Mirası Reddeden Mirasçı, Ölümden Önce Aldığı Bağışlardan Sorumlu Olur mu? TMK m.618 | 2026

TMK m.618’in amacı nedir?

Mirasın reddi, mirasçıyı terekenin borçlarından koruyan önemli bir haktır. Ancak mirasbırakan sağlığında malvarlığının önemli bölümünü gelecekteki mirasçılarına aktarmış, geride borca batık bir tereke bırakmışsa sırf miras reddedildi diye alacaklıların tamamen korumasız kalması kanunun amacıyla bağdaşmaz.

TMK m.618 bu nedenle özel bir sorumluluk düzenler. Ödemeden aciz mirasbırakanın mirasını reddeden mirasçı, ölümden önceki beş yıl içinde mirasbırakandan aldığı ve paylaşmada denkleştirmeye tabi olacak belirli değerler ölçüsünde tereke alacaklılarına karşı sorumlu tutulabilir.

Bu hüküm, mirasçının reddini geçersiz kılmaz. Ret geçerliliğini korur; fakat alacaklılara karşı belirli geçmiş kazandırmalarla sınırlı özel sorumluluk doğabilir.

Hangi mirasçılar TMK m.618 kapsamında sorumlu olur?

Öncelikle mirasbırakanın ölüm anında ödemeden aciz durumda olması ve mirasçının mirası reddetmiş bulunması gerekir. Tereke borçları rahatlıkla karşılıyorsa m.618’in koruma mantığı aynı şekilde ortaya çıkmaz.

İkinci olarak mirasçı, ölümden önceki beş yıl içinde mirasbırakandan bir kazandırma almış olmalıdır. Her kazandırma değil, mirasın paylaşılmasında geri verme/denkleştirme yükümlülüğü doğuran türdeki değerler esas alınır.

Sorumluluk, alınan değerin sınırını aşan genel ve sınırsız bir tereke borcu sorumluluğuna dönüşmez.

Beş yıllık süre nasıl hesaplanır?

Kanun, mirasbırakanın ölümünden geriye doğru beş yıllık döneme bakar. Örneğin mirasbırakan 1 Ağustos 2026’da ölmüşse, kural olarak 1 Ağustos 2021 sonrasındaki ilgili kazandırmalar m.618 kapsamında incelenir.

Kazandırmanın hangi tarihte tamamlandığı, taşınmaz devrinde tapu tescil tarihi; banka transferinde ödeme tarihi; şirket payı devrinde geçerli devir tarihi gibi somut işlemin türüne göre belirlenir.

Beş yıldan eski işlemler m.618’in özel süresi dışında kalabilir; ancak muvazaa, tenkis, tasarrufun iptali veya başka bir hukuki sebebe dayalı talepler kendi şartları içinde ayrıca değerlendirilebilir.

Hangi kazandırmalar kapsamda olabilir?

Bir çocuğa karşılıksız taşınmaz devri, iş kurması için önemli sermaye verilmesi, borç kapatma amacıyla yüksek tutarlı para aktarılması veya miras payına mahsuben yapılan kazandırmalar somut olaya göre denkleştirme ve m.618 bakımından incelenebilir.

TMK m.669 ve devamındaki mirasta denkleştirme hükümleri, özellikle altsoya yapılan karşılıksız kazandırmaların paylaşmada hesaba katılmasını düzenler. M.618’deki “mirasın paylaşılmasında geri vermekle yükümlü olacakları değer” ifadesi bu sistemle bağlantılıdır.

Her doğum günü hediyesi veya günlük aile desteği bu kapsama girmez. Kazandırmanın ekonomik ağırlığı, amacı ve aile içi olağanlık sınırı değerlendirilir.

Eğitim gideri ve adet üzere verilen çeyiz neden istisnadır?

TMK m.618, olağan eğitim ve öğrenim giderleri ile adet üzere verilen çeyizin sorumluluk dışında olduğunu açıkça kabul eder. Kanun, normal aile yükümlülükleri ve sosyal yaşam içindeki olağan kazandırmaları alacaklılara karşı geri alma tehdidi altında bırakmak istemez.

Bununla birlikte “eğitim gideri” adı altında olağan sınırları aşan büyük malvarlığı transferleri otomatik olarak istisnaya girmez. Harcamanın gerçekten eğitim amacı taşıyıp taşımadığı ve olağan ölçüde olup olmadığı somutlaştırılmalıdır.

