7595 Sayılı Kanunda Kasten Öldürme İstisnası: Hangi Dosyalar Kapsam Dışında? | 2026
18 Ağustos 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 7595 sayılı Millî Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun, belirli suçlar bakımından soruşturma, kovuşturma ve cezanın infazına ilişkin özel bir erteleme sistemi kurmuştur. Ancak bu sistem bütün suçlara uygulanmaz. Kanun koyucu bazı fiilleri açıkça kapsam dışında tutmuştur. Bunların başında, örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen kasten öldürme suçu gelir.
Bu ayrım uygulamada son derece önemlidir. Çünkü bir dosyanın 7595 sayılı Kanunun 1. maddesindeki genel kapsama girmesi, tek başına erteleme sonucunu doğurmaz. Önce Kanunun özel istisnaları kontrol edilir. Kasten öldürme istisnası varsa soruşturmanın veya kovuşturmanın 5 ya da 10 yıl ertelenmesi, kesinleşmiş hapis cezasının infazının ertelenmesi ya da erteleme süresinin sonunda Kanunda öngörülen sonuçların doğması söz konusu olmaz.
- 7595 sayılı Kanunun kasten öldürme istisnasının dayanağı
- Hangi kasten öldürme dosyaları istisna kapsamındadır?
- Kasten öldürmeye teşebbüs ve iştirak bakımından değerlendirme
- Suç vasfı tartışmalı dosyalarda hangi karar esas alınır?
- Soruşturma, kovuşturma ve infaz aşamasına etkisi
- İtiraz ve kanun yolu mekanizmaları
- Sık sorulan sorular
7595 Sayılı Kanunda Kasten Öldürme İstisnasının Hukuki Dayanağı
7595 sayılı Kanunun 3. maddesi, özel erteleme rejiminin uygulanmayacağı suçları düzenler. Kanun metninde, örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen kasten öldürme suçları açık biçimde istisna tutulmuştur. Bu nedenle uygulamada ilk yapılması gereken işlem, dosyada isnat edilen veya hükme bağlanan fiilin hukuki nitelendirmesinin Türk Ceza Kanunu’ndaki kasten öldürme hükümleri kapsamında olup olmadığını belirlemektir.
TCK m.81, kasten öldürmenin temel şeklini düzenler. TCK m.82 ise kasten öldürmenin nitelikli hâllerini sayar. Dosyadaki suç vasfı bu maddeler kapsamında ise ve fiilin 7595 sayılı Kanunda belirtilen örgüt faaliyeti bağlantısı bulunuyorsa, Kanunun 3. maddesindeki istisna gündeme gelir. Burada ‘cezanın miktarı 15 yılın altında mı üstünde mi’ şeklindeki ayrım yapılmaz; çünkü 5 ve 10 yıllık erteleme sürelerine ilişkin eşiklere geçilmeden önce istisna hükmü uygulanır.
Başka bir ifadeyle, kasten öldürme dosyasında önce cezanın üst sınırına bakılıp sonra erteleme süresi hesaplanmaz. Önce istisna denetimi yapılır. İstisna varsa 7595 sayılı Kanunun erteleme mekanizması o suç yönünden işletilmez.
Hangi Kasten Öldürme Dosyaları Kapsam Dışında Kalır?
Kanun bakımından belirleyici olan iki temel unsur vardır. Birincisi fiilin kasten öldürme niteliğinde olması, ikincisi ise Kanunun aradığı örgüt faaliyeti bağlantısının bulunmasıdır. Bu nedenle her TCK m.81 veya m.82 dosyası kendiliğinden 7595 sayılı Kanunla bağlantılı sayılmaz. Kanunun genel kapsam şartları ile 3. maddedeki istisna birlikte okunmalıdır.
