Yurt Dışından Verilen Avukatlık Vekâletnamesinde Hangi Özel Yetkiler Yazmalı? HMK m.74 (2026)

Davaya vekâletin genel kapsamı nedir?

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.73, davaya vekâletin kanuni kapsamını belirler. Kanunda özel yetki gerektiren hususlar saklı olmak üzere davaya vekâlet; hüküm kesinleşinceye kadar davanın takibi için gereken bütün işlemleri yapma, hükmün yerine getirilmesi, yargılama giderlerinin tahsili ve bunlara ilişkin makbuz verme yetkisini kapsar. Vekil, dava dilekçesi verebilir, cevap sunabilir, delil bildirebilir, bilirkişi raporuna itiraz edebilir, duruşmaya katılabilir ve kanuni kapsam içindeki olağan usul işlemlerini ayrıca tek tek yazılı yetki aranmadan yapabilir.

Bunun istisnası HMK m.74’tür. Kanun bazı işlemlerin müvekkilin hak alanında ağır ve geri dönülmesi güç sonuç doğurduğunu kabul ederek bu işlemler için “açıkça yetki” aranmasını zorunlu kılmıştır. Bu nedenle yurt dışında hazırlanacak vekâletnamede yalnız “beni her türlü davada temsil etmeye” şeklindeki geniş genel cümle her işlem için yeterli değildir.

Özel yetki gerekip gerekmediği avukatın veya konsolosluğun tercihine bağlı değildir. HMK m.74’ün açık hükmü uygulanır. Somut dosyada ihtiyaç duyulmayan her yetkinin otomatik olarak verilmesi de zorunlu değildir. Müvekkil hangi işlemler için yetki vermek istiyorsa vekâletname buna göre hazırlanır.

HMK m.74’te özel yetki gereken işlemler hangileridir?

HMK m.74/1’e göre açıkça yetki verilmemişse vekil; sulh olamaz, hâkimi reddedemez, davanın tamamını ıslah edemez, yemin teklif edemez, yemini kabul, iade veya reddedemez, başkasını tevkil edemez, haczi kaldıramaz, müvekkilinin iflasını isteyemez, tahkim ve hakem sözleşmesi yapamaz, konkordato veya sermaye şirketleri ve kooperatiflerin uzlaşma yoluyla yeniden yapılandırılması teklifinde bulunamaz ve bunlara muvafakat veremez, alternatif uyuşmazlık çözüm yollarına başvuramaz, davadan veya kanun yollarından feragat edemez, karşı tarafı ibra ve davasını kabul edemez, yargılamanın iadesi yoluna gidemez, hâkimlerin fiilleri sebebiyle Devlet aleyhine tazminat davası açamaz ve hangileri hakkında yetki verildiği açıklanmadıkça kişiye sıkı sıkıya bağlı haklarla ilgili davaları açamaz ve takip edemez.

Bu liste dava vekâletinde özel yetki bakımından temel kontrol listesidir. Yurt dışından vekâletname hazırlanırken “genel dava vekâleti” ile “özel yetki” metinleri birbirinden ayrılır. Özellikle boşanma, soybağı, evlat edinme, feragat, sulh, tahkim, arabuluculukta sulh ve haciz kaldırma gibi işlemlerde dosyanın ihtiyacına uygun açık ibare kullanılmalıdır.

Sulh olmak ve alternatif uyuşmazlık çözüm yollarına başvurmak özel yetki ister mi?

Evet. HMK m.74 sulh olmayı açıkça özel yetkiye bağlar. Sulh, tarafların uyuşmazlığı karşılıklı ödünlerle sona erdirdiği ve maddi hak üzerinde doğrudan sonuç doğuran bir işlemdir. Vekâletnamede sulh yetkisi yoksa avukat müvekkili bağlayan sulh işlemi yapamaz.

Aynı maddede “alternatif uyuşmazlık çözüm yollarına başvurmak” da özel yetki gerektiren işlemler arasında sayılmıştır. Arabuluculuk, uzlaştırma niteliğindeki özel çözüm mekanizmaları ve benzeri süreçlerde temsilin kapsamı bu hükümle birlikte değerlendirilir. Arabuluculuk toplantısına katılmak ile bağlayıcı anlaşma yapmak farklı aşamalardır; düzenlenecek vekâletnamede arabuluculuğa başvuru, görüşme ve sulh/anlaşma yetkileri ihtiyaca göre açık yazılmalıdır.

