OSB’de Yazılı İhtara Rağmen Aykırılık Sürerse Ne Olur? | Yönetmelik m.64
Kısa ve net cevap: Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği m.64’e göre, katılımcı OSB’deki işletmesinde belirlenmiş prensip ve yüklenimlere aykırı davranır; OSB de aykırılığın giderilmesi için süre belirleyerek yazılı bildirim yapar ve katılımcı buna rağmen aykırılıkta ısrar ederse, OSB bu durumu engellemek için her türlü tedbiri almakla yükümlüdür. Bu hüküm, OSB’nin yalnız ihtar göndermekle yetinmesini değil; yazılı bildirim ve verilen süreden sonra devam eden aykırılığı fiilen önleyecek mevzuata uygun tedbirleri uygulamasını zorunlu kılar. Hangi tedbirin uygulanacağı; ihlalin konusu, dayanağı, teknik riski ve ilgili özel mevzuat hükümlerine göre belirlenir.
OSB’de aykırılıkların giderilmesinin hukuki dayanağı
Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği m.64, “Aykırılıkların giderilmesi” başlığı altında tek fakat sonuçları güçlü bir kural getirir. Katılımcının işletmesinde belirlenmiş prensip ve yüklenimlere aykırı hareket etmesi hâlinde OSB önce süre tayin ederek yazılı bildirim yapmalıdır. Katılımcı bu bildirime rağmen aykırı davranışta ısrar ederse OSB, aykırılığı engellemek için her türlü tedbiri almakla yükümlüdür.
Bu sistem iki aşamalıdır. İlk aşama aykırılığın somutlaştırılması ve giderilmesi için yazılı bildirimle süre verilmesidir. İkinci aşama, süre sonunda aykırılık devam ediyorsa OSB’nin engelleyici tedbir uygulamasıdır. Dolayısıyla m.64, kural olarak doğrudan yaptırıma geçilmeden önce işletmeye aykırılığı öğrenme ve giderme fırsatı tanıyan bir usul öngörür.
Ancak m.64 tek başına her ihlalin bütün yaptırımlarını saymaz. Elektrik, su, atıksu, yangın, çevre, ruhsat, arsa tahsisi veya kiralama gibi alanlarda Yönetmeliğin ve ilgili özel kanunların ayrıca öngördüğü sonuçlar bulunabilir. Bu nedenle bir OSB ihtarı yalnız m.64 üzerinden değil, ihtarın dayandığı özel hükümle birlikte okunmalıdır.
Hangi davranışlar Yönetmelik m.64 kapsamına girer?
Madde “belirlenmiş prensip ve yüklenimlere aykırı düşen hareketler” ifadesini kullanır. Bu ifade, OSB mevzuatı ve katılımcının kabul ettiği hukuki yükümlülüklerle bağlantılı ihlalleri kapsar. Örneğin tahsis amacına aykırı kullanım, OSB altyapısına izinsiz müdahale, teknik talimatlara aykırı işletme, çevre veya atıksu kurallarının ihlali, kiralama koşullarına aykırılık ve OSB tarafından mevzuata dayanılarak belirlenmiş işletme esaslarına aykırı davranış somut olayın niteliğine göre bu çerçevede değerlendirilebilir.
Her OSB yazısı kendiliğinden m.64 anlamında bağlayıcı bir “prensip” yaratmaz. İhtarın hukuki dayanağı gösterilmelidir. Yükümlülüğün 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunundan, Uygulama Yönetmeliğinden, kuruluş protokolünden, tahsis sözleşmesinden, OSB’nin yetkili organ kararından veya mevzuata uygun iç talimattan kaynaklanması gerekir.
İşletme açısından ilk kontrol bu nedenle “OSB ne istiyor?” sorusundan önce “OSB hangi hukuki yükümlülüğe dayanıyor?” sorusudur. İhtar, ihlalin ne olduğunu, hangi faaliyet veya tesis bölümünün aykırı bulunduğunu ve neyin düzeltilmesinin beklendiğini anlaşılır şekilde ortaya koymalıdır.
