TÜRKAK Akreditasyonlu Belge Sözü Tutulmadı: ISO 9001 Hizmetinde Şirketin Hakları
Sözleşmede belirli kapsamda TÜRKAK akreditasyonlu kuruluş tarafından düzenlenmiş ISO 9001 belgesi teslimi üstlenilmişse, bu niteliği taşımayan bir belgeyle borç yerine getirilmiş olmaz. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 112 kapsamında sözleşmeye aykırılık ve bundan doğan zarar değerlendirilir. Bununla birlikte akreditasyon bulunmaması, her belgenin otomatik olarak sahte veya her faaliyetin yasak olduğu anlamına gelmez. Talep edilen nitelik, ilgili alandaki özel mevzuat ve tarafların gerçek sözleşmesi belirleyicidir.
Uyuşmazlıkta danışmanlık hizmeti, bağımsız belgelendirme kararı ve belgelendirme kuruluşunun akreditasyonu ayrılmalıdır. Belirli danışmanlık işini yapmak ile üçüncü kuruluşun mutlaka olumlu karar vermesini üstlenmek aynı borç değildir. Bu yazı, şirketler arasında verilen akreditasyonlu belge taahhüdünün karşılanmamasını inceler; ISO 50001 enerji mevzuatının veya ETS doğrulayıcı yetkilendirmesinin bütün işletmelere uygulanacağı varsayımına dayanmaz.
ISO standardı, şirket belgesi ve kuruluş akreditasyonu farklıdır
ISO’nun belgelendirme açıklaması, standart hazırlama işi ile belgelendirme işini ayırır; ISO doğrudan işletmelere sertifika düzenlemez. Belgeyi düzenleyen kuruluşun kimliği bu nedenle önemlidir. Evrakta ISO adının bulunması, belgeyi ISO’nun veya TÜRKAK’ın şirket için doğrudan verdiğini göstermez.
TÜRKAK’ın yönetim sistemi belgelendirme kuruluşlarına ilişkin açıklaması, bu kuruluşların akreditasyonunu ve ISO 9001 alanında kullanılan akreditasyon standartlarını belirtir. İşletmeye verilen yönetim sistemi belgesi ile o belgeyi düzenleyen kuruluşun akreditasyon belgesi ayrı belgelerdir.
Sözleşmede “TÜRKAK akreditasyonlu” ifadesi kullanılmışsa hangi kuruluş, standart, faaliyet kapsamı ve işletme sahası için taahhüt verildiği ortaya konulur. Genel bir firma logosu veya satış sunumundaki tek cümle, bu unsurların hepsini açıklamaz. İnceleme belgeyi düzenleyen tüzel kişinin unvanına ve sözleşmede satın alınan niteliğe dayanmalıdır.
Bu ayrım, ücret iadesi talebinin muhatabını da etkiler. TÜRKAK’ın akreditasyon rolü, müşteriyle yapılan danışmanlık sözleşmesinin tarafı olduğu anlamına gelmez. Şirketin kime ödeme yaptığı, kimin neyi üstlendiği ve belgelendirme kararını kimin verdiği aynı belgeymiş gibi ele alınamaz.
Teklifteki akreditasyon sözü sonradan değiştirilebilir mi?
TBK m. 1 ve 19 uyarınca tarafların anlaştığı edim ve gerçek ortak iradesi belirlenir. İmzalı teklif, sipariş onayı, ek kapsam listesi ve yetkili yazışmalar birlikte okunur. Başlangıçta akreditasyonlu belge vaat edilip son faturaya yalnız “danışmanlık” yazılması, ilk borcu kendiliğinden değiştirmez.
Şirketin farklı nitelikteki belgeyi sonradan kabul ettiği ileri sürülüyorsa hangi açıklamayla ve hangi yetkili tarafından kabul edildiği gösterilmelidir. Belge dosyasının e-postayla alınması, içeriğinin hukuki niteliği bilinmeden her eksiklikten vazgeçildiği anlamına gelmez. Açık kabul veya anlaşma varsa onun kapsamı ayrıca değerlendirilir.