Yurt dışındaki müvekkilin Türkiye’ye gelmeden arabuluculuk sürecini avukatla yürütmek istemesi halinde konsolosluk vekâletinde bu yetkilerin bulunması, sonradan yeni vekâletname ihtiyacını önler.

Davadan feragat, davayı kabul ve ibra için özel yetki gerekir mi?

Evet. Davadan feragat, davacının talep sonucundan kısmen veya tamamen vazgeçmesidir ve kesin hüküm benzeri ağır usul sonucu doğurur. HMK m.74 uyarınca vekil, açık yetkisi olmadan davadan veya kanun yollarından feragat edemez.

Karşı tarafın davasını kabul etmek de özel yetki gerektirir. Kabul, davalının davacının talep sonucuna kısmen veya tamamen muvafakat etmesidir. Aynı şekilde karşı tarafı ibra etmek, alacağın veya sorumluluğun sona erdirilmesi sonucunu doğurabileceği için açık yetki olmadan yapılamaz.

“Her türlü davayı takip” veya “gereken işlemleri yapma” gibi genel ifadeler bu özel yetkilerin yerine geçmez. Vekâletnamede feragat, kabul ve ibra ibarelerinin açıkça yer alması gerekir.

Yemin teklif etme, kabul etme, iade veya reddetme için özel yetki gerekir mi?

HMK m.74 yemin kurumuna ilişkin dört işlemi açıkça sayar: yemin teklif etmek, yemini kabul etmek, iade etmek ve reddetmek. Bu işlemler ispat sonucunu doğrudan etkilediği için avukatın genel vekâlet yetkisi içinde değildir.

Yemin, HMK’da kesin delillerden biridir ve yanlış usul işlemi davanın sonucunu doğrudan etkileyebilir. Bu nedenle yemin ihtimali bulunan alacak, miras, sözleşme ve diğer hukuk davalarında vekâletnamede gerekli özel yetki bulunup bulunmadığı dava başlamadan kontrol edilmelidir.

Yurt dışında bulunan müvekkilin sonradan yeni özel yetki vermesi zaman alabilir. Duruşma takvimi ve yemin aşaması yaklaşmışsa vekâletname eksikliği önceden giderilmelidir.

Avukatın başka bir avukatı yetkilendirmesi için özel yetki gerekir mi?

Evet. HMK m.74 “başkasını tevkil” yetkisini özel yetki gerektiren işlemler arasında sayar. Vekâletnamede tevkil yetkisi varsa avukat, yetkinin kapsamına göre başka bir avukatı yetkilendirebilir. Bu özellikle başka şehirde duruşma veya işlem yapılması gereken dosyalarda pratik önem taşır.

Tevkil yetkisi bulunmayan avukat, genel dava vekâletine dayanarak başka avukata müvekkili adına temsil yetkisi aktaramaz. Dosyanın Türkiye’nin başka ilindeki mahkemede görülmesi ve müvekkilin yurt dışında bulunması halinde vekâletnamede tevkil yetkisinin bulunması işleyişi kolaylaştırabilir.

Tevkil, asıl avukatın azli veya yerine yeni avukat atanmasıyla aynı değildir. Müvekkil her zaman yeni avukata doğrudan ayrı vekâletname verebilir. Eski avukatın yetkisinin sona ermesi gerekiyorsa ayrıca azil işlemi yapılır.

Haczin kaldırılması için neden özel yetki gerekir?

HMK m.74, “haczi kaldırma” işlemini özel yetkiye bağlar. İcra dosyasında borçlunun malı, banka hesabı, araç veya taşınmazı üzerindeki haczin kaldırılması alacaklının tahsil güvencesini azaltabileceği için avukatın açık yetkisi aranır.

Alacaklı vekili ödeme almış olsa bile vekâletnamede haczi kaldırma yetkisinin bulunup bulunmadığı kontrol edilir. Haczin kaldırılması ile icra takibini yürütmek aynı yetki değildir. İcra müdürlüğü, özel yetkiyi vekâletname metninden denetler.