Dosyada kasten öldürme dışında başka suçlar da bulunabilir. Örneğin aynı dosyada örgüt üyeliği, silahlı örgüte yardım, propaganda, silah veya patlayıcı maddeye ilişkin suçlar yahut başka bir suç isnadı yer alabilir. Kasten öldürme suçunun istisna kapsamında bulunması, diğer suçların hukuki niteliğinin ayrıca değerlendirilmesine engel değildir. Her suç bakımından Kanunun kapsam ve istisna hükümleri ayrı ayrı uygulanır. Dolayısıyla çok suçlu bir dosyada ‘dosyanın tamamı otomatik olarak kapsam dışıdır’ ya da ‘dosyanın tamamı otomatik olarak ertelenir’ şeklinde tek cümlelik bir sonuç çıkarılması doğru değildir.
Ceza muhakemesinde suçların bağımsız hukuki sonuçları bulunabilir. Mahkeme veya savcılık, her isnat bakımından suç vasfını, bağlantıyı ve 7595 sayılı Kanunun uygulanabilirliğini somutlaştırmak zorundadır. Bu yaklaşım, iddianamenin kabulünden sonraki ceza yargılaması bakımından da önem taşır; çünkü hüküm kurulurken her suç ayrı değerlendirilir.
Kasten Öldürmeye Teşebbüs Bakımından Sonuç Nasıl Belirlenir?
TCK m.35’e göre kişi, işlemeyi kastettiği suçu elverişli hareketlerle doğrudan doğruya icraya başlayıp elinde olmayan nedenlerle tamamlayamazsa teşebbüsten sorumlu olur. Teşebbüs, bağımsız bir suç tipi değil, tamamlanmamış suç bakımından ceza sorumluluğunu belirleyen genel hükümdür. Bu nedenle 7595 sayılı Kanundaki ‘kasten öldürme’ istisnasının teşebbüs dosyalarına uygulanıp uygulanmadığı değerlendirilirken dosyadaki hukuki nitelendirme, isnat ve mahkeme kararı birlikte incelenmelidir.
Kanunun açık istisnasının kapsamı genişletici yorumla farklı suçlara taşınamaz; aynı şekilde kasten öldürme isnadının yalnız başlık üzerinden daraltılması da doğru değildir. Ceza hukukunda kanunilik ilkesi gereği, hangi hükmün uygulanacağı somut suç vasfı üzerinden belirlenir. Bu nedenle teşebbüs aşamasında kalmış bir fiil için dosyadaki sevk maddeleri, iddianame, hüküm ve varsa kanun yolu kararı incelenmeden kesin sonuç üretilemez. Buradaki belirsizlik varsayımsal bir yaklaşım değil, hukuki nitelendirmenin doğrudan dosya içeriğine bağlı olmasının sonucudur.
Azmettiren veya Yardım Eden Kişinin Durumu
TCK m.37 müşterek faillik ve dolaylı faillik, TCK m.38 azmettirme, TCK m.39 ise yardım etmeyi düzenler. İştirak hâlinde kişinin sorumluluğu, işlenen suç ve iştirak biçimi üzerinden belirlenir. Bu nedenle kasten öldürme suçuna azmettirme veya yardım etme iddiası bulunan bir kişi bakımından yalnızca ‘örgütle bağlantılı suç’ genel ifadesiyle sonuca gidilmemelidir. İsnadın TCK m.81 veya m.82 ile birlikte hangi iştirak hükmüne dayandığı belirlenmelidir.
Mahkûmiyet kesinleşmişse hüküm fıkrasındaki suç vasfı esas inceleme noktasıdır. Soruşturma aşamasında ise savcının mevcut delillere göre yaptığı hukuki nitelendirme önem taşır; fakat mahkeme, iddianamedeki hukuki nitelendirmeyle bağlı değildir. CMK m.225 uyarınca hüküm, iddianamede unsurları gösterilen fiil ve fail hakkında verilir; hukuki nitelendirme yargılama sırasında değişebilir. Bu nedenle 7595 sayılı Kanunun uygulanması tartışılırken ‘dosya adı’ değil, fiil ve hukuki vasıf esas alınır.