OSB’nin yazılı bildirim yapması zorunlu mu?
Yönetmelik m.64 açık biçimde “süre tayini suretiyle yapılacak yazılı bildirimler” ifadesini kullanır. Bu nedenle m.64’te düzenlenen kademeli süreç bakımından sözlü uyarı tek başına yeterli değildir. Telefon görüşmesi, saha denetimindeki sözlü ikaz veya toplantıda söylenen uyarı, yazılı bildirimin yerine geçmez.
Yazılı bildirimin ispat edilebilir şekilde yapılması hem OSB hem katılımcı bakımından önemlidir. Bildirimin tarihi, tebliğ edildiği kişi, verilen sürenin başlangıcı ve sonu, giderilmesi istenen aykırılık ve dayanak belgeler kayıt altına alınmalıdır. Elektronik tebligat veya OSB’nin mevzuata uygun kurumsal bildirim yöntemleri kullanılıyorsa teslim ve okuma kayıtları saklanmalıdır.
Katılımcı da cevabını yazılı vermelidir. Aykırılığı giderdiyse fotoğraf, proje, ölçüm, analiz, fatura, izin belgesi veya teknik rapor gibi somut delilleri cevaba eklemelidir. İhtara itiraz ediyorsa yalnız “kabul etmiyoruz” demek yerine hukuki ve teknik gerekçeyi belgelemelidir.
OSB aykırılığın giderilmesi için süre vermek zorunda mı?
Evet. m.64’teki süreçte OSB’nin yazılı bildirimi bir süre tayinini içermelidir. Hüküm sabit bir gün sayısı belirlemez. Bu nedenle sürenin uzunluğu aykırılığın niteliği ve giderilmesi için objektif olarak gerekli işlemlerle bağlantılıdır.
Basit bir belge eksikliği ile arıtma sisteminin mühendislik tadilatı aynı sürede giderilemez. İmalat, proje onayı, ekipman tedariği veya kamu izni gerektiren bir düzeltme için verilen sürenin uygulanabilir olması gerekir. Katılımcı verilen sürenin teknik olarak yetersiz olduğunu düşünüyorsa bunu süre dolmadan, iş programı ve belgeyle OSB’ye bildirmelidir.
Süre uzatımı otomatik bir hak değildir. Katılımcı aykırılığı gidermek için gerçek çalışma yaptığını, hangi aşamada olduğunu ve ne kadar ek süreye ihtiyaç bulunduğunu somutlaştırmalıdır. OSB de kendi yetkisi ve ilgili özel mevzuat çerçevesinde talebi değerlendirir. Çevre, yangın veya can güvenliği bakımından acil risk oluşturan ihlallerde diğer mevzuatın daha hızlı veya doğrudan müdahale hükümleri ayrıca uygulanabilir.
“Aykırılıkta ısrar” ne anlama gelir?
m.64’te ikinci aşamanın başlaması için yazılı bildirime rağmen aykırı hareketin sürmesi aranır. İşletmenin verilen sürede hiçbir düzeltme yapmaması en açık örnektir. Eksik veya göstermelik düzeltmeyle ihlalin fiilen devam etmesi de somut duruma göre aykırılığın sürmesi anlamına gelir.
Katılımcı aykırılığı tamamen gidermişse sırf geçmişte ihlal bulunduğu gerekçesiyle m.64’ün “ısrar” unsuruna dayanılarak aynı tedbir mekanizması yürütülmemelidir. Bununla birlikte geçmiş ihlalin başka mevzuatta ayrıca idari, mali veya sözleşmesel sonucu varsa o hükümler saklıdır.
İhlalin giderilip giderilmediğinin teknik ölçüm gerektirdiği durumlarda yeni denetim yapılmalıdır. Örneğin atıksu standardına aykırılık yalnız beyanla sona ermez; analiz sonucu gerekir. Yangın sistemindeki eksiklik için uzman kontrolü veya ilgili rapor gerekir. Elektrik bağlantısındaki teknik aykırılık saha kontrolüyle doğrulanmalıdır.
