Suç veya Askerlik Nedeniyle Aranan Kişi Türk Vatandaşlığından Çıkabilir mi? 5901 m.25/c | 2026
Kısa ve net cevap
5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu m.25/c uyarınca suç veya askerlik hizmeti nedeniyle aranan kişiler, çıkma izni verilmesi için gereken şartı taşımaz. Başka bir devlet vatandaşlığının bulunması, uzun süredir yurt dışında yaşamak veya yabancı ülke vatandaşlığını kazanmış olmak bu engeli kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Çıkma izni başvurusunda kişinin adli ve askerlik durumu Türk makamlarınca kontrol edilir; aranma kaydı varsa önce bu kaydın hukuki dayanağı ve kaldırılma yolu çözülmelidir.
5901 m.25/c neyi şart koşar?
Türk vatandaşlığından çıkma, kişinin tek taraflı iradesiyle sonuç doğuran serbest bir bildirim değildir. İçişleri Bakanlığının izin kararı gerekir ve m.25’teki şartların tamamı birlikte aranır. Maddenin (c) bendi, başvuru sahibinin herhangi bir suç veya askerlik hizmeti nedeniyle aranan kişilerden olmamasını zorunlu kılar.
Bu nedenle başvuru sırasında yalnız yabancı vatandaşlık belgesi veya konsolosluk formu incelenmez. Adli makamlar ve askerlik sistemi bakımından kişinin aranıp aranmadığı da araştırılır. Kişinin yabancı ülkede bulunması Türk sistemindeki arama kaydını etkisiz hale getirmez.
“Aranmak” ne anlama gelir?
Aranma, kişinin hakkında yetkili makamca yürürlükte bulunan yakalama, arama veya askerlik hizmetine bağlı resmi kayıt bulunmasını ifade eder. Her adli soruşturma otomatik olarak “aranma” anlamına gelmez; aynı şekilde geçmişte kapanmış bir dosya da güncel arama kaydı yoksa tek başına m.25/c engeli değildir. Belirleyici olan başvuru tarihindeki resmi statüdür.
Bu nedenle “hakkımda dava var, vatandaşlıktan çıkamam” veya “hiç hüküm giymedim, kesin çıkarım” şeklindeki iki uç yaklaşım da doğru değildir. Dosyanın güncel safhası, yakalama kararının varlığı ve UYAP/polis kayıtları somut olarak kontrol edilmelidir.
Yakalama kararı varsa çıkma izni verilir mi?
Yürürlükte bir yakalama kararı kişinin suç nedeniyle aranan statüsünde olduğunu gösteriyorsa m.25/c şartı sağlanmaz. Kişinin önce yakalama kararının dayanağı olan ceza dosyasını çözmesi gerekir. Kararın kaldırılması, ifade/savunmanın alınması, beraat veya kovuşturmaya yer olmadığı gibi gelişmelerden sonra arama kaydı güncellenirse vatandaşlıktan çıkma başvurusu yeniden değerlendirilebilir.
Hakkında soruşturma olması tek başına engel mi?
Kanun “hakkında soruşturma bulunan” değil, “suç nedeniyle aranan” kişi ifadesini esas alır. Bu nedenle her soruşturma otomatik ret sebebi değildir. Ancak soruşturmada yakalama emri, zorla getirme veya aranma kaydı varsa m.25/c gündeme gelir. Başvuru sahibinin ceza dosyasındaki statüsü resmi belgelerle belirlenmelidir.
Kesinleşmiş ceza varsa durum nasıl değerlendirilir?
Kesinleşmiş ceza hükmü bulunması, infaz ve aranma statüsü bakımından önemlidir. Kişi cezanın infazı için aranıyorsa m.25/c engeli açıktır. Cezası tamamen infaz edilmiş, aranma kaydı kaldırılmış ve ayrıca m.25/ç kapsamında devam eden cezai tahdit bulunmayan kişinin dosyası güncel duruma göre yeniden incelenir.