Suç Vasfı Değişirse 7595 Sayılı Kanunun Uygulanması Değişebilir mi?
Evet. Ceza yargılamasında bir fiilin ilk soruşturmada kasten öldürme olarak nitelendirilmesi, nihai hükmün mutlaka aynı suçtan kurulacağı anlamına gelmez. Mahkeme, delillerin sonucuna göre suç vasfını değiştirebilir. Öldürme kastının bulunmadığı sonucuna varılması hâlinde farklı bir suç tipi gündeme gelebilir; bunun tersi de mümkündür.
7595 sayılı Kanun bakımından kritik nokta, erteleme kararı verileceği anda uygulanacak hukuki nitelendirmenin doğru belirlenmesidir. Mahkemenin veya savcılığın Kanunun istisna hükmünü yanlış uyguladığı düşünülüyorsa, Kanunda öngörülen özel itiraz mekanizmaları ile genel ceza muhakemesi kanun yolları birlikte değerlendirilir. İtirazın konusu soyut bir yararlanma talebi değil; somut suçun kapsam veya istisna hükmüne girip girmediğidir.
Kasten Öldürme İstisnasının Soruşturma Aşamasına Etkisi
7595 sayılı Kanun, belirli suçlarda soruşturmanın ertelenmesine imkân tanırken kasten öldürme istisnası bu mekanizmanın önünde doğrudan engeldir. Dolayısıyla istisna kapsamındaki kasten öldürme isnadı yönünden savcılık soruşturmayı Kanunun özel erteleme hükmüne dayanarak durdurmaz. Deliller toplanır, koruma tedbirleri genel CMK hükümlerine göre değerlendirilir ve yeterli şüphe oluşursa iddianame düzenlenir.
Bu sonuç, tutuklamanın otomatik devam edeceği anlamına gelmez. Tutuklama ve adli kontrol, CMK’daki şartlara göre ayrıca incelenir. 7595 sayılı Kanunda bazı dosyalar bakımından tutuklama ve adli kontrolün yeniden değerlendirilmesini öngören hükümler bulunmakla birlikte, kasten öldürme istisnası bulunan dosyada koruma tedbirinin hukuki dayanağı yine somut CMK koşullarıdır. Tutuklama bir ceza değildir; kuvvetli suç şüphesi, tutuklama nedeni ve ölçülülük denetimi gerektirir.
Kovuşturma Aşamasındaki Dosyalara Etkisi
Kasten öldürme istisnası bulunan bir kovuşturmada mahkeme, 7595 sayılı Kanunun 5 veya 10 yıllık kovuşturma ertelemesi hükümlerini bu suç bakımından uygulamaz. Yargılama genel ceza muhakemesi hükümlerine göre devam eder. Deliller tartışılır, sanığın savunması alınır ve mahkeme suçun oluşup oluşmadığı konusunda hüküm kurar.
Dosyada birden fazla suç varsa diğer suçlar için ayrı değerlendirme yapılması gerekir. Bağlantılı suçlardan bazılarının erteleme kapsamına, bazılarının ise istisna kapsamına girmesi hâlinde yargılamanın usulüne ilişkin kararlar somut dosya yapısına göre verilir. Birleştirme veya ayırma konusunda ceza muhakemesinin bağlantıya ilişkin kuralları uygulanır.
Kesinleşmiş Hapis Cezasının İnfazına Etkisi
7595 sayılı Kanunun 6. maddesi bazı kesinleşmiş cezalar için 5 veya 10 yıllık infaz ertelemesi düzenler. Ancak Kanunun istisna hükmü kasten öldürme suçunun bu özel infaz ertelemesine alınmasını engeller. Böyle bir mahkûmiyet, yalnız 7595 sayılı Kanuna dayanılarak ertelenemez.
