Vasiyette Yüklenen Görev Yapılmazsa Ne Olur? Koşul ve Yükleme
Vasiyette yüklenen görev yerine getirilmezse TMK m.515 uyarınca her ilgili, tasarruf hüküm ve sonuçlarını doğurduktan sonra ifa isteyebilir. Ancak koşul ile yükleme farklıdır; görevin yapılmaması her durumda bırakılan malın otomatik kaybı anlamına gelmez. Hukuka veya ahlaka aykırı kayıt, ilişkili tasarrufun geçerliliğini etkiler; anlamsız veya yalnız başkalarını rahatsız eden kayıt ise yok sayılır. Başvuru, vasiyetin gerçek içeriği, yükümlü kişi, görevin zamanı ve istenen hukuki sonuç belirlenerek kurulmalıdır.
Vasiyette koşul ile yükleme neden aynı sonuç doğurmaz?
4721 sayılı Türk Medenî Kanunu m.515, mirasbırakanın ölüme bağlı tasarrufuna koşul veya yükleme eklemesine izin verir. Koşul, tasarrufun hukuki etkisinin bağlandığı gelecekteki belirsiz olayla ilgilidir. Yükleme ise tasarrufla bağlantılı olarak yerine getirilmesi istenen davranışı ifade eder. Bir metinde “şart” sözcüğünün kullanılması, hükmün hukuki niteliğini tek başına belirlemez; kazandırma ile davranış arasındaki bağ okunur.
İncelemede önce mal veya payın kime bırakıldığı, sonra hangi davranışın kimden istendiği belirlenir. Davranış gerçekleşmeden hak kazanılamaması ile kazanılan hakka bağlı bir görevin yapılması farklıdır. Bu ayrım kurulmadan, görevin yapılmadığı ileri sürülerek malın doğrudan başka mirasçıya geçtiği söylenemez. Belgenin bütünlüğü, tasarrufun amacı ve kanuni sınırlar birlikte değerlendirilir.
İfa talebi yalnız vasiyette geçen kelimeleri tekrarlamamalıdır. Hangi tasarrufun hangi koşula bağlandığı veya kime hangi yüklemenin yöneltildiği açıkça gösterilir. Birden fazla kazandırma içeren vasiyetnamede aynı görev bütün lehtarlara verilmiş sayılmaz. Yükümlü kişinin ve ilgili kazandırmanın tespiti, hem talebin yöneltileceği kişiyi hem istenebilecek hukuki sonucu belirler.
Vasiyetnamede yer alan her iyi dilek de hukuken yükleme değildir. Mirasbırakanın temennisi ile bir kişiye yönelttiği bağlayıcı görevin ayrılması gerekir. Metindeki emir, süre, amaç ve kazandırmayla kurulan bağlantı birlikte okunur. Sadece aile içi nezaket beklentisi içeren cümleden, malvarlığına ilişkin kesin bir edim çıkarılamaz. Buna karşılık açıkça yüklenen görevin yalnız başlığında “arzum” sözcüğü kullanılması, içeriğinin değerlendirilmesini engellemez. Hukuki nitelendirme tek sözcüğe değil, tasarrufta ortaya konulan iradeye dayanır. Başvuru sahibinin istediği davranışın vasiyetnamede gerçekten yer aldığının gösterilmesi, bundan sonraki bütün incelemenin başlangıcıdır.
Bir kişiye ödeme yapılması yükleme mi, vasiyet alacağı mı?
TMK m.517, belirli mal bırakmanın yalnız fiziksel bir eşyanın verilmesinden ibaret olmadığını açıklar. Tereke değeri üzerinden bir edimin yerine getirilmesi, irat bağlanması veya bir kişinin borçtan kurtarılması da bu yolla düzenlenebilir. Bu nedenle vasiyette bir ödeme yahut hizmet öngörülmesi, hükmün mutlaka yalnız yükleme olduğu anlamına gelmez. Belli kişiye tanınmış bireysel istem hakkı ayrıca değerlendirilir.
