Uluslararası Satışta Eşzamanlı Mal ve Bedel İadesi Talep Dilekçesi

Eşzamanlı mal ve bedel iadesi talebi ne zaman hazırlanır?

Bu dilekçe, uluslararası mal satışında sözleşmeden geçerli biçimde dönülmesinden sonra her iki tarafın geri vereceği edim bulunduğu işlem için hazırlanmıştır. Alıcının elinde iade edilecek mal, satıcının elinde geri verilecek bedel olduğunda talep karşılıklı iade düzenini kurar. Form, henüz hiç teslim edilmemiş malı geri verme borcu veya hiç ödenmemiş bedeli geri alma hakkı yaratmaz.

Başvurunun ilk kontrolü dönmenin dayanağı ve kapsamıdır. CISG m.81, tek başına her satış için dönme hakkı veren bir madde değildir. Dönmenin ilgili hukuki şartları ve bildirimi önceden belirlenmelidir. İade talebine “sözleşme sona ermiştir” yazılması, gerçekleşmemiş veya şartları bulunmayan dönme işleminin yerini tutmaz. Talep, gerçek hukuki işlem kaydına bağlanmalıdır.

Kapsamı belirlenen dönme sonrası iade düzeninde, yalnızca para alacağını anlatmak dosyanın mal tarafını eksik bırakır. Alıcının hangi malları nerede bulundurduğu ve bunların geri verilme planı da görünür olmalıdır. Benzer şekilde malın taşımaya hazır olması, bedelin fiilen iade edildiği anlamına gelmez. Talep, iki edimi birbirinden ayırarak eşzamanlı ifa istemini açıklar.

Genel hesap çerçevesi için CISG m.81 ve m.84 kapsamında mal ve bedelin birlikte iadesi rehberini inceleyebilirsiniz. Bu yazı, genel rehberdeki sonuçları açıklamak yerine alıcının satıcıya yönelteceği somut karşılıklı iade talebini örnek dilekçeyle hazırlar.

CISG m.81/2 eşzamanlılık kuralını nasıl kurar?

M.81/2, sözleşmeyi tamamen veya kısmen ifa eden tarafa karşı tarafa verdiği veya ödediği şeyin geri verilmesini isteme hakkı tanır. Her iki taraf iade ile yükümlüyse iadeler aynı anda yapılmalıdır. Hesap, sözleşmedeki toplam taahhütten değil gerçekten gerçekleşmiş ifalardan çıkarılır. Henüz ödenmeyen bedel, ödenmiş para gibi geri istenmez.

Eşzamanlılığın uygulanacağı işlem planında hangi malın, hangi kişiye, hangi teslim kaydıyla geri verileceği ve bedel iadesinin nasıl tamamlanacağı belirlenmelidir. M.81/2 tek zorunlu banka veya emanet hesabı yöntemi saymaz. Belirli bir mekanizma üzerinde anlaşılacaksa gerçek uygulanabilirliği ve tarafların kabul ettiği koşullar ayrıca değerlendirilir. Dilekçe bu düzenleme ihtiyacını karşı tarafa açıklar.

M.81/1, doğmuş tazminat taleplerini ve uyuşmazlık çözümü ile dönmenin sonuçlarına ilişkin hükümleri ayrıca korur. Bu nedenle iade yapılması bütün zarar taleplerinin kendiliğinden sona ermesi olarak anlatılmamalıdır. Buna karşılık talep mektubunda tazminatın saklı tutulması, henüz hesaplanmamış bütün zararların kesin kabul edildiğini göstermez. Her talep kendi dayanağıyla değerlendirilir.

Hükmün birincil metni Birleşmiş Milletler Antlaşmalar Serisi’ndeki CISG belgesinde bulunur. M.81 ve m.84 PDF’nin 17’nci sayfasında yer alır. Bu dilekçe bu maddelerin karşılıklı iade mekanizmasına yöneliktir; tek başına nihai sulh veya bütün hesapları kapatan ibra metni değildir.

Dönme kaydı ve iade kapsamı nasıl eşleştirilir?

Dönme bildiriminin tarihi, sözleşme referansı ve kapsadığı mallar önce belirlenmelidir. İlgili bildirimin içeriği görülmeden sadece e-posta başlığındaki “iptal” sözcüğüne dayanılarak bütün ilişki sona ermiş kabul edilmez. Bildirim şartını açıklayan CISG m.26 sözleşmeden dönme bildirimi rehberi bu önceki işlemi değerlendirmeye yardımcıdır.

