Ödeme Aracı İhraç Etme ve Kabul Etme Nedir? Kart ve Cüzdan İşlemleri | 6493 m.12/1-c (2026)
Kısa ve net cevap
6493 sayılı Kanunun 12/1-c maddesine göre ödeme araçlarının ihracı veya kabulü bir ödeme hizmetidir. Kanunun 3/ö maddesi ödeme aracını, ödeme hizmeti sağlayıcısı ile kullanıcı arasında belirlenen ve kullanıcının ödeme emri vermek için kullandığı kart, cep telefonu, şifre ve benzeri kişiye özel araç olarak tanımlar. Bu nedenle bir ödeme aracını kullanıcıya sunmak veya işyerleri bakımından bu ödeme aracından doğan işlemleri kabul eden hizmeti vermek, iş modelinin niteliğine göre 6493 kapsamında faaliyet izni gerektirebilir.
“Kart basmıyoruz, yalnız mobil uygulama sağlıyoruz” ya da “yalnız işyerlerinden ödeme kabul ediyoruz” ifadeleri tek başına 6493 dışına çıkarmaya yetmez. Ödeme emrinin hangi kişiye verildiği, aracın kim tarafından ihraç edildiği, işyerinin hangi sağlayıcıyla sözleşme yaptığı, fon akışının nasıl gerçekleştiği ve kuruluşun TCMB faaliyet izninin hangi hizmetleri kapsadığı birlikte incelenir.
- Kanuni dayanak ve tanım
- Ödeme aracı ihraç etmek ne demektir?
- Ödeme aracı kabulü ne demektir?
- Kartlar ve mobil araçlar
- Dijital cüzdan ayrımı
- Kimler bu hizmeti sunabilir?
- İşyeri sözleşmesinde kritik noktalar
- Güvenlik ve kişisel güvenlik bilgileri
- Ödeme aracının bloke edilmesi
- Kayıp, çalıntı ve yetkisiz işlem
- İş modeli kontrolü
- Sık sorulan sorular
6493 m.12/1-c ve ödeme aracı tanımı ne söylüyor?
6493 sayılı Kanunun 12. maddesi ödeme hizmetlerini bentler halinde sayar. Birinci fıkranın (c) bendi ödeme araçlarının ihraç veya kabulünü ödeme hizmeti kabul eder. Bunun ne anlama geldiğini anlamak için m.3/ö’deki “ödeme aracı” tanımıyla birlikte okumak gerekir. Tanıma göre ödeme aracı, ödeme hizmeti sağlayıcısı ile kullanıcısı arasında belirlenen ve kullanıcı tarafından ödeme emri vermek için kullanılan kart, cep telefonu, şifre ve benzeri kişiye özel araçtır.
Kanun, ödeme aracını yalnız fiziksel plastik kartla sınırlamaz. Cep telefonu, uygulama içinde tanımlanan kişisel doğrulama yöntemi veya sağlayıcıyla kullanıcı arasında belirlenen başka bir kişiye özel araç da ödeme emri vermek için kullanılıyorsa tanım içinde değerlendirilebilir. Bununla birlikte her mobil uygulama veya her şifre ödeme aracı değildir; aracın ödeme emri verme fonksiyonunun bulunması gerekir.
Güncel metin Mevzuat Bilgi Sistemi – 6493 sayılı Kanun üzerinden kontrol edilebilir.
Ödeme aracı ihraç etmek ne demektir?
İhraç, ödeme aracının kullanıcıya sunulması ve kullanıcının bu araç üzerinden ödeme emri verebilmesine yönelik hukuki ve teknik ilişkinin kurulmasıdır. Örneğin bir kartın kullanıcı adına çıkarılması veya kullanıcıya belirli bir mobil ödeme aracının tanımlanması ihraç faaliyetiyle ilişkilendirilebilir. İhraççı, kullanıcının ödeme aracına ilişkin güvenlik bilgilerini, kullanım şartlarını, limitleri ve bloke süreçlerini yönetir.
