Memur Sendikası Genel Kurulunda Toplantı ve Karar Yeter Sayısı Nedir? | 4688 m.10 (2026)

Kamu görevlileri sendikalarında genel kurulun hukuken geçerli biçimde toplanması ile toplantı açıldıktan sonra karar alması iki ayrı çoğunluk hesabına bağlıdır. 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu m.10, toplantı yeter sayısını ve karar yeter sayısını birbirinden ayrı düzenlemiştir. Bu ayrım yapılmadan hazırlanan genel kurul tutanakları, özellikle ilk toplantının açılması veya ikinci toplantıda alınan kararlar bakımından uyuşmazlık yaratabilir.

Toplantı yeter sayısında esas alınan sayı, genel kurulu oluşturan üye veya delege tam sayısıdır. Karar yeter sayısında ise esas alınan sayı, toplantıya fiilen katılan üye veya delege sayısıdır. İkinci toplantıdaki “salt çoğunluk aranmaz” hükmü yalnız toplantının açılmasına ilişkindir; kararların alınmasında katılanların salt çoğunluğu kuralı devam eder.

1. Toplantı yeter sayısının kanuni dayanağı
2. Salt çoğunluk ne demektir?
3. Üye tam sayısı nasıl belirlenir?
4. Delege tam sayısı nasıl belirlenir?
5. İlk toplantı için örnek hesaplar
6. İlk toplantıda çoğunluk olmazsa ne olur?
7. İkinci toplantı için 15 günlük üst süre
8. İkinci toplantıda salt çoğunluk
9. Karar yeter sayısı
10. Karar yeter sayısı örnekleri
11. Toplantı ve karar yeter sayısı farkı
12. Organ seçimleri
13. Tüzükte çoğunluk hükümleri
14. Olağanüstü genel kurul
15. Hazır bulunanlar listesi
16. Toplantı sırasında katılım azalırsa
17. Yeter sayıya aykırılık
18. Mahkeme ve kayyım
19. Uygulama kontrol listesi
20. Sık sorulan sorular

1. Toplantı yeter sayısı hangi hükümde düzenlenmiştir?

4688 m.10, genel kurulun ilk toplantısı için toplantı yeter sayısını üye veya delege tam sayısının salt çoğunluğu olarak belirler. Sendika şubesi, sendika veya konfederasyon genel kurulu ilk kez toplanırken genel kurulu oluşturan toplam kişi sayısının yarısından fazlası hazır bulunmalıdır.

Genel kurul üyelerden oluşuyorsa üye tam sayısı; delegelerden oluşuyorsa delege tam sayısı hesap tabanıdır. Önceki genel kurula katılan kişi sayısı, toplantıya geleceğini bildirenlerin sayısı veya yönetimin tahmini bu tam sayının yerine geçmez.

Genel kurulun üyelerle veya delegelerle oluşması 4688 m.9’a tabidir. Şube genel kurulları ve üye sayısı bini aşan sendikaların genel kurulları delegelerle yapılabilir. Ayrıntı için 1000 üye eşiği ve delege sistemi incelenebilir.

2. Salt çoğunluk ne demektir?

Salt çoğunluk, esas alınan sayının yarısından fazlasıdır. 100 kişilik tam sayıda 51, 101 kişide 51, 300 kişide 151 ve 501 kişide 251 kişi salt çoğunluğu oluşturur. Tam yarı yeterli değildir.

Bu matematiksel kural toplantı tutanaklarında açıkça gösterilmelidir. Genel kurulu oluşturan tam sayı ile gerekli salt çoğunluk ayrı satırlarda yazılmalı ve hazır bulunanların sayısıyla karşılaştırılmalıdır.

Salt çoğunluk hesabında küsuratlı sonuç çıkarsa yarıyı aşan ilk tam sayı alınır. Örneğin 251 kişinin yarısı 125,5 olduğundan salt çoğunluk 126’dır.

3. Üye tam sayısı nasıl belirlenir?

Genel kurul doğrudan üyelerden oluşuyorsa toplantıya katılma hakkına sahip üyelerin güncel toplamı esas alınır. Üyeliği sona ermiş kişiler listeye dahil edilmemeli; üyeliği kesinleşmiş kişiler de keyfi biçimde dışarıda bırakılmamalıdır.

Üyeliğin kazanılması 4688 m.14, sona ermesi m.16 hükümlerine tabidir. Genel kuruldan önce üye listesi bu kurallara göre güncellenmeli ve tüzükteki liste kesinleştirme prosedürü uygulanmalıdır.

Üye tam sayısındaki hata toplantının açılıp açılamayacağını doğrudan etkiler. Bu nedenle aidat listesi, sendika üye kayıtları ve hukuken sona ermiş üyelikler arasında uyum sağlanmalıdır.