Vasiyet alacaklısı, TMK m.600 uyarınca vasiyeti yerine getirme görevlisi varsa ona, yoksa yasal veya atanmış mirasçılara karşı kişisel istem hakkına sahiptir. Yüklemenin yerine getirilmesini isteyen ilgili ile kendisine doğrudan mal veya edim bırakılan kişi aynı sıfatla hareket etmez. Sırf vasiyetin amacının gerçekleşmesini istemek, istenen paranın başvuranın kendi hesabına ödenmesini haklı kılmaz.
Dava hazırlanırken talebin kimin yararına ve hangi sonuç için ileri sürüldüğü açıklanmalıdır. Davranışın yerine getirilmesi, belirli malın teslimi, hakkın devri ve kişisel zarar giderimi farklı istemlerdir. Vasiyet alacaklısının kanundan doğan talebi ile her ilgilinin yüklemenin ifasını istemesi birbirinin yerine kullanılmamalıdır. Bu ayrım zamanaşımı ve borcun muacceliyeti incelemesini de etkiler.
Vasiyetteki görev hangi sınırlar içinde bağlayıcıdır?
TMK m.514 tasarruf özgürlüğünü kanuni sınırlar içinde tanır. TMK m.515 ise hukuka veya ahlaka aykırı koşul ve yüklemelerin bağlı oldukları tasarrufu geçersiz kılacağını düzenler. Mirasbırakanın son arzusu olması, emredici kurallara aykırı davranışın zorla yerine getirilmesini sağlamaz. Noterde düzenleme yapılmış olması da içeriği bu denetimin dışında bırakmaz.
Özellikle kişilik haklarına yönelen sınırlamalar TMK m.23 ile birlikte değerlendirilir. Kişi hak ve fiil ehliyetinden vazgeçemez; özgürlüklerini hukuka veya ahlaka aykırı biçimde sınırlayamaz. Bir kazandırmanın kabulüne bağlanan davranışın ağırlığı, süresi ve kişisel yaşama etkisi bu bakımdan önemlidir. Kanundaki ölçüt yerine, bütün aile beklentilerini hukuka uygun veya bütün kişisel tercihleri hukuka aykırı sayan bir liste kurulamaz.
İlgilinin görevi pahalı, zahmetli veya aile içinde istenmeyen bulması tek başına hukuka aykırılık değildir. Buna karşılık tarafların uzun süre susması da kanuna aykırı koşulu geçerli hâle getirmez. İtiraz, hangi emredici hükmün veya kişilik değerinin hangi davranış nedeniyle ihlal edildiğini göstermelidir. Hukuki nitelendirme, vasiyetteki gerçek yükümlülük üzerinden yapılır.
Hukuka aykırı kayıtla anlamsız kayıt nasıl ayrılır?
TMK m.515 iki farklı sonuç belirler. Hukuka veya ahlaka aykırı koşul ve yükleme, ilişkili tasarrufu geçersiz kılar. Anlamsız veya yalnız başkalarını rahatsız edici nitelikteki koşul ve yüklemeler ise yok sayılır. Bu ikinci grupta dikkate alınmayan unsur kayıt olduğundan, vasiyetteki bütün kazandırmanın aynı gerekçeyle ortadan kalktığı sonucu çıkarılmaz.
Bu ayrım talep sonucuna doğrudan etki eder. Bir taraf yalnız kaydın uygulanmamasını isterken başka taraf malın bırakılmasına ilişkin tasarrufun da geçersiz olduğunu ileri sürebilir. Hangi kanuni kategoriye dayanıldığı ve tasarrufun hangi bölümünün etkilendiği açıklanmalıdır. Genel bir “şart geçersizdir” ifadesi, miras payının veya mal tesliminin nasıl sonuçlanacağını göstermez.
Yazının anlaşılmaması, istenen davranışın anlamsız olmasıyla aynı değildir. Önce belgenin anlamı, kişi ve mal bilgileri, diğer hükümlerle ilişkisi belirlenir. Gerçek iradenin açıklığa kavuşması ile kanunen yok sayılan kayıt farklı incelemelerdir. Sözcüklerin güç anlaşılması, mirasbırakanın iradesine yeni bir görev eklenmesine veya yüklemenin sırf istenmediği için silinmesine izin vermez.
Yüklemenin yerine getirilmesini kim isteyebilir?
