TV’de Akıllı İşaret ve Koruyucu Sembol Kullanmak Zorunlu mu? 6112 m.24 | 2026
Kısa ve net cevap: Evet. 6112 sayılı Kanun m.24’e göre medya hizmet sağlayıcılar koruyucu sembol sistemi kullanmak zorundadır. Televizyon programlarının yaş grubu ve içerik özelliklerine göre sınıflandırılmasını sağlayan bu sistem, kamuoyunda “akıllı işaretler” olarak bilinir. Yayıncı program başlamadan veya yayın sırasında RTÜK’ün belirlediği sembol ve bilgilendirme kurallarına uymalıdır. Ancak koruyucu sembol kullanılması, 6112 m.8/2 bakımından çocuk ve gençlerin izleyebileceği saatlerde zararlı içeriğin yayınlanmasını meşru hâle getirmez.
Televizyon programının başında görülen “7+”, “13+”, “18+”, şiddet/korku veya olumsuz örnek oluşturabilecek davranışları gösteren semboller yalnız tavsiye niteliğinde grafikler değildir. 6112 sayılı Kanun m.24 ve RTÜK’ün Akıllı İşaretler Koruyucu Sembol Sistemi, yayıncılar için hukuki bir sınıflandırma ve bilgilendirme yükümlülüğü oluşturur.
Sistemin temel amacı, özellikle ebeveynlerin programın çocuklar açısından uygunluğu konusunda önceden bilgi sahibi olmasını sağlamak ve yayıncının içerik riskini görünür hâle getirmektir. Fakat sembol sistemi, yayın saatine ilişkin çocuk koruma kurallarının yerine geçmez. İçerik çocukların fiziksel, zihinsel veya ahlaki gelişimine zarar verebilecek nitelikteyse, yalnız “18+” sembolü koymak m.8/2 ihlalini ortadan kaldırmaz.
6112 m.24 koruyucu sembol sistemi hakkında ne düzenler?
6112 m.24 medya hizmet sağlayıcıların koruyucu sembol sistemi kullanmasını ve program içeriği konusunda izleyiciyi uygun biçimde bilgilendirmesini öngörür. Sistemin usul ve esasları RTÜK tarafından belirlenir. Böylece her kanalın kendi keyfî yaş işaretini üretmesi yerine ülke çapında ortak ve anlaşılır bir sınıflandırma sistemi uygulanır.
Koruyucu sembol sistemi yalnız çocuk kanalları için değildir. Dizi, film, eğlence, yarışma, belgesel veya başka program türleri içerdiği risk unsurlarına göre değerlendirilir. Haber programları gibi bazı içeriklerde sistemin uygulanışı RTÜK düzenlemelerine göre farklılaşabilir.
Yayıncının sorumluluğu sembolü ekrana koymakla sınırlı değildir. Programın gerçek içeriği doğru analiz edilmeli ve uygun sınıflandırma yapılmalıdır. Yanlış düşük yaş sembolü kullanılması izleyiciyi yanıltır ve koruma sistemini işlevsiz hâle getirir.
Akıllı işaretlerin amacı nedir?
Akıllı işaretler, ebeveyn ve izleyicinin program başlamadan önce içerik hakkında temel risk bilgisini görmesini sağlar. Çocuk veya genç izleyici açısından yaşa uygun olmayan şiddet, korku, cinsellik veya olumsuz davranış içeriği önceden anlaşılabilir hâle gelir.
Sistem aynı zamanda yayıncının içerik planlamasına yardımcı olur. Programın yaş sınıfı, hangi saatlerde yayımlanabileceği ve tanıtımının nasıl yapılacağı gibi kararlarla bağlantılıdır. Böylece sembol yalnız izleyiciye yönelik değil, yayıncının iç uyum sürecinin de parçasıdır.
