Noterlik Evrakının Aslı Mahkeme veya Savcılığa Gönderilebilir mi? Noterlik Kanunu m.55 (2026)
Kısa ve Net Cevap
Evet. 31 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren 7589 sayılı Kanunun 2. maddesiyle değiştirilen 1512 sayılı Noterlik Kanunu m.55’e göre mahkeme, sulh ceza hâkimliği veya Cumhuriyet başsavcılığı noterlik evrakının aslını isteyebilir. Bu durumda noter evrakın bir örneğini çıkarır, aslına uygunluğunu onaylar, onaylı örneği asıl evrakın yerinde saklar ve asıl evrakı isteyen mercie gönderir. Onaylı örnek istenirse kural olarak evrak taranır, güvenli elektronik imzayla imzalanır ve elektronik ortamda gönderilir. Bu işlemlerde yevmiye numarası verilmez; posta ve tarifedeki yol masrafı dışında harç, vergi, değerli kâğıt ücreti veya başka ücret alınmaz.
1512 Sayılı Noterlik Kanunu m.55 Ne Değişti?
1512 sayılı Noterlik Kanununun 55. maddesi “Evrak ve defterlerin gizliliği” başlığı altında noterlikte saklanan evrak ve defterlerin kimler tarafından incelenebileceğini ve noterlik evrakının yargı mercilerine nasıl gönderileceğini düzenler. 7589 sayılı Kanunun 2. maddesiyle madde bütünüyle yeniden yazılmış ve değişiklik 31 Temmuz 2026’da yürürlüğe girmiştir.
Yeni metin, uygulamada iki farklı talebi birbirinden ayırır. Birincisi, noterlik evrakının aslının istenmesidir. İkincisi ise noterlik evrakının onaylı örneğinin istenmesidir. Asıl evrakı isteyebilecek merciler ile onaylı örnek isteyebilecek merciler aynı kapsamda değildir. Bu ayrım özellikle mahkemeler, savcılıklar, kolluk ve diğer resmî daireler bakımından önemlidir.
Madde ayrıca elektronik gönderme yöntemini, güvenli elektronik imza şartını, elektronik gönderme imkânı bulunmayan hâllerde yapılacak işlemi ve ücret alınmayacak kalemleri doğrudan kanun seviyesinde belirlemiştir.
Noterlik Evrak ve Defterlerini Kimler İnceleyebilir?
Noterlik Kanunu m.55’in ilk fıkrasına göre noterlik evrak ve defterleri mahkemeler, sulh ceza hâkimlikleri, Cumhuriyet başsavcılıkları, resmî daireler ve konusu da belirtilmek suretiyle noterlikte soruşturmaya yetkili kılınan kişiler tarafından incelenebilir.
Kanun, noterlik evrakını kamuya açık belge arşivi hâline getirmez. İnceleme yetkisi kanunda sayılan makam ve görevlilerle sınırlıdır. Noterin meslek sırrını düzenleyen m.54 ve kişisel verilerin korunmasına ilişkin genel hükümler de noterlik belgelerinin üçüncü kişilere gelişigüzel verilmesini engeller.
Resmî daire sıfatı da talebin görevle bağlantılı olması gerektiği gerçeğini değiştirmez. Bir kurumun kamu kurumu olması, noterlik arşivine amaçsız ve sınırsız erişim sağlamaz. Talebin hukuki göreve ve inceleme yetkisine dayanması gerekir.
Noterlik Evrakının Aslını Kim İsteyebilir?
Güncel m.55’in ikinci fıkrası asıl evrak bakımından daha dar bir liste oluşturur. Mahkeme, sulh ceza hâkimliği veya Cumhuriyet başsavcılığı noterlik evrakının aslını isteyebilir. Madde, asıl evrakı isteme yetkisini burada açıkça bu üç yargısal mercie bağlamıştır.
Örneğin bir imza incelemesi, belge üzerindeki fiziksel özelliklerin bilirkişi tarafından incelenmesi veya sahtecilik iddiasının araştırılması için belgenin aslının görülmesi gerekebilir. Bu durumda ilgili yargı mercii noterlikten asıl belgeyi ister. Noter, m.55’in öngördüğü koruma işlemlerini yaparak aslı gönderir.
