Mersin Ticari Alacak Davası Avukatı | Alacak Davaları

Ticari Alacağın Hukuki Kaynağı Nasıl Belirlenir?

Alacağın “ticari” olması, her faturanın kendiliğinden tahsil edilebilir olduğu anlamına gelmez. Önce sözleşmenin kurulması, mal veya hizmetin teslimi, bedelin miktarı ve vadesi belirlenir. Satım, eser, hizmet, taşıma, acentelik, distribütörlük, ödünç, cari hesap veya sebepsiz zenginleşme hükümleri farklı ispat ve zamanaşımı sonuçları doğurabilir.

Alacağın hukuki sebebi yanlış kurulursa görev, faiz, zamanaşımı ve delil değerlendirmesi de yanlış olabilir. Davacı aynı olay için alternatif hukuki sebepler ileri sürebilir; ancak talep edilen tutarın nasıl oluştuğu tabloyla açıklanmalıdır.

Fatura Tek Başına Alacağı İspatlar mı?

Fatura, düzenleyenin tek taraflı belgesidir. Sözleşmenin varlığını ve mal veya hizmetin teslim edildiğini her durumda tek başına kanıtlamaz. Faturanın karşı tarafa gönderilmesi, ticari defterlere işlenmesi, e-fatura sisteminde alınması, irsaliye, teslim tutanağı, sipariş ve ödeme kayıtlarıyla birlikte değerlendirilir.

Faturaya süresinde itiraz edilmesi borcu otomatik ortadan kaldırmaz; uyuşmazlığın varlığını gösterir. İtirazın hangi kaleme, miktara veya ayıba yönelik olduğu yazılmalı ve mümkünse KEP, noter veya ispatlı elektronik yöntemle gönderilmelidir.

Teslim ve kabul belgeleri

İrsaliye üzerinde imza bulunması teslimi destekleyebilir; imzalayan kişinin yetkisi, malın miktarı ve belgenin hangi siparişe ait olduğu incelenir. Hizmette e-posta onayı, sistem logu, çalışma raporu, hakediş ve fiilî kullanım kabul delili olabilir. Sessizlik yalnız sözleşme veya kanun özel sonuç bağlıyorsa kabul anlamına gelir.

Vade, Temerrüt ve Ticari Faiz

Vade sözleşme, fatura, ödeme planı veya tarafların yerleşmiş uygulamasından belirlenebilir. Ödeme günü kesin olarak kararlaştırılmışsa borçlu çoğu durumda günün geçmesiyle temerrüde düşer. Kesin vade yoksa TBK m.117 kapsamında ihtar gerekebilir. Ticari işlerde TTK m.1530’un mal ve hizmet tedarikine ilişkin geç ödeme hükümleri de ayrıca uygulanabilir.

Faiz türü ve oranı; tarafların tacir sıfatı, işin ticari niteliği, sözleşme hükmü, 3095 sayılı Kanun ve TTK m.8’e göre belirlenir. Sözleşmesel oran geçerli değilse ilgili dönemdeki kanuni veya ticari temerrüt faizi uygulanır. Oranlar zamanla değiştiği için her dönem ayrı hesaplanmalıdır.

Döviz alacağında aynen ödeme veya Türk lirası karşılığı talebi, kur tarihi ve faiz seçimi TBK m.99 ile sözleşmeye göre incelenir. Tahsil aşamasında talep biçiminin değiştirilmesi usul sorununa yol açabilir.

Ticari Alacak İçin Dava mı İcra Takibi mi?

Elinde mahkeme kararı bulunmayan alacaklı, genel haciz yoluyla ilamsız takip başlatabilir. Borçlu ödeme emrine yedi gün içinde itiraz etmezse takip kesinleşir. İtiraz edilirse takip durur; alacaklı elindeki belgenin niteliğine göre icra mahkemesinde itirazın kaldırılması veya genel mahkemede itirazın iptali davası açabilir.

Alacağın esaslı biçimde tartışmalı, yüksek teknik inceleme gerektiren veya karşı taleple bağlantılı olduğu durumlarda doğrudan alacak davası daha uygun olabilir. Borçlunun mal kaçırma riski varsa ihtiyati haciz, davadan veya takipten önce önem kazanır.

