Teslim Tutanağını İmzalayınca Ayıp Hakları Biter mi? TBK 477 Eserin Kabulü ve Gizli Ayıp 2026
Tadilat veya inşaat tesliminde “teslim alınmıştır”, “iş bitmiştir” veya “eksiksiz teslim aldım” şeklindeki tutanaklar sıklıkla imzalanır. Sonradan su kaçağı, çatlak, mekanik arıza, yazılım hatası veya başka kusur çıktığında iş sahibi teslim belgesini imzaladığı için hiçbir hakkı kalmadığını düşünebilir. Bu sonuç her zaman doğru değildir.
Türk Borçlar Kanunu m.477, eserin kabulü ile yüklenicinin ayıp sorumluluğu arasındaki ilişkiyi düzenler. Açık ayıplar ile gizli ayıplar aynı hukuki rejime tabi değildir. Ayrıca yüklenicinin kasten gizlediği kusurlar bakımından kabul koruması uygulanmaz.
- TBK 477 neyi düzenler?
- Açık kabul nedir?
- Örtülü kabul nedir?
- Gözden geçirmeyi ihmal etmenin sonucu
- Açık ayıp ve gizli ayıp
- Kasten gizlenen ayıp
- Gizli ayıp ne zaman bildirilir?
- Teslim tutanağı nasıl yazılmalı?
- Ayıp kaydı düşmek
- İnşaat, tadilat, yazılım ve makine örnekleri
- Zamanaşımı
- Deliller
- Sık sorulan sorular
1. TBK 477’nin temel kuralı
TBK m.477’ye göre eserin açıkça veya örtülü kabulünden sonra yüklenici her türlü sorumluluktan kurtulur; ancak onun tarafından kasten gizlenen ve usulüne göre gözden geçirme sırasında fark edilemeyecek ayıplar için sorumluluğu devam eder. İş sahibi gözden geçirmeyi ve bildirimde bulunmayı ihmal ederse eseri kabul etmiş sayılır.
Madde ayrıca sonradan ortaya çıkan ayıp için özel bir bildirim yükümlülüğü getirir. Eserdeki ayıp daha sonra ortaya çıkarsa iş sahibi durumu gecikmeksizin yükleniciye bildirmelidir; bildirmezse eseri kabul etmiş sayılır.
2. Açık kabul nedir?
Açık kabul, iş sahibinin eseri kabul ettiğini söz, yazı veya tutanakla açık biçimde bildirmesidir. “Eseri teslim ve kabul aldım”, “iş tamamlanmıştır” veya benzeri beyanlar açık kabule örnek olabilir. Ancak belgenin tüm içeriği önemlidir.
Teslim tutanağında aynı zamanda eksik ve ayıplı işler listelenmişse, bu belge kayıtsız şartsız kabul anlamına gelmez. “Aşağıdaki eksikler saklı kalmak üzere teslim alınmıştır” şeklindeki kayıt, bildirilen hususlar bakımından hakların korunmasına yardımcı olur.
3. Örtülü kabul nedir?
Örtülü kabul, iş sahibinin açık bir kabul beyanı olmadan davranışlarıyla eseri kabul ettiğinin anlaşılmasıdır. Eseri uzun süre hiçbir itiraz olmadan kullanmak, açık ayıplara rağmen bildirim yapmamak veya teslim sonrası olağan kontrolü tamamen ihmal etmek olayın şartlarına göre örtülü kabul sonucuna yol açabilir.
Ancak eserin kullanılmaya başlanması her zaman tek başına bütün ayıpların kabulü değildir. Özellikle konut, işyeri veya üretim makinesi gibi kullanım zorunluluğu bulunan eserlerde kullanımın anlamı somut olayla birlikte değerlendirilir. Asıl ölçüt, iş sahibinin TBK m.474’teki gözden geçirme ve bildirim yükümlülüğünü yerine getirip getirmediğidir.
4. Gözden geçirme yapılmazsa ne olur?
İş sahibi eseri teslim aldıktan sonra işlerin olağan akışına göre imkân bulur bulmaz gözden geçirmek zorundadır. Açıkça fark edilebilecek ayıplar bulunmasına rağmen inceleme yapılmaz ve bildirimde bulunulmazsa TBK m.477 gereği eser kabul edilmiş sayılabilir.
Bu sonuç özellikle “teslim aldım ama aylar sonra bakabildim” savunmasının riskini gösterir. Basit bir mobilyadaki görünür ölçü hatası veya tadilattaki açık boya kusuru ile karmaşık bir makinenin iç teknik arızası aynı inceleme süresine tabi değildir. Olağan kontrol imkânı eserin niteliğine göre belirlenir.