Aynı şekilde çeyiz istisnası da “çeyiz” etiketi verilen her taşınmaz veya yüksek tutarlı devri sınırsız biçimde koruyan bir alan değildir; adet ve ekonomik koşullar dikkate alınır.

İyiniyetli mirasçının sorumluluğu ne kadardır?

TMK m.618, iyiniyetli mirasçının sorumluluğunu geri verme zamanındaki zenginleşmesi ölçüsüyle sınırlar. Bu yaklaşım, sebepsiz zenginleşmedeki iyiniyetli zenginleşenin sorumluluğuna benzer bir koruma sağlar.

Mirasçı kazandırmayı aldığı sırada mirasbırakanın alacaklılardan mal kaçırdığını bilmiyorsa ve değer artık elinde değilse sorumluluk kapsamı farklılaşabilir. Buna karşılık kötü niyetli hareket, daha geniş geri verme sonuçlarına yol açabilir.

İyiniyet iddiası soyut bırakılmamalı; kazandırmanın tarihi, aile ilişkisi, mirasbırakanın mali durumu ve mirasçının bu durumu bilip bilmediği delillerle değerlendirilmelidir.

TMK m.618 ile mirasta denkleştirme arasındaki bağlantı nedir?

Denkleştirme, mirasbırakanın sağlığında bazı mirasçılara yaptığı karşılıksız kazandırmaların miras paylaşımında hesaba katılmasını sağlar. Amaç aynı zümredeki mirasçılar arasında kanunun öngördüğü dengeyi korumaktır.

TMK m.618 ise alacaklı korumasına yöneliktir. Mirasçılar arası paylaşım yapılmasa ve miras reddedilse bile, normalde denkleştirmeye konu olacak son beş yıllık kazandırma alacaklıların talebine dayanak olabilir.

Bu nedenle bir kazandırmanın denkleştirmeye tabi olup olmadığı, m.618 davasında temel hukuki sorulardan biridir.

Hükmen ret ile gerçek ret bakımından fark var mı?

Gerçek ret TMK m.605/1 ve m.606 çerçevesinde mirasçının süresinde irade açıklamasıyla yapılır. Hükmen ret ise m.605/2’de ölüm anındaki açık veya resmi ödemeden acze bağlanan kanuni sonuçtur.

TMK m.618’in uygulamasında ret şekli ve mirasbırakanın aciz durumu birlikte analiz edilmelidir. Özellikle hükmen ret iddiasında, terekenin zaten borca batık olduğu ortaya konulurken geçmişte mirasçılara aktarılan değerler de aktif/pasif hesabını etkileyebilir.

Alacaklı neyi ispatlamalıdır?

Alacaklı öncelikle terekeye ait geçerli alacağını ve mirasbırakanın ödemeden aciz durumunu ortaya koymalıdır. Ardından reddeden mirasçıya ölümden önceki beş yıl içinde yapılan kazandırmayı ve bu kazandırmanın denkleştirmeye tabi nitelikte olduğunu göstermelidir.

Tapu kayıtları, banka transferleri, noter belgeleri, şirket pay kayıtları, veraset dosyası ve mirasçının ret beyanı başlıca delillerdir. Mahkeme gerektiğinde terekenin aktif ve pasifini bilirkişi aracılığıyla hesaplayabilir.

Uygulama örnekleri

Örnek 1: Mirasbırakan ölümünden iki yıl önce çocuğuna karşılıksız bir daire devreder, ölümünde tereke ağır borçludur ve çocuk mirası reddeder. Dairenin devrinin denkleştirme kapsamı ve m.618 sorumluluğu incelenebilir.

Örnek 2: Mirasbırakan çocuğunun olağan üniversite eğitim giderlerini karşılamıştır. Kanunun açık istisnası nedeniyle bu harcamalar aynı şekilde m.618 sorumluluğuna konu edilmez.

Örnek 3: Kazandırma ölümden yedi yıl önce yapılmıştır. M.618’deki beş yıllık özel dönem dışında kalır; varsa başka hukuki dava sebepleri ayrıca değerlendirilir.

İlgili içerikler

• Borca batık tereke ve hükmen ret
• Mirasın reddinde pay kime geçer?
• Alacaklı mirasın reddini iptal ettirebilir mi?
• Miras ve alacak uyuşmazlıkları için iletişim

Resmî kaynaklar

• 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu – m.605, m.618, m.669 ve devamı
• Yargıtay Karar Arama

Sık Sorulan Sorular