Serbest Bölgede Yabancı Yönetici ve Vasıflı Personel Çalıştırılabilir mi? 3218 m.10 | 2026
Serbest bölgede yabancı personel çalıştırmanın kanuni dayanağı
3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanununun 10. maddesi iki cümleyle önemli bir özel rejim kurar. İlk cümle serbest bölgelerde faaliyet gösterecek işyerlerinde yabancı uyruklu yönetici ve vasıflı personel çalıştırılabileceğini, esasların yönetmelikte belirleneceğini söyler. İkinci cümle ise Türkiye Cumhuriyeti sosyal güvenlik mevzuatının serbest bölgelerde uygulanacağını açıkça düzenler.
Güncel başvuru usulü yalnızca 3218 m.10’a dayanmaz. Ticaret Bakanlığının yayımladığı Serbest Bölgelerde Yabancı Uyruklu Personele Verilecek Çalışma İzinlerine İlişkin Usul ve Esasların 1. maddesi; 3218 m.10, Serbest Bölgeler Uygulama Yönetmeliği m.18, 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu m.18 ve ilgili Yönetmeliği birlikte dayanak gösterir. Böylece serbest bölge yabancı çalışma izni, Ticaret Bakanlığı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının koordineli özel prosedürüne bağlanmıştır.
Yürürlükteki usul ve esaslar Ticaret Bakanlığının Yabancı Personel Çalışma İzinleri belgesinde yayımlanır. Başvuru yapılırken eski genelgeler veya yıllar önce hazırlanmış belge listeleri kullanılmamalıdır.
Hangi yabancılar için serbest bölge çalışma izni alınabilir?
Kanun yabancı uyruklu ‘yönetici ve vasıflı personel’ ifadesini kullanır. Güncel Usul ve Esasların değerlendirme maddesine göre, kullanıcı firmanın sahibi veya ortağı halleri dışında yabancının yurt içinden temininde güçlük çekilen yönetici veya vasıflı personel olması gerekir. Uzmanlığın diploma ile belgelenmesi esastır; diploma bulunmayan uygun durumlarda sertifika veya daha önce çalışılan firmalardan alınan referanslar sunulabilir.
Bu nedenle serbest bölge kullanıcısının her pozisyon için sınırsız yabancı işçi çalıştırma hakkı yoktur. Pozisyonun yönetici veya vasıflı nitelikte olması ve neden yabancı çalışana ihtiyaç duyulduğunun açıklanması gerekir. Üretim hattındaki uzman mühendis, özel makine teknisyeni, dış ticaret yöneticisi veya belirli yabancı pazara özgü uzmanlık gerektiren personel somut şartlarda bu kapsama girebilir.
Başvuruda yabancının görevi genel ifadeyle ‘personel’ şeklinde bırakılmamalıdır. Görev tanımı, eğitim/uzmanlık, önceki iş tecrübesi ve serbest bölge faaliyet ruhsatındaki faaliyet konusu arasında açık bağlantı kurulmalıdır. Kullanıcının faaliyet ruhsatı farklı alandaysa başvurulan yabancı uzmanlık gerekçesi zayıflar.
Türkiye’de bulunan yabancı için başvuru nereye yapılır?
Usul ve Esasların 2. maddesine göre Türkiye’de yasal olarak bulunan yabancının serbest bölgede çalışmak üzere çalışma izni veya süre uzatma başvurusu, kullanıcı tarafından ilgili Serbest Bölge Müdürlüğüne yapılır. Başvuru dilekçesine Yabancı Personel Başvuru Formu ile kullanıcı ve yabancıya ilişkin gerekli belgeler eklenir.
Başvuru formunun eksik doldurulması veya belgenin eksik olması halinde Serbest Bölge Müdürlüğü kullanıcıya eksikliği tamamlaması için 30 gün ilave süre verir. Bu sürede eksiklik tamamlanmazsa başvuru iade edilir. Dolayısıyla belge kontrolü başvurudan önce yapılmalı; noter, tercüme, diploma ve iş sözleşmesi gibi belgeler eksiksiz hazırlanmalıdır.
Serbest Bölge Müdürlüğü başvuruyu Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Yabancı Başvuru, Değerlendirme ve İzleme Sistemine girer ve değerlendirilmek üzere Genel Müdürlüğe iletir. Uygun görülen yabancı adına çalışma izin belgesi Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından düzenlenir ve ilgili Serbest Bölge Müdürlüğünden teslim alınır.
Yabancı Türkiye dışında ise başvuru nasıl yapılır?
Yabancı Türkiye’de bulunmuyorsa ilk başvuru, yabancı tarafından vatandaşı olduğu veya yasal olarak bulunduğu ülkedeki Türk dış temsilciliğine yapılır. Yabancıyı istihdam edecek kullanıcı, yabancıya ait belgelerin örneklerini, başvurunun hangi dış temsilciliğe yapıldığını belirten dilekçeyi ve Yabancı Personel Başvuru Formunu ilgili Serbest Bölge Müdürlüğüne sunar.