Kanunda resmî daireler bakımından asıl evrak isteme yetkisi ikinci fıkrada sayılmamıştır. Resmî dairelerin inceleme ve onaylı örnek isteme yetkisi ayrı hükümdedir. Bu nedenle asıl belge talebi ile onaylı örnek talebi birbirine karıştırılmamalıdır.
Asıl Evrak Gönderilince Noterlikte Ne Kalır?
Mahkeme, sulh ceza hâkimliği veya Cumhuriyet başsavcılığı asıl noterlik evrakını istediğinde noter önce evrakın bir örneğini çıkarır ve aslına uygunluğunu onaylar. Noter, bu onaylı örneği asıl evrakın yerinde saklar. Ardından evrakın aslını ilgili mercie gönderir.
Bu yöntem iki ihtiyacı birlikte karşılar. Yargı mercii inceleme için asıl belgeye ulaşırken noterlik arşivinde işlemin içeriğini gösteren resmî bir onaylı örnek kalır. Böylece asıl belgenin geçici olarak noterlik dışında bulunduğu dönemde arşiv kaydı boş bırakılmaz.
Onaylı örneğin asıl evrakın yerine saklanması, asıl belgenin mülkiyetinin yargı merciine geçtiği anlamına gelmez. Gönderme, yargısal inceleme amacıyla yapılan bir belge hareketidir. Belgenin dosyadaki akıbeti ilgili yargılamanın usul kurallarına göre belirlenir.
Mahkeme veya Savcılık Onaylı Noter Örneği İsterse Nasıl Gönderilir?
Noterlik Kanunu m.55’in üçüncü fıkrası, onaylı örnek taleplerinde elektronik yöntemi esas alır. Mahkeme, sulh ceza hâkimliği, Cumhuriyet başsavcılığı veya soruşturmaya yetkili kılınan resmî daire noterlik evrakının onaylı bir örneğini isterse noter istenen evrakın aslını elektronik ortamda tarar, oluşturulan elektronik belgeyi güvenli elektronik imzayla imzalar ve onaylı örneği ilgili mercie elektronik ortamda gönderir.
Bu düzenleme kâğıt suret hazırlama ve fiziksel posta sürecini zorunlu olmaktan çıkarmıştır. Ancak gönderilen dosyanın sıradan bir tarama görüntüsü olması yeterli değildir. Kanun güvenli elektronik imza şartını açıkça arar. Böylece elektronik örneğin noter tarafından onaylandığı doğrulanabilir.
Elektronik yöntem özellikle UYAP ve kurumlar arası güvenli elektronik yazışma bakımından belge teminini hızlandırır. Usulüne uygun güvenli elektronik imzalı onaylı örnek, talebi karşılamak için kanunun öngördüğü resmî yöntemdir.
Elektronik Ortamda Gönderme İmkânı Yoksa Ne Yapılır?
Kanun elektronik gönderme imkânının her somut olayda bulunmayabileceğini de düzenlemiştir. Elektronik ortamda gönderme imkânı bulunmayan hâllerde noter, evrakın aslına uygunluğunu onaylayarak onaylı örneği ilgili mercie gönderir.
Dolayısıyla elektronik altyapı sorunu talebin cevapsız bırakılması sonucunu doğurmaz. Elektronik yol teknik olarak kullanılamıyorsa fiziksel onaylı örnek yöntemi uygulanır. Burada da temel şart, gönderilen örneğin noter tarafından aslına uygunluğunun onaylanmasıdır.
Elektronik imkân bulunmadığı gerekçesiyle sıradan fotokopi gönderilmesi m.55’in aradığı resmî onay yöntemini karşılamaz. Belge ya güvenli elektronik imzalı elektronik onaylı örnek ya da elektronik gönderme mümkün değilse noter onaylı fiziksel örnek olarak iletilir.
Noterlik m.55 İşlemleri İçin Ücret, Harç veya Vergi Alınır mı?
Güncel m.55 bu konuda açık bir istisna getirir. Madde kapsamındaki işlemler için yevmiye numarası verilmez. Ayrıca posta masrafı ve Noterlik Kanunu m.112 uyarınca düzenlenen tarifeyle belirlenen yol masrafı dışında ücret alınmaz.
Kanun özellikle harç, vergi ve değerli kâğıt ücretini de sayarak bunların alınmayacağını belirtir. Dolayısıyla mahkemenin veya savcılığın m.55 kapsamındaki belge talebi, olağan vatandaş noter işlemi gibi yeni bir ücretli noterlik işlemi oluşturmaz.