4. Delege tam sayısı nasıl belirlenir?

Delegeli genel kurulda tam sayı, tüzük ve m.9’a göre usulüne uygun seçilmiş delegelerin genel kurulu oluşturan toplam sayısıdır. Delegeler üyeler tarafından gizli oy, açık sayım ve dökümle seçilir.

Delege sıfatı müteakip olağan genel kurul için yapılacak delege seçimine kadar devam eder. Yönetim ve denetleme kurulu üyelerinin bu sıfatla kendi genel kurullarına delege olarak katılması da m.9’da düzenlenmiştir.

Konfederasyon genel kurulu üye sendikalarca seçilen en çok 500 delegeden oluşur. Her sendikanın kaç delegeyle temsil edileceği konfederasyon tüzüğünde gösterilir.

5. İlk toplantı için örnek hesaplar

300 delege bulunan bir genel kurulda ilk toplantı en az 151 delegeyle açılır. 400 üyeli doğrudan genel kurulda 201 üye gerekir. 1.000 delegeli yapıda 501, 1.001 delegeli yapıda da 501 kişi salt çoğunluğu sağlar.

75 üyelik bir genel kurulda 38 kişi; 250 delegede 126 kişi gerekir. Hesap her zaman genel kurulu oluşturan tam sayının yarısının aşılması mantığıyla yapılır.

Açılış yoklamasında bu sayı sağlanmadıysa toplantı görüşmelere geçemez. Yeter sayının bulunmadığı ve ikinci toplantının hangi tarihte yapılacağı tutanak altına alınmalıdır.

6. İlk toplantıda salt çoğunluk yoksa ne olur?

İlk toplantıda tam sayının salt çoğunluğu hazır değilse toplantı açılamaz. Kanun bu durumda ikinci toplantının en çok 15 gün sonraya bırakılmasına izin verir.

İlk toplantının yapılamaması yeni bir çağrı süreci gerektiriyorsa tüzükteki çağrı hükümleri uygulanır. İlk çağrıda ikinci toplantı tarihi önceden belirtilmişse bu tarih kanundaki 15 günlük üst sınır içinde olmalıdır.

Çoğunluğun sağlanmadığı toplantıda organ seçimi veya tüzük değişikliği gibi kararlar alınamaz; önce kanuni toplantı koşulu gerçekleşmelidir.

7. İkinci toplantı en geç ne zaman yapılır?

M.10 ikinci toplantının en çok 15 gün sonraya bırakılabileceğini düzenler. Bu bir üst sınırdır. İkinci toplantının 7 veya 10 gün sonra yapılması mümkündür; 16 veya 20 gün sonraya bırakılması m.10’la bağdaşmaz.

Olağanüstü genel kurulda ayrıca beşte bir yazılı talep üzerine en geç 60 gün içinde toplantı zorunluluğu bulunduğundan ilk ve ikinci toplantı tarihleri birlikte planlanmalıdır. olağanüstü genel kurulda 60 gün rehberi bu süreyi ayrıntılı açıklar.

Yönetim kurulunun ilk toplantıyı kanuni son güne koyup ikinci toplantıyı özel sürenin dışına taşıması, genel kurul talebini etkisiz hale getirecek bir uygulamaya dönüşmemelidir.

8. İkinci toplantıda salt çoğunluk aranır mı?

Hayır. 4688 m.10 açıkça ikinci toplantıda salt çoğunluk aranmayacağını düzenler. Bu istisna yalnız toplantının açılması bakımındandır.

Örneğin 500 delegeli bir genel kurulun ilk toplantısında 251 kişi bulunamazsa ikinci toplantı m.10’a uygun tarihte daha düşük katılımla açılabilir. Ancak kararların alınmasında toplantıya katılanların salt çoğunluğu gerekir.

Bu nedenle ikinci toplantıya ilişkin tutanaklarda hem hazır bulunan kişi sayısı hem de alınan her kararın olumlu/olumsuz oy sayıları ayrıca gösterilmelidir.

9. Karar yeter sayısı nedir?

Karar yeter sayısı toplantıya katılan üye veya delege sayısının salt çoğunluğudur. Bu kural toplantının ilk veya ikinci toplantı olmasıyla değişmez.

Toplantıya 200 kişi katılmışsa genel bir karar için 101 olumlu oy gerekir. 151 katılımcıda 76, 300 katılımcıda 151 olumlu oy salt çoğunluğu oluşturur.

Olumlu oyların yalnız olumsuz oylardan fazla olması yeterli değildir. Kanunun ölçütü katılanların salt çoğunluğudur. Çekimser kalanlar katılımcı toplamında bulunduğu için olumlu oy eşiğini etkiler.

10. Çekimser oy karar hesabını nasıl etkiler?