Tek taraflı hazırlanmış sözleşmede “istenen akreditasyon yerine eşdeğer görülen herhangi bir belge verilebilir” şartı bulunması da incelemeyi bitirmez. TBK m. 20–25 kapsamındaki genel işlem koşulu denetimi uygulanır. Şirketin açıkça belirttiği kullanım amacını ortadan kaldıran değişiklik yetkisi, yalnız küçük yazıyla sözleşmeye konulduğu için tartışmasız hale gelmez.
Belirsiz genel işlem koşulunun yorumu, standart sözleşmedeki kapsam çelişkilerinde önem taşır. Bununla birlikte yorum yoluyla hiç vaat edilmemiş belirli bir akreditasyon niteliği de sözleşmeye eklenmez. Talep, gerçekten kararlaştırılmış hizmete bağlanmalıdır.
Her ISO 9001 belgesinde aynı yasal zorunluluk bulunduğu söylenemez
Akreditasyonun özel bir düzenleme veya satın alma şartnamesiyle aranması ile tarafların gönüllü olarak sözleşmeye koyduğu şart ayrılır. Bu yazı bütün işletmeler için genel bir ISO 9001 belgesi alma veya her belgenin TÜRKAK akreditasyonlu olması zorunluluğu ileri sürmez. Somut sektör ve kullanım amacı ayrıca incelenmelidir.
Akreditasyonun genel olarak zorunlu tutulmadığı bir ilişkide bile, sözleşmeyle vaat edilmiş nitelik bağlayıcıdır. Sağlayıcının “bu belgeyi herkes alabilir” açıklaması, müşterinin özellikle satın aldığı niteliği değiştirmez. Borca aykırılık, başka bir hizmetin piyasada sunulabiliyor olmasıyla ortadan kalkmaz.
Tersi durumda özel mevzuat belirli şart arıyorsa, müşteri ile danışmanın daha düşük nitelikte belge üzerinde anlaşması o düzenleyici şartı kaldırmaz. TBK m. 27’nin emredici hükümlere aykırılık sınırı ayrıca gözetilir. Sözleşme serbestisi, bir idarenin veya kanunun aradığı yeterliliğin özel anlaşmayla var sayılmasını sağlamaz.
Enerji yönetimi alanındaki özel yükümlülükler ISO 50001 zorunluluğu rehberinde ayrıca ele alınır. O alandaki zorunluluk, buradaki ISO 9001 sözleşmesinin bütün unsurlarına taşınmaz. Böylece özel kanuni şart ile şirketin ticari tercihinden doğan sözleşme şartı doğru temele oturtulur.
Kuruluşun akredite olması somut belgenin kapsamını tek başına kanıtlamaz
Belgeyi düzenleyen kuruluşun unvanı, ilgili akreditasyon alanı ve taahhüt edilen belgelendirme konusu eşleştirilir. Aynı grubun başka şirketine ait akreditasyon veya farklı standart için alınmış yetkinlik, sözleşmede belirtilen niteliğin yerine doğrudan geçirilemez. Şirketin elindeki belgenin hangi kuruluş tarafından verildiği açık olmalıdır.
Kontrol yalnız bugünkü duruma bakılarak yapılmamalıdır. Sözleşme, denetim, karar ve belge düzenleme tarihleri ayrılır. Kuruluşun daha sonra kazandığı bir statü, önceki tarihli teslimin o tarihte de aynı nitelikte olduğunu kendiliğinden göstermez. Sonradan ortaya çıkan kapsam değişikliğinin geçmiş belgeye etkisi de ilgili karar ve kayıtlarla belirlenir.