Yurt dışındayken ifade vermek mümkün mü?
Ceza dosyasının niteliğine göre Türk dış temsilciliği, adli yardımlaşma, SEGBİS veya başka usuller gündeme gelebilir; ancak her dosyada konsoloslukta ifade alınacağı söylenemez. Yakalama kararının kaldırılması ve savunma işlemleri, soruşturmayı yürüten savcılık veya mahkemenin kararına tabidir. Kişi vatandaşlıktan çıkma dosyasını ilerletmeden önce ceza dosyasındaki avukat aracılığıyla güncel kararları tespit etmelidir.
Askerlik nedeniyle aranmak ne demektir?
7179 sayılı Askeralma Kanunu kapsamında yoklama kaçağı, bakaya veya askerlik hizmetine ilişkin başka bir aranma statüsü oluşabilir. 5901 m.25/c, askerlik hizmeti nedeniyle aranan kişilerin de çıkma izni şartını taşımadığını açıkça düzenler. Yurt dışında yaşamış olmak veya uzun yıllar Türkiye’ye gelmemiş olmak askerlik statüsünü kendiliğinden sona erdirmez.
Yoklama kaçağı olan kişi vatandaşlıktan çıkabilir mi?
Kişinin yalnız idari para cezası bulunması ile askerlik hizmeti nedeniyle “aranan” statüde olması aynı şey değildir. Güncel askerlik kaydı Milli Savunma Bakanlığı sistemi üzerinden kontrol edilmelidir. Eğer kişi askerlik hizmeti nedeniyle arananlar arasında görünüyorsa m.25/c engeli vardır. Yoklama işlemi tamamlanıp aranma kaydı kaldırıldığında başvuru yeniden yapılabilir veya mevcut dosya güncellenebilir.
Dövizle askerlik başvurusu engeli kaldırır mı?
Dövizle askerlik için başvuru yapmak tek başına aranma kaydını aynı anda ortadan kaldırmayabilir. 7179 sayılı Kanun ve ilgili uygulama kapsamında gerekli başvuru, ödeme ve eğitim/diğer şartlar tamamlanmalı; askerlik statüsünün resmi kayıtlarda düzeltilmesi gerekir. Vatandaşlık dosyasında esas alınan, başvuranın güncel resmi askerlik durumudur.
Bedelli askerlik aynı sonucu sağlar mı?
Türkiye’de bedelli askerlik şartları ve yurt dışındaki dövizle askerlik farklı düzenlemelerdir. Kişi hangi kapsamda yükümlüyse o sistemin gerektirdiği işlemleri tamamlamalıdır. Yalnız “bedelliye başvuracağım” beyanı m.25/c’deki aranma engelini kaldırmaz; resmi kayıt düzeltilmelidir.
Askerlik tecili varsa aranma sayılır mı?
Geçerli tecil kaydı bulunan kişi, sırf askerlik yükümlüsü olduğu için “askerlik hizmeti nedeniyle aranan” kişi sayılmaz. Tecil süresi ve şartları devam ediyorsa m.25/c yönünden ayrı bir aranma engeli oluşmaz. Ancak tecilin sona ermesi ve kişinin yoklama/bakaya durumuna düşmesi halinde kayıt değişebilir.
Yabancı ülkede askerlik yapılmışsa
Başka ülkede askerlik hizmetinin Türkiye’de nasıl dikkate alınacağı, ilgili ikili anlaşmalar ve Türk askerlik mevzuatına göre belirlenir. Yabancı orduda hizmet yapılmış olması Türk askerlik kaydını otomatik kapatmaz. Kişi dış temsilcilik aracılığıyla askerlik statüsünü güncellemeli, gerekiyorsa yabancı hizmet belgesini tasdik/tercüme ile sunmalıdır.
Çifte vatandaş olmak askerlik aranmasını ortadan kaldırır mı?