Koruyucu sembol sisteminin amacı sansür değil bilgilendirme ve çocuk/genç korumasıdır. Programın hukuken yayınlanabilir olması başka; hangi yaş için uygun olduğunun doğru gösterilmesi başka konudur.
Yaş sembolleri ne anlama gelir?
RTÜK Akıllı İşaretler sisteminde programlar yaş gruplarına göre sınıflandırılır. Yaygın yaş işaretleri genel izleyici, 7 yaş ve üzeri, 13 yaş ve üzeri ile 18 yaş ve üzeri şeklindedir. Her işaret, programın içerik yoğunluğu ve çocukların gelişim düzeyi dikkate alınarak belirlenir.
Yaş sembolü programın hukuki yaş sınırı olan bir sinema bileti sistemi değildir; televizyon yayınındaki koruyucu sınıflandırmadır. Buna rağmen yayıncı bu sembolü doğru belirlemek ve RTÜK’ün yayın saatiyle ilgili kurallarına uymak zorundadır.
Örneğin 18+ sınıflandırılmış bir içeriğin çocukların yoğun olarak ekran başında bulunduğu gündüz saatinde yayınlanması yalnız sembol bulunduğu gerekçesiyle otomatik olarak uygun hâle gelmez.
İçerik sembolleri hangi riskleri gösterir?
Akıllı işaretler yaş sınıfına ek olarak programdaki belirli içerik risklerini de gösterir. Şiddet/korku, cinsellik ve olumsuz örnek oluşturabilecek davranışlar gibi kategoriler izleyicinin programın neden belirli yaş grubuna uygun görüldüğünü anlamasına yardımcı olur.
İçerik sembolü değerlendirmesinde sahnenin yalnız varlığı değil yoğunluğu, süresi, bağlamı, tekrar sıklığı ve sunuluş biçimi önemlidir. Eğitimsel veya haber amaçlı kısa bir görüntü ile şiddeti ayrıntılı ve özendirici biçimde sunan sahne aynı sınıflandırmaya tabi olmayabilir.
Yayıncı programı bölüm bazında incelemelidir. Dizinin önceki bölümleri 7+ diye işaretlenmiş olsa bile yeni bölümde ağır şiddet veya başka risk varsa önceki sınıflandırma otomatik uygulanmamalıdır.
Programın yaş ve içerik sınıfını kim belirler?
Medya hizmet sağlayıcı, RTÜK’ün belirlediği sistem ve değerlendirme ölçütleri çerçevesinde programı sınıflandırır. Bu işlem yayın öncesi editoryal/uyum sürecinin parçası olmalıdır. İçeriği izlemeyen teknik personelin yalnız dosya adına bakarak sembol seçmesi doğru değildir.
Yayıncılar sınıflandırmayı standartlaştırmak için eğitimli personel, içerik formu ve çift kontrol sistemi kullanabilir. Özellikle canlıya yakın teslim edilen dizi veya program bölümlerinde yanlış işaret riskini azaltmak için hukuk/uyum ekibiyle hızlı inceleme prosedürü kurulmalıdır.
RTÜK, yayın sonrasında sembolün program içeriğiyle uyumlu olup olmadığını denetleyebilir. Yanlış sınıflandırma, “biz böyle değerlendirdik” denilerek düzenleyici denetimin dışında tutulamaz.
Akıllı işaret programda ne zaman gösterilir?
RTÜK’ün Akıllı İşaretler uygulamasında semboller programın başında ve gerektiğinde program akışı içinde izleyicinin görebileceği biçimde kullanılır. Teknik gösterim süresi, ekran konumu ve tekrar esasları güncel RTÜK düzenlemelerine uygun olmalıdır.
Program başlar başlamaz bir saniyeden kısa, okunamayacak biçimde gösterilen sembol bilgilendirme amacını karşılamaz. İzleyici işareti algılayabilmelidir. Yayıncı grafik paketini değiştirirken sembolün boyutunu, kontrastını ve görünürlüğünü korumalıdır.
