Tam Zamanlı Çalışma Sınırlaması Olan Birimde Sağlık Turizmi İş Birliği Yapılabilir mi? | 2026
Kısa ve net cevap: Hayır. 14.02.2026 tarihli Uluslararası Sağlık Hizmetlerinde İş Birliği Yönetmeliği m.5/2 açık biçimde, ilgili mevzuatında tam zamanlı çalışma esasına bağlı sınırlama bulunan birim, bölüm veya merkezlerde bu Yönetmelik kapsamında iş birliği yapılamayacağını düzenler. Dolayısıyla Sağlık Bakanlığına bağlı sağlık tesisi ile sağlık turizmi yetki belgesine sahip devlet üniversitesinin genel olarak protokol yapabilmesi, tam zamanlı çalışma sınırlaması bulunan belirli bir birim veya merkez için otomatik yetki yaratmaz.
Bu hüküm 2026 sağlık turizmi iş birliği rejimindeki en önemli kapsam sınırlarından biridir. Uygulamada protokol hazırlarken yalnız kurumların hukuki statüsünü kontrol etmek yetmez. Yabancı hastaya hizmet verilecek branşın bağlı olduğu bölüm, merkez veya birimin özel mevzuatında tam zamanlı çalışma zorunluluğu ya da dışarıda/başka kurumda çalışma sınırlaması bulunup bulunmadığı ayrıca incelenmelidir. Aksi halde m.5/1’deki genel iş birliği yetkisi yanlış genişletilmiş olur.
Yönetmelik m.5/2 hangi yasağı getiriyor?
Uluslararası Sağlık Hizmetlerinde İş Birliği Yönetmeliği m.5/1 kapsam içindeki kurumların uluslararası sağlık hizmeti sunmak amacıyla iş birliği yapabileceğini düzenler. Hemen sonraki m.5/2 ise bu yetkinin sınırını çizer: “İlgili mevzuatında tam zamanlı çalışma esasına bağlı sınırlama bulunan birim, bölüm veya merkezlerde” iş birliği yapılamaz. Hükmün yapısı bir izin şartı değil açık bir yasaktır.
Bu nedenle “iki kurum da kapsamda ve protokol imzalamaya yetkiliyse sorun yoktur” yaklaşımı eksiktir. İş birliğinin konusu olan somut birimin özel mevzuatı ayrıca incelenmeli ve tam zamanlı çalışma sınırlaması varsa o alan protokolden çıkarılmalıdır.
Tam zamanlı çalışma sınırlaması neden önemlidir?
Tam zamanlı çalışma rejimi, belirli sağlık veya akademik birimlerde personelin mesleki faaliyetini belirli kurum ve görevlerle sınırlayabilir. 2026 Yönetmeliği kamu sağlık kuruluşları arasında uluslararası sağlık hizmeti için özel bir çalışma modeli kurarken, başka mevzuatla getirilen tam zamanlı çalışma sınırlamalarını bertaraf etmemiştir. m.5/2 tam tersine bu sınırlamaları korur.
Bu yaklaşım, m.7’deki hekim çalışma hükümleriyle de uyumludur. Yönetmelik bazı durumlarda 1219 sayılı Kanunun çalışma sınırlamalarına özel istisna getirirken m.5/2’deki birim bazlı tam zamanlı sınırı ayrıca korumuştur. Dolayısıyla hekim yönünden bir istisna bulunması, birim veya merkezin m.5/2 engelini ortadan kaldırmaz.
“Birim, bölüm veya merkez” nasıl değerlendirilir?
Hüküm yalnız hastane veya üniversite düzeyinde değildir. Birim, bölüm veya merkez sözcüklerinin ayrı ayrı kullanılması, kontrolün alt organizasyon düzeyinde yapılmasını gerektirir. Örneğin üniversitenin bütünü sağlık turizmi yetki belgesine sahip olabilir; ancak belirli bir araştırma merkezi veya özel statülü birimde tam zamanlı çalışma sınırlaması varsa o bölüm üzerinden iş birliği kurulamaz.
Bu nedenle protokol eki hazırlanırken “cerrahi branşlar”, “onkoloji”, “transplantasyon”, “ileri araştırma merkezi” gibi genel ifadeler kullanmak yerine hizmet verilecek idari ve tıbbi birimin hukuki statüsü netleştirilmelidir. Birimin adı, bağlı olduğu yapı ve özel mevzuatı yanlış tanımlanırsa m.5/2 kontrolü sağlıklı yapılamaz.
Hangi mevzuat kontrol edilmelidir?
Önce 14.02.2026 tarihli Yönetmelik m.2 ve m.5 incelenir. Ardından hizmet verecek kurumun kuruluş ve çalışma mevzuatı, üniversite veya sağlık tesisinin ilgili birimini düzenleyen özel hükümler, personelin statüsüne ilişkin kurallar ve varsa merkez/bölüm yönetmeliği değerlendirilir. Tam zamanlı çalışma esasına bağlı bir yasak veya sınırlama bulunup bulunmadığı bu metinlerden tespit edilir.