Hayır. Türk vatandaşlığı devam ettiği sürece 7179 sayılı Kanundaki yükümlülükler uygulanır. Kişinin Alman, Fransız veya başka bir vatandaşlığının bulunması tek başına Türk askerlik yükümlülüğünü sona erdirmez. Çifte vatandaşlık yalnız ilgili ülke ve Türkiye arasındaki özel anlaşmalar veya Türk kanunundaki istisnalar ölçüsünde sonuç doğurabilir.
Vatandaşlıktan çıkınca askerlik borcu silinir mi?
Kişi çıkma izni alıp vatandaşlığını kaybettikten sonraki statüsü farklıdır; ancak m.25/c zaten askerlik nedeniyle aranan kişinin çıkışını engelleyen bir ön koşuldur. Bu nedenle “önce vatandaşlıktan çıkayım, askerlik sorunu kendiliğinden bitsin” yöntemi kanunun kurduğu sisteme uygun değildir. Önce aranma engeli çözülmelidir.
Aranma kaydının kaldırıldığını nasıl ispatlarım?
Ceza dosyasında mahkeme veya savcılık kararları; askerlik dosyasında e-Devlet/MSB askerlik durum belgesi ve ilgili şube kayıtları kullanılabilir. Yalnız eski ekran görüntüsüne güvenilmemelidir. Vatandaşlık başvurusu yapılmadan kısa süre önce güncel kayıt alınmalı, gerekiyorsa arama kararını kaldıran kararın kesinleşme veya infaz bilgisi eklenmelidir.
Konsolosluk başvuruyu alır mı yoksa doğrudan reddeder mi?
Dış temsilcilik başvuruyu alıp belgeleri ilgili makamlara iletebilir; nihai değerlendirme vatandaşlık makamlarınca yapılır. Güncel aranma kaydı tespit edilirse m.25/c şartı sağlanmadığından çıkma izni verilmez. Başvuru sahibinin eksik veya yanlış beyanı, resmi sistemdeki kayıtları ortadan kaldırmaz.
Başka vatandaşlığın olması yine de gerekli mi?
Evet. m.25’teki şartlar alternatif değil, birlikte değerlendirilen şartlardır. Kişi suç veya askerlik nedeniyle aranmıyor olsa bile yabancı vatandaşlık veya kazanılacağına ilişkin inandırıcı belirti bulunmalıdır. Tersine yabancı vatandaşlığı olan fakat aranan kişi de çıkma şartlarını taşımaz. Yabancı vatandaşlık şartı için 5901 m.25/b rehberimiz kullanılabilir.
Mali veya cezai tahdit de ayrıca kontrol edilir
m.25/c’deki aranma şartından ayrı olarak m.25/ç, kişi hakkında mali veya cezai tahdit bulunmamasını arar. Yakalama kararı kaldırılmış olsa bile başka bir tahdit devam ediyorsa vatandaşlıktan çıkış dosyası sonuçlandırılamayabilir. Bu nedenle yalnız “aranmıyorum” belgesiyle yetinmek doğru değildir.
Aranma kaydı yanlışsa ne yapılır?
Eski veya yanlış bir arama kaydının vatandaşlık sistemine yansıması halinde kaydı oluşturan adli veya askerlik makamında düzeltme yapılmalıdır. Nüfus müdürlüğü veya konsolosluk, başka kurumun arama kaydını kendiliğinden silemez. Önce kaynak kayıt düzeltilir, ardından vatandaşlık makamına güncel belge sunulur.
Yurt dışından avukatla ceza dosyası takip edilebilir mi?
Evet. Türkiye’de avukat aracılığıyla UYAP dosyaları, yakalama kararları ve duruşma tarihleri kontrol edilebilir; mümkün olan usul işlemleri vekil aracılığıyla yürütülebilir. Ancak kişisel savunma veya fiziki hazır bulunma gereken işlemler dosyanın niteliğine göre ayrıca değerlendirilir. Avukatlık vekâletnamesinin ceza dosyasını ve gerekli özel yetkileri kapsaması gerekir.