Yurt dışındaki alacaklıların Türkiye’de icra takibi yaparken vekâletnameyi yalnız dava için değil, icra işlemleri bakımından da dosyaya uygun hazırlaması gerekir. Tahsil, sulh, feragat ve haciz kaldırma yetkileri ihtiyaç halinde ayrı ayrı yazılır.

Müvekkilin iflasını istemek ve konkordato işlemleri için özel yetki gerekir mi?

Evet. HMK m.74, vekilin müvekkilinin iflasını isteyebilmesini açık özel yetkiye bağlar. Bu hüküm, müvekkil adına kendi iflasının talep edilmesi gibi ağır sonuçlu işlem bakımından uygulanır.

Konkordato veya sermaye şirketleri ile kooperatiflerin uzlaşma yoluyla yeniden yapılandırılması teklifinde bulunmak ve bu tekliflere muvafakat vermek de HMK m.74 kapsamında özel yetki gerektirir. Şirket yöneticisi veya gerçek kişi borçlu yurt dışında bulunuyorsa bu süreçte vekâletname hazırlanırken özel yetki metninin finansal yeniden yapılandırma işlemine uygun olması gerekir.

Şirket adına vekâletname düzenleyen kişinin şirketi temsil yetkisi ayrıca ispatlanır. Yabancı şirketin Türkiye’de işlem yapması halinde ticaret sicili, imza/temsil belgesi, apostil/tasdik ve tercüme zinciri de ayrıca kontrol edilir.

Tahkim ve hakem sözleşmesi için özel yetki gerekir mi?

HMK m.74 vekilin tahkim ve hakem sözleşmesi yapmasını özel yetkiye bağlar. Tahkim anlaşması, tarafları devlet mahkemesi yerine hakem yargılamasına götürebildiği için genel dava vekâletinin olağan kapsamı dışında kabul edilmiştir.

Bir avukatın mevcut sözleşmede zaten bulunan tahkim şartına dayanarak dava/tahkim takibi yapması ile müvekkil adına yeni tahkim sözleşmesi kurması aynı değildir. Yeni tahkim anlaşması yapılacaksa vekâletnamede açık tahkim yetkisi bulunmalıdır.

Yabancı şirket veya yurt dışındaki müvekkilin uluslararası ticari uyuşmazlığında tahkim, uygulanacak hukuk ve yabancı hakem kararının Türkiye’de tenfizi ayrı hukuki başlıklardır. Özel yetki yalnız temsil yetkisinin bir unsurudur.

Kişiye sıkı sıkıya bağlı haklarla ilgili davalarda hangi yetki gerekir?

HMK m.74’ün son kısmına göre vekil, hangileri hakkında yetki verildiği açıklanmadıkça kişiye sıkı sıkıya bağlı haklarla ilgili davaları açamaz ve takip edemez. Bu nedenle “kişiye sıkı sıkıya bağlı haklara ilişkin her türlü dava” şeklinde belirsiz genel ifade yerine, ihtiyaç duyulan dava türünün açıkça gösterilmesi güvenlidir.

Boşanma, evliliğin iptali, soybağı, adın değiştirilmesi ve benzeri kişisel durum davalarında özel yetki gereksinimi somut dava türüne göre düzenlenir. Özellikle yurt dışında düzenlenen konsolosluk vekâletlerinde dava türü açık yazılmalıdır.

Özel yetki bulunması, kişiye sıkı sıkıya bağlı hakkın her işlemde mutlaka vekil aracılığıyla kullanılabileceği anlamına gelmez. Kanunun bizzat tarafın iradesini aradığı işlem veya duruşma varsa ilgili özel hüküm ayrıca uygulanır.

Yurt dışından avukatlık vekâletnamesi nasıl hazırlanır?

Türk dış temsilciliklerinde noterlik hizmeti kapsamında avukatlık vekâletnamesi düzenlenebilir. Müvekkil randevu öncesinde avukatından kullanacağı vekâletname metnini ve dosyaya özgü özel yetki listesini almalıdır. Böylece konsoloslukta eksik yetkiyle belge düzenlenmesi önlenir.