İncelemenin yalnız kurum içi görevlendirme yazısına dayanması yeterli değildir. Kurum içi yazı, üst normdaki açık sınırlamayı ortadan kaldıramaz. İş birliği protokolü de m.5/2’deki yasağa aykırı biçimde kapsam genişletemez.
m.5/2 kontrolü protokole nasıl yansıtılmalıdır?
Yönetmelik m.6/2-b, iş birliği kapsamında hizmet verilecek branş ve tıbbi işlemlerin protokolde bulunmasını zorunlu tutar. Bu liste hazırlanırken her branşın bağlı olduğu birimin m.5/2 açısından uygunluğu kontrol edilmelidir. Uygun olmayan bölüm veya merkez protokole yazılmamalıdır.
Protokolde yalnız branş adı değil, hizmetin kapsamı ve tıbbi işlemler de belirlenmelidir. Bu sayede m.5/2 yasağına takılan birimden dolaylı biçimde hizmet alınmasının önüne geçilir. Protokol sonradan değiştirilecekse değişiklik de m.6/4 uyarınca on beş gün içinde EKİP ve HealthTürkiye Portalı üzerinden Bakanlığa bildirilir.
Tam zamanlı sınırlama hekim listesine nasıl etki eder?
m.7/1 hizmet verecek sağlık personelinin muvafakati alınarak liste halinde belirlenmesini öngörür. Ancak bir hekimin listeye yazılmış olması, m.5/2 yasağını aşmaz. Hekimin bağlı bulunduğu birim iş birliğine kapalıysa sırf personel muvafakatiyle o birim üzerinden hizmet verilemez.
m.7/4 ayrıca iş birliği kapsamında çalışan sağlık personelinin eğitim, araştırma ve diğer mesleki görevlerini aksatmaması gerektiğini düzenler. Bu hüküm personelin fiili çalışma düzenini korur; m.5/2 ise birim bazında daha temel bir hukuki sınır getirir. İki hüküm ayrı kontroller olarak uygulanmalıdır.
Geçici görevlendirme yapılarak yasak aşılabilir mi?
Hayır. Yönetmelik m.7/5 zaten iş birliği kapsamında hizmet verecek sağlık personeli için geçici görevlendirme yapılmasını değil, her tıbbi işlem için yazılı bildirim sistemini benimser. Bunun yanında idari bir görevlendirme işlemi m.5/2’deki açık yasağı etkisiz hale getiremez.
Bir sağlık personelinin başka yerde çalışmasına ilişkin kurum içi onay verilmiş olması ile belirli bir birimin Yönetmelik kapsamında iş birliğine açık olması aynı konu değildir. Uygunluk kontrolü hem personel hem birim düzeyinde ayrı yapılmalıdır.
Yabancı hasta bu sınırlamadan nasıl etkilenir?
Yabancı hasta çoğu zaman kurumlar arasındaki iç mevzuat ayrıntılarını bilmez. Hasta bakımından asıl beklenti, ilan edilen hekim ve sağlık kuruluşunun yetkili olması, tedavi planının geçerli bir organizasyon içinde yürütülmesi ve tıbbi sorumluluğun açık olmasıdır. Ancak uyuşmazlık çıktığında tedavinin m.5/2’ye aykırı bir birim üzerinden yürütülüp yürütülmediği idari ve hukuki incelemenin konusu olabilir.
Bu durum tek başına her tıbbi sonucu “malpraktis” haline getirmez. Tıbbi kusur; endikasyon, uygulama, takip, aydınlatma ve zarar arasındaki illiyet gibi ayrı başlıklarla incelenir. Buna karşılık m.5/2’ye aykırı organizasyon, yetkilendirme ve idari uyum bakımından ayrıca değerlendirilir.
Hizmet alan kuruluşun denetim sorumluluğu var mı?
Evet. m.11/1 hizmet alan sağlık kuruluşunun iş birliği kapsamında sunulan sağlık hizmetlerini kendi görev, yetki ve sorumluluğu çerçevesinde gözetip denetlemesini düzenler. Bu nedenle hizmet alan kuruluş “personel başka kurumdan geldi” gerekçesiyle organizasyon ve denetim sorumluluğundan tamamen çekilemez.
İş birliği başlamadan önce m.5/2 uygunluğunun kontrol edilmesi de bu yönetsel uyumun parçasıdır. Uygun olmayan bir bölüm veya merkez protokole dahil edilmişse kurum içi denetim süreçleri, protokol hazırlama evrakı ve yetki kontrolleri önem kazanır.
Ücret alınmışsa ne olur?
