Ruhsat ve Eklerine Aykırılık Kaç Gün İçinde Bildirilir? 3 İş Günü | 4708 m.2/g
Ruhsat ve eklerine aykırılığı bildirme yükümlülüğünün kanuni dayanağı
4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun 2 nci maddesi, yapı denetim kuruluşlarının görevlerini ayrıntılı biçimde sayar. Maddenin (c) bendinde yapının ruhsat ve ekleri ile mevzuata uygun olarak yapılmasını denetleme görevi; (g) bendinde ise ruhsat ve eklerine aykırı uygulama yapılması hâlinde durumu üç iş günü içinde ilgili idareye bildirme görevi düzenlenmiştir.
Bu iki görev birbiriyle bağlantılıdır. Yapı denetim kuruluşu önce yapının ruhsat, ruhsat eki projeler ve mevzuata uygunluğunu denetler; aykırılığı tespit ettiğinde yalnız kurum içi tutanak düzenlemekle yetinmez, kanunda belirlenen süre içinde ilgili idareye bildirim yapar.
Güncel kanun metni Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden; yapı denetimine ilişkin güncel yönetmelik ve Bakanlık uygulamaları Yapı İşleri Genel Müdürlüğü mevzuat sayfası üzerinden kontrol edilmelidir.
Ruhsat ve eklerine aykırılık neyi ifade eder?
Yapı ruhsatı, yapının hukuken hangi proje ve koşullarla inşa edilebileceğini gösteren idari işlemdir. Ruhsat eki projeler ise mimari, statik, mekanik, elektrik ve ilgili mevzuat kapsamında onaylanmış diğer proje ve belgelerden oluşur. Yapının sahadaki uygulamasının bu onaylı belgelerden farklılaşması, 4708 m.2/g bakımından ruhsat ve eklerine aykırılık değerlendirmesine konu olur.
Yapı denetim kuruluşunun tespiti somut olmalıdır. Hangi imalatın, hangi proje paftası, detay, ölçü, sistem veya ruhsat hükmüne aykırı olduğu denetim kaydında açıkça gösterilmelidir. “Projeye uygun değil” şeklindeki genel bir ifade yerine aykırılığın yeri, niteliği ve dayandığı onaylı belge belirlenmelidir.
Aykırılığın teknik veya yapısal önemi farklı düzeylerde olabilir; ancak m.2/g bildirim yükümlülüğü “ruhsat ve eklerine aykırı uygulama” ifadesine bağlanmıştır. Kanunda bildirimin yalnız ağır veya taşıyıcı sisteme ilişkin aykırılıklara özgü olduğuna dair bir sınırlama bulunmamaktadır.
Üç iş günü kuralı nasıl uygulanır?
4708 m.2/g açıkça üç iş günü demektedir. Bu ifade, aynı Kanunun başka hükümlerinde kullanılan “gün” kavramından farklıdır. Örneğin yapı ruhsatı bilgileri m.2/b uyarınca ruhsat düzenleme tarihinden itibaren yedi gün içinde Bakanlığa bildirilirken, ruhsat aykırılığında süre üç iş günüdür.
Sürenin hesaplanmasında iş günü niteliği korunmalı ve bildirimin yapıldığı tarih kayıt altına alınmalıdır. Kuruluşun iç prosedüründe daha uzun bir süre öngörülmesi kanuni üç iş günlük sınırı değiştirmez. Aykırılık tespit kayıtlarının yetkili personel tarafından zamanında sisteme girilmesi bu nedenle önemlidir.
Yapı denetim kuruluşu, şantiye tespitinden idareye bildirime kadar geçen süreyi izleyebilecek bir kayıt sistemi kurmalıdır. Tespit tarihi ile bildirim tarihi aynı proje dosyasında açıkça görülebilmelidir.
Üç iş günlük sürenin başlangıcı nasıl belirlenir?
Kanunun (g) bendi, ruhsat ve eklerine aykırı uygulama yapılması hâlinde bildirim görevi kurar. Uygulamada süre takibinin sağlıklı yapılabilmesi için aykırılığın yapı denetim kuruluşu tarafından tespit edildiği tarih ve tespiti yapan teknik personel kayıt altına alınmalıdır. Denetim tutanağı, saha kaydı ve varsa elektronik kayıt aynı tarihi desteklemelidir.
Tespitin geriye dönük veya belirsiz tarihle kaydedilmesi, üç iş günlük sürenin denetlenmesini güçleştirir. Bu nedenle şantiye denetimleri gerçek zamanlı ve kronolojik kaydedilmeli; aykırılığın fark edildiği aşama ile idareye gönderilen yazının tarihi arasında izlenebilir bağ kurulmalıdır.