Yabancı noter veya yetkili makam önünde düzenlenen vekâletname de Türkiye’de kullanılabilir. Belgenin düzenlendiği ülke Lahey Apostil Sözleşmesine tarafsa ve belge sözleşme kapsamındaysa apostil; aksi durumda konsolosluk tasdik zinciri gerekebilir. Türkçe olmayan belge usulüne uygun tercüme edilir.

Şirket müvekkil bakımından vekâletnameyi imzalayan kişinin şirketi temsile yetkisi resmi sicil belgeleriyle gösterilir. Şirket unvanı, ticaret sicil numarası, temsil şekli ve yetkilinin kimlik bilgileri vekâletnameyle uyumlu olmalıdır.

Avukatın parayı tahsil etmesi için “ahzu kabz” özel yetkisi gerekir mi?

6100 sayılı HMK m.73, davaya vekâletin kanuni kapsamına hükmün yerine getirilmesini ve yargılama giderlerinin tahsili ile buna ilişkin makbuz verilmesini dahil eder. HMK m.74’te ise eski HUMK dönemindeki “hükmolunan şeyi teslim alma/ahzu kabz” özel yetkisi sayılmamıştır.

Türkiye Barolar Birliği ve Adalet Bakanlığının HMK m.74’e ilişkin açıklamalarında da yeni düzenlemede “ahzu kabz” yetkisinin özel yetki listesine alınmadığı belirtilmiştir. Bu nedenle yalnız hükmedilen şeyi veya yargılama giderlerini tahsil bakımından HMK m.74 anlamında özel “ahzu kabz” ibaresi kanuni zorunluluk değildir.

Bununla birlikte banka, icra, sulh, feragat, ibra veya paranın üçüncü kişiye aktarılması gibi farklı işlemler kendi özel yetki ve kurum uygulamalarına tabi olabilir. Vekâletname metni somut tahsil yöntemine göre hazırlanmalıdır.

Vekâletnamede özel yetki eksikse ne olur?

Avukat HMK m.74’te sayılan bir işlemi açık yetkisi olmadan yapamaz. Özel yetki eksikliği çoğu durumda vekâletnamenin tamamen geçersiz olduğu anlamına gelmez; avukat genel dava takip işlemlerine devam edebilir, fakat özel yetki gerektiren işlemi yapamaz.

İhtiyaç sonradan ortaya çıkarsa yeni veya ek vekâletname düzenlenebilir. Yurt dışındaki müvekkil için bu süreç konsolosluk randevusu, apostil ve tercüme nedeniyle zaman alabileceğinden dosyanın başında muhtemel işlem türleri öngörülmelidir.

Mahkeme veya icra müdürlüğü özel yetki eksikliğini tespit ettiğinde ilgili işlemi kabul etmeyebilir. Feragat, sulh veya haciz kaldırma gibi süre ve hak kaybı riski doğurabilecek işlemler son güne bırakılmamalıdır.

Özel yetki vermek avukatı bu işlemleri yapmak zorunda bırakır mı?

Hayır. Özel yetki, avukata hukuken işlem yapabilme imkânı verir; müvekkilin somut talimatı ve avukatın mesleki yükümlülükleri ayrıca geçerlidir. Örneğin vekâletnamede sulh yetkisi bulunması, avukatın müvekkilin iradesi dışında her teklifi kabul edebileceği anlamına gelmez.

Özel yetki geniş bir temsil kapasitesi yaratır. Bu nedenle müvekkil anlamadığı veya vermek istemediği yetkileri vekâletnameye ekletmemelidir. Gerekirse vekâlet yalnız belirli dosya ve belirli özel yetkilerle sınırlandırılır.

HMK m.74 özel yetki hakkında sık sorulan sorular

Resmî kaynaklar

• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu – m.73 ve m.74
• Türkiye Barolar Birliği – HMK m.73-74 ve ahzu kabz açıklaması

Hukuki bilgilendirme: Bu içerik genel bilgilendirmedir. Vekâletnamenin kapsamı, somut dava türü ve yapılacak işlem görülmeden hangi özel yetkilerin gerekli olduğu kesinleştirilemez.