Suç Örgütü Dosyasında Banka Hesabı ve Şirket Payına El Koyma: CMK 128
Örgütlü Suçlar · CMK 128 · 2026
CMK m.128, belirli katalog suçlarda suçtan elde edildiğine ilişkin somut delillere dayanan kuvvetli şüphe bulunan malvarlığı değerlerine elkoyma imkânı verir. Tedbir yalnız banka hesabını değil; taşınmaz, araç, hak ve alacak, kıymetli evrak, şirket payı, kiralık kasa ve diğer malvarlığı değerlerini kapsayabilir.
CMK 128’in Temel Şartı: Suçtan Elde Edildiğine Dair Kuvvetli Şüphe
CMK m.128: Soruşturma veya kovuşturma konusu suçun işlendiğine ve kanunda sayılan malvarlığı değerlerinin bu suçlardan elde edildiğine dair somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebebi bulunan hâllerde, şüpheli veya sanığa ait belirli malvarlığı değerlerine elkonulabilir.
Malvarlığı değerleri şüpheli veya sanıktan başka bir kişinin zilyetliğinde bulunuyor olsa dahi kanuni koşullarda elkoyma mümkündür.
CMK 128 kapsamında elkoyma kararı hâkim tarafından verilir.
Bu hükmün en önemli özelliği çift kuvvetli şüphe bağlantısıdır: Önce katalog suçun işlendiğine dair somut deliller bulunmalı; ayrıca elkonulacak malvarlığının o suçtan elde edildiğine dair somut delillere dayanan kuvvetli şüphe kurulmalıdır.
Bir kişinin TCK 220 kapsamında örgüt yöneticisi veya üyesi olmakla suçlanması, bankadaki tüm birikiminin suç geliri olduğunu kendiliğinden göstermez. Hesabın kaynağı, para girişleri, ticari gelir, maaş, satış, miras veya başka meşru gelirler ile iddia edilen suç geliri ayrıştırılmalıdır.
Tedbirin amacı ileride müsadere edilebilecek suç gelirinin kaçırılmasını önlemektir. Bu nedenle malvarlığı ile suç arasındaki nedensel ve ekonomik bağ dosyada görünür olmalıdır.
CMK 128 Hangi Malvarlığı Değerlerini Kapsar?
CMK 128 yalnız banka hesabına özgü değildir. Kanun taşınmazları, kara-deniz-hava ulaşım araçlarını, banka veya diğer mali kurumlardaki hesapları, gerçek veya tüzel kişiler nezdindeki hak ve alacakları, kıymetli evrakı, ortağı olunan şirketteki ortaklık paylarını, kiralık kasa mevcutlarını ve diğer malvarlığı değerlerini kapsam içine alır.
| Malvarlığı türü | Örnek | Temel bağlantı sorusu |
|---|---|---|
| Taşınmaz | Konut, arsa, işyeri | Suç geliriyle mi edinildi? |
| Araç | Otomobil, tekne, ticari araç | Suç gelirinin dönüştürülmüş hâli mi? |
| Banka hesabı | Mevduat, yatırım hesabı | Suç gelirinin girdiği hesap mı? |
| Hak/alacak | Üçüncü kişiden alacak | Suç gelirinden doğan ekonomik değer mi? |
| Şirket payı | Limited/AŞ ortaklık payı | Pay suç geliriyle edinilmiş mi veya suç gelirini temsil ediyor mu? |
| Kiralık kasa | Nakit, altın, kıymetli belge | Suçtan elde edilme bağlantısı var mı? |
Bu listenin genişliği, sınırsız elkoyma anlamına gelmez. Her malvarlığı kalemi için suçtan elde edilme şüphesi ayrı kurulmalıdır. Tedbirin kişi üzerindeki ekonomik etkisi ve soruşturmanın amacı arasında ölçülülük korunmalıdır.
Banka Hesabına El Koymada Hangi Deliller Önemlidir?