İşletmenin hangi adres ve faaliyetlerinin belgelendirildiği ayrıca okunur. Merkez büroya ilişkin belge, tarafların açıkça dahil ettiği üretim tesisini kapsamıyorsa eksiklik somutlaştırılır. Çok sayıda saha içeren taahhütte belgenin eki ve saha listesi ana metinle birlikte değerlendirilir; yalnız şirket adının doğru yazılması yeterli kabul edilmez.
TÜRKAK akredite kuruluş araması başlangıç kontrolünde kullanılabilir. Ancak sorgu sonucu, sözleşmeye konu özel belgenin her yönünü tek başına açıklamaz. Kuruluş ve belge kayıtlarının teyidi, ilgili tarihe ait kapsam belgesi ve gerektiğinde düzenleyenin açıklaması birlikte alınmalıdır.
Danışmanın kendi işletmesi için aldığı yönetim sistemi belgesini müşteriye göndermesi de ayrı kontrol gerektirir. Danışmanın kendi faaliyetinin belgeli olması, hizmet alan şirketin sisteminin belgelendiği anlamına gelmez. Sunulan evrakın sahibi, belgelendirilen faaliyet ve sözleşmede belge alacak işletme eşleştirilmelidir. Belgenin sahibi başka şirketse yalnız iki şirket arasında ticari ilişki bulunması bu farklılığı gidermez.
Danışman ile belgeyi veren kuruluşun sorumluluğu nasıl ayrılır?
Danışman şirket, yönetim sistemi hazırlığı, eğitim, başvuru dosyası veya uygun kuruluş seçimini üstlenmiş olabilir. Belgelendirme kuruluşu ise kendi değerlendirme ve karar sürecini yürütür. Birine ödenen ücret, diğerinin bütün davranışlarının o kişi tarafından garanti edildiğini otomatik olarak göstermez.
Vekâlet niteliğindeki danışmanlıkta TBK m. 502 ve 506 uyarınca üstlenilen işi sadakat ve özenle yürütme borcu incelenir. İstenen akreditasyon niteliğini bilmesine rağmen uygun olmayan kuruluşa yönlendirme, verdiği yanlış bilgi ve yaptığı kapsam kontrolü somutlaştırılır. Yalnız belgenin çıkmaması, danışmanın her durumda özen borcunu ihlal ettiği anlamına gelmez.
Danışman ayrıca üçüncü kişinin belirli fiilini açıkça üstlenmişse TBK m. 128 değerlendirilir. Bağımsız kuruluşun olumlu kararını taahhüt etmek ile başvuru sürecini özenle yürütmek farklıdır. Her danışmanlık ilanından kendiliğinden üçüncü kişinin fiilini üstlenme sonucu çıkarılamaz.
İşletmenin gerekli şartları sağlamadığı halde belge verilmesini istemesi de borcun kapsamını hukuka uygun biçimde genişletmez. Şirketin kendi uygulama eksikliği ile sağlayıcının akreditasyon konusunda yanlış beyanda bulunması ayrılır. Uyuşmazlık, eksik gerçek koşulları kâğıt üzerinde tamamlanmış göstermek üzerine kurulamaz.
Belgenin müşteriniz veya ihale makamınca reddedilmesi nasıl incelenir?
Belgeyi kullanacağınız tarafın ret gerekçesi yazılı ve somut olmalıdır. Akreditasyon kuruluşu, kapsam, tarih, işletme adresi veya başka bir yeterlilik şartından hangisinin eksik olduğu ayrılır. Yalnız “belge kabul edilmedi” açıklaması, hizmet sağlayıcının hangi sözleşme borcunu ihlal ettiğini göstermez.
İhalede veya tedarikçi kabulünde istenen belge şartının sağlayıcıya ne zaman bildirildiği belirlenir. Sözleşme öncesinde verilen şartname ile iş bittikten sonra ilk kez bildirilen yeni gereklilik aynı değildir. Sağlayıcı önceden bilip kabul ettiği kullanım amacını sonradan bilinmiyormuş gibi ele alamaz.