Ödeme aracı ihraç eden kuruluşun mutlaka elektronik para ihraç ettiği söylenemez. Ödeme aracı ile elektronik para farklı kavramlardır. Elektronik para 6493 m.3/ç’de fon karşılığı ihraç edilen, elektronik olarak saklanan ve ihraççı dışındaki kişilerce ödeme aracı olarak kabul edilen parasal değer olarak tanımlanır. Ödeme aracı ise ödeme emrini vermeye yarayan kişiye özel araçtır. Bir kart elektronik para bakiyesine erişebilir veya banka hesabına bağlı olabilir; hukuki nitelendirme altyapıya göre yapılır.
Ödeme aracı kabulü ne demektir?
Kabul hizmeti, bir işyerinin müşteriden belirli ödeme araçlarıyla ödeme alabilmesine yönelik hizmettir. İşyerinin kart veya başka bir ödeme aracıyla aldığı işlemin kabul edilmesi, işlem verisinin iletilmesi, provizyon ve mutabakat sürecinin yürütülmesi, fonun işyerine aktarılmasını sağlayan yapı bu kapsamda değerlendirilir.
Kabul hizmeti yalnız fiziksel POS cihazıyla sınırlı değildir. E-ticaret işyerlerinde sanal POS, uygulama içi ödeme, belirli karekod veya başka teknik yöntemler üzerinden ödeme aracının kabulü de iş modeline göre aynı hukuki hizmete bağlanabilir. Burada teknik hizmet sağlayıcısının rolü ile ödeme aracı kabul hizmetini bizzat sunan kuruluşun rolü ayrılmalıdır.
6493 m.12/2-ğ, transfer edilen fonun hiçbir anında sahibi olmayan teknik hizmet sağlayıcılarının belirli faaliyetlerini kapsam dışında bırakır. Bu nedenle yalnız ödeme sayfası yazılımı sağlamak ile işyeri adına ödeme aracını kabul eden sağlayıcı olmak aynı değildir.
Banka kartı, kredi kartı ve mobil araçlarda hangi mevzuat uygulanır?
Banka kartı ve kredi kartı işlemlerinde 5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu özel önem taşır. 6493 m.24, kartlara ilişkin bazı hususlarda 5464 sayılı Kanunun uygulanacağını düzenler. Bu nedenle kart işlemlerinde yalnız 6493’e bakılması yeterli değildir; kart çıkaran kuruluşun statüsü, üye işyeri ilişkisi ve özel kart mevzuatı birlikte değerlendirilir.
Mobil telefon veya başka kişiye özel elektronik araçta ise 6493 m.3/ö tanımı doğrudan önem kazanır. Kullanıcı, telefondaki belirli araçla ödeme emri veriyorsa bu araç ödeme aracı niteliği taşıyabilir. Bununla birlikte telefonun yalnız kimlik doğrulama cihazı olması ile bizzat ödeme aracının bir parçası olması somut işleyişe göre ayrılır.
Dijital cüzdan ödeme aracı mıdır?
“Dijital cüzdan” tek bir hukuki kategori değildir. Cüzdan uygulaması kart bilgilerini saklayabilir, elektronik para bakiyesi tutabilir, banka hesaplarına erişebilir veya yalnız teknik arayüz görevi görebilir. Bu yüzden bir uygulamaya “cüzdan” denmesi, onun otomatik olarak elektronik para veya ödeme aracı olduğu anlamına gelmez.
Cüzdan içinden ödeme emri veriliyor ve kullanıcı ile sağlayıcı arasında kişiye özel bir araç tanımlanmışsa m.3/ö ve m.12/1-c gündeme gelebilir. Kullanıcının önceden yatırdığı fon cüzdanda elektronik parasal değer olarak tutuluyor ve üçüncü kişilerde kullanılabiliyorsa m.18-20 hükümleri de ayrıca incelenir. İş modelinin her fonksiyonunun ayrı hukuki sınıflandırması yapılmalıdır.
Ödeme aracı ihraç veya kabul hizmetini kimler sunabilir?
6493 m.13’e göre ödeme hizmeti sağlayıcıları bankalar, elektronik para kuruluşları, ödeme kuruluşları ve PTT’dir. Sınıflandırmanın ayrıntısı için Ödeme Hizmeti Sağlayıcısı Kimdir? rehberimiz incelenebilir.