Bir siparişten veya belirli mal grubundan dönülmüşse diğer bağımsız işlemlerin malları iade listesine eklenmemelidir. Aynı depoda bulunmak veya aynı toplu faturada gösterilmek, bütün malların dönme kapsamına girdiğini tek başına göstermez. Mal ve bedel çizelgesi, önceden belirlenmiş hukuki kapsamın fiziksel ve mali karşılığını düzenlemelidir. Çizelgenin kendisi kapsamı genişleten yeni işlem değildir.

CISG’nin uygulanması ve sözleşmedeki iade düzenlemeleri de kontrol edilmelidir. Tarafların ilgili işyerleri, satış konusu ve Antlaşmanın dışlanmasına ilişkin anlaşma varsa kendi kayıtlarıyla incelenir. Formda CISG yazması her dosyada uygulanmasını sağlamaz. İade masrafları veya işlem yöntemi hakkında geçerli özel düzenleme varsa talep hazırlanırken bunun içeriği görülmelidir.

Mal iade listesi hangi bilgileri taşımalı?

Her malın adı, miktarı, mevcut yeri, seri veya parti işareti ve sözleşmeyle bağlantısı ayrı gösterilmelidir. Bu bilgiler gerçek teslim ve mevcut mal kayıtlarından alınmalıdır. Kullanılmayan boş alanlara sahte numara yazılmaz. İşletmenin iç sıra numarası varsa bunun malın üretici seri numarası gibi sunulmaması gerekir. Listeyi okuyan kişi geri verilecek nesneyi ayırt edebilmelidir.

Malın teslim alındığı durum ile mevcut durumu farklı kayıtlardır. Sonradan ambalaj değişmiş, parça sökülmüş veya kullanım gerçekleşmişse bu olaylar açıklanmalıdır. Malı ilk teslimde hiç incelenmediği halde kusursuz alındığı veya hiç kullanılmadığı şeklinde kesin anlatım kurulmaz. Gerçek mevcut durum, iade hazırlığı ve ilgili hukuki değerlendirmenin dayanağı olarak gösterilir.

CISG m.82’nin iade edilebilirlik ve istisnalara ilişkin düzeni, dönme hakkı bakımından gerektiğinde ayrıca değerlendirilir. Buradaki talep geçerli dönme sonrasında hazırlanır. Aynı durumda geri verme sorunu bilinmeden yalnızca toplam bedel talep etmek bu ön incelemeyi ortadan kaldırmaz. Listede eksik mal varsa bunun nedeni ve hakka etkisi araştırılmalıdır; tamamı hazırmış gibi yazılmamalıdır.

Malı teslim alacak kişinin kimliği ve satıcıyla yetki bağlantısı da işlem planında belirlenmelidir. Herhangi bir sürücünün veya depo görevlisinin imzası, açıklamasız bütün iadenin doğru muhataba yapıldığını gösteren tek kayıt değildir. Teslim adresi, kabul edecek kişi ve ilgili yetki bilgileri doğrulanmalıdır. Dilekçe bu bilgilerin karşılıklı olarak açıklanmasını istemelidir.

Bedel, iade faizi ve yarar hesabı nasıl ayrılır?

Ödeme çizelgesinde her gerçek ödemenin tarihi, tutarı, para birimi ve sözleşme bağlantısı gösterilmelidir. Daha önce geri verilen tutarlar da kayda alınmalıdır. Banka işlem emri ile tamamlanmış ödeme ayrılır. Muhasebe bakiyesinin başlığı, bütün hareketler incelenmeden iade alacağı olarak kullanılmaz. Talep, gerçekten satıcıya ödenen ve halen iade edilmesi istenen tutarla kurulmalıdır.

M.84/1, bedeli geri vermekle yükümlü satıcının ödemenin yapıldığı tarihten itibaren faiz ödemesini düzenler. Birden fazla ödeme varsa başlangıçlar gerçek tarihlerle ayrılmalıdır. Antlaşma bu maddede tek sabit faiz yüzdesi belirlemez. Oran ve hesap yöntemi kendi hukuki dayanağıyla ayrıca belirlenir; formda rastgele banka oranı kanuni oran gibi gösterilmez.