Ret kararının doğruluğu da ilgili düzenleme ve başvuru yolu bakımından ayrıca incelenir. Özel hizmet sağlayıcıya ücret iadesi istemek, kamu ihale veya başka idari süreçteki başvuru sürelerini durdurmaz. Bu yazı, belgedeki eksiklikten hareketle ihale sonucunun mutlaka değişeceğini veya teklif bedelinin tamamının zarar olacağını kabul etmez.
Şirket aynı belgeyi birden fazla müşteriye sunmuşsa her ret kendi şartına bağlanır. Bir müşterinin farklı ticari ölçütü, başlangıçtaki bütün belgelendirmeyi kusurlu hale getirmez. Buna karşılık sözleşmede açıkça karşılanacağı vaat edilen genel nitelik yoksa, bu temel eksikliğin diğer kullanımlara etkisi de belgeleriyle değerlendirilir.
Kullanım amacının önceden bildirilmiş olması, sağlayıcının ayrıca kabul etmediği her gelecek şartı üstlendiğini göstermez. Müşterinin satın alma koşulları iş başladıktan sonra değişmişse yeni şartın tarihi kayda alınır. Başlangıçtaki eksiklik ile sonradan genişleyen ihtiyaç ayrıldığında, ücretsiz düzeltme talebi ile yeni kapsam için istenen ek hizmet bedelinin sınırı anlaşılır.
Önce uygun belge istenmesi ve teslim gecikmesinin sonuçları
Yükümlülüğün konusu ve eksiklik belirlenince sağlayıcıya hangi edimin yerine getirilmediği bildirilir. Uygun belge teslimi hâlen mümkün ve amaca uygunsa bunun ne zaman yapılacağı açıkça sorulur. İhtarda mevcut belge, eksik nitelik ve sözleşmedeki taahhüt birlikte gösterilmelidir.
TBK m. 117 temerrüdün şartlarını, m. 123 karşılıklı borç yükleyen sözleşmede uygun süre verilmesini düzenler. Süre verilmesinin etkisiz veya ifanın artık yararsız olduğu m. 124 durumları ayrı değerlendirilir. Her belgelendirme uyuşmazlığında aynı sayıda gün verilmesi gerektiği yönünde kanuni bir süre yoktur.
TBK m. 125 kapsamında ifa ve gecikme zararı, ifadan vazgeçerek ifa edilmemesinden doğan zarar veya dönme seçenekleri şartlarına göre ele alınır. İfadan ve gecikme zararından vazgeçme tercihinin gereken şekilde hemen bildirilmesi önemlidir. Talep bir yazışmada belgeyi isteme, başka yazışmada bütün sözleşmeyi yok sayma biçiminde belirsiz bırakılmamalıdır.
Sonradan uygun belge düzenlenmesi geçmiş kaybı her durumda gidermez. Kaçırılmış teslim veya başvuru tarihi varsa gerçek etkisi ayrıca gösterilir. Buna karşılık yeni belgeyle sorun tamamen giderilmişse, devam etmeyen bir eksikliğin bedeli tekrar talep edilmez; yalnız gerçekleşmiş ek zarar ve üzerinde anlaşılan hesap kalemleri değerlendirilir.
Ücretin tamamı mı, belirli hizmetin karşılığı mı geri istenir?
Belirli sonucun meydana getirilmesi esas alınan ilişkide TBK m. 470 ve devamındaki eser hükümlerinin uygulanması incelenir. M. 474 ve 477 kapsamında inceleme, ayıp bildirimi ve kabulün etkisi korunur. Her danışmanlık ilişkisinin eser olduğu kabul edilerek bütün dosyalara aynı ayıp rejimi uygulanamaz.
Eser niteliği varsa m. 475’in şartlarına göre ücretsiz giderim, ayıp oranında bedel indirimi veya ağır ayıpta dönme değerlendirilir. Ek tazminat hakkı saklıdır. Akreditasyon niteliğinin yokluğu nedeniyle belgenin sözleşmedeki amaç için kullanılamaması ile giderilebilir basit unvan yazım hatası aynı ağırlıkta kabul edilmez.