TMK m.515/1, tasarruf hüküm ve sonuçlarını doğurduktan sonra her ilgiliye koşul veya yüklemenin yerine getirilmesini isteme imkânı tanır. Kanunun kullandığı sıfat yalnız yasal mirasçıyla sınırlı değildir. Buna karşılık konuyla hiçbir hukuki ilgisi bulunmayan herkesin, yalnız merak veya kişisel tercih nedeniyle dava açabileceği sonucu da çıkarılmaz. Başvuran kendi ilgisini açıklamalıdır.
Mirasçı, vasiyet alacaklısı veya görevli sıfatıyla ileri sürülen taleplerin dayanak belgeleri farklıdır. Veraset belgesi mirasçılığı, vasiyetname kazandırmayı ve yüklemeyi, görevlendirme hükmü ise görevin kapsamını gösterir. Bunlardan birine sahip olmak diğer sıfatları kendiliğinden sağlamaz. Başvuranın istemi, tasarrufta öngörülmüş amacı gerçekleştirmeye yönelmelidir.
Birden fazla ilgilinin bulunması, her birinin görevi farklı biçimde yeniden tanımlayabilmesini sağlamaz. İlgililerden birinin yükümlüyle yaptığı özel anlaşmanın diğer kişilerin haklarına etkisi de ayrıca incelenir. Dava dilekçesinde mirasbırakanın arzusu, başvuranın bu arzuyla bağlantısı ve yerine getirilmediği ileri sürülen davranış somutlaştırılır. Böylece ifa istemi, genel bir aile içi hesaplaşmadan ayrılır.
Mirasbırakan hayattayken yüklemenin ifası istenebilir mi?
TMK m.515’teki istem yetkisi, ölüme bağlı tasarrufun hüküm ve sonuçlarını doğurmasına bağlıdır. Vasiyetname düzenlendiği gün, ölüm sonrasına ilişkin her görevin derhâl ifası zorunlu hâle gelmez. TMK m.575 uyarınca miras ölümle açılır. Tasarruftaki özel zaman kaydı veya koşul da dikkate alınır; ölüm tarihi ile her edimin ifa günü aynı olmak zorunda değildir.
Mirasbırakanın sağlığında ayrıca yapılmış bağışlama, hizmet veya bakım sözleşmesi farklı bir borç kaynağıdır. Bu sözleşmenin ihlali, yalnız vasiyetnamede de benzer arzu yazıldığı için m.515 kapsamına dönüşmez. Başvurunun sağlararası işlemden mi, ölüm sonrası tasarruftan mı kaynaklandığı ayrılır. Belgelerin tarihi, tarafları ve üstlenilen edim bu ayrımı sağlar.
Vasiyetname açılıp ilgililere bildirildiğinde, hangi hükmün ne zaman uygulanacağı belirlenir. Açılma işlemi, bütün koşulların gerçekleştiğini ve bütün yüklemelerin ihlal edildiğini tespit eden bir karar değildir. Yükümlüye yapılan ifa çağrısında somut görev ve beklenen davranış açıklanır. Metinde öngörülmeyen yeni bir süre veya ağırlaştırılmış görev, tek taraflı ihtarla vasiyete eklenemez.
Yerine getirilmeyen görev nasıl somutlaştırılır?
İfa talebinde yüklemenin konusu, yararlanacak kişi veya amaç, yapılacak işlem, varsa süre ve kullanılan malvarlığı belirlenmelidir. Vasiyette yalnız genel bir amaç yazılmışsa bu amaçla ilgisiz yeni harcama kalemleri yükümlüye eklenemez. Açıkça belirlenmiş işin başka bir davranışla değiştirilebileceği de kendiliğinden kabul edilmez. Talebin metindeki dayanağı gösterilir.
Kısmen yerine getirilmiş bir görevde yapılan iş ile eksik kalan bölüm ayrılır. Ödemeye ilişkin görev için banka kaydı ve alıcı bilgisi; belirli eşyanın verilmesinde teslim belgesi ve eşyanın kimliği; bir faaliyetin yürütülmesinde tarih ve gerçek faaliyet kaydı önem taşır. Sadece masraf yapıldığını göstermek, paranın vasiyette belirtilen amaca harcandığını kanıtlamayabilir.
