7595 Sayılı Kanunda Soruşturma ve Kovuşturmanın Ertelenmesi: 5 Yıl ve 10 Yıl Kuralı
Güncel kontrol tarihi: 16 Eylül 2026. 7595 sayılı Millî Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanunun 3. maddesi, kanun kapsamına giren belirli suçlarda soruşturma veya kovuşturmanın beş yıl ya da on yıl süreyle ertelenebilmesine ilişkin özel bir usul kurmuştur. Bu düzenleme genel bir af değildir; soruşturmayı veya davayı kendiliğinden sona erdirmez. Kanunun uygulanması için hem 1. maddede öngörülen özel MGK kararının Resmî Gazete’de yayımlanması hem de 3. maddedeki suç, ceza ve istisna şartlarının birlikte bulunması gerekir.
Kısa ve Net Cevap
7595 sayılı Kanun m. 3/1 uyarınca, kapsamdaki bir suçun kanuni cezasının üst sınırı on beş yıl veya daha az ise soruşturma ya da kovuşturma beş yıl; üst sınır on beş yıldan fazla ise veya suç müebbet ya da ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiriyorsa on yıl ertelenir. Ancak örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen kasten öldürme suçu ile 1 Haziran 2005’ten önce işlenmiş ve müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet gerektiren suçlar bu ertelemenin dışındadır. Ayrıca bu sistemin uygulanabilmesi, 7595 m. 1’de tarif edilen güvenlik tespitini teyit eden MGK kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasına bağlıdır. 16 Eylül 2026 tarihli resmî kaynak taramasında bu özel kararın yayımlandığına ilişkin kayıt tespit edilmemiştir.
- Ertelemenin hukuki dayanağı
- Beş yıllık ve on yıllık süre nasıl belirlenir?
- Erteleme hangi dosyalarda uygulanmaz?
- Süre içinde zamanaşımı ve deliller
- Müsadere ve malvarlığı değerleri
- Karara karşı kanun yolu
- MGK kararı neden ön koşuldur?
- Dosya bazında kontrol listesi
Hukuki Dayanak: 7595 Sayılı Kanun Madde 3
7595 sayılı Kanunun 3. maddesi, soruşturma ve kovuşturma dosyaları için özel bir “erteleme” rejimi düzenler. Erteleme, ceza muhakemesindeki genel durma veya bekletici mesele kurumlarından farklıdır. Kanun, belirli suç grupları ve belirli ceza ağırlıkları için doğrudan süreli bir muhakeme ertelemesi öngörür. Düzenlemenin uygulanacağı suç çevresi ise 1. maddenin ikinci fıkrasında belirlenmiştir. Bu nedenle m. 3 hiçbir zaman tek başına okunmamalıdır.
Önce dosyadaki isnadın 7595 sayılı Kanunun kapsamındaki suçlardan biri olup olmadığı belirlenir. Ardından m. 3’teki açık istisnalar, cezanın kanuni üst sınırı ve dosyanın soruşturma mı kovuşturma mı aşamasında olduğu kontrol edilir. Son olarak m. 1’de tarif edilen MGK kararının Resmî Gazete’de yayımlanıp yayımlanmadığına bakılır.
Beş Yıllık Erteleme Hangi Dosyalarda Uygulanır?
Kanun m. 3/1’e göre suçun kanuni cezasının üst sınırı on beş yıl veya daha az ise beş yıllık erteleme süresi uygulanır. Burada esas alınan, kişinin somut olayda aldığı veya alabileceği tahmini ceza değil, suç için kanunda öngörülen cezanın üst sınırıdır. Bu nedenle soruşturma dosyasında henüz mahkûmiyet kararı bulunmasa dahi, suçun kanuni yaptırım aralığı üzerinden sınıflandırma yapılabilir.
Bir dosyada birden fazla suç varsa her suç bakımından kanuni üst sınırın ayrı değerlendirilmesi gerekir. Aynı kişi hakkında farklı suçlardan yürütülen soruşturmanın tümünün tek bir erteleme süresine tabi olacağı şeklinde otomatik bir sonuç kurulamaz. Suçların hukuki nitelendirmesi, her bir isnadın kapsamda olup olmadığı ve varsa içtima kuralları dosya özelinde incelenmelidir.
On Yıllık Erteleme Ne Zaman Uygulanır?
Kanuni cezanın üst sınırı on beş yıldan fazla ise veya suç müebbet ya da ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiriyorsa kanun on yıllık erteleme öngörür. Bununla birlikte bu hüküm, m. 3’teki açık istisnaları bertaraf etmez. Başka bir ifadeyle suç müebbet hapis gerektiriyor diye kendiliğinden on yıllık erteleme kapsamına girmez; önce kanunun istisna hükmü kontrol edilir.