Bir aykırılığın farklı denetimlerde devam ettiğinin görülmesi hâlinde ilk tespit ve sonraki devam kayıtları ayrı tutulmalıdır. Daha önce bildirilmiş aykırılığın giderilmemesi ile yeni bir aykırılığın ortaya çıkması aynı kayıt gibi gösterilmemelidir.
Bildirim hangi idareye yapılır?
4708 m.2/g bildirimin ilgili idareye yapılacağını düzenler. Kanunun 1 inci maddesindeki tanıma göre ilgili idare; yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesi verme yetkisine sahip belediye, valilik veya özel mevzuatla bu yetkiyi kullanan diğer idaredir.
Bu nedenle bildirim doğrudan yapı ruhsatını ve yapı denetimi dosyasını yürüten yetkili idareye yapılmalıdır. Yanlış kuruma gönderilen bir yazının kanuni bildirim görevini yerine getirip getirmediği ayrıca değerlendirme konusu yaratır; kuruluş en başta ruhsatı veren ilgili idareyi doğru belirlemelidir.
Bildirimin Bakanlığa yapılması gereken m.2/b yükümlülüğü ile m.2/g birbirine karıştırılmamalıdır. Yapı ruhsatı bilgileri Bakanlığa bildirilir; ruhsat ve eklerine aykırı uygulama ise üç iş günü içinde ilgili idareye bildirilir. Yedi günlük Bakanlık bildirimi için yapı ruhsatı bilgilerinin 7 günlük bildirimi rehberi incelenebilir.
Bildirim yükümlüsü kimdir?
Kanuni yükümlü yapı denetim kuruluşudur. Denetçi mimar ve mühendisler ile kontrol sistemi içinde görev yapan teknik personel tespiti yapabilir; ancak 4708 m.2’deki görev yapı denetim kuruluşuna verilmiştir. Kuruluş, teknik tespiti kendi kurumsal bildirimi olarak ilgili idareye iletmelidir.
Yapı sahibi veya müteahhidin aykırılığı bildirmesi, yapı denetim kuruluşunun kendi kanuni bildirim görevini ortadan kaldırmaz. Aynı şekilde şantiye şefi veya proje müellifinin aykırılığı fark etmiş olması, yapı denetim kuruluşunun üç iş günlük yükümlülüğünü sona erdirmez.
Kuruluş içinde bildirimi hazırlayan ve imzalayan yetkili, yürürlükteki yönetmelik ve şirket temsil düzenine göre belirlenir. Ancak kurum içi görev dağılımı, kanunda yapı denetim kuruluşuna yüklenen sorumluluğu başka kişiye devretmez.
Ruhsat aykırılığı nasıl belgelenmeli?
Bildirim dosyasında aykırılığın teknik olarak anlaşılmasını sağlayacak kayıt bulunmalıdır. Tespit tarihi, yapı bölümü, ilgili ruhsat eki proje, aykırı imalatın niteliği, denetimi yapan personel ve idareye gönderilen yazının tarih-sayısı birbirine bağlanmalıdır.
Fotoğraf, ölçüm, tutanak, proje paftası üzerine işaretleme, laboratuvar veya imalat kaydı gibi teknik belgeler aykırılığın niteliğine göre dosyaya eklenebilir. Ancak belgenin amacı aykırılığın hangi onaylı proje veya ruhsat hükmüyle çeliştiğini somutlaştırmaktır. Belgelerin tarih ve proje kimliği açık olmalıdır.
Aykırılık düzeltildiğinde giderim kaydı da aynı dosyada tutulmalıdır. İlk aykırılık kaydı silinmemeli; hangi tarihte hangi işlemle ruhsat ve projeye uygun hâle getirildiği ayrıca belgelenmelidir.
Ruhsat ekleri bakımından hangi belgeler esas alınır?
Yapının onaylı mimari, statik, mekanik, elektrik ve ilgili mevzuat uyarınca ruhsatın eki olan diğer projeleri denetim için temel belgelerdir. Yapı denetim kuruluşu, sahada uygulanmakta olan imalatı güncel onaylı proje sürümüyle karşılaştırmalıdır.
Proje revizyonu yapılmışsa eski paftayla yeni pafta karıştırılmamalıdır. Hangi proje sürümünün ilgili idarece onaylandığı, onay tarihi ve revizyon numarası dosyada açık olmalıdır. Onaysız taslak veya proje müellifinin henüz idarece onaylanmamış değişiklik çalışması, yürürlükteki ruhsat eki proje yerine kullanılamaz.
Bu nedenle proje yönetimi yapı denetim kuruluşunun temel kontrol alanlarından biridir. Zemin ve temel raporları ile uygulama projelerinin incelenmesine ilişkin görev ayrıca m.2/a’da düzenlenmiştir.
Proje revizyonu aykırılığı geriye dönük olarak ortadan kaldırır mı?