İş birliği kapsamında yabancı hastadan alınacak ücret m.12’ye tabidir. m.12/1 kamu sağlık hizmetleri tarifesini, m.12/5 ön ödemeyi, m.12/6 ek masraf bildirimini düzenler. Birimin m.5/2’ye uygunluğu ile ücretin tarifeye uygunluğu iki ayrı konudur; her ikisi de dosyada kontrol edilmelidir.
Hastanın sosyal güvencesi yoksa m.12/5 uyarınca belirlenen tedavi bedelinin en az yüzde altmışı oranında ön ödeme alınır. Fazla veya açıklanmayan ücret iddiası bulunuyorsa sağlık turizminde ücret ve fatura rehberi ayrıca incelenebilir.
m.5/2 incelemesi için hangi belgeler alınmalıdır?
İş birliği protokolü ve ekleri, hizmet verilecek branş/işlem listesi, ilgili birimin kuruluş ve çalışma mevzuatı, personel listesi, muvafakat belgeleri, kurum içi uygunluk görüşleri, imza yetkileri, EKİP ve HealthTürkiye bildirimleri temel idari belgelerdir. Hasta dosyasında ise başvuru-kabul kayıtları, onam, tedavi planı, tıbbi kayıtlar, fatura ve ödeme belgeleri saklanmalıdır.
Hasta açısından yetki belgesinin ayrıca doğrulanması gerekir. Yetki belgesi kontrol rehberi bu aşamada kullanılabilir. Yurt dışında bulunan hasta tıbbi dosya ve faturalarını almak için tıbbi dosya alma rehberinden yararlanabilir.
10 maddelik kurum içi kontrol listesi
- Tarafların m.2 kapsamına girdiğini doğrulayın.
- Devlet üniversitesinin sağlık turizmi yetki belgesini kontrol edin.
- Hizmet verilecek birim, bölüm veya merkezin tam adını belirleyin.
- O birimin özel mevzuatını inceleyin.
- Tam zamanlı çalışma sınırlaması varsa iş birliğine dahil etmeyin.
- Branş ve işlem listesini m.6/2-b’ye uygun yazın.
- Hekim/ekip listelerini m.7 ve m.8’e göre oluşturun.
- Protokol değişikliğini m.6/4 süresinde bildirin.
- Hizmeti m.11 uyarınca gözetip denetleyin.
- Hasta dosyası ile idari uyum belgelerini birlikte saklayın.
Resmî kaynaklar
Resmî Gazete – Uluslararası Sağlık Hizmetlerinde İş Birliği Yönetmeliği
Resmî Gazete – Uluslararası Sağlık Turizmi ve Turistin Sağlığı Hakkında Yönetmelik
Sık Sorulan Sorular
Tam zamanlı çalışma sınırlaması olan birimde sağlık turizmi iş birliği yapılabilir mi?
Hayır. Yönetmelik m.5/2 açıkça yasaklar.
Kurum genel olarak yetkiliyse yasak kalkar mı?
Hayır. Kontrol birim, bölüm veya merkez düzeyinde yapılır.
Hekimin muvafakati yasağı aşar mı?
Hayır. Personel muvafakati m.5/2’deki birim yasağını kaldırmaz.
Protokolde böyle bir birim yazılırsa geçerli olur mu?
Protokol açık mevzuat yasağını bertaraf edemez.
Yasak yalnız üniversiteler için mi?
Hüküm, Yönetmelik kapsamındaki iş birliğinde tam zamanlı sınırlaması bulunan birim, bölüm veya merkezler için uygulanır.
Hizmet branşı protokolde yazılmalı mı?
Evet. m.6/2-b branş ve tıbbi işlemlerin protokolde gösterilmesini zorunlu tutar.
Protokol değişikliği Bakanlığa bildirilir mi?
Evet. m.6/4 uyarınca on beş gün içinde EKİP ve HealthTürkiye üzerinden bildirilir.
Hizmet alan kuruluş denetim yapar mı?
Evet. m.11/1 gözetim ve denetim yükümlülüğü getirir.
m.5/2’ye aykırılık otomatik tıbbi hata mıdır?
Hayır. Tıbbi kusur ayrıca değerlendirilir; m.5/2 aykırılığı organizasyon ve idari uyum bakımından ayrıca önem taşır.
Hangi tarihli düzenleme uygulanıyor?
14 Şubat 2026 tarihli ve 33168 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yönetmelik esas alınır.
Türkiye geneli dosya takibi
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun fizikî ofisi Mersin/Akdeniz’dedir. Tam zamanlı çalışma sınırlaması ve uluslararası sağlık hizmeti iş birliği dosyalarında ilgili birimin mevzuatı, protokol, hekim/ekip listeleri ve hasta kayıtları birlikte incelenir. Türkiye genelindeki dosyalar İstanbul ve Mersin ofislerinden yönetilebilir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