Özellikle 1 Haziran 2005 tarihinden önce işlenmiş ve müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet gerektiren suçlar ile örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen kasten öldürme suçları için kanun açık istisna getirmiştir. Bu dosyalarda m. 3’teki beş/on yıllık erteleme uygulanmaz.
Erteleme Bir Beraat veya Af Kararı mıdır?
Hayır. Erteleme aşamasında soruşturma veya kovuşturma sona ermiş sayılmaz. Dosya, kanunun öngördüğü süre boyunca özel statüde tutulur. Kanun m. 5, erteleme dönemindeki kişi hakkında yeni bir terör suçu işlenip işlenmediğini sonuç bakımından belirleyici hale getirir. Süre içinde yeni bir terör suçu işlenmesi halinde erteleme kaldırılır; süre yeni terör suçu işlenmeden tamamlanırsa soruşturma aşamasında kovuşturmaya yer olmadığına, kovuşturma aşamasında düşmeye ilişkin sonuç doğar.
Bu nedenle erteleme kararının verildiği gün ile erteleme süresinin sorunsuz tamamlandığı gün hukuken aynı değildir. “Erteleme kararı verildi, dosya tamamen kapandı” ifadesi kanun metnini doğru yansıtmaz.
Erteleme Süresinde Zamanaşımı İşler mi?
7595 sayılı Kanun m. 3/1, erteleme süresince dava zamanaşımının işlemeyeceğini açıkça düzenler. Bu hüküm, ertelemenin dosyayı sona erdirmediğini gösteren temel unsurlardan biridir. Zamanaşımı süresinin durması, ertelemenin ileride kaldırılması halinde muhakemenin zamanaşımı nedeniyle etkisiz hale gelmesini önleyen özel bir düzenlemedir.
Dolayısıyla dosya incelemesinde yalnız suç tarihi ve olağan zamanaşımı hesabı yapılmamalı; 7595 kapsamında verilmiş geçerli bir erteleme kararı bulunuyorsa bu dönemin zamanaşımı hesabına etkisi ayrıca gösterilmelidir.
Dosya ve Deliller Ne Olur?
Kanun, erteleme süresinde dosya ve delillerin muhafaza edilmesini öngörür. Bu hüküm soruşturma evrakı, dijital materyaller, fiziki deliller, raporlar ve mahkeme dosyası bakımından önemlidir. Erteleme, delillerin imha edilmesi veya dosyanın arşivden tamamen çıkarılması anlamına gelmez. Aksine kanun, ertelemenin kaldırılma ihtimalini dikkate alarak muhafazayı açıkça emretmiştir.
Müsadere Edilebilecek Eşya ve Malvarlığı Değerleri Ne Olur?
7595 m. 3/1, müsadereye konu eşya ve malvarlığı değerleri bakımından da özel hüküm içerir. Kanun, erteleme kararıyla birlikte müsadereye tabi eşya ve malvarlığı değerlerinin tasfiyesi ve Hazineye gelir kaydedilmesine ilişkin düzenleme öngörür. Bu nedenle muhakemenin ertelenmesi, malvarlığı tedbirlerinin de kendiliğinden ortadan kalktığı şeklinde yorumlanamaz.
Somut dosyada el koyma ile müsadere birbirinden ayrılmalıdır. El koyma koruma tedbiridir; müsadere ise kanunda düzenlenen güvenlik tedbiridir. Dosyadaki mevcut kararın niteliği kontrol edilmeden malvarlığı hakkında işlem yapılmamalıdır.
Erteleme Kararına Karşı Kanun Yolu Nedir?
Soruşturma aşamasında Cumhuriyet savcısının verdiği erteleme kararına karşı, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulabilir. Kovuşturma aşamasında mahkemenin verdiği erteleme kararına karşı ise iki hafta içinde itiraz yolu öngörülmüştür. Bu iki haftalık süre, genel bir “makul süre” değildir; kanunun belirlediği somut kanun yolu süresidir.
Bu nedenle tebligat tarihi dosyada özellikle kaydedilmelidir. Elektronik tebligat, fiziki tebligat veya duruşmada öğrenme biçimi gibi hususlar sürenin hesabını etkileyebileceğinden, somut tebliğ usulü ayrıca kontrol edilir. Tebligata ilişkin genel bilgiler için Tebligat Hukuku bölümüne bakılabilir.
MGK Kararının Resmî Gazete’de Yayımlanması Neden Şart?
