Vekâletsiz Görülen İşi Uygun Bulma Bildirimi

Vekâletsiz görülen işi uygun bulma bildirimi, kendisine ait bir işin başlangıçta vekâlet olmadan görüldüğünü öğrenen iş sahibinin bu gerçekleşmiş işi sonradan benimsediğini yazılı olarak açıklamasıdır. Hukuki dayanağı TBK m.531’dir. Bildirimde işin konusu, hangi tarihlerde yapıldığı, işgörenin kimliği ve kabul edilen kapsam gösterilir. Bu açıklama, sadece bilgi alındığına ilişkin bir teslim teyidiyle aynı irade beyanı değildir; iş sahibi yapılan işi uygun bulduğunu ifade eder.

Örnek, iş sahibinin gerçekten bu yönde karar verdiği dosya için hazırlanmıştır. İş sahibi yalnız belge istiyorsa veya yapılan işi henüz değerlendirmediyse uygun bulma cümlesi kullanılmaz. Metin, sonradan onayın hukuki etkisini görünür tutar. Genel bir memnuniyet mesajı yerine gerçekleşmiş işin kapsamı tanımlanır. İncelenmemiş giderler, başka işler ve üçüncü kişilerle ilgili işlemler kendi belgeleri üzerinden değerlendirilir. Başvurunun muhatabı, bu belirli işi görmüş kişidir.

TBK 531’in sonucu: vekâlet hükümlerinin uygulanması

TBK m.531’in metni, iş sahibi yapılan işi uygun bulmuşsa vekâlet hükümlerinin uygulanacağını belirtir. Hükmün konusu sonradan uygun bulunan iştir. Bildirim bu kanuni sonucu esas alır. İş sahibi hangi işlemi benimsediğini açıklar; tarih, konu ve kapsam bakımından ilişkiyi belirler. Madde yalnız bir masraf faturası onayını düzenleyen muhasebe kuralı değildir. İş görme ilişkisinde uygulanacak hukuki çerçeveyi etkiler; bu nedenle beyanın kapsamı önem taşır.

Resmî dayanak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının yayımladığı Türk Borçlar Kanunu içinde incelenebilir. TBK m.526 başlangıçtaki vekâletsiz işgörmeyi, m.531 iş sahibinin uygun bulmasının sonucunu düzenler. Vekâlet bakımından m.502, 506, 508 ve 510 ilgili görevleri açıklığa kavuşturur. Bildirimde bu maddeler kendi konularına uygun kullanılır; onay ifadesiyle bütün hesap ve sorumlulukların kendiliğinden kapanacağı sonucu üretilmez.

Yazılı bildirim, iş sahibinin hangi gerçek işi uygun bulduğunu belgelendirir. Kanunda bulunmayan zorunlu onay formu, sabit cevap günü veya genel noter şartı varmış gibi eklenmez. Bununla birlikte ayrı işlemin özel şekli, temsil veya üçüncü kişi ilişkisi bulunuyorsa o işlem kendi koşullarıyla incelenir. TBK m.531’e ilişkin açıklama, farklı hukuki işlemler için gereken bütün şekil ve yetki şartlarını yerine getiren genel belge olarak düzenlenmez.

İşin aidiyeti ve başlangıçtaki yetki durumu

Önce işin başvurana ait olduğu kayıtlarla belirlenir. Malvarlığı, işletme faaliyeti veya ilgili hukuki alan ile yapılan işin bağlantısı gösterilir. İşgörenin yalnız kendisine ait borcu ödemesi veya kendi işini yürütmesi, başkasının hesabına iş görme olarak açıklanmaz. İş sahibi sıfatı, mevcut sözleşme, kayıt ve işlemin konusuyla ortaya konulur. Bir tesiste birden çok kişi veya şirket bulunuyorsa işin hangi kişiye ait olduğu özellikle ayrıştırılır.