5. Açık ayıp nedir?
Açık ayıp, olağan gözden geçirmeyle teslim sırasında veya kısa süre sonra fark edilebilen kusurdur. Yanlış renk, eksik parça, görünür kırık, ölçü hatası, yüzey bozukluğu veya sözleşmede belirtilen malzemeden açıkça farklı ürün kullanılması örnek verilebilir.
Açık ayıplar teslim tutanağına yazılmalı veya hemen sonrasında yazılı bildirim yapılmalıdır. Ayıp kaydı yapılmadan kayıtsız kabul verilmesi, bu kusurlar bakımından yüklenicinin sorumluluktan kurtulmasına yol açabilir.
6. Gizli ayıp nedir?
Gizli ayıp, usulüne uygun ve makul gözden geçirmeyle fark edilemeyen, kullanım veya zaman içinde ortaya çıkan kusurdur. Çatı izolasyonunun yalnızca yoğun yağmurda su alması, tesisat bağlantısının zamanla kaçak vermesi, makinenin yüksek yükte arızalanması veya yazılımın belirli veri koşullarında hata üretmesi buna örnektir.
Gizli ayıp teslim tutanağında görülmediği için kayda geçirilemez. TBK m.477 bu nedenle yüklenicinin gizli ayıp sorumluluğunu kabul sonrasında da devam ettirir. Ancak ayıp ortaya çıkar çıkmaz gecikmeksizin bildirim yapılmalıdır.
7. “Gecikmeksizin” bildirim ne demektir?
Kanun gizli ayıp için sabit gün sayısı koymaz. “Gecikmeksizin” ifadesi, ayıp fark edildikten sonra makul olmayan bekleme yapılmamasını gerektirir. İş sahibi önce ayıbın gerçekten varlığını anlamak için gerekli makul kontrolü yapabilir; ancak sonuç belirgin hale geldiğinde uzun süre sessiz kalmamalıdır.
Örneğin ilk yağmurda tavanda ıslaklık görülmüşse haftalarca beklemek yerine yükleniciye derhâl fotoğraf ve açıklamayla bildirim yapılmalıdır. Teknik sebep henüz tam bilinmese bile belirti ve tarih bildirilerek haklar saklı tutulabilir.
8. Kasten gizlenen ayıp nedir?
Yüklenicinin bildiği bir kusuru iş sahibinin fark etmesini engelleyecek biçimde saklaması veya açıklamaması kasten gizlenen ayıp olarak değerlendirilebilir. Örneğin çatlağın yalnızca üstünü kapatmak, arızayı geçici olarak gizleyen işlem yapmak veya bilinen teknik hatayı teslimde bilinçli biçimde açıklamamak bu kapsamda tartışılabilir.
Kasten gizlenen ayıplarda yüklenici, kabulü ileri sürerek sorumluluktan kurtulamaz. Ayrıca ağır kusur ve zamanaşımı değerlendirmeleri bakımından da önemli sonuçlar doğabilir.
9. Teslim tutanağı nasıl hazırlanmalıdır?
Teslim tutanağı tarih, sözleşme, teslim edilen iş kalemleri, tamamlanmayan işler, açık ayıplar, yapılacak düzeltmeler, teslim edilen belgeler ve varsa test sonuçlarını içermelidir. “Eksiksiz ve ayıpsız teslim” ifadesi kullanılacaksa gerçekten kapsamlı kontrol yapılmış olmalıdır.
İş sahibi kusur görüyorsa açıkça yazmalıdır. Örneğin “mutfak dolabı sağ kapak hizası ayıplıdır, tezgâh birleşiminde açıklık vardır, düzeltme hakkımız saklıdır” gibi somut kayıtlar kullanılmalıdır. Genel “itirazlarımız saklıdır” ifadesi yerine ayıbın tek tek belirtilmesi daha güçlüdür.
10. Teslim tutanağı imzalandıktan sonra gizli ayıp çıkarsa
İmzalı tutanak gizli ayıpları otomatik olarak ortadan kaldırmaz. Ayıp teslimde makul incelemeyle fark edilemiyorsa TBK m.477 uyarınca yüklenicinin sorumluluğu devam eder. İş sahibi ayıp ortaya çıktığında gecikmeksizin bildirim yapmalıdır.
