8 Yaş veya 160 Bin Km Üzeri Araçta Ekspertiz Zorunlu mu? Yönetmelik m.16/3
8 yaş veya 160.000 kilometre üzerindeki araçta neden zorunlu ekspertiz yok?
Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik m.16/3, zorunlu ekspertiz raporu sistemine yaş ve kilometre bakımından açık bir sınır getirir. M1, M1G, N1 ve N1G sınıfındaki araçlarda genel kural satıştan önceki on gün içinde TSE hizmet yeterlilik belgesine sahip ekspertiz işletmesinden rapor alınmasıdır. Ancak araç sekiz yaşın üzerinde veya 160.000 kilometrenin üzerinde ise bu zorunluluk uygulanmaz.
Bu istisna, yaşlı veya yüksek kilometreli araçların teknik durumunun çok çeşitli olabilmesi ve Yönetmeliğin zorunlu rapor/garanti sistemini belirli bir yaş-kilometre segmentinde yoğunlaştırmasıyla bağlantılıdır. Bununla birlikte istisna, aracın teknik durumunun önemsiz olduğu veya satıcının hiçbir bilgi vermek zorunda olmadığı anlamına gelmez.
Profesyonel satıcı işletmenin doğru ve güncel bilgi verme, yanıltıcı uygulamadan kaçınma, ilan ve taşıt tanıtım kartı bilgilerini gerçeğe uygun tutma yükümlülükleri devam eder. Ayrıca 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamındaki ayıplı mal sorumluluğu somut satışa göre ayrıca uygulanabilir.
Yaş ve kilometre sınırında “veya” ne anlama gelir?
m.16/3’te iki koşul arasında “veya” bağlantısı vardır. Bu nedenle istisnanın uygulanması için aracın hem sekiz yaşın üzerinde hem de 160.000 kilometrenin üzerinde olması gerekmez. Koşullardan yalnızca birinin gerçekleşmesi zorunlu ekspertiz yükümlülüğünü kaldırır.
Örneğin araç 5 yaşında fakat 175.000 kilometredeyse kilometre sınırı nedeniyle zorunlu ekspertiz kapsamı dışına çıkar. Başka bir araç 10 yaşında fakat 90.000 kilometredeyse yaş sınırı nedeniyle aynı sonuç doğar. Buna karşılık 6 yaşında ve 120.000 kilometredeki M1 sınıfı araç, diğer istisnalar yoksa zorunlu ekspertiz kapsamındadır.
İşletmelerin yazılımında “yaş VE kilometre” şeklinde yanlış mantıksal koşul kurulması sık hata yaratabilir. Sistem “yaş > 8 VEYA km > 160.000” mantığıyla çalışmalıdır.
Araç yaşı nasıl hesaplanır?
Araç yaşı değerlendirilirken Yönetmelikteki yaş hesabı ve tescil/model yılı kayıtları esas alınmalıdır. İşletme yalnızca ilandaki “model yılı” bilgisini tahmin ederek karar vermemeli; ruhsat ve Bilgi Sistemi kayıtlarını kontrol etmelidir.
Özellikle yıl geçişlerinde “8 yaşında” ile “8 yaşın üzerinde” ifadeleri birbirinden ayrılmalıdır. Madde istisnayı sekiz yaşın üzerinde olan araç için düzenler. Tam sınırdaki aracın hangi tarihte istisnaya girdiği güncel idari uygulama ve araç kayıtlarından doğrulanmalıdır.
İşletme denetimde ekspertiz yaptırmama nedenini araç tescil/model yılı kaydıyla gösterebilmelidir. Yaş hesabı belirsizse satıştan önce ilgili il müdürlüğü veya resmi kayıt üzerinden teyit yapılması daha güvenlidir.
160.000 kilometre sınırı hangi değere göre uygulanır?
Kilometre sınırı aracın satış tarihindeki gerçek kilometresine göre değerlendirilir. Gösterge değeri, ekspertiz veya servis kayıtları, muayene kayıtları ve ilan/taşıt tanıtım kartı bilgileriyle tutarlı olmalıdır. Kilometre bilgisinin manipüle edilmesi veya eksik gösterilmesi ekspertiz istisnasından yararlanmak için kullanılabilecek hukuka uygun bir yöntem değildir.