Paket bedelindeki eğitim, hazırlık, denetim ve belge teslimi kalemlerinin ekonomik ilişkisi araştırılır. Bağımsız ve gereği gibi verilmiş bir eğitimin bedeli, belgelendirme sorunuyla otomatik silinmez. Buna karşılık asıl amaçla ayrılmaz biçimde bağlı ve kullanılamayan çalışmanın sırf ayrı fatura satırına yazılması, faydalı ifa bulunduğunu kanıtlamaz.
Şirketin sunduğu mevcut sistem dokümanları ile sağlayıcının yeni hazırladığı belgeler de ayrılmalıdır. Hiç yapılmayan işi yapılmış gibi ücretlendirme, yalnız sonuç belgesinin tartışmasıyla sınırlı değildir. Geri istenen tutar, gerçekleşen edimler ve kullanılabilir değer değerlendirilerek hesaplanır; aynı ödeme iki farklı hukuki başlıkla mükerrer tahsil edilmez.
Gelecek dönem için peşin alınmış takip hizmeti bedeli de ayrı kalemdir. İlk belge uyuşmazlığı çözüldüğü için henüz verilmemiş sonraki hizmetin yapılmış sayılması doğru değildir. Hangi dönemin edimi gerçekleştiyse bunun kaydı tutulur; sözleşmenin devamı veya sona ermesi kararı, kalan hizmetlerin ve avansların hesabına açıkça bağlanır.
Kapsam dışılığı öğrenince hangi sürüm ve teyitler korunmalıdır?
İlk teslim edilen belge, eki, gönderim mesajı ve o tarihte yapılan doğrulama kaydı saklanır. Düzenleyen kuruluş belgeyi sonradan değiştirmişse önceki sürüm silinmeden değişikliğin sebebi belirlenir. Yeni düzenleme tarihi ile ilk belgenin tarihi birbirinin yerine geçirilmemelidir.
Belgede yer alan numara veya doğrulama bağlantısının başka işletmeye ait çıkması, farklı bir uyuşmazlıktır. Teknik veya yazım hatası ile gerçekte hiç verilmemiş belge düzenlenmiş gibi gösterilmesi ayrılır. İnceleme tamamlanmadan yalnız bir ekran sonucuna dayanarak bütün kişilere suç isnadı yapılmaz.
HMK m. 199 kapsamında elektronik belgeler; m. 219–221 çerçevesinde taraf veya üçüncü kişilerdeki kayıtlar değerlendirilir. Somut belgeye ait başvuru, denetim, karar ve kapsam bilgisi talep edilir. Belge ibrazı, kuruluşun elindeki ilgili kaydın mahkemece incelenmesi için kullanılabilir.
Sağlayıcının sorunu kabul eden yazısı, hangi eksikliği kabul ettiği ölçüde değerlendirilir. Belgeyi düzeltmeyi önermesi, müşterinin ileri sürdüğü bütün ticari kayıpları kabul ettiği anlamına gelmez. Ücret hesabı, teknik düzeltme ve geçmiş zararların sulh edilmesi birbirinden ayrı ve açık biçimde düzenlenmelidir.
Şirketin elindeki belge dosyasına sonradan logo eklenmesi veya kapsam satırının düzenleyen kuruluş dışında değiştirilmesi doğru bir giderim değildir. Düzeltmenin kimin tarafından yapıldığı ve yeni nüshanın hangi kayıtla doğrulandığı açıklanmalıdır. Müşterinin kendi yaptığı değişiklik, belgelendirme kuruluşunun kararını değiştirmiş sayılmaz; önceki teslimdeki eksikliğin delili de bu müdahaleyle belirsizleştirilmemelidir.