Bu durumda teslim tutanağı, yalnızca teslim tarihini ve o tarihte görülebilen durumları ispatlayan önemli bir belgedir. Gizli ayıbın sonradan doğmadığı, aslında teslim anında eserde mevcut olduğu teknik bilirkişiyle belirlenebilir.
11. Tadilat örneği
Banyo tadilatı tamamlanır ve iş sahibi yüzeyleri kontrol ederek teslim tutanağını imzalar. İki ay sonra alt kata su sızdığı anlaşılır ve uzman incelemesi yalıtımın hatalı yapıldığını belirler. Yalıtım kusuru teslimde olağan gözle görülemiyorsa gizli ayıp değerlendirmesi yapılır. İş sahibi sızıntıyı öğrendiğinde derhâl yükleniciye bildirim yapmalıdır.
Buna karşılık teslimde açıkça kırık olan seramikler hiçbir kayıt düşülmeden aylarca kullanılmışsa iş sahibi açık ayıp bakımından kabul sonucu ile karşılaşabilir.
12. İnşaat örneği
Yeni daire tesliminde duvar, kapı, pencere, tesisat ve ortak alanlar kontrol edilir. Görünür eksikler teslim formuna yazılır. Bir yıl sonra cephe su yalıtımındaki teknik hata iç duvarlarda rutubete yol açarsa, bu kusur olağan teslim kontrolünde fark edilemeyen gizli ayıp olabilir.
Taşınmaz yapılarda TBK m.478’deki beş yıllık zamanaşımı ve ağır kusurda yirmi yıllık süre ayrıca dikkate alınır. Ancak zamanaşımı süresi, gizli ayıp ortaya çıktıktan sonra bildirim yükümlülüğünün ertelenmesine izin vermez.
13. Yazılım kabulünde durum
Yazılım projelerinde kabul testleri ile açık hatalar belirlenebilir. Ancak yalnızca belirli kullanıcı sayısında veya veri büyüklüğünde ortaya çıkan performans sorunu, normal kabul testinde öngörülmemişse gizli ayıp niteliği taşıyabilir.
İş sahibi hatayı fark ettiğinde ekran kayıtları, loglar, hata mesajları ve yeniden üretim adımlarıyla yükleniciye bildirmelidir. Sürüm güncellenecekse ilk kusurun teknik kayıtları silinmeden saklanmalıdır.
14. Makine tesliminde kabul
Makine üretiminde devreye alma ve kapasite testleri kabul sürecinin parçasıdır. Sözleşmede saatte belirli üretim, tolerans veya enerji tüketimi öngörülmüşse bu kriterler test edilmelidir. Test yapılmadan “çalışıyor” denilerek kabul verilmesi açık performans ayıpları bakımından sorun yaratabilir.
Ancak yatak, motor veya kontrol sistemi gibi parçalardaki imalat kusuru normal testte görülmeyip kullanım sonrası ortaya çıkarsa gizli ayıp değerlendirilir.
15. Zamanaşımı ile kabul farklıdır
TBK m.478 ayıplı eser davaları için taşınmaz dışı eserlerde iki yıl, taşınmaz yapılarda beş yıl, ağır kusurda yirmi yıl zamanaşımı düzenler. Ancak bu sürelerin bulunması, açık ayıbın zamanında bildirilmemesi sorununu ortadan kaldırmaz.
Başka ifadeyle beş yıllık zamanaşımı içinde olmak, teslimde görülebilen ayıbı dört yıl sonra ilk kez ileri sürme hakkı vermez. Gözden geçirme, bildirim, kabul ve zamanaşımı farklı hukuki kurumlardır ve birlikte değerlendirilir.
16. Ayıp bildirimi nasıl yapılmalı?
Gizli ayıp ortaya çıktığında bildirim yazılı ve ispatlanabilir olmalıdır. Ayıbın ilk görüldüğü tarih, belirtiler, fotoğraflar, teknik raporlar ve iş sahibinin talebi belirtilmelidir. Yüklenicinin inceleme yapmasına uygun imkân tanınması, ayıbın sebebinin tespitini kolaylaştırır.
Onarım acilse önce mevcut durum mümkün olduğunca belgelenmelidir. Su baskını veya güvenlik riski gibi durumlarda iş sahibi zararın büyümesini önlemek için gerekli müdahaleyi yapabilir; sonradan tazminat iddiası için masraf ve müdahale belgeleri saklanmalıdır.
17. Delil tespiti
Ayıp onarımla ortadan kalkacaksa veya taraflar sebebi konusunda ciddi biçimde uyuşuyorsa, HMK kapsamında delil tespiti düşünülebilir. Mahkeme aracılığıyla uzman incelemesi yapılması, kusurun onarım öncesi durumunu kayıt altına alır.