İtirazın İptali Davası

Borçlu ilamsız takibe itiraz ederse alacaklı, itirazın tebliğinden itibaren bir yıl içinde itirazın iptali davası açabilir. Bu süre hak düşürücü niteliktedir. Dava açılmadan önce para alacağı niteliğindeki ticari uyuşmazlık için arabulucuya başvuru gerekir.

Dava, takip talebindeki alacak ve hukuki ilişkiyle bağlantılı kurulmalıdır. Takipte istenmeyen bağımsız bir alacağın sonradan itirazın iptali davasına eklenmesi sorun yaratabilir. Asıl alacak, işlemiş faiz, faiz başlangıcı ve fer’iler ayrı gösterilmelidir.

İcra inkâr tazminatı

Borçlunun itirazının haksız olduğu ve alacağın likit bulunduğu hâllerde, talep üzerine hükmolunan meblağın yüzde yirmisinden az olmamak üzere icra inkâr tazminatı gündeme gelebilir. Alacağın likit olması, borçlunun tek başına hesaplayabileceği ölçüde belirli olmasıdır. Uzun bilirkişi incelemesi gerekmesi her zaman likit olmadığı anlamına gelmez; hesap için gereken verinin kimin elinde olduğu değerlendirilir.

Alacaklının kötü niyetle veya ağır kusurla takip yaptığı ve borçlunun talep ettiği koşullarda kötü niyet tazminatı da gündeme gelebilir. Tazminat otomatik değildir; dilekçede açık talep bulunmalıdır.

İhtiyati Haciz Şartları

Rehinle teminat altına alınmamış, vadesi gelmiş para alacağı için İİK m.257 uyarınca ihtiyati haciz istenebilir. Vadesi gelmemiş alacakta borçlunun belirli yerleşim yerinin bulunmaması veya taahhütlerinden kurtulmak amacıyla mal kaçırması, gizlenmesi ya da kaçmaya hazırlanması gibi özel hâller aranır.

Mahkeme alacağın varlığı konusunda tam ispat değil yaklaşık ispat arar. Sözleşme, fatura, teslim, mutabakat, senet, ihtar ve banka kayıtları birlikte sunulmalıdır. Karşı taraf dinlenmeden karar verilmesi mümkündür; mahkeme alacaklıdan teminat ister.

İhtiyati haciz yalnız para alacağını güvence altına alır; belirli malın teslimi veya şirket kararının durdurulması için ihtiyati tedbir gerekebilir. Yanlış geçici koruma türü zaman kaybettirebilir.

Ticari Alacakta Zorunlu Arabuluculuk

TTK m.5/A uyarınca konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında arabulucuya başvuru dava şartıdır. Başvuru yapılmadan dava açılırsa dava usulden reddedilebilir.

Arabuluculuk başvurusunda taraf, sözleşme, fatura dönemi, asıl alacak, faiz ve varsa takip dosyası belirtilmelidir. Son tutanağın kapsamı, sonradan açılacak davadaki taleple uyumlu olmalıdır. Arabuluculukta anlaşma belgesi, icra edilebilirlik şerhi gereken veya gerekmeyen hâllere göre ilam niteliğinde belge sonucu doğurabilir.

İcra takibi başlatmak için önceden arabuluculuk zorunlu değildir. Ancak borçlu itiraz edip itirazın iptali davası açılacaksa dava öncesi başvuru gerekir. İhtiyati haciz talebi de arabuluculuk sonucunu beklemek zorunda değildir; esas dava/takip süreleri ayrıca izlenir.

Ticari Defterler ve Cari Hesap Delili

Ticari defterlerin delil değeri HMK m.222 ve TTK hükümlerine bağlıdır. Defterlerin usulüne uygun tutulması, açılış ve kapanış onaylarının bulunması, kayıtların birbirini doğrulaması ve karşı taraf defterleriyle uyumu incelenir. Yalnız davacının kendi defterine yazdığı kayıt, her durumda alacağı kanıtlamaz.

E-defter beratları, yevmiye ve kebir kayıtları, e-fatura, banka, stok ve irsaliye verileri aynı dönem üzerinden karşılaştırılmalıdır. Cari hesap ekstresinin imzalı mutabakat içermesi güçlü delil olabilir; “bakiyeniz budur” şeklindeki tek taraflı e-posta ile karşı tarafın açık mutabakatı aynı değildir.