Bu durum, infaz hukukundaki bütün diğer kurumların ortadan kalktığı anlamına gelmez. Koşullu salıverilme, denetimli serbestlik, hastalık nedeniyle infaz ertelemesi veya 5275 sayılı Kanundaki diğer özel düzenlemeler varsa kendi şartları içinde ayrıca değerlendirilir. 7595 sayılı Kanunun uygulanmaması ile genel infaz hukukundaki hakların bulunup bulunmaması birbirinden farklı hukuki meselelerdir. İnfaz hesabında hata bulunduğu düşünülüyorsa müddetname ve infaz hesabı ayrıca denetlenmelidir.
1 Haziran 2005 Öncesi Suçlara İlişkin Ayrı İstisna
7595 sayılı Kanunun 3. maddesinde kasten öldürme istisnasından ayrıca, 1 Haziran 2005 tarihinden önce işlenmiş ve müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren belirli suçlar bakımından da kapsam dışılık düzenlenmiştir. Bu iki istisna birbirine karıştırılmamalıdır. Kasten öldürme istisnası örgüt faaliyeti çerçevesindeki kasten öldürme suçuna ilişkindir; tarih ve ceza türüne bağlı diğer istisna ise ayrı bir normatif ölçüttür.
Bu nedenle 2005 öncesi bir dosyada yalnız suç tarihine bakılarak veya yalnız cezanın adına bakılarak sonuç çıkarılmaz. Hangi istisna hükmünün devreye girdiği tek tek gösterilmelidir.
Erteleme Kararına veya Ertelemenin Reddine Karşı Başvuru
7595 sayılı Kanun, savcılık ve mahkeme kararları bakımından özel başvuru süreleri öngörür. Savcılık tarafından verilen soruşturmanın ertelenmesine ilişkin kararlar yönünden Kanunda belirtilen kişiler, iki hafta içinde sulh ceza hâkimliğine başvurabilir. Mahkemenin kovuşturmanın ertelenmesine ilişkin kararları bakımından da iki haftalık itiraz süresi düzenlenmiştir.
Kasten öldürme istisnası nedeniyle erteleme talebinin uygulanmaması tartışılıyorsa başvuru dilekçesinde yalnız Kanundan yararlanmak istiyorum denilmesi yeterli değildir. İsnadın hukuki vasfı, fiilin Kanunun 1. maddesiyle bağlantısı, 3. maddedeki istisnanın neden uygulanıp uygulanmadığı ve varsa iştirak/teşebbüs hükümleri açıkça gösterilmelidir. Süre hesabında tebliğ tarihi esas alınarak ceza muhakemesindeki genel süre kuralları da dikkate alınır.
Müsadere Bakımından Kasten Öldürme İstisnası
7595 sayılı Kanun, erteleme kapsamındaki dosyalarda dahi müsadere edilebilir malvarlığı bakımından özel sonuçlar öngörmektedir. Kasten öldürme istisnası sebebiyle erteleme rejiminin uygulanmadığı dosyada ise müsadere meselesi, TCK m.54 ve m.55 ile ilgili özel kanun hükümleri çerçevesinde yürütülür. Eşya müsaderesi ile kazanç müsaderesi aynı şey değildir; müsadere kararı için suçla bağlantının ve kanuni koşulların ayrı ayrı kurulması gerekir.
Uygulamada Dosyada Kontrol Edilmesi Gereken Belgeler
7595 sayılı Kanunun kasten öldürme istisnası tartışılırken dosyada özellikle iddianame veya soruşturma evrakındaki sevk maddeleri, fiilin anlatımı, iştirak hükümleri, suç tarihi, mahkeme hükmü, istinaf veya temyiz kararı, kesinleşme şerhi ve infaz evrakı birlikte okunmalıdır. Sadece UYAP dosya adında yer alan suç ismine dayanılarak karar verilmemelidir.