Madde “160.000 kilometrenin üzerinde” ifadesini kullandığı için tam 160.000 km ile 160.001 km arasındaki sınır metin bakımından önemlidir. İşletme satış günü kilometreyi doğru ve tarihli biçimde kaydetmelidir.
Kilometre uyuşmazlığı varsa araç zorunlu ekspertiz dışında sayılsa bile alıcıya yanlış bilgi verilmesi tüketici hukuku, Yönetmelik m.21 ve m.28 ile gerektiğinde ceza hukuku bakımından ciddi sonuçlar doğurabilir.
Zorunlu değilse yine de ekspertiz yaptırılabilir mi?
Evet. m.16/3 yalnızca Yönetmeliğin zorunlu ekspertiz yükümlülüğünü kaldırır; tarafların isteğe bağlı olarak ekspertiz yaptırmasını yasaklamaz. Yüksek yaş veya kilometreli araçlarda alıcının bağımsız teknik kontrol yaptırması çoğu zaman daha da önemlidir.
İsteğe bağlı ekspertizde ücretin kim tarafından ödeneceği tarafların anlaşmasına göre belirlenebilir. m.16/1’deki zorunlu ekspertiz ücretinin satıcı işletmeye ait olması kuralı, zorunluluk kapsamı dışındaki tamamen isteğe bağlı teknik incelemeye aynı şekilde uygulanmayabilir.
İşletme isteğe bağlı raporu reklam unsuru olarak kullanıyorsa raporun tarihini, kapsamını ve aracın rapordan sonra değişen durumlarını doğru açıklamalıdır. Eski bir raporu güncelmiş gibi sunmak yanıltıcı ticari uygulama oluşturabilir.
Ekspertiz zorunlu değilse galerici hangi bilgileri vermek zorunda?
Taşıt tanıtım kartında ve ilanlarda aracın kilometresi, fiyatı, boyalı/değişen parçaları, hasar kayıtları ve Yönetmelikte sayılan diğer bilgiler doğru ve güncel olmalıdır. İşletme bildiği önemli motor, şanzıman, şasi, güvenlik veya elektronik arızaları saklayamaz.
m.28 genel olarak alıcının kararını etkileyen bilgilerin gizlenmemesini ve aldatıcı/haksız uygulamalardan kaçınılmasını gerektirir. Ekspertiz istisnası bu genel dürüstlük yükümlülüğünü kaldırmaz.
Alıcının “ekspertiz zorunlu değilmiş, demek ki satıcı hiçbir teknik bilgi vermek zorunda değil” şeklinde düşünmesi yanlıştır. Zorunlu rapor ile ayıp sorumluluğu farklı hukuki kurumlardır.
8 yaş veya 160.000 km sınırı galeri garantisini de etkiler mi?
Evet. Yönetmelik m.17 ve m.18’de ikinci el araç işletmesinin üç ay veya 5.000 kilometrelik garanti yükümlülüğü belirli yaş/kilometre sınırlarına bağlanmıştır. m.18’de sekiz yaşın veya 160.000 kilometrenin üzerindeki araçlar bakımından Yönetmelik garantisinin uygulanmadığı düzenlenir.
Ancak Yönetmelik garantisinin uygulanmaması, 6502 sayılı Kanundaki ayıplı mal hükümlerinin otomatik olarak ortadan kalkması anlamına gelmez. Satıcının gizlediği veya sözleşmeye aykırı ayıp bakımından tüketicinin diğer yasal hakları ayrıca değerlendirilir.
Bu nedenle ekspertiz istisnası ile garanti istisnası benzer yaş/kilometre eşiklerine sahip olsa da her bir maddenin hukuki sonucu ayrı incelenmelidir.
Ekspertiz zorunlu değilse noterde ne olur?
Zorunlu ekspertiz kapsamı dışında kalan araç satışında işletmenin m.15/1-c uyarınca zorunlu rapor ibraz etmesi beklenmez. Noter m.27 çerçevesinde ekspertiz raporunun bulunmadığı durumu ve satışa ilişkin gerekli kilometre/beyan bilgilerini ilgili sistem kuralları içinde değerlendirir.
İşletme noter satışına giderken aracın yaş ve kilometre nedeniyle neden zorunlu ekspertiz kapsamı dışında kaldığını kendi dosyasında açıkça belgelemelidir. Böylece denetimde rapor eksikliğinin ihlal değil istisna olduğu gösterilebilir.