Reklam arası sonrası programın yeniden başlamasında RTÜK’ün güncel uygulama esasları dikkate alınmalı; sembol sistemi otomasyon yazılımına bağlı çalışmalıdır.
Program içeriği hakkında sesli veya yazılı bilgilendirme yapılır mı?
6112 m.24 koruyucu sembol sistemini izleyicinin programın içeriği hakkında bilgilendirilmesi amacıyla kurar. RTÜK düzenlemelerinde sembol ve gerektiğinde sesli/yazılı uyarılar birlikte kullanılabilir. Özellikle erişilebilirlik ve programın riskinin açık anlatılması bakımından yalnız ikonun varlığı her durumda yeterli görülmemelidir.
Yazılı uyarı anlaşılır Türkçe ile, ekranın okunabilir bölümünde ve yeterli süre gösterilmelidir. Sesli uyarı kullanılıyorsa program sesiyle karışmamalı ve izleyicinin duyabileceği seviyede olmalıdır.
Bilgilendirme içeriğin gerçek riskini hafife alan ifadeler taşımamalıdır. Ağır şiddet içeren programa “bazı sahneler hassas izleyiciler için uygun olmayabilir” şeklinde belirsiz uyarı vermek, doğru sembol sınıflandırmasının yerine geçmez.
Çocuk programlarında akıllı işaret nasıl uygulanır?
Çocuk programı olarak sınıflandırılan içerik, hedef kitlesi nedeniyle daha sıkı değerlendirilir. 6112 m.8/2 ve m.9’un çocuklara ilişkin ticari iletişim hükümleri birlikte uygulanır. Çocuk programında ürün yerleştirme m.13/4 uyarınca yasaktır.
Bir içeriğin çizgi film biçiminde olması otomatik olarak çocuklara uygun olduğu anlamına gelmez. Yetişkinlere yönelik animasyon, ağır şiddet, korku veya cinsel içerik taşıyabilir. Bu nedenle format değil içerik sınıflandırılır.
Çocuk kanalının program planlaması, sembol sistemiyle birlikte yayın saati ve reklam sınırlamalarını da kontrol etmelidir.
Koruyucu sembol kullanmak m.8/2 yükümlülüğünü kaldırır mı?
Hayır. 6112 m.8/2 çok açıktır: çocuk ve gençlerin fiziksel, zihinsel veya ahlaki gelişimine zarar verebilecek türdeki programlar, bunların izleyebileceği zaman dilimlerinde koruyucu sembol kullanılsa dahi yayınlanamaz. Bu nedenle m.24 sembol sistemi ile m.8/2 yayın saati yasağı birbirini tamamlar.
Yayıncı “18+ işareti koyduk, artık istediğimiz saatte yayımlarız” diyemez. İçerik zarar verici nitelikteyse çocukların izleyebileceği saatlerin dışına alınmalıdır. Sembol izleyiciyi bilgilendirir; yasak saat kuralını kaldırmaz.
Bu konu sitemizdeki medya hukuku içerikleri içinde çocuklara zararlı yayınların saat sınırlaması başlığı altında ayrıca ele alınmaktadır.
18+ sembolü bulunan program her saatte yayınlanabilir mi?
Hayır. 18+ sembolü programın yetişkin içerik taşıdığını gösterir; fakat yayın saatinin ayrıca çocukların izleyebileceği zaman dilimleri yönünden değerlendirilmesi gerekir. m.8/2 sembol varlığının yasağı bertaraf etmediğini açıkça düzenler.
Ayrıca programın içeriği m.8/1’deki başka mutlak yayın ilkelerine aykırıysa geç saatte yayınlanması da ihlali ortadan kaldırmaz. Örneğin suç işlemeyi teşvik, nefret veya özel hayatın haksız ihlali gibi yasaklar yalnız saatle çözülemez.