OSB hangi tedbirleri alabilir?
Yönetmelik m.64, OSB’nin aykırılığı engellemek için “her türlü tedbiri” almakla yükümlü olduğunu söyler; ancak tek tek tedbir listesi vermez. Bu ifade OSB’ye mevzuattan bağımsız sınırsız bir yaptırım yetkisi vermez. Uygulanacak işlem ilgili özel düzenlemede dayanak bulmalı ve aykırılığı gidermeye yönelik olmalıdır.
Örneğin onaysız üçüncü kişi kullanımında Yönetmelik m.63/3, elektrik, su ve doğalgaz dâhil OSB hizmetlerinin verilmeyeceğini açıkça düzenler. Bu konu OSB onayı olmadan hizmet verilmesi rehberinde incelenmiştir. Altyapıya izinsiz müdahale, deşarj standardı ihlali veya yangın güvenliği eksikliği için ise ilgili m.65-70 hükümleri ve özel çevre/enerji mevzuatı uygulanır.
Tedbirin amacı ihlali sona erdirmek ve OSB düzenini korumaktır. Teknik riskin büyüklüğü, diğer işletmelere etkisi, çevre ve can güvenliği sonuçları dikkate alınır. OSB’nin tedbiri gerekçeli, belgelendirilebilir ve hukuki dayanağı açık olmalıdır.
Kiracı işletmelerde m.64 nasıl uygulanır?
OSB tesisinin kiraya verilmiş olması işletme yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz. Yönetmelik m.63/4 uyarınca sanayi tesislerinin işletilmesine ilişkin olarak Kanun ve Yönetmelikle katılımcılara getirilen yükümlülüklerden kiracılar da sorumludur. Bu nedenle aykırılık kiracının üretim faaliyetinden kaynaklanıyorsa kiracı da sürecin doğrudan muhatabı hâline gelir.
OSB fabrika kiracısının yükümlülükleri rehberinde bu sorumluluk ayrıntılı biçimde açıklanmıştır. Kiraya veren katılımcı ile kiracının kendi aralarındaki sözleşme, OSB mevzuatını bertaraf edemez.
Kira sözleşmesinde OSB’den gelen ihtarların hangi tarafa ve hangi sürede aktarılacağı, teknik düzeltmeyi kimin yapacağı, masrafın kime ait olacağı ve aykırılık sürerse fesih/rücu mekanizması açıkça düzenlenmelidir. Böylece OSB’nin verdiği sürenin taraflar arasında iletişim eksikliği nedeniyle kaçırılması önlenir.
İşletme OSB ihtarına nasıl cevap vermeli?
İlk adım, tebliğ tarihini ve verilen son günü kayda almaktır. İkinci adım, ihtarın dayandığı kanun, yönetmelik, OSB kararı, teknik talimat veya sözleşme hükmünü belirlemektir. Üçüncü adım, sahada gerçek durumun teknik ekip tarafından incelenmesidir.
Aykırılık mevcutsa düzeltme planı hazırlanmalı ve süresi içinde tamamlanmalıdır. İşin bir kısmı tamamlanıp kalan kısım başka kurum iznine bağlıysa bu durum resmi başvuru belgeleriyle OSB’ye bildirilmelidir. Aykırılık bulunmadığı düşünülüyorsa ölçüm, proje, izin veya teknik raporla somut itiraz yapılmalıdır.
İtiraz etmek, verilen sürenin kendiliğinden durduğu anlamına gelmez. İhtar veya özel mevzuat açıkça durdurucu etki tanımıyorsa işletme hem itiraz hakkını kullanmalı hem de telafisi güç riskleri önlemek için uygun hukuki ve teknik tedbirleri değerlendirmelidir.
Belge ve delil yönetimi neden önemlidir?