Yeniden belgelendirme gideri ve kaybedilen iş nasıl hesaplanır?
TBK m. 112 kapsamında sözleşmeye aykırılık, gerçek zarar ve nedensellik ortaya konulur. Yeni kuruluşla çalışma gideri, tekrar hazırlanması gereken dosya ve gerekli yeniden inceleme masrafı somut belgelerle gösterilir. İlk sözleşmede zaten yapılması gereken olağan gider ile hata nedeniyle ikinci kez doğan gider ayrılır.
Kaybedilen müşteri veya ihale bakımından belgenin eksikliği ile işin alınamaması arasındaki bağ ispatlanmalıdır. Başka yeterlilik şartlarının da sağlanmaması, teklifin farklı nedenle reddedilmesi veya sözleşmenin henüz kurulmamış olması ayrı değerlendirilir. İşin toplam satış bedeli doğrudan net kazanç kaybına eşit değildir.
TBK m. 114/2’nin göndermesiyle m. 50 ve 52 uygulanır. Şirketin gerekli kayıtları vermemesi, kapsamı yanlış bildirmesi veya açık eksikliği öğrendikten sonra aynı belgeyle gereksiz masraf yapmaya devam etmesi zarar üzerinde etkiliyse somutlaştırılır. Bu değerlendirme, sağlayıcının kendi yanlış akreditasyon taahhüdünü ortadan kaldırmaz.
İşletmenin belgelendirmeye hazır olmaması nedeniyle yeniden denetim gerekmesi ile kuruluşun taahhüt edilen akreditasyon niteliğini taşımaması birbirinden ayrılır. Aynı dosyada iki eksiklik bulunuyorsa giderlerin hangisinden kaynaklandığı gösterilir. Tazminat hesabı, toplam proje masrafını sebepleri araştırılmadan tek tarafa aktaran bir toplam olmamalıdır.
Gerçek dışı akreditasyon açıklaması ile sıradan ifa hatası ayrılır
Firma sözleşme kurulurken taşımadığı akreditasyonu bilerek varmış gibi göstermişse TBK m. 36‘daki aldatma hükümleri ayrıca incelenir. Bu yol, her geciken veya eksik belgelendirmeyi kendiliğinden aldatma saymaz. Sözleşmenin kurulmasına etkili açıklama, gerçek durum ve tarafın bilgisi ortaya konulmalıdır.
TBK m. 39, aldatmayı öğrenmeden başlayarak bir yıl içinde sözleşmeyle bağlı olmadığını bildirmeme veya verilen şeyi geri istememe halinde onama sonucunu düzenler. Bu süre, bütün sözleşme alacaklarının ortak zamanaşımı değildir. Aldatma sebebiyle onanmış sayılmanın tazminat hakkını ortadan kaldırmayan ikinci fıkrası da korunur.
Sorumluluğu yalnız hizmet ücretiyle sınırlayan önceden hazırlanmış koşulda TBK m. 115 ve m. 20–25 birlikte değerlendirilir. Ağır kusurdan önceden sorumsuzluk geçersizdir. Ancak her belgelendirme sorununun ağır kusur oluşturduğu veya bütün sözleşme şartlarının bu nedenle geçersiz olduğu peşinen söylenemez.
Akreditasyon kurumuna yapılan bildirim ile özel hukukta ücret iadesi veya tazminat başvurusu farklıdır. Kurumun belge statüsüne ilişkin cevabı önemli bir delildir; şirketler arasındaki tüm para hesabını kendiliğinden hükme bağlamaz. Şikâyet başvurusu yapıldığı için sözleşmeden doğan hakların süreleri izlenmeden beklenmemelidir.
Uyuşmazlığın mahkemesi ve talep sırası nasıl belirlenir?