Banka hesabında olağandışı yüksek tutarlı para girişleri, çok sayıda üçüncü kişiden düzenli transfer, amaç suç tarihleriyle çakışan para akışı, hemen nakit çekim veya başka hesaplara dağıtım, örgüt mensupları arasındaki finansal hareketler suç geliri bağlantısını destekleyebilir.
Ancak yalnız yüksek bakiye suç geliri değildir. Şirket cirosu, gayrimenkul satışı, kredi, borç geri ödemesi, maaş, miras veya başka meşru kaynaklar belgelerle açıklanabilir. Mali analiz yalnız para miktarına değil kaynağa bakmalıdır.
Örgüt dosyasında “para trafiği yoğun” ifadesi tek başına yeterli değildir. Hangi transferin hangi amaç suçla bağlantılı olduğu, gönderen ve alan kişilerin rolü, açıklama ve faturalar, vergi kayıtları ve ticari ilişki incelenmelidir.
Hesaptaki suç geliriyle meşru gelir birbirine karışmışsa tedbirin kapsamı daha dikkatli belirlenmelidir. Tüm hesabın bloke edilmesi yerine suçla bağlantılı değerin belirlenmesi ölçülülük açısından önemlidir.
Şirket Payına El Koyma Nasıl Uygulanır?
Şüpheli veya sanığın ortağı olduğu şirketteki ortaklık payı CMK 128 kapsamında malvarlığı değeridir. Payın suç geliriyle edinildiğine veya suçtan elde edilen değeri temsil ettiğine ilişkin somut delillere dayanan kuvvetli şüphe varsa pay üzerinde tasarrufu sınırlayan tedbir uygulanabilir.
Şirket payına el koymak ile şirket yönetimine kayyım atamak aynı şey değildir. Pay elkoyması CMK 128’in malvarlığı tedbiridir; şirket yönetiminin kayyıma bırakılması ise CMK 133’ün farklı şartlarına tabidir.
Şirketin kendisi yıllardır meşru ticari faaliyette bulunuyor ve şüphelinin payı suçtan önce edinilmişse, payın tamamının suç geliri sayılması için ek somut bağlantı gerekir. Örgüt isnadı geçmiş malvarlığını otomatik olarak suç geliri yapmaz.
Payın üçüncü kişiye devredilmesi veya görünüşte başka kişi adına tutulması hâlinde gerçek yararlanıcı, devir tarihi, ödeme kaynağı ve taraflar arasındaki ilişki araştırılır.
Malvarlığı Üçüncü Kişinin Zilyetliğindeyse Ne Olur?
CMK 128, malvarlığı değerinin şüpheli veya sanıktan başka kişinin zilyetliğinde bulunmasının tek başına elkoymayı engellemediğini düzenler. Bu kural suç gelirinin yakınlara veya üçüncü kişilere devredilerek tedbirden kaçırılmasını önlemeyi amaçlar.
Ancak üçüncü kişinin mülkiyet ve iyi niyet hakları korunmalıdır. “Sanığın eşi/akrabaşı/iş ortağı” olmak, üçüncü kişiye ait tüm malvarlığının suç geliri sayılması için yeterli değildir. Devir bedeli, edinme tarihi, ekonomik kaynak ve gerçek mülkiyet ilişkisi somutlaştırılır.
Üçüncü kişi, malvarlığının kendi meşru gelirinden kaynaklandığını belgelerle gösterebilir. Tedbir kararı üçüncü kişinin haklarını da etkilediği için kanun yolu ve itiraz imkânları önemlidir.
CMK 128 Katalog Suç Şartı ve TCK 220
CMK 128 malvarlığı elkoymasını kanunda sayılan katalog suçlarla sınırlar. TCK 220 bakımından katalog kapsamı güncel madde metnindeki fıkra sınırlarıyla birlikte okunmalıdır; “dosyada TCK 220 var” denilmesi tek başına bütün malvarlığına CMK 128 uygulanacağı anlamına gelmez.