Posta masrafı fiilen doğuyorsa ve mevzuata uygun yol masrafı varsa bunlar istisnadır. Bunun dışında suret ücreti, yevmiye ücreti, değerli kâğıt veya benzer adla ek bedel alınması maddenin açık hükmüyle bağdaşmaz.
Noterlik Belgesinin Mahkemede Delil Niteliği Nedir?
Noterlik Kanunu m.55 esas olarak belgenin erişimi ve gönderilme usulünü düzenler. Bir noterlik belgesinin hukuk davasındaki ispat gücü ise belgenin türüne göre başta 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.204 olmak üzere delil hükümleriyle belirlenir. Düzenleme şeklindeki noter senetleri ile noter tarafından onaylanan belgelerin ispat kuvveti aynı değerlendirmeye tabi değildir.
Ceza soruşturmasında ise belgenin sahteliği, imza, irade beyanı, düzenlenme zamanı ve işlemin gerçekliği ceza muhakemesinin delil ilkeleri çerçevesinde araştırılır. Savcılığın asıl belgeyi istemesi çoğu kez bilirkişi incelemesi veya belge üzerindeki fiziksel özelliklerin araştırılması amacı taşır.
Dolayısıyla m.55 uyarınca belgenin aslının savcılığa gönderilmiş olması, belgenin içeriğinin otomatik olarak doğru kabul edilmesi anlamına gelmez. Madde belgenin yargısal incelemeye ulaştırılmasını düzenler; ispat değeri ilgili usul kanunlarına göre ayrıca değerlendirilir.
Hukuk ve Ceza Dosyalarında Noter Evrakı Talebi Nasıl Değerlendirilir?
Hukuk davasında noterlikte bulunan bir sözleşme, vekâletname, ihtarname veya başka evrak uyuşmazlığın çözümü için gerekli olduğunda mahkeme ilgili noterlikten belgeyi isteyebilir. Sadece içerik yeterliyse güvenli elektronik imzalı onaylı örnek talebi, asılın fiziksel incelemesi gerekiyorsa asıl evrak talebi gündeme gelir.
Ceza soruşturmasında sahte vekâletname, sahte satış belgesi, imza inkârı veya resmi belgede sahtecilik iddiasında Cumhuriyet başsavcılığı m.55 uyarınca asıl evrakı isteyebilir. Asıl belge kriminal veya bilirkişi incelemesine konu edilecekse zincirleme teslim kayıtları, dosya numarası ve gönderme/geri gönderme kayıtları önem taşır.
Bir tarafın kişisel olarak noterlikten belge örneği istemesi ise m.55’teki kurumlar arası talep usulüyle aynı değildir. Vatandaşın kendi yaptığı işlemden örnek alma veya ilgili olduğunu ispat ederek belge isteme koşulları Noterlik Kanununun diğer hükümleri ve noterlik mevzuatı kapsamında ayrıca değerlendirilir.
Noterlik Evrakı Talebinde Dosyada Hangi Hususlar Kontrol Edilmelidir?
- Belgeyi isteyen makamın kimliği ve dosya numarası,
- talebin asıl evraka mı onaylı örneğe mi ilişkin olduğu,
- asıl evrak isteniyorsa talep makamının mahkeme, sulh ceza hâkimliği veya Cumhuriyet başsavcılığı olup olmadığı,
- noterlikte saklanan onaylı örneğin varlığı,
- elektronik örnekte güvenli elektronik imza,
- elektronik gönderme mümkün değilse fiziksel onay kaydı,
- posta veya yol masrafı dışında ücret tahsil edilip edilmediği,
- belgenin teslim ve iade kayıtları,
- bilirkişi incelemesine gönderilmişse inceleme zinciri ve rapor.
Belge dosyaya elektronik olarak gelmişse doğrulama bilgileri de saklanmalıdır. Güvenli elektronik imzanın doğrulanabilir olması, m.55’in elektronik gönderme modelinin temelidir.
31 Temmuz 2026 Öncesindeki Eski Bilgiler Neden Güncellenmelidir?
7589 sayılı Kanun m.2, Noterlik Kanunu m.55’i bütünüyle değiştirmiştir. Bu nedenle eski madde metnini aktaran internet sayfalarındaki güncel elektronik gönderme modelini içermeyen açıklamalar 31 Temmuz 2026 sonrası için yeterli değildir.