HMK m.190 ve m.194 çerçevesinde iddia edilen olgular ile bunları destekleyen deliller ilişkilendirilir. “Vasiyet yapılmadı” demek yerine hangi yükümlülüğün yerine getirilmediği belirtilmelidir. Yükümlü de gerçekleşmiş ifayı, talep edilen davranıştan farklı bir iyilik veya harcama listesiyle karıştırmamalıdır. İnceleme, mirasbırakanın öngördüğü somut edim üzerinde yoğunlaşır.
Belirli aralıklarla sürdürülmesi istenen bir faaliyet için tek bir tarihte yapılan işlem, bütün dönemlerin ifasını göstermeyebilir. Hangi dönemlerin tamamlandığı, hangilerinin henüz gelmediği ve hangilerinin eksik kaldığı ayrı belirtilir. Görevin süresi vasiyette sınırlandırılmışsa, bu süre dışında yeni edim istenemez. Bir defalık teslim göreviyle sürekli yürütülecek işin denetimi bu nedenle aynı yapılmaz. Faaliyet kaydının tarihi, yararlanan kişiler ve ödemelerin amacı birbirini doğrulamalıdır. İfa dışındaki bağış veya gönüllü harcama, tasarrufta öngörülen görev yerine otomatik mahsup edilmez.
Yükleme yerine getirilmezse bırakılan mal kendiliğinden geri alınır mı?
Salt yüklemenin ifa edilmemesi, her durumda kazandırmanın otomatik ortadan kalktığı anlamına gelmez. TMK m.515 ilgililere yerine getirme istemi tanır. Tasarrufun hükmünü sona erdiren bir koşul kurulup kurulmadığı ise ayrı nitelendirmedir. Bu nedenle yükümlü davranmadı diye diğer mirasçıların malı fiilen geri alması veya tapuda kendiliklerinden malik olması sonucu çıkarılamaz.
İstem, belgedeki yapıya göre kurulmalıdır. Görevin ifası isteniyorsa hangi davranışın yapılacağı; koşulun gerçekleşmesi veya gerçekleşmemesine sonuç bağlanıyorsa hangi hakkın bu nedenle etkilendiği açıklanır. Yüklemenin bir başka kişinin bireysel alacağı niteliğinde bulunması hâlinde TMK m.600’deki talep düzeni ayrıca uygulanır. İlgili sıfatıyla ifa istemek, her durumda kişisel tazminat isteme hakkı yaratmaz.
Malın satılmış, devredilmiş veya kullanılmış olması da ayrıca değerlendirilir. Böyle bir işlem, vasiyetteki görevin kendiliğinden tamamlandığını göstermez. Ancak görevin ihlalinden, bütün sonraki devirlerin otomatik hükümsüzlüğü sonucu da çıkarılamaz. Yeni talebin dayanağı, malın mevcut hak durumu ve tarafların sıfatları belirlenmeden yalnız yüklemeye atıfla sınırsız geri alma istenmemelidir.
Vasiyeti yerine getirme görevlisi yüklemeyi nasıl takip eder?
TMK m.550, vasiyetnameyle bir veya birden fazla vasiyeti yerine getirme görevlisi atanmasını düzenler. TMK m.552 uyarınca, mirasbırakanın aksini öngörmesi veya görevi sınırlaması dışında, son arzuların yerine getirilmesi için gerekli işlemler görevlinin yetki alanındadır. Bu yetki, mirasbırakanın yazdığı yüklemeyi denetlemeyi kapsayan görev planında değerlendirilir.
Görevli önce terekenin mallarını, haklarını ve borçlarını belirler; yüklemenin hangi kaynakla ve kim tarafından ifa edileceğini açıklar. Malvarlığının durumunu öğrenmeden bütün varlıkları dağıtmak, henüz yerine getirilecek görevleri karşılıksız bırakabilir. Bununla birlikte görevli, kişisel tercihine göre yeni amaç belirleyemez veya vasiyetteki hukuka aykırı hükmü sırf görevi var diye uygulayamaz.