İşe başlanırken vekâlet veya başka sözleşmesel görev bulunup bulunmadığı incelenir. Noter vekâletnamesinin bulunmaması, bütün işlerin mutlaka vekâletsiz yapıldığı anlamına gelmez. Tarafların önceki sözleşmesi, talimatları ve görev kapsamı okunur. Vekâlet verilmiş fakat başka bir işlem kapsamı aşılmışsa dosya o gerçek durumla değerlendirilir. Bildirim, mevcut yetkiyi yok sayarak ilişkiyi istediği biçimde adlandırmaz. Başlangıç kayıtları ile sonradan verilen uygun bulma beyanı aynı dosyada saklanır.

İşgörenin kimliği, işi yaptığı sıfat ve katılan diğer kişiler açıklanır. Bir şirket adına işi çalışanlar yürütmüşse sözleşmesel ilişki ve işgören unvanı belirlenir. Sadece ilk irtibat kurulan kişiye bakılarak bütün işlemlerin onun şahsi hesabında yapıldığı sonucu çıkarılmaz. İş sahibinin bildirimi de kendi adına veya yetkili temsilcisiyle hazırlanır. Temsilci imzalayacaksa ilgili temsil kaydı, kabul edilen işin kapsamıyla birlikte incelenir.

Uygun bulunan gerçekleşmiş işi tanımlama

İş listesinde tarih, yer, işlem, sonuç ve ilgili belge numarası bulunur. Birden fazla aşama varsa hangilerinin bu bildirim kapsamında olduğu açıkça yazılır. İşgörenin sunduğu bütün dosyanın belirsiz biçimde “tamamı onaylandı” denilerek kabul edilmesi yerine gerçek iş tanımlanır. İş sahibinin incelemediği veya kendisine ait olmayan işlem kapsam dışı bırakılır. Belgelerde aynı iş farklı isimle geçiyorsa bu isimlerin hangi kayda ilişkin olduğu açıklanır.

Gerçekleşmiş işin kabulü ile ileride aynı kişinin başka işleri yapması farklı açıklamalardır. Bu bildirimde tarih aralığı ve tamamlanan işlem gösterilir. Yeni bir iş verilecekse konusu, sınırı ve talimatı ayrı belirlenir. Sonradan onaylanan tek işlemden sınırsız geleceğe dönük yetki sonucu çıkarılmaz. Aynı dosyada devam eden işler varsa bunların mevcut sözleşme veya yeni görev kaydıyla ilişkisi açıklanır; geçmiş onay ile sonraki talimat birbirine karıştırılmaz.

İşin tamamlandığına ilişkin kayıt, yapılan işlemin içeriğini açıklar. Fotoğraf, rapor, teslim fişi veya yazışma ilgili işle bağlanır. Örnekte kurgu bir olay veya bedel bulunmaz; alanlar gerçek işin belgeleriyle doldurulur. Sonuç henüz incelenmemişse bildirim, kesin teknik uygunluk raporu varmış gibi yazılmaz. İş sahibi uygun bulma kararını hangi mevcut bilgilerle verdiğini açıklayabilir. Beyanın anlaşılması için gerekli olan belgeler ek listesinde belirtilir.

İşin onayı ve hesap mutabakatı

İşi uygun bulmak ile her gider tutarını doğru kabul etmek ayrı değerlendirmelerdir. Bildirimde masraf listesi mevcutsa hangi kalemlerin incelendiği gösterilir. Gider hesabı henüz verilmemişse gerçek durum açıklanır ve ilgili kayıtlar istenir. Belirli işin benimsenmesi, belgesiz toplam tutar üzerinden açık uçlu ödeme sözü olarak yazılmaz. Sonradan gelen hesap kendi satırlarıyla incelenir. Bu yöntem, uygun bulma beyanının kapsamını değiştirmeden mali hesabı denetlenebilir kılar.

TBK m.508, vekilin istem üzerine yürüttüğü işin hesabını vermesini ve vekâletle ilişkili aldıklarını vekâlet verene teslim etmesini düzenler. Bu çerçevede işin gelir, ödeme, teslim ve elde edilen sonuç kayıtları istenebilir. Hesap istemi belirli işe bağlanır; işgörenin bütün kişisel veya ticari arşivine sınırsız erişim talebi olarak kurulmaz. Alınan para veya eşya varsa hangi işleme dayandığı gösterilir. Önceki teslimler ve kalan bölüm ayrı kaydedilir.