M.84/2 kapsamında alıcının mallardan elde ettiği yararların hesabı da iade dosyasında görünür olmalıdır. Gerçek yarar ile işletmenin bütün geliri aynı kabul edilmez. Malın kullanımı, dönem ve ilgili sonuçlar gerçek kayıtlarla incelenir. Henüz hesaplanmayan yarar için hazır yüzde üretilmez. Bu talep kapsamında anapara, faiz, yarar hesabı ve ayrı zarar kalemleri birbirine karıştırılmamalıdır.

Eşzamanlı mal ve bedel iadesi talep dilekçesi örneği

Örneği kullanmadan önce dönmenin geçerli dayanağı ve bildirimi doğrulanmalıdır. Gerçek mal ve ödeme listeleri hazırlanmalı, uygulanacak hesap dayanakları belirlenmelidir. Köşeli alanlara henüz gerçekleşmemiş teslim veya ödeme yapılmış gibi yazılmaz. İşlem önerisi ile tarafların kabul ettiği düzenleme ayrı gösterilmelidir.

İade planı kabul edilirse teslim nasıl kaydedilmeli?

Taraflar işlem yöntemini belirlediğinde hangi mal ve hangi ödemenin aynı düzen içinde yerine getirileceği açık olmalıdır. Teslim için randevu alınması, malın geri verildiği anlamına gelmez. Ödeme için banka talimatı hazırlanması da fiilî iadenin tamamlandığı kayıt değildir. Son tutanak ve para hareketleri gerçekleşen işlemleri göstermelidir. Yapılmamış ifa, plan metninde tamamlanmış gibi anlatılmaz.

Mal teslim tutanağında teslim edilen paketler ve ek parçalar listeyle karşılaştırılmalıdır. Eksik parça veya farklı miktar varsa bu durum ayrı kaydedilir. Genel “ürünler alındı” cümlesi hangi malların gerçekten geri verildiğini belirlemeyi güçleştirir. Teslimi kabul eden kişinin kimliği ve satıcı adına işlem bağlantısı gösterilmelidir. İmzalı nüshanın okunabilir son hali dosyada korunmalıdır.

Ödeme kaydı da ilgili iade hesabına bağlanmalıdır. Birden fazla para birimi veya ödeme varsa hangi hareketin hangi kalemi karşıladığı açıklanır. Önceki kısmi geri ödeme ikinci kez talep toplamında tutulmaz. Para birimi dönüşümü kullanılmışsa dayanağı belirtilir. Anapara, faiz ve diğer hesap kalemlerinin tek rakamda belirsizleşmesine izin verilmemelidir.

İade talebi bütün uyuşmazlığı sona erdirir mi?

Bu dilekçe karşılıklı iade işlemini düzenleme talebidir. Taraflar ayrıca sulh veya ibra yapmamışsa, malın fiziksel alınması bütün zarar ve hesap iddialarının sona erdiği şeklinde sunulmamalıdır. Ayrı talep varsa onun kapsamı gerçek dayanağıyla korunur. Buna karşılık gerçekten imzalanmış bir nihai tasfiye anlaşmasının etkisi de yalnız depo teslimi yapılmış gibi görmezden gelinmez.

İade anaparası ile tazminat aynı ekonomik tutar olarak iki kez talep edilmemelidir. Daha önce ödenen bedelin geri verilmesi ile ihlal nedeniyle başka zarar doğması farklı hesap başlıklarıdır. Bu form, hesaplanmamış bütün zararların kesinliği veya tahsil garantisi hakkında hüküm içermez. Başvuru hazırlanırken her kalemin neyi karşıladığı ve hangi kayıtla desteklendiği belirlenmelidir.

Uyuşmazlık çözümü hükümleri de dönme gerekçesiyle kendiliğinden yok sayılmaz. M.81/1’in koruduğu bu alan, mahkeme veya tahkim süreci bakımından ayrıca okunmalıdır. Dilekçenin karşı tarafa iletilmesi, sözleşmedeki bütün uyuşmazlık çözüm adımlarının tamamlandığını göstermez. İade hazırlığı ile uyuşmazlık başvurusu farklı işlem dosyalarıdır.

Dosyanın son kontrolü nasıl yapılır?