Yayın planlama ekibi yaş sembolünü yalnız grafik değil, program saatinin belirlenmesinde kullanılan uyum verisi olarak görmelidir.
Program tanıtımında da yaş ve içerik riski dikkate alınmalı mı?
Evet. Bir programın kendisi geç saatte yayınlansa bile tanıtım fragmanı gündüz saatlerinde gösteriliyorsa fragmandaki görüntü ayrıca yayın ilkelerine uygun olmalıdır. Ağır şiddet, korku veya cinsel sahnelerin program tanıtımına taşınması çocukların korunması bakımından sorun yaratabilir.
Tanıtımın amacı yetişkin programını duyurmak olsa bile fragman, yayınlandığı saat bakımından bağımsız bir içeriktir. Yayıncı tanıtımı hazırlarken riskli sahneleri çıkarmalı ve RTÜK’ün program tanıtımı/koruyucu sembol uygulamalarına uymalıdır.
Program tanıtımları ayrıca m.10/3 gereği bir saat başından sonraki saat başına kadar yüzde 5’i aşamaz.
İnternet üzerinden yayın yapan lisanslı hizmetlerde akıllı işaret uygulanır mı?
6112 kapsamındaki internet radyo, televizyon ve isteğe bağlı yayın hizmetleri m.29/A lisans rejimine tabidir. Lisanslı medya hizmet sağlayıcıların yayın hizmeti ilkeleri ve çocukların korunmasına ilişkin yükümlülükleri internet ortamına geçince ortadan kalkmaz.
İsteğe bağlı hizmetlerde izleyicinin programı istediği saatte açabilmesi nedeniyle yaş sınıflandırması, ebeveyn kontrolü ve içerik açıklaması daha da önemlidir. Platformun teknik yaş doğrulaması veya PIN sistemi bulunması, doğru içerik sınıflandırmasının yerine geçmez.
Bireysel sosyal medya paylaşımı ise otomatik olarak 6112 kapsamındaki medya hizmeti değildir; somut hizmetin niteliği ayrıca değerlendirilmelidir.
Akıllı işaretin doğru kullanıldığı nasıl ispatlanır?
6112 m.25 uyarınca özel medya hizmet sağlayıcılar yayın kayıtlarını bir yıl saklar. Programın başında hangi sembolün gösterildiği, ne kadar süre kaldığı ve program içeriğinin sembolle uyumlu olup olmadığı kayıt üzerinden incelenebilir.
RTÜK bir yayın kaydını istediğinde yayıncı talebin tebliğinden itibaren 10 gün içinde kaydı Üst Kurula ulaştırır. İzleyici şikâyetinde program adı, tarih ve saat verilmesi doğru kaydın bulunmasını kolaylaştırır.
Yayın kaydı alma usulü için Televizyon Yayın Kaydı RTÜK’ten Nasıl Alınır? rehberi incelenebilir.
Akıllı işaret kuralı ihlal edilirse ne olur?
6112 m.24’teki koruyucu sembol yükümlülüğü ve m.8/2’deki çocuk koruma kurallarına aykırılıklar RTÜK denetimine tabidir. m.32’de ihlal edilen hükmün niteliğine göre idari para cezası ve gerektiğinde idari tedbir sistemi düzenlenmiştir.
Özellikle çocukların gelişimine zarar verebilecek yayınlarda m.8/2 ihlalinin ağırlığı, yayın saati, içerik ve tekrar durumu önem taşır. Sembolün yanlış veya hiç kullanılmaması da ayrı uyum sorunu yaratabilir.
RTÜK yaptırım kararına karşı 6112 m.32/9 uyarınca tebliğden itibaren 15 gün içinde idare mahkemesinde dava açılır. Dava açılması kararın uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz.
Yayıncı akıllı işaret için nasıl kontrol sistemi kurmalıdır?