Özellikle yüksek bedelli inşaat, makine ve teknik sistemlerde delilin kaybolması sonraki davayı zorlaştırır. Fotoğraf tek başına teknik sebebi göstermeyebilir; uzman raporu kusurun kaynağı ve giderim yöntemini açıklayabilir.
Sık Sorulan Sorular
Teslim tutanağını imzaladım, tüm haklarım bitti mi?
Hayır. Gizli ve kasten gizlenen ayıplar bakımından yüklenicinin sorumluluğu devam eder. Açık ayıplar ve tutanağın içeriği ayrıca değerlendirilir.
“Eksiksiz teslim aldım” yazdıysam gizli ayıp ileri sürebilir miyim?
Olağan incelemeyle fark edilemeyen gizli ayıp bakımından TBK m.477 koruması devam eder; ayıp çıkınca gecikmeksizin bildirim yapılmalıdır.
Gizli ayıbı kaç gün içinde bildirmeliyim?
Kanun sabit gün sayısı koymaz; ayıp ortaya çıktıktan sonra gecikmeksizin bildirim yapılmalıdır.
Ayıbın gizli olduğunu kim belirler?
Uyuşmazlıkta teknik bilirkişi, kusurun olağan teslim incelemesinde fark edilip edilemeyeceğini değerlendirebilir.
Usta kusuru bilerek kapattıysa ne olur?
Kasten gizlenen ayıpta yüklenici kabulü ileri sürerek sorumluluktan kurtulamaz.
Teslimden sonra evi kullanmaya başlamam kabul sayılır mı?
Kullanım tek başına her olayda bütün ayıpların kabulü değildir; gözden geçirme ve bildirim davranışlarıyla birlikte değerlendirilir.
Açık ayıbı teslim formuna yazmazsam ne olur?
Gözden geçirme ve bildirim ihmal edilmişse eser kabul edilmiş sayılabilir ve ayıp hakları kaybedilebilir.
Gizli ayıp için noter ihtarı şart mı?
Genel olarak noter zorunlu değildir; ancak tarih ve içeriğin ispatı için yazılı ve güvenilir bildirim yöntemi kullanılmalıdır.
Ayıp çıkınca hemen başka ustaya yaptırabilir miyim?
Acil durum yoksa önce ayıbı ve mevcut durumu belgelemek, yükleniciye bildirmek ve inceleme imkânı vermek ispat açısından önemlidir.
Ayıplı eserde zamanaşımı kaç yıl?
TBK m.478’e göre taşınmaz dışı eserlerde iki yıl, taşınmaz yapılarda beş yıl, yüklenicinin ağır kusurunda yirmi yıldır.
Teslim Günü İçin Ayrıntılı Kontrol Listesi
Teslim günü iş sahibi sözleşme ve teknik ekleri yanında bulundurmalı; her iş kalemini sırayla kontrol etmelidir. Görünür yüzeyler, ölçüler, renk ve malzeme, çalışan mekanizmalar, elektrik ve su noktaları, test sonuçları ve teslim edilmesi gereken belgeler incelenmelidir. Görülen her kusur ayrı numarayla tutanağa yazılmalıdır.
Yüklenici düzeltmeyi kabul ediyorsa tamamlanma süresi ve yeniden kontrol tarihi belirlenmelidir. Tutanakta “ayıplar giderildiğinde nihai kabul yapılacaktır” gibi açık bir süreç kurulabilir. İş sahibi test yapma imkânı bulunmadan genel bir “ayıpsız kabul” beyanı vermemelidir.
Yüklenici açısından da teslim tutanağı önemlidir. Hangi işlerin tamamlandığı, hangi eksiklerin kabul edildiği ve hangi tarihte teslim yapıldığı açık olursa bedelin muacceliyeti ve zamanaşımı başlangıcı gibi konular netleşir. Gizli ayıp sorumluluğu devam etse de açık ayıp tartışmaları azaltılır.
Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T
Bu içerik 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.474, 477 ve 478 esas alınarak hazırlanmıştır. TBK m.477’deki denge nettir: iş sahibi açık ayıpları zamanında inceleyip bildirmeli; yüklenici ise kasten gizlenen ve normal incelemeyle fark edilemeyen gizli ayıplardan kabul sonrasında da sorumludur. Gizli ayıp öğrenildiğinde bildirim geciktirilmemelidir.
Kaynak: 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.477.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