Talebin son sürümünde dönme kapsamı, mal listesi ve ödeme çizelgesi karşılaştırılmalıdır. Aynı seri numarası farklı satırlarda tekrar edilmişse bunun nedeni belirlenmelidir. Dönme dışında kalan mal veya henüz ödenmemiş bedel çıkarılmalıdır. Gerçek önceki iadeler hesaba işlenmelidir. Bu kontrol, hukuki kapsam ile fiziksel ve mali verilerin aynı sözleşmeye ilişkin kalmasını sağlar.

Malın mevcut durumuna ilişkin kayıtlar ile yarar hesabı birbirine uygun olmalıdır. Hiç kullanım olmadığını söyleyen açıklamayla kullanım dönemini gösteren hesap aynı dosyada gerekçesiz bırakılmaz. Bilinmeyen husus kesin olgu gibi yazılmaz. Dosyada mevcut belgelerin neyi gösterdiği açıkça belirtilir. Başvuru, gerçek kayıt eksikliğini iddialı cümlelerle kapatma yolu değildir.

Sık sorulan sorular

Mal ve bedel neden birlikte talep edilir?

M.81/2, iki taraf da iade ile yükümlüyse iadelerin eşzamanlı yapılmasını düzenler. Talep, gerçekten geri verilecek mal ve bedeli aynı işlem planıyla ilişkilendirir.

Bu dilekçe tek başına dönme hakkı yaratır mı?

Hayır. M.81 dönmenin sonuçlarını düzenler. Geçerli dönme dayanağı ve bildirimi önce belirlenmelidir. İade talebi bu önceki işlemin eksik şartlarını tamamlamaz.

Hiç teslim edilmeyen malı listede göstermeli miyim?

Fiilen alınmamış mal gerçek iade listesine eklenmez. Bu örnek iki tarafın da geri vereceği edim bulunduğu dosyaya yöneliktir. Gerçekleşmiş ifalar esas alınır.

Henüz ödenmeyen bakiye bedel geri istenir mi?

Ödenmemiş tutar ödenmiş bedel gibi iade hesabına konulmaz. Gerçek ödeme hareketleri ve önceki geri ödemeler ayrı çizelgede gösterilmelidir.

İade faizi hangi tarihten başlar?

M.84/1 satıcının bedeli geri vereceği durumda ödeme tarihinden itibaren faiz düzenler. Farklı ödemeler kendi gerçek tarihleriyle ayrılmalıdır.

CISG m.84 sabit faiz oranı belirler mi?

Madde tek sabit yüzde koymaz. Oran ve hesap yöntemi kendi hukuki dayanağıyla ayrıca belirlenir. Rastgele oran kanuni oran olarak yazılmamalıdır.

Alıcının elde ettiği yararlar dikkate alınır mı?

M.84/2 kapsamındaki yarar hesabı ayrıca değerlendirilir. Gerçek yarar mal ve dönemle ilişkilendirilmelidir. İşletmenin bütün geliri açıklamasız aynı kalem sayılmaz.

İade için tek zorunlu banka yöntemi var mı?

M.81/2 tek teknik yöntem saymaz. Taraflar eşzamanlı ifaya uygun gerçek işlem düzenini belirlemelidir. Kullanılan yöntem kabul ve uygulanabilirlik kayıtlarıyla açıklanır.

Mal teslim tutanağı bütün talepleri kapatır mı?

Fiziksel teslim ile nihai sulh veya ibra farklı işlemlerdir. Belgenin gerçek içeriği incelenmelidir. Bu talep dilekçesi tek başına bütün hesapları kapatan anlaşma değildir.

Mersin dışındaki satış dosyaları için çalışma yapılabilir mi?

Türkiye genelindeki uluslararası satış dosyaları Mersin’deki ofis üzerinden değerlendirilir. Dönme, ödeme ve mal kayıtları dosya bazında incelenir.

Mersin’de CISG iade talebinin hazırlanması

Karşılıklı iade talebi, geçerli dönme kapsamıyla gerçek mal ve ödeme kayıtlarını bir araya getirmelidir. Hukuki hazırlık için Bakırcı ve Keskin Hukuk Bürosu iletişim sayfasından ulaşabilirsiniz. Fiziksel ofis Mersin’dedir; Türkiye genelindeki uluslararası satış dosyaları bu ofisten değerlendirilir.