Karar yeter sayısı katılanların salt çoğunluğuna bağlandığından çekimser oy kullanan kişi de toplantıya katılan toplam sayının içindedir. Örneğin 200 katılımcıdan 90’ı olumlu, 70’i olumsuz, 40’ı çekimser oy kullanırsa 101 olumlu oy bulunmadığından karar kabul edilmiş sayılmaz.

Bu nedenle tutanaklarda yalnız “kabul edildi” veya “reddedildi” yazmak yerine olumlu, olumsuz ve çekimser oy sayılarının belirtilmesi güçlü bir kurumsal uygulamadır.

Organ seçimleri bu karar oylamasından farklıdır; m.11’deki yargı gözetimli, gizli oy ve açık sayım/döküm sistemi uygulanır.

11. Toplantı yeter sayısı ile karar yeter sayısı arasındaki fark nedir?

Toplantı yeter sayısı genel kurulun görüşmelere başlayabilmesi için gereken asgari katılımı, karar yeter sayısı ise açılmış toplantıda bir önerinin kabul edilmesi için gereken olumlu oy miktarını ifade eder.

500 delegeli genel kurulda ilk toplantı için 251 delege gerekir. 300 delege gelmişse toplantı açılır; normal bir kararın kabulü için bu 300 kişinin salt çoğunluğu olan 151 olumlu oy gerekir.

İkinci toplantıda 180 delege varsa toplantı tam sayının salt çoğunluğu olmadan açılabilir; fakat karar için 91 olumlu oy gerekir.

12. Organ seçimleri hangi kurala tabidir?

Yönetim, denetleme ve disiplin kurulu gibi zorunlu organların seçimleri m.11’e tabidir. Genel kurullarda seçimler yargı gözetimi altında serbest, eşit, gizli oy; açık sayım ve döküm esasına göre yapılır.

Genel kurulun açılması için m.10’daki toplantı yeter sayısı sağlanmalıdır. Ancak adayların seçilmesi, tüzükteki seçim sistemi ve m.11’deki özel seçim usulüyle gerçekleşir.

Seçilen zorunlu organ üyeleri m.8 uyarınca 30 gün içinde ilgili valilik ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına bildirilir.

13. Tüzük çoğunlukları değiştirebilir mi?

Tüzük, kanunun emredici toplantı koşulunu azaltamaz. İlk toplantının açılması için m.10’un öngördüğü tam sayının salt çoğunluğu yerine üçte bir gibi daha düşük bir oran belirlenemez.

Bazı özel kararlar bakımından tüzükte daha ağır nitelikli çoğunluklar bulunabilir. Böyle bir hüküm varsa kararın niteliği ve kanunun emredici sınırları birlikte değerlendirilir.

Toplantı ve karar usulü tüzüğün zorunlu içeriğidir. sendika tüzüğünde bulunması gereken hükümler rehberi bu bağlantıyı açıklar.

14. Olağanüstü genel kurulda aynı nisaplar uygulanır mı?

Evet. Olağanüstü genel kurul da aynı genel kurul organıdır. Beşte bir oranındaki yazılı talep, toplantıyı isteme eşiğidir; toplantının ilk kez açılması için yine üye veya delege tam sayısının salt çoğunluğu gerekir.

Bu iki oran karıştırılmamalıdır. Genel kurul üyelerinin yüzde 20’si toplantıyı talep edebilir; fakat ilk toplantı yüzde 50’yi aşan katılım olmadan açılamaz.

İlk toplantı başarısız olursa ikinci toplantı için m.10’daki 15 günlük üst süre ve salt çoğunluk aranmaması kuralı uygulanır.

15. Hazır bulunanlar listesi neden önemlidir?

Toplantı yeter sayısı ancak kimlerin genel kurula katıldığının doğrulanmasıyla ispatlanabilir. Hazır bulunanlar listesinde üye veya delegelerin kimlikleri ve sıfatları tüzükteki usule göre kaydedilmelidir.

Divan açılışta tam sayı, gerekli salt çoğunluk ve fiili katılımcı sayısını tutanağa geçirmelidir. Liste ile delege/üye sicili arasında tutarsızlık bulunmamalıdır.

Genel kurul kararlarının sonradan denetlenmesi gerektiğinde hazır bulunanlar listesi, seçim tutanakları ve karar tutanağı birlikte değerlendirilir.

16. Toplantı sırasında katılım azalırsa nasıl hareket edilir?

Toplantının açılışında gerekli nisabın varlığı ayrıca tespit edilir. Bununla birlikte karar yeter sayısı toplantıya katılanlar üzerinden hesaplandığından önemli kararlar öncesinde mevcut katılım sayısının bilinmesi gerekir.

Katılımcıların önemli bölümünün toplantıdan ayrılması halinde divan yeni yoklama yapabilir ve tüzükte toplantının devamına ilişkin özel bir hüküm varsa onu uygular. Her oylamada olumlu oyların katılanların salt çoğunluğuna ulaşıp ulaşmadığı kaydedilmelidir.