Vasiyeti yerine getirme görevlisinin yetkileri, mirasçıların ve ilgililerin talep haklarıyla birlikte ele alınır. Görevlinin atanması, ilgili kişilerin m.515’e dayalı istemini anlamsız kılmaz. Görevliden istenen açıklamada yüklemenin metni, yapılan işlem, kalan iş ve dayanak kayıt gösterilir. Görevli hakkındaki denetim başvurusu ile yükümlüye karşı açılacak ifa davası aynı işlem değildir.
İfanın bir kuruluşa yöneltildiği durumda, kayıtta belirtilen tüzel kişi ile fiilen ödeme yapılan kişi karşılaştırılır. Kuruluşun adıyla yürütülen farklı faaliyetler veya benzer ad kullanan başka kuruluşlar aynı alıcı sayılmaz. Hesap sahibinin kimliği, ödeme açıklaması ve karşılığında alınan belge saklanır. Görevlinin kendi adına düzenlenmiş harcama kaydı, paranın vasiyetteki amaç için kullanıldığını tek başına göstermez. Görevin tamamlandığının mirasçılara bildirilmesinde, özel bir alacak hakkı yaratmadan, yapılan işlemin tasarruftaki hükümle bağlantısı açıklanmalıdır.
Yükleme saklı payları ve tereke borçlarını ortadan kaldırır mı?
TMK m.505–506, mirasbırakanın tasarruf edebileceği kısmın saklı paylarla sınırını belirler. Vasiyette bir amaç için harcama veya davranış öngörülmesi bu sınırı bertaraf etmez. Saklı payının karşılığını alamayan mirasçının TMK m.560 çerçevesindeki tenkis hakkı ayrıca incelenir. Yüklemenin bulunması, saklı paylı kişinin bütün miras hakkından vazgeçtiğini göstermez.
Tereke borçları ile vasiyet kaynaklı edimler ayrı hesaplanır. TMK m.603, mirasbırakanın alacaklılarının haklarını vasiyet alacaklılarından önce tutar. Bir davranışın toplumsal veya ailevi açıdan değerli görülmesi, mirasbırakanın gerçek borçlarının göz ardı edilmesini sağlamaz. Yüklemenin ekonomik kapsamı belirlenirken mevcut malvarlığı, borçlar ve tasarruf sınırı birlikte değerlendirilir.
Bu değerlendirme, her yüklemenin mutlaka para olarak ölçülüp kaldırılması anlamına gelmez. İstenen davranışın niteliği ve malvarlığına etkisi ortaya konulur. Mal teslimi veya para ödemesiyle bağlantılı vasiyetler için TMK m.519’daki tereke, yükümlüye yapılan kazandırma ve saklı pay sınırları da önem taşır. Görevin ifası ile başka hak sahiplerinin kanuni korunması aynı dosyada ayrı başlıklarla ele alınmalıdır.
Yüklemenin ifası hangi mahkemeden istenir?
Yüklemenin yerine getirilmesine ilişkin çekişmeli istemde, özel bir görev kuralı bulunmadıkça HMK m.2 uyarınca asliye hukuk mahkemesi görevlidir. Vasiyetnamenin sulh hukuk mahkemesinde açılmış olması, sonradan doğan bütün ifa ve geçerlilik uyuşmazlıklarını aynı açılma dosyasının işi hâline getirmez. Görevlinin işlemlerine ilişkin özel denetim yolu da ayrı tutulur.
Yetki, istemin ve tarafların niteliğine göre belirlenir. HMK m.11/1-b, terekenin kesin paylaşımına kadar mirasçılara karşı açılacak davalarda mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesini kesin yetkili kılar. Aynı maddenin birinci fıkrasının a bendi, ölüme bağlı tasarrufun iptali ve tenkisi ile sayılan diğer miras uyuşmazlıklarını ayrıca düzenler. Bu özel koşullara girmeyen istemde genel yetki kuralı olan HMK m.6 dikkate alınır.
Dilekçede yalnız “vasiyetin uygulanması” istenmesi yerine yapılacak iş, yükümlü kişi ve dayanak hüküm açıklanır. Davalı seçimi, görevin kime yüklendiğine göre yapılır; aile içindeki bütün kişilerin otomatik sorumlu tutulması doğru değildir. Talebin dayanağı bir kişisel vasiyet alacağıysa m.600’deki görevli ve mirasçı ayrımı da gözetilir. İstenen hüküm, uygulanabilir açıklıkta kurulmalıdır.