Ödeme veya elektronik para kuruluşlarının TCMB faaliyet izninin ilgili hizmeti kapsaması gerekir. Bir kuruluşun lisanslı olması, m.12’deki bütün hizmetleri sunma yetkisine sahip olduğu anlamına gelmez. Özellikle ihraç ve kabul hizmetleri açısından kuruluşun izin kapsamı güncel TCMB listeleri ve Resmî Gazete kararları üzerinden kontrol edilmelidir.
İşyeri sözleşmesinde hangi noktalar açık olmalıdır?
İşyeri bakımından ödeme aracının kabulü, yalnız teknik POS kurulumu değildir. Sözleşmede ödeme hizmetini sunan lisanslı kuruluş, fonun işyerine aktarılma süresi, komisyon ve ücretler, ters ibraz veya iade mekanizması, işlem güvenliği, hata ve kesinti süreçleri ile sözleşmenin sona ermesinin devam eden işlemlere etkisi açık olmalıdır.
İşyeri bir aracı teknoloji şirketiyle çalışıyorsa asıl ödeme hizmeti sağlayıcısının kim olduğu ayrıca gösterilmelidir. Teknik şirketin lisanslı kuruluş adına temsilci veya dış hizmet sağlayıcısı olması ile doğrudan ödeme aracı kabul hizmeti vermesi aynı değildir. Fonun kimin hesabından geçtiği ve müşteri/işyeri karşısında yükümlülüğü kimin üstlendiği sözleşmeyle uyumlu olmalıdır.
Kişisel güvenlik bilgileri neden önemlidir?
6493 m.3/ğ, kişisel güvenlik bilgilerini ödeme aracıyla işlem yapılırken kullanılabilecek şifre, son kullanma tarihi, güvenlik numarası gibi ödeme aracını ve kullanıcının kimliğini belirleyici bilgiler olarak tanımlar. Sağlayıcı, bu bilgilerin güvenliğini ve gizliliğini sağlamakla yükümlüdür. Kullanıcı da kişisel güvenlik bilgilerini korumalıdır.
Güçlü kimlik doğrulama, işlem özelinde doğrulama ve cihaz güvenliği gibi kurallar ikincil mevzuatta ayrıntılandırılır. Bir işlemin sistemde başarılı doğrulamayla geçmiş görünmesi, uyuşmazlık halinde tek başına kullanıcının işlemi hukuken yetkilendirdiğini kesin biçimde göstermez; doğrulamanın nasıl yapıldığı ve işlemle bağlantısı incelenir.
Ödeme aracı hangi durumlarda bloke edilebilir?
Ödeme hizmeti sözleşmesi ve ikincil mevzuat, güvenlik riski, yetkisiz veya hileli kullanım şüphesi gibi durumlarda ödeme aracının kullanımının durdurulmasına ilişkin kurallar içerir. Bloke işlemi keyfi olamaz; dayanağı, kullanıcıya yapılacak bildirim ve yeniden kullanıma açma şartları sözleşme ve mevzuata uygun olmalıdır.
Sitede bu konuya ilişkin mevcut rehberimiz banka ve ödeme kuruluşunun güvenlik nedeniyle ödeme aracını bloke etmesi başlığıyla ayrıntılı açıklama içerir. Yeni yazının odağı bloke prosedürü değil, m.12/1-c’deki ihraç ve kabul faaliyetinin hukuki niteliğidir.
Kayıp veya çalıntı ödeme aracında ne yapılmalıdır?
Kullanıcı kartı, telefonu veya ödeme aracına erişim sağlayan kişisel güvenlik bilgisini kaybettiğini ya da kötüye kullanıldığını fark ettiğinde sağlayıcıya gecikmeden bildirim yapmalıdır. Sağlayıcının da kayıp/çalıntı bildirimi alınabilecek kesintisiz kanal ve güvenlik süreci oluşturması gerekir.
Kayıp veya çalıntı araçla yapılan işlemlerde sorumluluk, kullanıcının bildirimi, kusuru, güçlü kimlik doğrulama ve işlemin gerçek niteliğine göre belirlenir. Sitemizdeki kayıp veya çalıntı ödeme aracında sorumluluk rehberi bu uyuşmazlık tipini ayrıca ele alır.
Ödeme aracı iş modeli için 12 maddelik kontrol
- Aracın ödeme emri vermek için kullanılıp kullanılmadığını belirleyin.