Her program yayın öncesi içerik değerlendirme formundan geçirilmelidir. Form yaş, şiddet/korku, cinsellik, olumsuz örnek davranış ve başka riskleri ayrı ayrı kaydetmelidir. Sınıflandırma sonucunda otomasyon sistemine doğru sembol kodu eklenmelidir.
İkinci kontrol program saatidir. İçerik m.8/2 bakımından çocuklara zarar verebilecekse sembolün doğru olması yeterli değildir; uygun saat seçilmelidir. Üçüncü kontrol program tanıtımlarıdır; fragmanlarda riskli sahnelerin gündüz yayınından çıkarılması gerekir.
Dördüncü kontrol yayın sonrası örneklemdir. Teknik hata nedeniyle sembol görünmemişse sorun loglanmalı ve tekrarını önleyecek düzeltme yapılmalıdır. Canlı programlarda içerik önceden tam bilinmiyorsa editoryal müdahale ve gecikmeli yayın sistemleri ayrıca kullanılabilir.
Sık Sorulan Sorular
Akıllı işaret kullanmak zorunlu mu?
Evet. 6112 m.24 koruyucu sembol sistemini medya hizmet sağlayıcılar için düzenler.
18+ işareti ne anlama gelir?
Programın yetişkin izleyiciye yönelik içerik taşıdığını gösteren yaş sınıflandırmasıdır.
18+ program gündüz yayınlanabilir mi?
m.8/2 bakımından çocukların izleyebileceği saatlerde zarar verici içerik sembol kullanılsa dahi yayınlanamaz.
Çizgi film otomatik olarak çocuk programı mıdır?
Hayır. Programın gerçek içeriği ve hedef kitlesi değerlendirilir.
Sembolü kim belirler?
Yayıncı RTÜK’ün koruyucu sembol sistemi ve ölçütlerine göre programı sınıflandırır.
Yanlış sembol kullanılması ceza doğurabilir mi?
Evet. m.24 ve ilgili RTÜK düzenlemelerine aykırılık idari yaptırıma konu olabilir.
Sembol programın yalnız başında mı görünür?
RTÜK’ün güncel teknik gösterim esaslarına göre program başı ve gerekli tekrarlar uygulanır.
Program tanıtımı çocuklara zararlı sahne içerebilir mi?
Tanıtım da yayınlandığı saat ve içerik bakımından çocukların korunması hükümlerine tabidir.
İnternet TV’de yaş işareti gerekir mi?
6112 kapsamındaki lisanslı medya hizmetlerinin çocuk koruma ve sınıflandırma yükümlülükleri internet ortamında da devam eder.
Akıllı işaret şikâyeti nereye yapılır?
Yayıncının izleyici temsilcisine ve RTÜK’ün güncel izleyici başvuru kanallarına başvurulabilir.
Yayın kaydı kaç yıl saklanır?
Özel medya hizmet sağlayıcılar m.25 uyarınca kural olarak bir yıl saklar.
RTÜK cezasına dava süresi kaç gün?
m.32/9 uyarınca tebliğden itibaren 15 gündür.
Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T
Bu rehber 15 Eylül 2026 itibarıyla 6112 sayılı Kanun m.24, m.8/2, m.25 ve m.32 ile RTÜK Akıllı İşaretler Koruyucu Sembol Sistemi esas alınarak hazırlanmıştır. Koruyucu sembolün, çocuklara zararlı içeriğin yayın saatine ilişkin yasağı ortadan kaldırmadığı özellikle dikkate alınmıştır.
İnceleyen: Av. Halil Bakırcı — Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu, Mersin.
Resmî kaynaklar ve ilgili rehberler
- 6112 sayılı Kanun — m.24 ve m.8/2.
- RTÜK Akıllı İşaretler.
- RTÜK resmî sitesi.
- RTÜK’ten Yayın Kaydı Alma.
Son güncelleme: 15 Eylül 2026. (E-İMZALIDIR)
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