İfa istemi ile vasiyetin iptali nasıl ayrılır?
Yüklemeyi uygulamak isteyen kişi tasarrufun geçerli olduğunu esas alırken, hukuka aykırılık nedeniyle iptal isteyen kişi farklı bir hukuki sonuç talep eder. TMK m.557/3 hukuka veya ahlaka aykırı koşul ve yüklemeyi iptal sebebi sayar. TMK m.558 uyarınca bu davayı iptalde menfaati bulunan mirasçı veya vasiyet alacaklısı açabilir. M.515’teki her ilgili kavramı, iptal davasının taraf şartlarına aynen aktarılmaz.
TMK m.559’daki bir yıllık hak düşürücü süre, tasarrufun, iptal sebebinin ve hak sahipliğinin öğrenilmesiyle başlar. Vasiyetnamelerde açılmadan itibaren iyiniyetli davalıya karşı on, iyiniyetli olmayana karşı yirmi yıllık üst süreler vardır. Hükümsüzlüğün def’i yoluyla ileri sürülmesi ayrıca düzenlenmiştir. Bu süreler, yüklemenin ifasına ilişkin her isteme otomatik uygulanacak ortak bir takvim değildir.
Vasiyetnamenin iptali ve vasiyetnamenin geçerlilik şartları ayrı inceleme alanlarıdır. Somut başvuruda istenen şeyin görevin yapılması mı, belirli kaydın yok sayılması mı, bağlı tasarrufun iptali mi olduğu açıkça belirlenir. Böylece aynı vasiyet hükmüne ilişkin iddialar birbirine karıştırılmadan, her talebin kendi şartı ve süresi üzerinden değerlendirilir.
TMK m.558, davanın tasarrufun tamamına veya bir kısmına ilişkin kurulmasına izin verir. Bu nedenle tek yüklemeye yönelen hukuka aykırılık iddiasıyla, vasiyetnamenin birbirinden bağımsız bütün kazandırmaları aynı kapsamda gösterilmemelidir. Hangi hükmün hangi kazandırmaya bağlı olduğu açıklanır. Diğer hükümlerle bağlantı tartışılıyorsa bu bağlantının da metinden gösterilmesi gerekir. Talep sonucunun açık kurulması, ifası istenen bölümle geçersizliği savunulan bölümün karışmasını önler.
Sık sorulan sorular
Vasiyetnameye bir görev veya şart yazılabilir mi?
Evet. TMK m.515 ölüme bağlı tasarrufların koşula veya yüklemeye bağlanmasına izin verir. Bununla birlikte koşulun hukuki etkisi ile yüklemenin ifası ayrılır. Tasarruf özgürlüğü saklı pay, kişilik hakkı ve hukuka uygunluk sınırları içinde kullanılır; yazılan her talimat bağlayıcı sayılmaz.
Vasiyetteki yükleme yapılmazsa miras otomatik kaybedilir mi?
Salt yüklemenin ihlali, her durumda kazandırmayı kendiliğinden ortadan kaldırmaz. TMK m.515 ilgililere ifa isteme hakkı verir. Kazandırmanın devamını etkileyen bir koşul kurulmuşsa onun içeriği ayrıca değerlendirilir. Malın geri alınması için hangi hukuki sonucun istendiği ve dayanağı açıkça belirlenmelidir.
Yüklemenin ifasını yalnız mirasçılar mı isteyebilir?
TMK m.515 tasarruf hüküm ve sonuçlarını doğurduktan sonra her ilgiliye yerine getirme istemi tanır. İlgili sıfatı somut olarak açıklanır; yalnız mirasçı olmak şart değildir. Ancak bu yetki herkesin kişisel alacak sahibi olduğu veya başvurana doğrudan para ödeneceği anlamına gelmez.
Hukuka aykırı koşul sadece silinir mi?