Güncel kural, asıl belgenin belirli yargısal mercilerce istenebilmesini açıkça kabul eder; noterlikte onaylı örneğin saklanmasını zorunlu tutar ve onaylı örnek taleplerinde güvenli elektronik imzalı elektronik gönderimi esas alır. Uygulamada işlem tarihindeki yürürlükte bulunan hüküm kullanılmalıdır.
Resmî Kaynaklar
Güncel 1512 sayılı Noterlik Kanunu metni için Mevzuat Bilgi Sistemi; 2026 değişikliği için 31 Temmuz 2026 tarihli ve 33326 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 7589 sayılı Kanun m.2 esas alınmalıdır. Noter işlemlerine ilişkin kurumsal bilgiler için Türkiye Noterler Birliği kaynakları kullanılabilir.
Sık Sorulan Sorular
1. Mahkeme noterlik evrakının aslını isteyebilir mi?
Evet. Noterlik Kanunu m.55 mahkemeye asıl evrakı isteme yetkisi verir.
2. Savcılık noter belgesinin aslını isteyebilir mi?
Evet. Cumhuriyet başsavcılığı m.55 uyarınca asıl evrakı isteyebilir.
3. Sulh ceza hâkimliği asıl noter evrakını isteyebilir mi?
Evet. Madde sulh ceza hâkimliğini açıkça sayar.
4. Asıl belge gönderilince noterlik arşivinde ne kalır?
Noter evrakın bir örneğini çıkarıp aslına uygunluğunu onaylar ve bu örneği aslının yerinde saklar.
5. Resmî daire noter evrakının aslını isteyebilir mi?
m.55’in asıl evrakı istemeye ilişkin ikinci fıkrası mahkeme, sulh ceza hâkimliği ve Cumhuriyet başsavcılığını sayar. Resmî dairelerin inceleme ve onaylı örnek talebi yetkisi ayrı hükümlerdedir.
6. Onaylı noter örneği elektronik gönderilebilir mi?
Evet. Kural olarak asıl taranır, güvenli elektronik imzayla imzalanır ve elektronik ortamda gönderilir.
7. Elektronik gönderme mümkün değilse ne olur?
Noter aslına uygunluğunu onayladığı fiziksel örneği ilgili mercie gönderir.
8. Bu işlem için yevmiye numarası verilir mi?
Hayır. m.55 işlemleri için yevmiye numarası verilmez.
9. Harç veya değerli kâğıt ücreti alınır mı?
Hayır. Posta ve tarifedeki yol masrafı dışında harç, vergi, değerli kâğıt ücreti dâhil herhangi bir ücret alınmaz.
10. Herkes noter arşivini inceleyebilir mi?
Hayır. İnceleme yetkisi kanunda sayılan yargı mercileri, resmî daireler ve yetkili soruşturma görevlileriyle sınırlıdır.
11. m.55 noter belgesinin mahkemedeki ispat gücünü mü düzenler?
Hayır. m.55 esas olarak evrak ve defterlerin incelenmesi ile gönderilme usulünü düzenler; ispat gücü ilgili usul hükümlerine göre belirlenir.
12. Değişiklik ne zaman yürürlüğe girdi?
7589 sayılı Kanun m.2, 31 Temmuz 2026’da yürürlüğe girdi.
Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T
Yazar: Av. Halil Bakırcı – Mersin Barosu Sicil No: 3472
Hukuki inceleme: Av. Emirhan Keskin – Mersin Barosu Sicil No: 5507
Son mevzuat kontrolü: 11 Eylül 2026
Bu içerik 1512 sayılı Noterlik Kanunu m.55’in 7589 sayılı Kanun m.2 ile değişen güncel metnine dayanır. Asıl evrak ile onaylı örnek talebi birbirinden ayrılmış, kanunda bulunmayan bir erişim yetkisi eklenmemiştir.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu – Mersin
İhsaniye Mahallesi, 4903. Sokak, Profit İş Merkezi No:23 Kat:3 Daire:14, 33070 Akdeniz/Mersin · Tel: +90 552 224 43 66
Hukuk ve ceza yargılamalarında noterlik belgesi ve delil uyuşmazlıkları, görev ve yetki kuralları çerçevesinde Türkiye genelinde Mersin ofisinden koordine edilmektedir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