Hesap çizelgesinde yapılmış masraf, verilmiş avans ve üçüncü kişiye karşı devam eden borç farklı satırlardır. Ödenmiş bir gider, aynı tutarda halen açık borç gibi ikinci kez yazılmaz. Başka işe ait fatura payı bu işe açıklamasız aktarılmaz. Belge numarası, ödeme tarihi ve hizmet konusu karşılaştırılır. Ödeme veya teslim konusunda anlaşma yapılırsa hangi kalem ve tutara ilişkin olduğu ayrıca kaydedilir. Genel hesap kapanışı beyanı, incelenen işten daha geniş anlam taşımamalıdır.

Ücret, gider ve sorumluluk hükümleri

TBK m.502’nin üçüncü fıkrası, sözleşme veya teamül varsa vekilin ücrete hak kazanacağını düzenler. Sonradan uygun bulma beyanına, dosyada dayanağı olmayan sabit ücret veya genel yüzde eklenmez. Ücret talebinin sözleşme veya teamül kaydı ayrı gösterilir. Giderin iadesiyle yapılan hizmet karşılığı ücret aynı kalem değildir. Bildirimde tarafların ücret hakkında gerçekten anlaşmış olduğu açıklanacaksa ilgili belgenin tarihi ve kapsamı belirtilir. İncelenmemiş ücret tutarı otomatik hesap sonucu olarak kabul edilmez.

TBK m.510, vekâletin gereği gibi ifası için yapılan gider ve avansların faiziyle ödenmesini ve vekilin yüklendiği borçlardan kurtarılmasını düzenler. Aynı madde ifa nedeniyle uğranılan zarara ilişkin kuralı ve vekâlet verenin kusursuzluğunu ispatla kurtuluşunu içerir. Bu hükümler, her fatura veya bütün zarar iddialarını peşinen doğru saymayı gerektirmez. İfa, gider bağlantısı, gerçek ödeme ve borç durumu incelenir. Onaylanan işe uygulanacak hüküm ile talep edilen tutarın doğruluğu ayrı açıklanır.

TBK m.506, vekilin haklı menfaatleri gözeterek sadakat ve özenle işi yürütmesini düzenler. İşin uygun bulunması, dosyada ayrıca incelenmesi gereken bütün davranışlar hakkında sınırsız sorumsuzluk kaydı yazılmasına gerekçe değildir. Sorumluluk iddiası bulunuyorsa davranış, zarar ve bağlantı kendi belgeleriyle değerlendirilir. Bildirim temel örneğinde ibra veya genel haklardan vazgeçme metni kurulmaz. Böyle bir anlaşma yapılacaksa kapsamı ve gerçek irade ayrıca hazırlanır; m.531 açıklamasına belirsiz cümleyle eklenmez.

Faydayı edinme ve uygun bulma arasındaki ayrım

TBK m.530, iş sahibinin menfaatine yapılmamış olsa bile işgörmeden doğan faydaları edinmesini ve zenginleşme ölçüsündeki karşı yükümlülüklerini düzenler. Faydanın teslimini istemek için hazırlanan başvuru ile yapılan işi uygun bulmak aynı metin değildir. Sitedeki işgörmeden doğan faydaların teslimi talep dilekçesi farklı bir isteme yöneliktir. Buradaki bildirim ise iş sahibinin gerçek uygun bulma kararını m.531 kapsamında açıklar.

İş sahibinin önceki yazışmaları ve davranışları dosyada korunur. Daha önce verilmiş açık uygun bulma beyanı yok sayılarak ilişkinin hukuki sonucu seçilmez. Yalnız evrakın alındığı mesaj ile işin benimsendiğini açıklayan mesaj içerik bakımından değerlendirilir. Genel sessizlikten otomatik kabul sonucu çıkaran cümle eklenmez. Yeni bildirimin amacı, belirli iş ve iradeyi açık hâle getirmektir. Ayrıntılı hukuki çerçeve için TBK 531 sonradan uygun bulma rehberi incelenebilir.