Ruhsat ve eki projeye aykırı imalat yapıldıktan sonra proje revizyonu gündeme gelirse, revizyonun ilgili idarece hukuken onaylanması gerekir. Sırf proje müellifinin yeni çizim hazırlaması, mevcut aykırı uygulamayı kendiliğinden ruhsata uygun hâle getirmez.
Yapı denetim kuruluşu tespit tarihindeki onaylı ruhsat ve proje üzerinden görevini yerine getirir. Aykırılık tespit edilmişse üç iş günü içinde bildirim yükümlülüğü kanun hükmüne göre yürütülmelidir. Sonradan gerçekleşen idari proje değişikliği, ilk tespit ve bildirim kayıtlarının silinmesi gerekçesi değildir.
Revizyon onaylandığında yeni proje sürümü dosyaya alınmalı ve bundan sonraki imalat bu güncel onaylı belge üzerinden denetlenmelidir. Eski ve yeni sürümler kronolojik biçimde saklanmalıdır.
Aykırılıkta yapı denetim kuruluşunun görevi yalnız bildirim midir?
Yapı denetim kuruluşunun görevi yalnız m.2/g bildiriminden ibaret değildir. Kuruluş m.2/c uyarınca yapının ruhsat ve ekleri ile mevzuata uygun yapılmasını denetlemekle; m.2/d ve diğer bentler uyarınca malzeme ve imalatı kontrol etmekle de yükümlüdür. Aykırılık, yapı denetim sisteminin bütün görevleri içinde ele alınır.
İlgili idarenin ruhsata aykırılık üzerine uygulayacağı imar mevzuatı işlemleri 3194 sayılı İmar Kanunu ve özel mevzuat çerçevesinde belirlenir. Yapı denetim kuruluşu idarenin yerine geçerek idari yaptırım uygulamaz; kanuni tespiti ve bildirimi yapar, kendi denetim görevlerini yerine getirir.
Yapı denetim kuruluşunun veya yapı sahibinin sözleşmeye aykırılığı nedeniyle yapı tatil tutanağı süreçleri m.5 kapsamında ayrıca düzenlenmiştir ve bu konu ruhsat aykırılığı bildiriminden farklıdır.
Üç iş günlük bildirim yapılmazsa hangi yaptırım alanı gündeme gelir?
4708 sayılı Kanunun 8 inci maddesi, yapı denetim kuruluşlarının m.2’deki görevlerini yerine getirmemesi hâlinde uygulanacak idari yaptırımları farklı fiil grupları ve sözleşme bedeli oranları üzerinden düzenler. Ruhsat ve eklerine aykırı uygulamanın üç iş günü içinde ilgili idareye bildirilmemesi de m.2/g yükümlülüğünün ihlali olarak yaptırım sisteminde değerlendirilir.
Yaptırımın hangi bent ve orana göre uygulanacağı işlem tarihindeki güncel m.8 metni ve somut tespit üzerinden belirlenmelidir. İdari yaptırım yazısında ihlal edilen görev, tespit raporu ve hesaplamaya esas hizmet sözleşmesi bedeli açık olmalıdır.
İdari para cezaları için kanunda ayrıca asgari ve azami sınırlar ile savunma ve yargı yolu hükümleri bulunmaktadır. Bu başlıklar ayrı içeriklerde doğrudan m.8 üzerinden ayrıntılı olarak ele alınmalıdır; m.2/g yazısında kesin olmayan bir yaptırım hesabı yapılmamalıdır.
Standart dışı malzeme bildiriminden farkı nedir?
4708 m.2/e, yapı denetim kuruluşunun kullanılan malzeme veya imalatın teknik şartname ve standartlara aykırı olduğunu belirlemesi hâlinde durumu raporla ilgili idareye ve kanunda belirtilen ilgili kamu birimlerine bildirmesini düzenleyen ayrı bir görevdir. M.2/g ise ruhsat ve eklerine aykırı uygulamayı üç iş günü içinde ilgili idareye bildirme yükümlülüğüdür.
Bir imalat hem ruhsat/projeye hem standarda aykırı olabilir; ancak iki hukuki görev aynı değildir. Kuruluş tespitini hangi hükme dayandırdığını ve hangi makama hangi bildirim yapıldığını dosyada ayrı göstermelidir.
Bu ayrım, idari yaptırım incelemesinde de önemlidir. Hangi görev ihlal edilmişse yaptırımın dayanağı o kanuni yükümlülük üzerinden kurulmalıdır.
Üç iş günlük bildirim dosyasında hangi kayıtlar bulunmalı?