- Kullanıcıyla ödeme aracı ilişkisini hangi tüzel kişinin kurduğunu tespit edin.
- Aracın banka hesabına mı, elektronik paraya mı, başka fona mı bağlı olduğunu belirleyin.
- İhraç ve kabul rollerini ayrı ayrı tanımlayın.
- Teknik altyapı sağlayıcısı ile ödeme hizmeti sağlayıcısını ayırın.
- TCMB faaliyet izninin m.12/1-c kapsamındaki hizmeti içerip içermediğini kontrol edin.
- Kişisel güvenlik bilgilerinin korunması için teknik ve organizasyonel tedbirleri belirleyin.
- Kayıp, çalıntı ve kötüye kullanım bildirim kanallarını kurun.
- İşyeri sözleşmesinde fon aktarım süresi ve ücretleri açıkça yazın.
- İade ve iptal prosedürlerini belirleyin.
- İşlem kayıtlarını mevzuattaki sürelerle saklayın.
- Marka adı yerine gerçek lisans sahibi tüzel kişiyi müşteriye açıkça gösterin.
Resmî kaynaklar
- Mevzuat Bilgi Sistemi – 6493 sayılı Kanun m.3 ve m.12
- TCMB – Ödeme Hizmetleri
- TCMB – Ödeme Sistemleri Mevzuatı
Sık Sorulan Sorular
1. Ödeme aracı ihraç etmek ödeme hizmeti midir?
Evet. 6493 m.12/1-c ödeme araçlarının ihracı veya kabulünü ödeme hizmeti sayar.
2. Ödeme aracı ne demektir?
m.3/ö’ye göre ödeme emri vermek için kullanılan kart, cep telefonu, şifre ve benzeri kişiye özel araçtır.
3. Her mobil uygulama ödeme aracı mıdır?
Hayır. Uygulamanın kullanıcı tarafından ödeme emri vermek için kullanılan kişiye özel araç niteliği taşıyıp taşımadığı incelenir.
4. Dijital cüzdan elektronik para mıdır?
Her zaman değil. Cüzdanın fon tutma ve ödeme fonksiyonları ayrı ayrı sınıflandırılır.
5. Sanal POS ödeme aracı kabul hizmeti midir?
İş modeline göre m.12/1-c kapsamındaki kabul hizmetiyle ilişkili olabilir.
6. Teknik ödeme sayfası sağlayan yazılım şirketi lisanslı olmak zorunda mı?
Fonun sahibi olmadan yalnız teknik hizmet sunuyorsa m.12/2-ğ istisnası gündeme gelebilir; fiili rol incelenmelidir.
7. Bir ödeme kuruluşunun lisansı bütün kart hizmetlerini kapsar mı?
Hayır. Faaliyet izninin kapsamı ayrıca kontrol edilir.
8. Ödeme aracı kaybolursa ne yapılmalı?
Sağlayıcıya gecikmeden kayıp/çalıntı bildirimi yapılmalı ve araç bloke ettirilmelidir.
9. Ödeme aracı mevduat mıdır?
Hayır. Ödeme aracı ödeme emri vermeye yarayan araçtır; mevduat veya elektronik para ayrı hukuki kavramlardır.
10. Kart işlemlerinde yalnız 6493 mü uygulanır?
Hayır. Banka ve kredi kartlarında 5464 sayılı Kanun da özel önem taşır.
11. İşyerine para geç aktarılırsa hangi kayıtlar önemlidir?
İşlem tarihi, provizyon, mutabakat kaydı, sözleşmedeki aktarım süresi ve kesinti kayıtları değerlendirilir.
12. Faaliyet izni nereden doğrulanır?
TCMB’nin ödeme hizmetleri sayfası ve Resmî Gazete’de yayımlanan faaliyet izni kararları kontrol edilir.
Hukuki değerlendirme ve E‑E‑A‑T notu
Bu rehber 6493 sayılı Kanunun m.3/ğ, m.3/ö, m.12/1-c, m.12/2-ğ, m.13 ve m.24 hükümleri esas alınarak 17 Eylül 2026 itibarıyla hazırlanmıştır. Ödeme aracı, elektronik para ve teknik hizmet kavramları birbirinden ayrılmadan lisans veya sorumluluk sonucu çıkarılmamalıdır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