Vekâletsiz işi uygun bulma bildirim örneği

İş listesi değiştirilecekse yeni sürümde hangi satırın eklendiği veya düzeltildiği belirtilir. Önceki uygun bulma yazısının tarihi ve dosya referansı korunur. İlgili işlem açıklamasının düzeltilmesi ile başka bir işi ayrıca uygun bulmak aynı kayıt değildir. İş sahibinin yeni iradesi gerekiyorsa bunun kapsamı açıkça yazılır. Bir ek belgenin sonradan gönderilmesi, önceki onayı açıklamasız biçimde bütün yeni işlemlere yaymak için kullanılmaz. İşgörenin hangi beyana dayanarak hangi işi takip ettiği, dosyanın tamamından anlaşılır olmalıdır.

Gönderimden sonra kayıtların tamamlanması

Gönderilen bildirimin sürümü, iş listesi ve ekleri birlikte saklanır. İşgörenin cevabı hangi işin ve hesabın açıklandığına göre kaydedilir. Yeni belge gelirse önceki iş listesiyle eşleştirilir. Eksik tutar veya teslim varsa ilgili satır belirtilerek açıklama istenir. İş sahibi sonraki ayrı görevi veriyorsa yeni kaydın başlangıcı ve kapsamı açık tutulur. Böylece sonradan onay, tamamlanan iş hesabı ve devam eden görevler aynı belirsiz metinde birleşmez.

Sık sorulan sorular

1. Sonradan uygun bulmanın dayanağı nedir?

TBK m.531, iş sahibi yapılan işi uygun bulmuşsa vekâlet hükümlerinin uygulanacağını düzenler. Bildirim belirli gerçekleşmiş işi tanımlar.

2. Bu bildirimi kim gönderir?

İş sahibi veya ilgili yetkili temsilcisi, işi görmüş kişiye gönderir. İşin aidiyeti ve başlangıçtaki ilişki kayıtları açıklanır.

3. Evrakı aldığımı söylemek onayla aynı mı?

Belgenin alındığına ilişkin teyit ile yapılan işi uygun bulma beyanı içerik bakımından ayrılır. Bu örnek açık uygun bulma kararı için hazırlanmıştır.

4. Bütün giderler otomatik kabul edilir mi?

İşin onayı ile gider hesabının doğruluğu ayrı incelenir. M.510 kapsamındaki ifa ve gider bağlantısı gerçek belgelerle gösterilir.

5. İşgörenin ücret hakkı nasıl değerlendirilir?

TBK m.502/3, sözleşme veya teamül varsa ücret hakkını düzenler. Ücret dayanağı ile masraf kalemleri ayrı tutulur.

6. Hesap belgeleri istenebilir mi?

TBK m.508, istem üzerine ilgili işin hesabını verme ve vekâletle ilişkili alınanları teslim etme yükümlülüğünü düzenler. Talep belirli işe bağlanır.

7. Onay gelecekte sınırsız yetki verir mi?

Bu metin belirtilen gerçekleşmiş işe yöneliktir. Gelecekte verilecek görevlerin konusu, kapsamı ve talimatı ayrıca düzenlenir.

8. Bildirim bir ibra metni midir?

Temel örnek genel ibra veya hesap kapanışı beyanı içermez. Böyle bir anlaşmanın konusu ve iradesi ayrıca hazırlanır.

9. Faydanın teslimi istemi aynı mı?

TBK m.530’daki faydayı edinme başvurusu farklıdır. Burada yapılan işin uygun bulunduğu m.531 kapsamında açıklanır.

10. Her işlem için zorunlu noter şekli var mı?

M.531 genel bir noter şekli belirlemez. Ayrı işlemin özel şekil ve temsil koşulları varsa kendi düzeni içinde ayrıca incelenir.

Mersin ofisinden iş ve onay kapsamı incelemesi

Bakırcı ve Keskin Hukuk Bürosunun fiziksel ofisi Mersin’dedir. Türkiye genelindeki vekâletsiz işgörme ve sonradan uygun bulma dosyaları Mersin ofisinden incelenir. İş listesi, irade açıklaması ve mali hesabın birlikte değerlendirilmesi için iletişim sayfasından ulaşabilirsiniz.