OSB uyuşmazlıklarında teknik gerçeklik kadar kayıt düzeni de belirleyicidir. Denetim tutanakları, numune analizleri, fotoğraflar, proje revizyonları, bakım kayıtları, OSB yazıları, cevap dilekçeleri ve teslim belgeleri kronolojik dosyada tutulmalıdır. Böylece “aykırılık vardı mı, süre verildi mi, giderildi mi, devam etti mi?” soruları somut belgelerle cevaplanabilir.
Katılımcı bir düzeltme yaptıktan sonra yalnız fiilen düzeltmekle yetinmemeli; OSB’ye yazılı tamamlanma bildirimi yapmalı ve gerekiyorsa yeniden kontrol talep etmelidir. Aksi hâlde OSB kayıtlarında ihtarın açık kaldığı bir durum oluşabilir.
OSB de m.64 sürecinde denetim ve bildirim kayıtlarını tutmalıdır. Tedbir uygulanacaksa hangi ihtarın hangi tarihte tebliğ edildiği, ne kadar süre verildiği, sonraki kontrolde hangi aykırılığın sürdüğü ve tedbirin hangi hükme dayandığı dosyada açık olmalıdır.
Kanuni dayanak ve resmî kaynaklar
Bu yazının temel dayanağı Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği m.64’tür. İlgili konuya göre 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu ve Yönetmeliğin kiralama, altyapı, atıksu, atık, yangın ve güvenlik hükümleri de uygulanır. Güncel metin için T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Yönetmelikler ve Bakanlık Kanunlar sayfaları esas alınmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
1. OSB sözlü uyarıyla m.64 tedbiri uygulayabilir mi?
m.64’teki kademeli süreç süre tayin edilerek yapılacak yazılı bildirimi esas alır.
2. Yönetmelik kaç gün süre verilmesini emrediyor?
m.64 sabit gün sayısı belirlemez; OSB aykırılığın giderilmesi için süre tayin eder.
3. İşletme ihtara cevap vermezse ne olur?
Aykırılık verilen sürede devam ederse OSB, durumu engellemek için gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür.
4. Her aykırılıkta elektrik kesilir mi?
Hayır. Elektrik veya diğer hizmetlere ilişkin işlem için ilgili özel mevzuat dayanağı ve somut ihlal incelenmelidir.
5. Aykırılık düzeltilirse süreç biter mi?
m.64 bakımından amaç aykırılığın giderilmesidir. Geçmiş ihlalin başka mevzuattan doğan sonucu varsa o hükümler ayrıca uygulanabilir.
6. Kiracının yaptığı ihlalden kiracı da sorumlu mu?
Evet. m.63/4 işletmeye ilişkin yükümlülüklerden kiracıların da sorumlu olduğunu düzenler.
7. Verilen süre yetersizse ne yapılmalı?
Süre dolmadan teknik gerekçeler ve iş programıyla yazılı ek süre talebi yapılmalıdır; uzatma otomatik değildir.
8. OSB ihtarına itiraz süreci kendiliğinden durdurur mu?
Hayır. Özel bir durdurma hükmü veya karar bulunmadıkça itirazın kendiliğinden durdurucu etkisi varsayılmamalıdır.
9. Aykırılığın giderildiği nasıl ispatlanır?
İhlalin türüne göre fotoğraf, proje, analiz, teknik rapor, izin veya yeniden denetim tutanağıyla belgelenmelidir.
10. OSB’nin tedbiri hukuki dayanaksızsa ne yapılabilir?
İşlemin dayanağı, yetki, usul ve somut gerekçe incelenerek uygun idari veya özel hukuk başvuru yolu belirlenmelidir.
Yazar ve hukuki inceleme
Avukat Halil BAKIRCI – Mersin Barosu Sicil No: 3472. Son mevzuat kontrolü: 17 Eylül 2026. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun tek fizikî ofisi Mersin’dedir.
Mersin ofis ve harita
OSB ihtarları, işletme aykırılıkları ve ticari uyuşmazlıklar için Mersin ofis konumu ve harita bilgileri iletişim sayfasındadır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