İki ticari işletmeyle ilgili danışmanlık veya belgelendirme hizmeti uyuşmazlığı TTK m. 4–5 kapsamında ticari davaysa asliye ticaret mahkemesinde görülür. M. 5/A kapsamındaki para alacağı ve tazminat taleplerinde dava şartı arabuluculuk uygulanır. İşletmenin ticari kullanımı için alınan belge, sırf ücretli hizmet olduğu için tüketici işlemi sayılmaz.
Zamanaşımı talebin niteliğine göre incelenir. Vekâlet alacağı için TBK m. 147/5, eser ayıbı için m. 478 ve özel süre bulunmayan alacak için m. 146 değerlendirilir. Aldatmada m. 39’daki bir yıllık süre, bu taleplerle aynı hukuki süre gibi kullanılmaz.
Başvuruda önce taahhüt edilen niteliğin kaynağı, ardından gerçek belgenin hangi bakımdan bunu taşımadığı açıklanır. Uygun ifanın hâlen istenip istenmediği, bedel talebi ve ek zarar ayrı gösterilir. Belgelendirme kuruluşuyla danışmanın rolleri açıklanmadan her ikisinin bütün borçtan otomatik birlikte sorumlu olduğu varsayılmaz.
Şirketin amacı, belirli işte kullanabileceği belgeye hukuka uygun biçimde kavuşmak ve gerçekleşen kaybını gidermektir. Teknik kapsam teyidiyle sözleşme talepleri birlikte ele alındığında, genel “ISO belgesi geçersiz” tartışması yerine hangi vaadin yerine getirilmediği ve hangi tutarın neden istendiği açıkça ortaya konulur.
Sık sorulan sorular
TÜRKAK işletmeye doğrudan ISO 9001 belgesi mi verir?
Yönetim sistemi belgesini belgelendirme kuruluşu düzenler; TÜRKAK ilgili kuruluşların akreditasyonunu yürütür. ISO da doğrudan işletmelere sertifika vermez. Bu nedenle işletmeye verilen belge, düzenleyen kuruluşun kimliği ve kuruluşun ilgili akreditasyon kapsamı ayrı ayrı incelenmelidir.
Akreditasyonsuz her ISO belgesi sahte midir?
Bu genelleme doğru değildir. İlgili özel mevzuat, belgenin gerçek niteliği ve sözleşmede vaat edilen kapsam değerlendirilir. Ancak belirli akreditasyon açıkça taahhüt edilmişse onu taşımayan belge teslimi bu sözleşme borcunu karşılamaz; başka belgelerin piyasada sunulabilmesi eksik taahhüdü ortadan kaldırmaz.
Kuruluşun başka alanda akredite olması yeterli olur mu?
Sözleşmede satın alınan standardın ve faaliyet kapsamının karşılanması gerekir. Başka standart, başka tüzel kişi veya farklı faaliyet alanına ait akreditasyon doğrudan yerine geçirilemez. Somut belge, düzenleyen kuruluş ve ilgili tarihteki kapsam kayıtları birlikte karşılaştırılmalıdır.
Teklif akreditasyonlu belge dediği halde fatura danışmanlık yazarsa ne olur?
TBK m. 1 ve 19 uyarınca tarafların gerçek anlaşması esas alınır. Son faturadaki kısa hizmet adı, önceki açık taahhüdü tek başına değiştirmez. Teklif, sipariş, kapsam eki ve yetkili değişiklik yazışması birlikte okunur; sonradan başka edimin kabul edildiği ileri sürülüyorsa bunun dayanağı gösterilmelidir.
Danışman belgeyi veren kuruluşun bütün kararlarını garanti eder mi?
Sırf danışmanlık ilişkisi böyle bir garanti oluşturmaz. TBK m. 502 ve 506 kapsamındaki özenli hazırlık borcu ile m. 128 kapsamındaki açık üçüncü kişi fiili taahhüdü ayrılır. Danışmanın uygun kuruluş seçimi ve verdiği bilgiler incelenir; bağımsız kararın çıkmaması otomatik sorumluluk değildir.
Sonradan akreditasyon alınması eski belgenin sorununu çözer mi?