Ekspertiz raporunun noterle bağlantısı için ekspertiz ve noter belge bildirimi rehberimize bakabilirsiniz.
Ekspertiz zorunlu olmayan araçta satıştan sonra ayıp çıkarsa alıcının hakkı var mı?
Evet. Zorunlu ekspertiz raporunun bulunmaması, aracın ayıplı satılabileceği anlamına gelmez. Satıcı işletme aracı sözleşmede, ilanda ve tanıtım kartında bildirilen niteliklere uygun teslim etmek zorundadır. Tüketici işlemi varsa 6502 sayılı Kanundaki ayıplı mal hükümleri uygulanabilir.
Alıcı satıştan sonra gizli motor arızası, kilometre düşürme, ağır hasar, şasi problemi veya önceden açıklanmamış başka ayıp tespit ederse teknik rapor, servis kaydı ve satış belgeleriyle seçimlik haklarını ileri sürebilir. Somut olaya göre bedel indirimi, ücretsiz onarım, ayıpsız misliyle değişim veya sözleşmeden dönme talepleri gündeme gelebilir.
Bu konuda ayıplı araçta iade ve bedel indirimi ile ayıplı ikinci el araç satışında alıcı hakları rehberlerimiz ayrıntılıdır.
Galeriler için yaş-kilometre kontrol prosedürü
Satış dosyasında araç sınıfı, model/tescil yılı, güncel kilometre ve ekspertiz zorunluluğu alanları bulunmalıdır. Sistem sekiz yaşın üzerinde veya 160.000 kilometrenin üzerinde araçta zorunlu rapor kontrolünü istisna olarak işaretlemeli; ancak kilometre ve ayıp bilgilendirme alanlarını zorunlu tutmaya devam etmelidir.
Araç sınır değerlerdeyse manuel doğrulama yapılmalı; model yılı ve kilometre kayıtları resmi kaynaklarla karşılaştırılmalıdır. Kilometre fotoğrafı ve teslim tarihindeki gösterge kaydı dosyada saklanabilir.
Güncel resmi düzenleme için Ticaret Bakanlığı Sektörel Ticaret Mevzuatı sayfası esas alınmalıdır.
Sık sorulan sorular
8 yaş üstü ikinci el araçta ekspertiz zorunlu mu?
Hayır. m.16/3 uyarınca sekiz yaşın üzerindeki araç zorunlu ekspertiz kapsamı dışındadır.
160 bin km üstü araçta ekspertiz zorunlu mu?
Hayır. 160.000 kilometrenin üzerindeki araç da istisna kapsamındadır.
Hem 8 yaş hem 160 bin km şart mı?
Hayır. Madde “veya” der; tek bir sınırın aşılması yeterlidir.
7 yaşında 170 bin km araçta rapor gerekir mi?
Hayır. Kilometre sınırı aşıldığı için zorunluluk kalkar.
10 yaşında 80 bin km araçta rapor gerekir mi?
Hayır. Yaş sınırı aşıldığı için zorunluluk kalkar.
Rapor zorunlu değilse alıcı ekspertiz yaptıramaz mı?
Yaptırabilir. İsteğe bağlı ekspertiz serbesttir.
Zorunlu olmayan ekspertizin ücretini kim öder?
Tarafların anlaşmasına göre belirlenir; m.16/1’deki zorunlu ekspertiz gider kuralı otomatik uygulanmaz.
Ekspertiz yoksa satıcının ayıp sorumluluğu biter mi?
Hayır. Doğru bilgi verme ve tüketici hukukundaki ayıplı mal sorumluluğu devam edebilir.
Yaş-km istisnası galeri garantisini de etkiler mi?
Evet, Yönetmelik garantisinde de yaş/kilometre istisnaları vardır; ancak diğer yasal ayıp hakları ayrıca değerlendirilir.
Resmî mevzuat nerede?
Ticaret Bakanlığı Sektörel Ticaret Mevzuatı sayfası ve Resmî Gazete’de.
Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik m.16/3; bağlantılı m.17, m.18, m.20, m.21 ve m.28. Güncellik tarihi: 18 Eylül 2026.
Yaş veya kilometre istisnası yalnızca zorunlu ekspertiz yükümlülüğünü kaldırır; doğru kilometre, hasar ve ayıp bilgisini açıklama sorumluluğunu kaldırmaz.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