Kanun m. 3, erteleme mekanizmasını m. 1’de belirtilen şartın gerçekleşmesine bağlamıştır. M. 1’de güvenlik kurumlarınca yapılacak tespitin Millî Güvenlik Kurulu kararıyla teyit edilmesi ve bu kararın Resmî Gazete’de yayımlanması aranır. Dolayısıyla 7595 sayılı Kanunun 18 Ağustos 2026’da yürürlüğe girmiş olması, m. 3 kapsamındaki erteleme kararlarının aynı tarihten itibaren otomatik verilebileceği anlamına gelmez.
16 Eylül 2026 itibarıyla yapılan resmî kaynak kontrolünde, m. 1’de tarif edilen ve m. 3’teki erteleme mekanizmasını başlatacak nitelikte özel MGK kararının Resmî Gazete’de yayımlandığına ilişkin kayıt tespit edilmemiştir. Yeni bir Resmî Gazete yayımı bu durumu değiştirebilir; bu nedenle dosyada işlem tarihindeki resmî kayıt esas alınmalıdır.
Dosya İncelemesinde Uygulanacak Kontrol Sırası
- İsnat edilen suçun tam kanun maddesi belirlenir.
- Suçun 7595 m. 1/2 kapsamına girip girmediği kontrol edilir.
- Örgüt faaliyeti kapsamında kasten öldürme veya 1 Haziran 2005 öncesi müebbet/ağırlaştırılmış müebbet istisnası araştırılır.
- Suçun kanuni ceza üst sınırı tespit edilir.
- Beş veya on yıllık süre grubuna girip girmediği belirlenir.
- M. 1’de tarif edilen MGK kararının Resmî Gazete’de yayımlanıp yayımlanmadığı kontrol edilir.
- Dosyanın soruşturma, ilk derece, istinaf veya temyiz aşaması tespit edilir.
- Müsadere ve koruma tedbirleri ayrıca incelenir.
- Karar tebliğ edilmişse iki haftalık kanun yolu süresi hesaplanır.
Resmî Kaynaklar
Kanun metni için TBMM 7595 sayılı Kanun sayfası, yayım kaydı için 18 Ağustos 2026 Resmî Gazete ve MGK kararları için Millî Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği esas alınmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
7595 m. 3 herkes için beş yıllık erteleme mi getiriyor?
Hayır. Kanuni ceza üst sınırı on beş yıl veya daha az olan kapsamdaki suçlarda beş yıl; daha ağır suçlarda on yıl öngörülür. Açık istisnalar ayrıca uygulanır.
On beş yıl sınırında hangi ceza dikkate alınır?
Somut mahkûmiyet tahmini değil, ilgili suç için kanunda öngörülen üst sınır dikkate alınır.
Erteleme kararı verilince dava düşer mi?
Hayır. Düşme sonucu, erteleme süresinin yeni terör suçu işlenmeden tamamlanması halinde m. 5 çerçevesinde gündeme gelir.
Zamanaşımı erteleme süresinde devam eder mi?
Hayır. M. 3 erteleme süresince dava zamanaşımının işlemeyeceğini düzenler.
Deliller imha edilir mi?
Hayır. Kanun dosya ve delillerin muhafazasını öngörür.
Savcının erteleme kararına kaç günde itiraz edilir?
Tebliğden itibaren iki hafta içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulabilir.
Mahkemenin erteleme kararına karşı süre nedir?
Kanun iki haftalık itiraz süresi öngörür.
Kasten öldürme suçu ertelenir mi?
Örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen kasten öldürme suçu m. 3 ertelemesinin açık istisnasıdır.
Kanun yürürlükteyse neden MGK kararı ayrıca aranıyor?
Çünkü kanun koyucu m. 3’teki özel mekanizmanın uygulanmasını m. 1’de tarif edilen MGK kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasına açıkça bağlamıştır.
Sonuç
7595 sayılı Kanun m. 3, kapsamdaki soruşturma ve kovuşturmalarda cezanın kanuni üst sınırına göre beş veya on yıllık erteleme sistemi kurmuştur. Ancak bu sistem otomatik bir af veya dosya kapatma yöntemi değildir. Kapsam, açık istisnalar, kanuni ceza üst sınırı, MGK kararının Resmî Gazete’de yayımlanması, zamanaşımı, deliller, müsadere ve iki haftalık kanun yolu birlikte değerlendirilmelidir.
Hukukçu İncelemesi
Bu içerik 7595 sayılı Kanunun özellikle 1, 3 ve 5. maddeleri ile 16 Eylül 2026 tarihli resmî kayıtlar karşılaştırılarak hazırlanmıştır. Somut dosyada isnadın hukuki niteliği, suç tarihi, ceza üst sınırı, tebligat ve dosyanın bulunduğu aşama ayrıca incelenmelidir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