Defter ibrazından kaçınma

Mahkemenin usulüne uygun ibraz kararına rağmen defterin sunulmaması, karşı tarafın iddiasının ispatı yönünden sonuç doğurabilir. Hangi dönem ve kayıtların istendiği açık olmalı; ticari sır içeren ilgisiz veriler için ölçülü koruma tedbiri talep edilebilir.

• Sözleşme ve eklerinin son sürümü
• Sipariş ve teslim kayıtları
• Fatura ve itirazlar
• Cari hesap mutabakatı
• Banka hareketleri
• E-defter ve beratlar
• KEP/noter ihtarı
• İcra dosyası ve tebligat

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Uyuşmazlık TTK m.4 anlamında ticari davaysa görevli mahkeme asliye ticaret mahkemesidir. Her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili nispi ticari davalar ile TTK’da düzenlenen mutlak ticari davalar ayrılır. Taraflardan birinin tüketici olduğu işlemde tüketici mahkemesi; işçi-işveren ilişkisinde iş mahkemesi görevli olabilir.

Yetki bakımından davalının yerleşim yeri genel kuraldır. Sözleşmeden doğan davada ifa yeri de yetkili olabilir. Tacirler veya kamu tüzel kişileri kanuni şartlarla belirli mahkemeleri yetkili kılabilir. İcra takibinde yetki itirazının ayrıca ve süresinde yapılması gerekir.

Ticari Alacaklarda Zamanaşımı

Genel sözleşme alacaklarında TBK m.146 uyarınca on yıllık zamanaşımı uygulanabilir. Ancak kira, ücret, komisyon, eser, taşıma, sigorta, şirket ortaklığı, çek ve bono gibi ilişkilerde daha kısa özel süreler bulunabilir. Alacağın doğru hukuki niteliği belirlenmeden süre hesabı yapılamaz.

Zamanaşımı kural olarak alacağın muaccel olduğu tarihte işlemeye başlar. Kısmi ödemeler, borcun ikrarı, dava veya icra takibi kesilme sonucu doğurabilir. Tarafların görüşmesi veya sıradan ihtar her durumda zamanaşımını kesmez. Dava şartı arabuluculuk sürecinde sürelerin durması 6325 sayılı Kanuna göre hesaplanır.

İtirazın iptali için bir yıllık süre, temel alacağın zamanaşımından ayrıdır. Bir yıl geçirilirse genel alacak davası imkânı temel zamanaşımı içinde devam edebilir; ancak takip üzerinden devam ve icra inkâr tazminatı avantajları kaybedilebilir.

Mersin’de Ticari Alacak Tahsilat Planı

Mersin’de liman, lojistik, tarım-gıda, inşaat ve dış ticaret ilişkilerinde teslim ve ödeme belgeleri farklı şirketler arasında dağılabilir. Faturayı düzenleyen, malı teslim eden, taşıyan ve ödemeyi yapan şirketlerin aynı grup içinde olması taraf sıfatı ve mahsup tartışması yaratabilir.

1. Borçlu şirketin güncel unvan, merkez ve faaliyet durumunu doğrulayın.
2. Alacağı fatura bazında değil sözleşme-teslim-ödeme zincirinde kurun.
3. Vade ve faiz başlangıcını her kalem için hesaplayın.
4. Mutabakat, banka ve e-defter kayıtlarını karşılaştırın.
5. Mal kaçırma riski varsa ihtiyati haczi gecikmeden değerlendirin.
6. Takip, arabuluculuk ve dava sürelerini ayrı takvimde izleyin.
7. Borçlunun konkordato, rehin ve haciz durumunu tahsilat stratejisine ekleyin.

Konkordato ve tahsilat

Borçlu hakkında geçici veya kesin mühlet varsa takip yasağı, mevcut takiplerin durumu, rehinli alacak ve çekişmeli alacak bildirimi ayrıca incelenir. Alacağın dava konusu olması konkordato sürecindeki bildirim ve oy haklarını kendiliğinden korumayabilir.

Güncelleme: 15.08.2026. İnternet içeriği hukuki danışmanlık veya sonuç garantisi değildir.