Örgüt dosyasında uyuşturucu ticareti, yağma, dolandırıcılık, aklama veya CMK 128 katalog listesinde ayrıca yer alan başka amaç suçlar da bulunabilir. Tedbirin hangi katalog suça dayandığı kararda açıkça gösterilmelidir.
Katalog şartı sağlansa bile suçtan elde edilme bağlantısı ayrıca aranır. Bu nedenle katalogda sayılan ağır bir suçun varlığı ikinci kuvvetli şüphe şartının yerine geçmez.
CMK 128 Elkoyma Kararını Kim Verir?
CMK 128 kapsamında malvarlığı değerlerine elkoyma kararı hâkim tarafından verilir. Bu, genel elkoyma hükümlerinden daha sıkı bir güvence oluşturur. Özellikle banka hesabı veya şirket payı gibi ekonomik yaşamı doğrudan etkileyen tedbirlerde yargısal karar şartı belirleyicidir.
Kararda hangi malvarlığına, hangi miktar veya pay oranında ve hangi suç bağlantısıyla elkonulduğu belirli olmalıdır. “Tüm malvarlığına” şeklindeki soyut karar, her kalem için suçtan elde edilme şüphesini açıklamıyorsa ölçülülük ve gerekçe yönünden sorun doğurabilir.
Bankalar, tapu, trafik tescil veya ticaret sicili gibi kurumlara gönderilen yazılar hâkim kararının sınırlarını aşmamalıdır. Uygulama makamı tedbirin kapsamını kendi başına genişletemez.
Ölçülülük: Tüm Hesabın Bloke Edilmesi Zorunlu mu?
Koruma tedbirleri cezalandırma değildir. Soruşturma sürerken kişinin malvarlığının tamamını kullanamaz hâle gelmesi ciddi ekonomik sonuç doğurur. Bu nedenle elkoyma amacı ile müdahalenin kapsamı arasında ölçülülük kurulmalıdır.
Suçtan elde edildiği ileri sürülen miktar belirli ise, meşru gelirle ilgisiz varlıkların tedbir dışında bırakılması tartışılmalıdır. Şirketin işçi maaşları, vergi, SGK ve zorunlu işletme giderlerinin tamamen durması üçüncü kişileri etkileyebilir.
Mahkeme tedbirin devamını dönemsel olarak gerekçe ve delil durumu ışığında değerlendirmelidir. Soruşturma ilerledikçe suç geliri bağlantısının ortadan kalkması veya miktarın netleşmesi hâlinde kapsam daraltılabilir.
Elkoyma Kararına İtiraz ve Tedbirin Kaldırılması
Elkoyma kararı koruma tedbiridir ve CMK’daki kanun yolu hükümleri çerçevesinde itiraz edilebilir. İtirazda katalog suç, kuvvetli şüphe, suçtan elde edilme bağlantısı, üçüncü kişi mülkiyeti ve ölçülülük ayrı ayrı tartışılmalıdır.
Yalnız “mal benimdir” demek yerine edinme tarihi, ödeme belgeleri, banka kayıtları, vergi beyannamesi, sözleşme, tapu/araç kayıtları ve şirket sermaye belgeleri sunulması bağlantıyı somutlaştırır.
Tedbirin dayanağı ortadan kalkarsa elkoymanın kaldırılması talep edilebilir. Beraat, kovuşturmaya yer olmadığı veya malvarlığının suç geliri olmadığının anlaşılması hâlinde koruma tedbirinin sürdürülmesi mümkün değildir.
CMK 128 ile TCK 55 Kazanç Müsaderesi Arasındaki Fark
CMK 128 yargılama sırasında uygulanan geçici koruma tedbiridir. TCK m.55 kazanç müsaderesi ise hüküm aşamasında suçun işlenmesiyle elde edilen veya suçun konusunu oluşturan maddi menfaatlerin kalıcı olarak devlete geçirilmesine ilişkin güvenlik tedbiridir.