Yurt dışı başvurusu nedeniyle konsolosluk ile serbest bölge dosyasındaki bilgilerin birebir uyumlu olması gerekir. Pasaport bilgisi, görev unvanı, ücret, işveren unvanı ve serbest bölge adresinde farklılık bulunması işlem gecikmesine yol açabilir. Dış temsilcilikten alınan referans numarası doğru kullanılmalıdır.
Çalışma izni alındıktan sonra yabancının Türkiye’ye giriş, ikamet ve çalışmaya başlama süreci ilgili göç ve çalışma mevzuatına uygun yürütülür. Serbest bölge çalışma izin belgesi, yabancının bölgede belirtilen işveren ve görev dışında serbestçe çalışmasına izin vermez.
Başvuruda hangi kriterler dikkate alınır?
Usul ve Esasların 3. maddesi değerlendirme kriterlerini somutlaştırır. Yabancının yönetici veya vasıflı personel olması yanında, kullanıcı firmanın Faaliyet Ruhsatı Müracaat Formunda belirttiği sayıda Türk işçi istihdam edip etmediği dikkate alınır. Başvuruda Türk vatandaşı yerine yabancı istihdam edilmesinin gerekçesi açıkça yazılmalıdır.
Kullanıcı, faaliyet ruhsatı müracaatında belirttiğinden daha fazla yabancı personel çalıştırmak istiyorsa bunun gerekçesini Yabancı Personel Başvuru Formunda açıklamalıdır. Bu nedenle faaliyet ruhsatı dosyasında yıllar önce verilen istihdam taahhütleri yabancı çalışma izni aşamasında tekrar önem kazanır.
Yabancının şirket sahibi veya ortağı olması halinde değerlendirme daha farklıdır. Usul ve Esaslar, kullanıcı firmanın sahibi veya ortağı olan yabancılar için diploma ve benzeri yeterlilik belgelerinin aranmayacağını açıkça düzenler. Ancak ortaklık veya sahiplik ticaret sicili kayıtlarıyla gerçek ve güncel olmalıdır.
İlk başvuruda hangi belgeler istenir?
Ticaret Bakanlığının yayımladığı ek listede ilk başvuru için Yabancı Personel Başvuru Formu, vesikalık fotoğraf, geçerli pasaportun onaylı sureti ve tercümesi, diploma tercümesi, iş sözleşmesi, kullanıcının güncel sicil tasdiknamesi ve son yıla ait bilanço veya gelir-gider tablosu sayılmaktadır. Belge listesi işlem tarihinde güncel resmi metinden yeniden kontrol edilmelidir.
Pasaportun geçerlilik süresi, yabancının çalışma izin süresi planlamasında önemlidir. Diploma ve sertifika belgeleri görevin gerektirdiği uzmanlığı desteklemelidir. İş sözleşmesinde görev, ücret, çalışma yeri, süre ve tarafların imzası bulunmalıdır. Şirketi imzalayan kişinin temsil yetkisi ticaret sicili kayıtlarıyla örtüşmelidir.
Süre uzatma başvurusunda mevcut çalışma izin belgesinin aslı da istenir. Uzatma başvurusu son güne bırakılmamalı; pasaport süresi, iş sözleşmesi ve faaliyet ruhsatının devamı önceden kontrol edilmelidir.
Yabancı personelin SGK kaydı yapılır mı?
Evet. 3218 m.10 serbest bölgelerde Türkiye Cumhuriyeti sosyal güvenlik mevzuatının uygulanacağını açıkça düzenler. Güncel Usul ve Esasların 6. maddesine göre kullanıcı, çalışma izni verilen yabancının sigorta kaydının yapıldığına ilişkin belgeleri Çalışma İzin Belgesinin teslim alındığı tarihi takip eden 30 gün içinde ilgili Serbest Bölge Müdürlüğüne ibraz etmek zorundadır.
Yurt dışından yapılan başvurularda yabancının KEP hesabı da, yabancının serbest bölgede çalışmaya başladığı tarihi takip eden 15 gün içinde kullanıcı tarafından ilgili Serbest Bölge Müdürlüğüne bildirilir. Bu süreler şirketin insan kaynakları takviminde ayrı izlenmelidir.
Türkiye’nin sosyal güvenlik sözleşmesi bulunan ülkelerin vatandaşları bakımından sözleşme hükümleri, geçici görevlendirme veya sigortalılık istisnaları ayrıca incelenebilir. Ancak serbest bölge statüsü tek başına SGK’dan genel muafiyet yaratmaz.
Çalışma izni hangi hallerde iptal edilir?
Usul ve Esasların 5. maddesi iptal sebeplerini sayar. Yönetici statüsü bulunmayan kullanıcı ortakları hariç, yabancının çalışma izin belgesinin başlangıç tarihinden itibaren 6 ay içinde serbest bölgede çalışmaya başlamaması iptal sebebidir. Genel Müdürlükçe talep edilen belgelerin sunulmaması veya yanıltıcı bilgi-belgeyle başvuru yapıldığının anlaşılması da iptale yol açar.