Toplantı süresince katılımın değişmesi, genel kurul karar tutanaklarının sayısal olarak açık tutulmasını daha da önemli hale getirir.

17. Yeter sayıya aykırı işlem yapılırsa ne olur?

M.10’daki yeter sayılar genel kurulun kanuni usulünün parçasıdır. İlk toplantının salt çoğunluk olmadan açılması, ikinci toplantının 15 günlük üst sınırın dışında yapılması veya kararların katılanların salt çoğunluğu olmadan alınması hukuki uyuşmazlık doğurur.

Ayrıca m.10’daki hükümlere aykırı hareket eden yönetim kuruluna karşı üyelerden birinin veya durumu tespit eden Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının başvurusu üzerine görevli iş mahkemesi müdahale edebilir.

Bu nedenle genel kurul öncesinde yeter sayı tablosu hazırlanmalı; toplantı günü rakamlar divan tarafından yeniden doğrulanmalıdır.

18. Mahkeme ve kayyım süreci nasıl işler?

Mahkeme m.10’a aykırılık nedeniyle yönetim kurulunu işten el çektirdiğinde, genel kurulu kanun ve tüzük hükümlerine göre 60 günü geçmemek üzere en kısa zamanda toplamak ve yeni yönetim kurulu seçilinceye kadar cari işleri yürütmek için bir veya üç kayyım tayin eder.

Kayyımın görevi sendikayı kalıcı olarak yönetmek değil, usulüne uygun genel kurulu sağlayıp seçilmiş yönetime geçişi mümkün kılmaktır.

Bu yargısal sonuç, genel kurul nisaplarının yalnız şekli ayrıntı olmadığını; sendika içi demokratik düzenin bağlayıcı unsuru olduğunu gösterir.

19. Genel kurul günü için kontrol listesi

Toplantıdan önce üye veya delege tam sayısı ve gereken salt çoğunluk yazılı olarak hesaplanmalıdır. Hazır bulunanlar listesi doğru kişiler üzerinden düzenlenmeli; açılışta mevcut sayı tutanağa geçirilmelidir.

İlk toplantıda yeter sayı yoksa toplantı açılmamalı ve ikinci toplantı en çok 15 gün içinde yapılmalıdır. İkinci toplantıda açılış için salt çoğunluk aranmasa da her karar için katılanların salt çoğunluğu hesaplanmalıdır.

Organ seçimlerinde m.11; olağan toplantı döneminde azami 4 yıllık süre ve raporlarda 15 günlük gönderim ayrıca kontrol edilmelidir.

Sık Sorulan Sorular

İlk toplantı yeter sayısı nedir?

Üye veya delege tam sayısının salt çoğunluğudur.

100 delege varsa kaç kişi gerekir?

51 delege gerekir.

500 delege varsa kaç kişi gerekir?

251 delege gerekir.

İlk toplantıda çoğunluk yoksa ikinci toplantı ne zaman yapılır?

En çok 15 gün sonraya bırakılabilir.

İkinci toplantıda salt çoğunluk aranır mı?

Toplantının açılması bakımından aranmaz.

İkinci toplantıda kararlar nasıl alınır?

Toplantıya katılan üye veya delegelerin salt çoğunluğuyla.

Karar yeter sayısı neye göre hesaplanır?

Toplantıya katılan üye veya delege sayısına göre hesaplanır.

Beşte bir talep olağanüstü genel kurulu açmaya yeter mi?

Hayır. Beşte bir toplantı talep eşiğidir; ilk toplantıda tam sayının salt çoğunluğu gerekir.

Organ seçimleri açık oyla yapılabilir mi?

Hayır. M.11 uyarınca gizli oy, açık sayım ve döküm esası uygulanır.

Yeter sayıya aykırılık halinde mahkeme müdahalesi olabilir mi?

Evet. M.10’daki şartlarla yönetim kurulunun işten el çektirilmesi ve kayyım atanması gündeme gelebilir.

Sonuç

4688 m.10 genel kurul nisaplarını açık biçimde ayırır. İlk toplantıda üye veya delege tam sayısının salt çoğunluğu gerekir. Bu sayı yoksa ikinci toplantı en çok 15 gün içinde yapılabilir ve açılışta salt çoğunluk aranmaz. Kararlar ise toplantıya katılanların salt çoğunluğuyla alınır. Genel kurulun üye/delege listeleri, hazır bulunanlar tutanağı ve oylama sonuçları bu hesapları denetlenebilir biçimde ortaya koymalıdır.

Resmî Kaynaklar

• Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı – 4688 sayılı Kanun
• ÇSGB – Sendika ve Konfederasyon

Mersin’de hukuki danışmanlık