Elkoyma ileride müsadere ihtimalini güvence altına alır; henüz mülkiyetin kesin olarak devlete geçtiği anlamına gelmez. Mahkûmiyet ve müsadere şartları ayrıca değerlendirilir.
Bu ayrım masumiyet karinesi bakımından önemlidir. Elkoyma kararı “malın kesin suç geliri olduğu” nihai hüküm değildir; kuvvetli şüpheye dayalı geçici tedbirdir.
CMK 128 Banka Hesabı ve Şirket Payı Elkoyması Hakkında Sık Sorulan Sorular
1. Örgüt şüphelisinin tüm banka hesapları otomatik bloke edilir mi?
Hayır. CMK 128 için katalog suç ve suçtan elde edilme bağlantısına ilişkin somut delillere dayanan kuvvetli şüphe gerekir.
2. Şirket payına el konulabilir mi?
Evet. CMK 128 ortağı olunan şirketteki ortaklık payını açıkça kapsar; ancak suçtan elde edilme şartı aranır.
3. Üçüncü kişinin üzerindeki malvarlığına el konulabilir mi?
Kanuni şartlar varsa üçüncü kişinin zilyetliğinde olsa da tedbir uygulanabilir; mülkiyet ve iyi niyet iddiaları ayrıca değerlendirilir.
4. Kararı savcı verebilir mi?
CMK 128 kapsamındaki malvarlığı elkoyma kararı hâkim tarafından verilir.
5. Yüksek bakiye tek başına suç geliri midir?
Hayır. Paranın kaynağı ve suçla bağlantısı somut delille gösterilmelidir.
6. Şirket payına el koymak kayyım atamakla aynı mıdır?
Hayır. Pay elkoyması CMK 128; şirket yönetimine kayyım atanması CMK 133 kapsamında farklı tedbirlerdir.
7. Elkoyma müsadere midir?
Hayır. Elkoyma geçici koruma tedbiri; müsadere hükümle uygulanan güvenlik tedbiridir.
8. Meşru gelir de bloke edilmişse ne yapılabilir?
Suçla ilgisiz meşru kaynağın belgeleri sunularak tedbirin daraltılması veya kaldırılması talep edilebilir.
9. CMK 128’e itiraz edilebilir mi?
Evet. Koruma tedbiri kararına CMK kanun yolu hükümleri çerçevesinde itiraz mümkündür.
10. En önemli ispat konusu nedir?
Elkonulan belirli malvarlığı değerinin soruşturma konusu suçtan elde edildiğine dair somut delile dayanan kuvvetli şüphedir.
Amaç suçlarda ayrı ceza · Yönetici-üye farkı · Dijital materyale elkoyma · TCK 220 rehberi
İlgili Temel Rehberler
Resmî Kaynaklar
Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T Bilgisi
Yazar: Av. Halil Bakırcı
Mersin Barosu Sicil No: 3472 · Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu
İçerik, kanun metni ve yürürlük tarihi esas alınarak hazırlanır; doğrulanmamış içtihat veya varsayımsal karar numarası kullanılmaz.
Türkiye Geneli Dosya Takibi ve Mersin Ofisi
Örgütlü suç soruşturma ve kovuşturmalarında görev, yetki, koruma tedbirleri, delilin hukuka uygunluğu ve kanun yolu süreleri dosya belgesine göre ayrı ayrı incelenir. Büro, vekâlet ve iş kabul koşulları oluştuğunda Türkiye genelindeki ceza dosyalarında hukuki yardım sunar.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu | Mersin Avukat
İhsaniye Mahallesi, 4903. Sokak, Profit İş Merkezi No:23, Kat:3, Daire:14, 33070 Akdeniz/Mersin
Bilgilendirme: Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Somut olayda suç tarihi, lehe kanun, isnadın niteliği, hukuka uygun deliller ve usul aşaması ayrıca değerlendirilir; sonuç garantisi verilmez.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.