Yabancının serbest bölgede çalışma amacıyla verilen izin belgesiyle Türkiye’nin serbest bölge dışındaki yerlerinde çalıştığının tespit edilmesi açık iptal sebebidir. Ayrıca yabancıyı istihdam eden kullanıcının faaliyet ruhsatının iptal edilmesi veya süresinin sona ermesi çalışma iznini de etkiler.
İzin iptal edildiğinde çalışma izin belgesinin aslının kullanıcı tarafından bir hafta içinde ilgili Serbest Bölge Müdürlüğüne teslim edilmesi gerekir. İş sözleşmesi ve SGK çıkış işlemleri de iş hukuku sürelerine uygun tamamlanmalıdır.
Yabancı şirket ortağı için hangi kolaylık var?
Kullanıcı firmanın sahibi veya ortağı olan yabancı için diploma ve benzeri yeterlilik belgeleri aranmaz. Ayrıca değerlendirmede ‘yurt içinden temininde güçlük çekilen yönetici veya vasıflı personel’ şartı, sahip/ortak durumundan farklı uygulanır. Bununla birlikte yabancının gerçek ortaklığı ve şirketteki rolü belgelenmelidir.
Sırf çalışma izni kolaylığından yararlanmak amacıyla şekli veya sembolik ortaklık kurulması şirketler hukuku ve çalışma izni bakımından risk yaratır. Pay sahipliği ticaret siciline ve şirket kayıtlarına uygun olmalı; yabancının görev ve temsil yetkisi gerçek durumu yansıtmalıdır.
İşveren için 12 maddelik kontrol listesi
- Yabancının yönetici/vasıflı personel niteliğini belirleyin.
- Faaliyet ruhsatı ile görev tanımını eşleştirin.
- Türk personel istihdam taahhüdünü kontrol edin.
- Yurt içi/yurt dışı başvuru yolunu doğru seçin.
- Başvuru formunu eksiksiz doldurun.
- Pasaport ve tercüme belgelerini güncel hazırlayın.
- Diploma/sertifika veya referansları ekleyin.
- İş sözleşmesini görev ve ücretle uyumlu düzenleyin.
- Faaliyet ruhsatı süresini çalışma izni süresiyle karşılaştırın.
- Belge tesliminden sonra SGK kaydını ve 30 günlük bildirimi takip edin.
- Yurt dışı başvurusunda KEP bildirimini 15 günde yapın.
- İzin sahibini serbest bölge dışındaki işyerinde çalıştırmayın.
Resmî kaynaklar
- 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunu m.10: yabancı yönetici ve vasıflı personel çalıştırılması.
- 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu m.18: serbest bölgelerde çalışma izinlerine ilişkin özel düzenleme dayanağı.
- Ticaret Bakanlığı – Yabancı Personel Çalışma İzinleri Usul ve Esasları
- Ticaret Bakanlığı – Yürürlükteki Serbest Bölge Genelgeleri
Sık sorulan sorular
Serbest bölgede yabancı işçi çalıştırılabilir mi?
3218 m.10 yabancı yönetici ve vasıflı personelin çalıştırılmasına izin verir; çalışma izni prosedürü tamamlanmalıdır.
Türkiye’deki yabancı nereye başvurur?
Kullanıcı, ilgili Serbest Bölge Müdürlüğüne çalışma izni başvurusu yapar.
Yurt dışındaki yabancı nereye başvurur?
Yabancı, vatandaşı olduğu veya yasal bulunduğu ülkedeki Türk dış temsilciliğine başvurur; işveren de belgeleri Serbest Bölge Müdürlüğüne sunar.
Her yabancı pozisyon için izin alınabilir mi?
Sahip/ortak halleri dışında yabancının yurt içinden temininde güçlük çekilen yönetici veya vasıflı personel olması beklenir.
Şirket ortağından diploma istenir mi?
Usul ve Esaslara göre kullanıcı firmanın sahibi veya ortağı olan yabancıdan diploma ve benzeri yeterlilik belgesi aranmaz.
SGK kaydı yapılması gerekiyor mu?
Evet. Sigorta kaydına ilişkin belgeler çalışma izin belgesinin tesliminden itibaren 30 gün içinde Serbest Bölge Müdürlüğüne ibraz edilir.
İzinle serbest bölge dışında çalışılabilir mi?
Serbest bölge için verilen çalışma izin belgesiyle Türkiye’de başka yerde çalışıldığının tespiti iptal sebebidir.
Faaliyet ruhsatı biterse çalışma izni ne olur?
Kullanıcının faaliyet ruhsatının iptali veya süresinin sona ermesi, yabancı çalışma izninin iptal sebepleri arasındadır.
Serbest bölge yabancı personel dosyası yalnızca yabancının özgeçmişinden ibaret değildir. Faaliyet ruhsatı, Türk çalışan istihdamı, görevin vasıflı niteliği, iş sözleşmesi, çalışma izni, SGK ve süre bildirimleri tek dosyada izlenmelidir.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu – Mersin
Güncelleme: 17 Eylül 2026.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