Uygulama örnekleri
Örnek 1: Almanya’da yaşayan A hakkında eski bir dolandırıcılık soruşturmasında yakalama kararı vardır. A Alman vatandaşlığını kazanmış olsa da m.25/c nedeniyle Türk vatandaşlığından çıkma izni alamaz. Önce ceza dosyasında yakalama kararının kaldırılması gerekir.
Örnek 2: B hakkında geçmişte soruşturma açılmış, kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilmiş ve hiçbir aranma kaydı kalmamıştır. Sırf geçmiş soruşturma nedeniyle m.25/c engeli bulunduğu söylenemez; güncel kayıt esas alınır.
Örnek 3: C yurt dışında yaşıyor ve askerlik tecili halen geçerli. C askerlik hizmeti nedeniyle aranmıyorsa m.25/c bakımından bu nedenle engel bulunmaz; diğer çıkma şartları ayrıca incelenir.
Örnek 4: D bakaya kaydı nedeniyle aranıyor ve aynı zamanda Fransız vatandaşı. D’nin yabancı vatandaşlığı olması askerlik nedeniyle arama engelini kaldırmaz.
Başvurudan önce kontrol listesi
Güncel adli sicil ve UYAP dosya durumunu kontrol edin; yakalama veya arama kararı varsa kararın kaynağını belirleyin; askerlik durum belgesi alın; yoklama kaçağı/bakaya kaydınız varsa MSB ve dış temsilcilik işlemlerini tamamlayın; yabancı vatandaşlık belgenizi hazırlayın; mali/cezai tahditleri ayrıca kontrol edin; bütün kayıtlar düzeldikten sonra konsolosluk veya NVI başvurusunu yapın.
Resmî kaynaklar
Temel düzenleme 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu m.25dir. Askerlik statüsü için Millî Savunma Bakanlığı; vatandaşlık işlemleri için Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü ve Konsolosluk İşlemleri resmi kaynakları kullanılmalıdır.
Sık sorulan sorular
Hakkımda dava varsa vatandaşlıktan çıkamam mı?
Her dava otomatik engel değildir; m.25/c bakımından suç nedeniyle aranan statüsünün bulunup bulunmadığı belirleyicidir.
Yakalama kararı engel mi?
Evet, yürürlükteki yakalama/aranma kaydı m.25/c şartının sağlanmamasına yol açar.
Geçmiş soruşturma engel mi?
Güncel arama kaydı yoksa yalnız geçmiş soruşturma tek başına m.25/c engeli değildir.
Yoklama kaçağıysam çıkabilir miyim?
Askerlik hizmeti nedeniyle aranan statüdeyseniz önce bu kayıt çözülmelidir.
Tecilli askerlik engel mi?
Geçerli tecil ve aranma kaydı yoksa sırf yükümlü olmak m.25/c engeli oluşturmaz.
Başka ülke vatandaşı olmam engeli kaldırır mı?
Hayır. m.25 şartları birlikte aranır.
Aranma kaydı yanlışsa konsolosluk silebilir mi?
Hayır. Kaydı oluşturan adli veya askerlik makamında düzeltilmelidir.
Avukat Türkiye’de dosyayı kontrol edebilir mi?
Evet. Uygun vekâletnameyle dosya ve kararlar kontrol edilip gerekli hukuki başvurular yapılabilir.
Sonuç
5901 m.25/c bakımından sonuç nettir: suç veya askerlik hizmeti nedeniyle aranan kişi, vatandaşlıktan çıkma izni için gerekli şartı taşımaz. Yabancı vatandaşlığın bulunması bu engeli ortadan kaldırmaz. Yurt dışındaki başvuru sahibi önce adli ve askerlik kayıtlarını güncellemeli, varsa yakalama veya bakaya sorununu çözmeli; ancak arama engeli kaldırıldıktan sonra çıkış başvurusunu ilerletmelidir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