- Yapı ruhsatı ve güncel ruhsat eki proje seti,
- aykırılığın tespit tarihi ve denetim tutanağı,
- aykırılığın yerini ve niteliğini gösteren teknik kayıtlar,
- ilgili proje paftası veya ruhsat hükmüyle karşılaştırma,
- idareye gönderilen bildirim yazısının tarih ve sayısı,
- bildirimin teslim veya elektronik gönderim doğrulaması,
- aykırılık giderilmişse giderim ve yeniden kontrol kaydı,
- proje revizyonu varsa eski ve yeni onaylı sürümler,
- ilgili teknik personelin görev kaydı,
- idarenin bildirim üzerine tesis ettiği işlemler.
Bu kayıtların aynı proje kimliği altında tutulması, hem kanuni üç iş günlük sürenin hem teknik tespitin denetlenmesini sağlar.
Ruhsat aykırılığında üç iş günü kontrol listesi
- Denetimde kullanılan ruhsat ve proje sürümünün güncel olduğu doğrulanmalı.
- Aykırılığın tespit tarihi gerçek zamanlı olarak kaydedilmeli.
- Hangi imalatın hangi ruhsat eki belgeye aykırı olduğu açıkça yazılmalı.
- Kanundaki sürenin üç iş günü olduğu esas alınmalı.
- Bildirim ruhsat vermeye yetkili ilgili idareye yapılmalı.
- Gönderim ve teslim kaydı dosyada saklanmalı.
- Aykırılık giderilirse ilk tespit silinmeden giderim kaydı eklenmeli.
- Proje revizyonu varsa yalnız idarece onaylanmış yeni sürüm esas alınmalı.
- Standart dışı malzeme bildirimi gibi diğer kanuni görevler ayrıca yerine getirilmeli.
- Bakanlık ve ilgili idare sistem kayıtları birbiriyle uyumlu tutulmalı.
İdareye bildirimin teslim edildiği nasıl ispatlanır?
Üç iş günlük sürenin yalnız yazının hazırlandığı tarihle değil, bildirimin yetkili ilgili idareye ulaştığını gösteren kayıtla birlikte izlenmesi gerekir. Elektronik evrak sistemi üzerinden gönderim yapılıyorsa evrak kayıt numarası ve gönderim zamanı; fiziksel teslim söz konusuysa gelen evrak kaydı veya teslim belgesi dosyada saklanmalıdır. Kuruluş içi yazının üzerinde tarih bulunması, tek başına idareye süresinde bildirim yapıldığını göstermez.
Bildirim eklerinde teknik tutanak, fotoğraf, proje paftası veya başka belge varsa ek listesi gönderim kaydıyla eşleştirilmelidir. Böylece idareye yalnız genel bir yazı değil, aykırılığı somutlaştıran teknik belgelerin de iletildiği doğrulanabilir. Sonradan ek belge gönderilmişse ilk bildirim tarihi ile ek gönderim tarihi birbirine karıştırılmamalıdır.
İdare bildirimi aldıktan sonra ek açıklama isterse verilen cevabın tarih ve içeriği de aynı aykırılık dosyasında tutulmalıdır. Bu kronoloji, yapı denetim kuruluşunun kanuni bildirim görevini hangi tarihte ve hangi belge setiyle yerine getirdiğini açıkça gösterir.
Sık Sorulan Sorular
Ruhsat ve eklerine aykırılık kaç gün içinde bildirilir?
4708 m.2/g uyarınca üç iş günü içinde ilgili idareye bildirilir.
Süre üç gün mü üç iş günü mü?
Kanun açıkça “üç iş günü” ifadesini kullanır.
Bildirim Bakanlığa mı yapılır?
M.2/g kapsamındaki ruhsat ve eklerine aykırılık bildirimi ilgili idareye yapılır.
İlgili idare kimdir?
Yapı ruhsatı ve kullanma izin belgesi vermeye yetkili belediye, valilik veya özel mevzuatla yetkili diğer idaredir.
Bildirim yükümlüsü yapı sahibi mi?
Hayır. M.2/g’deki özel bildirim görevi yapı denetim kuruluşuna aittir.
Proje müellifi revizyon hazırlarsa aykırılık sona erer mi?
Onaysız revizyon ruhsat eki proje yerine geçmez. Yeni projenin ilgili idarece usulüne uygun onaylanması gerekir.
Aykırılık düzeltildiğinde ilk tutanak silinir mi?
Hayır. İlk tespit ve bildirim kaydı korunmalı; giderim ayrı kayıtla belgelenmelidir.
Standart dışı malzeme de aynı bentten mi bildirilir?
Standart ve teknik şartnameye aykırı malzeme/imalat için m.2/e’de ayrı bildirim görevi vardır.
Bildirim yapılmazsa yaptırım var mı?
4708 m.8, m.2 kapsamındaki görev ihlalleri için idari yaptırım sistemi düzenler; somut yaptırım güncel m.8 ve tespit raporuna göre belirlenir.
Bu yükümlülüğün dayanağı nedir?
4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun 2 nci maddesinin (g) bendidir.
Yazar: Avukat Halil BAKIRCI
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