Kesinleşmiş hüküm varsa hüküm fıkrası ve gerekçeli karar; devam eden kovuşturma varsa iddianame ve mevcut ara kararlar; soruşturma aşamasında ise soruşturmanın güncel hukuki vasfını gösteren belgeler belirleyicidir. Bu inceleme, kararın kesinleşmesi ile infaz aşamasının ayrımını da doğru kurmayı sağlar.
Sık Sorulan Sorular
7595 sayılı Kanun kasten öldürme suçunu tamamen kapsam dışı mı bırakıyor?
Kanunun 3. maddesindeki özel erteleme rejimi bakımından örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen kasten öldürme suçu açık istisnadır. Bu nedenle 7595’in 5 veya 10 yıllık soruşturma, kovuşturma ve infaz ertelemesi hükümleri bu suç yönünden uygulanmaz.
TCK 82’deki nitelikli kasten öldürme de istisna kapsamında mıdır?
Kasten öldürmenin nitelikli hâlleri TCK m.82’de düzenlenir. Suç vasfı kasten öldürmenin nitelikli hâli ise 7595 m.3’teki kasten öldürme istisnası bakımından değerlendirilir.
Dosyada hem örgüt üyeliği hem kasten öldürme varsa ne olur?
Her suç ayrı değerlendirilir. Kasten öldürme bakımından istisna uygulanırken diğer suçların 7595 sayılı Kanunun kapsamına girip girmediği ayrıca belirlenir.
Ceza 15 yıldan az olursa kasten öldürme dosyası 5 yıl ertelenir mi?
Hayır. 15 yıllık eşik, erteleme rejimine girebilen suçlarda sürenin belirlenmesi için kullanılır. Kasten öldürme istisnası varsa bu aşamaya geçilmez.
Tutuklama 7595 nedeniyle otomatik devam eder mi?
Hayır. Tutuklama, CMK’daki kuvvetli şüphe, tutuklama nedeni ve ölçülülük koşullarına göre ayrıca değerlendirilir. Kasten öldürme istisnası yalnız 7595’in özel erteleme sistemine ilişkindir.
Kasten öldürmeye teşebbüs dosyasında sonuç otomatik midir?
Teşebbüs TCK m.35 ile birlikte değerlendirilir. Dosyadaki fiil, sevk maddeleri ve nihai hukuki nitelendirme incelenmeden yalnız dosya başlığından sonuç çıkarılmaz.
Kesinleşmiş kasten öldürme cezası 7595’e göre ertelenebilir mi?
Kanunun açık istisnası kapsamında kalan kasten öldürme mahkûmiyetinde 7595 m.6’daki özel infaz ertelemesi uygulanmaz. Genel infaz hukuku kurumları varsa kendi koşullarında ayrıca incelenir.
7595 sayılı Kanunun resmî metnine nereden ulaşılır?
Kanunun yasama bilgisine TBMM’nin resmî kanun sayfasından, yürürlükteki mevzuat metinlerine ise Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden ulaşılabilir.
Sonuç
7595 sayılı Kanun bakımından kasten öldürme, genel kapsam maddesinden sonra mutlaka kontrol edilmesi gereken açık bir istisnadır. Örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen kasten öldürme suçu söz konusuysa, cezanın 15 yıllık eşik altında veya üstünde olmasına bakılarak 5 ya da 10 yıllık erteleme uygulanmaz. Soruşturma ve kovuşturma genel ceza muhakemesi hükümlerine göre sürer; kesinleşmiş ceza yönünden de 7595’in özel infaz ertelemesi devreye girmez.
Dosyada birden fazla suç, teşebbüs, iştirak veya suç vasfı tartışması varsa her isnat ayrı incelenmelidir. Erteleme rejimi, yalnız dosya ismine veya genel suç kategorisine göre değil, Kanunun 1. ve 3. maddelerinin birlikte uygulanmasıyla belirlenir.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu – Mersin
Bu içerik 16 Eylül 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır. Somut dosyada suç vasfı, suç tarihi, hüküm ve kanun yolu aşaması birlikte incelenmelidir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