TMK m.515, hukuka veya ahlaka aykırı koşul ve yüklemenin ilişkili tasarrufu geçersiz kılacağını düzenler. Anlamsız veya yalnız başkalarını rahatsız edici kayıtların yok sayılması ise farklı sonuçtur. Hangi kategoriye girildiği belirlenmeden yalnız koşulun veya bütün vasiyetin kaldırıldığı söylenemez.
Noterde yazılan yükleme de geçersiz olabilir mi?
Resmî şekle uyulması içeriği hukuka uygunluk denetiminden çıkarmaz. TMK m.515 ve m.557/3, koşul ve yüklemenin hukuka veya ahlaka aykırılığını ayrıca ele alır. Noter belgesi bulunması, kişilik haklarını veya emredici kanun kurallarını ihlal eden davranışı zorla uygulatmaz.
Mirasbırakan hayattayken vasiyetteki görev istenebilir mi?
Ölüme bağlı tasarruftaki istem, TMK m.515 gereğince tasarrufun hüküm ve sonuçlarını doğurmasına bağlıdır. Sağlığında ayrıca kurulmuş sözleşmeden doğan borç farklıdır. Ölüm sonrası vasiyet görevi ile ayrı bağışlama, bakım veya hizmet sözleşmesindeki güncel yükümlülük birbirine karıştırılmamalıdır.
Vasiyette birine ödeme yazılması her zaman yükleme midir?
Hayır. TMK m.517 uyarınca belirli mal bırakma, bir kişiye tereke değeri üzerinden edim sağlanmasını da kapsar. Bireysel vasiyet alacağı doğmuşsa m.600’deki kişisel istem hakkı uygulanır. Hükmün niteliği, yalnız ödeme sözcüğüne değil kazandırmanın kime ve nasıl yöneldiğine göre belirlenir.
Görevi yapmayan kişiye hangi mahkemede dava açılır?
Çekişmeli ifa isteminde özel görev kuralı yoksa HMK m.2 gereğince asliye hukuk mahkemesi görevlidir. Vasiyetin sulh mahkemesinde açılması bütün uyuşmazlıkları oraya taşımaz. Yetki bakımından HMK m.11’deki miras ve paylaşım koşulları, kapsam dışındaki istemlerde genel yetki ayrıca değerlendirilir.
Yükleme saklı paylı mirasçının hakkını kaldırır mı?
Hayır. TMK m.505–506 tasarruf özgürlüğünün saklı pay sınırını korur. Saklı payının karşılığını alamayan mirasçının m.560 kapsamındaki tenkis hakkı değerlendirilir. Görevin ailevi veya toplumsal amacı olması, saklı payı ve terekenin gerçek borçlarını kendiliğinden bertaraf etmez.
Yükleme için ifa istemek ile iptal davası aynı mı?
Hayır. İfa istemi tasarruftaki görevin yerine getirilmesine yönelir. İptal ise TMK m.557–559’daki sebep, taraf ve süre şartlarına tabidir. M.515’teki her ilgili kavramı iptal davasına aynen taşınmaz; başvuran hangi hükmün uygulanmasını veya hangi tasarrufun kaldırılmasını istediğini açıklamalıdır.
Başvuru ve dosya hazırlığı
Koşul veya yükleme dosyasında vasiyetnamenin tamamı, açılma belgeleri, görevlendirme kaydı, tereke bilgileri ve görevin yapılmasına ilişkin belgeler birlikte değerlendirilir. Mersin merkezli Türkiye geneli dosya yönetimi için İstanbul ve Mersin ofisleri üzerinden iletişim kurulabilir; talep, ifa ile geçerlilik incelemesi ayrılarak hazırlanır.
Resmî kaynaklar ve mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu m.23, 505–506, 514–519, 550, 552, 557–560, 575, 600–604
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.2, 6, 11, 190 ve 194
Mevzuat kontrol tarihi: 24 Ekim 2026.
İlgili hukuk rehberleri
İstanbul ve Mersin ofisleri
İstanbul · Polaris Plaza
Maslak Ahi Evran Caddesi, Polaris Plaza No:21, Kat:9, 34475 Sarıyer/İstanbulMersin · Profit İş Merkezi
İhsaniye Mahallesi, 4903. Sokak, Profit İş Merkezi No:23, Kat:3, Daire:14, 33070 Akdeniz/MersinHukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