Sonradan kazanılan statü, geçmiş teslimin o tarihte de aynı nitelikte olduğunu kendiliğinden göstermez. Belge ve akreditasyon tarihleri, ilgili karar ve kapsam kayıtları incelenir. Yeni uygun belge verilmişse geçmiş gecikmenin gerçek etkisi ve artık giderilmiş eksiklik ayrı değerlendirilir.
Paket içindeki bütün eğitim ve danışmanlık ücretlerini geri isteyebilir miyim?
Her kalem gerçek edimi ve ekonomik bütünlük içinde değerlendirilir. Gereği gibi verilmiş bağımsız eğitim otomatik yok sayılmaz; asıl amaç için kullanılamayan ayrılmaz çalışma da sırf ayrı fatura satırı olduğu için yararlı ifa sayılmaz. Uygulanacak TBK hükümleri ve seçilen talebin şartları belirlenmelidir.
Belge yüzünden ihaleye giremediysem teklif tutarının tamamı zarar mıdır?
Hayır. Eksik belgenin işin alınamamasına etkisi, diğer yeterlilik şartları, ret gerekçesi ve gerçek ekonomik kayıp gösterilir. Toplam satış veya teklif tutarı net kazanç kaybına eşit değildir. İhale sürecindeki başvuru yolları da sağlayıcıya yöneltilen özel hukuk talebinden ayrı takip edilir.
Gerçek dışı akreditasyon beyanını öğrenince bir yıllık süre hangi maddede düzenlenir?
Aldatma koşulları varsa TBK m. 39, öğrenmeden itibaren bir yıl içinde bağlı olmadığını bildirmeme veya verilen şeyi geri istememe halinde onama sonucunu düzenler. Bu, bütün tazminat ve sözleşme taleplerinin ortak zamanaşımı değildir. Aynı maddenin tazminatı koruyan ikinci fıkrası ayrıca dikkate alınır.
TÜRKAK'a bildirim yapmak ücret iadesi davasının yerine geçer mi?
Hayır. Akreditasyon veya belge statüsünün incelenmesi ile şirketler arasındaki ücret ve zarar hesabı ayrı süreçlerdir. Kurum cevabı delil olarak kullanılır; kendiliğinden bütün para uyuşmazlığını çözmez. TTK m. 5/A kapsamındaki arabuluculuk ve talebin kanuni süreleri ayrıca gözetilmelidir.
Başvuru ve dosya hazırlığı
Akreditasyon taahhüdü dosyasında teklif, kapsam eki, ilk belge, ilgili tarihteki kuruluş statüsü, ret gerekçesi ve yeniden yapılan giderler birlikte değerlendirilir. Mersin merkezli Türkiye geneli dosya yönetimi; İstanbul ve Mersin ofisleri kapsamında danışmanın görevi ile belgelendirme kuruluşunun işlemi ayrılarak uygun talep kurulur. Başvuru için iletişim ve randevu kullanılabilir.
Resmî kaynaklar ve mevzuat
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 1, 19–27, 36, 39, 50, 52, 112, 114–115, 117, 123–125, 128, 146, 147/5, 470, 474–478, 502, 506
- TÜRKAK: Yönetim Sistemi Belgelendirme Kuruluşları
- ISO: Certification
- TÜRKAK ASİST: Akredite Kuruluş Arama
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 199, 219–221
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 4, 5, 5/A
Mevzuat kontrol tarihi: 24 Ekim 2026.
İlgili hukuk rehberleri
İstanbul ve Mersin ofisleri
İstanbul · Polaris Plaza
Maslak Ahi Evran Caddesi, Polaris Plaza No:21, Kat:9, 34475 Sarıyer/İstanbulMersin · Profit İş Merkezi
İhsaniye Mahallesi, 4903. Sokak, Profit İş Merkezi No:23, Kat:3, Daire:14, 33070 Akdeniz/MersinHukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
