve m.476 bakımından hangi sorunun hangi sonuçla bildirildiği ve müşterinin nasıl talimat verdiği önemlidir. Belirli bir risk için alınan onay, matbaanın farklı bir üretim hatasından kurtulmasını kendiliğinden sağlamaz.
Basım devam ederken başka matbaaya geçebilir miyim?
TBK m.473/2, yüklenicinin kusuruyla aykırı eser oluşacağının açıkça görülmesi hâlinde uygun süre ve ihtarla üçüncü kişiye onarım veya işe devam imkânını düzenler. Bu koşullar incelenmeden bütün yeni masrafın ilk matbaaya yüklenmesi otomatik değildir. Mevcut üretim ve hatalı miktar önce belgelenmelidir.
Ticari baskı hatasını mutlaka iki veya sekiz günde mi bildirmeliyim?
İş eser sözleşmesi niteliğindeyse TBK m.474 ve m.477 uygulanır. Teslimden sonra imkân bulur bulmaz inceleme, uygun sürede bildirim; sonradan çıkan ayıpta gecikmeksizin ihbar gerekir. Ticari satışın iki ve sekiz günlük süreleri, yalnız taraflar şirket diye bu ilişkiye doğrudan aktarılmaz.
Bütün siparişin ücretsiz yeniden basılması kanuni seçenek mi?
TBK m.475 dönme, indirim ve şartları varsa ücretsiz onarımı düzenler; satıştaki gibi ayrı bir değiştirme seçeneği saymaz. Yeniden basım taraflarca çözüm olarak kararlaştırılabilir. Hukuki talep ayıbın giderilmesi, teknik imkân ve aşırı masraf sınırıyla ilişkilendirilmelidir; her hata koşulsuz yeni üretim gerektirmez.
Hatalı broşürleri dağıttıktan sonra tazminat isteyebilir miyim?
Dağıtımın zamanı, hatanın ne zaman fark edildiği ve eserin kabulü ayrı incelenir. TBK m.114 ve m.52 uyarınca zararın artmasına etkili davranışlar tazminatı etkiler. Açık hatayı bilerek dağıtıma devam etmenin sonucu açıklanmalıdır. İleri sürülen net zarar ve matbaanın ihlali arasındaki bağ belgelenmelidir.
Baskı hatası için iki yıllık süre varken hemen bildirim gerekir mi?
Evet. TBK m.478’deki teslimden başlayan dava zamanaşımı, TBK m.474 ve m.477’deki inceleme ve bildirim yükümlülüğünden farklıdır. Zamanaşımının dolmamış olması, zamanında bildirilmeyen açık ayıp bakımından kabul sonucunu ortadan kaldırmaz. Ağır kusurda yirmi yıllık süre de aynı ayrımla değerlendirilir.
Başvuru ve dosya hazırlığı
Matbaa uyuşmazlığında onaylı dosya, basılan ürün ve düzeltme yazışmaları aynı incelemede karşılaştırılır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu, İstanbul ve Mersin ofisleriyle Mersin merkezli Türkiye geneli dosya yönetiminde hatanın içerikten mi üretimden mi doğduğunu, ihbar zamanını ve uygun giderim talebini birlikte değerlendirir. Dosya görüşmesi için onay ve teslim tarihleriyle baskının mevcut durumunu belirterek iletişime geçebilirsiniz.
Resmî kaynaklar ve mevzuat
- 6098 sayılı TBK m.52, 112, 114, 116 ve 470–479
- 6100 sayılı HMK m.199, 266 ve 400
- 6102 sayılı TTK m.4, 5 ve 5/A
Mevzuat kontrol tarihi: 24 Ekim 2026.
İlgili hukuk rehberleri
İstanbul ve Mersin ofisleri
İstanbul · Polaris Plaza
Maslak Ahi Evran Caddesi, Polaris Plaza No:21, Kat:9, 34475 Sarıyer/İstanbulMersin · Profit İş Merkezi
İhsaniye Mahallesi, 4903. Sokak, Profit İş Merkezi No:23, Kat:3, Daire:14, 33070 Akdeniz/MersinHukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
