Ödenmiş Bedelin Faturada Gösterilmesi Talep Dilekçesi | TTK 21/1 Word

Kısa ve net cevap: TTK m.21/1, ticari işletmesi kapsamında mal satan, üreten, iş gören veya menfaat sağlayan tacirden karşı tarafın fatura istemesini ve bedel ödenmişse bu ödemenin faturada gösterilmesini düzenler. Ödenmiş bedelin faturada gösterilmesi talep dilekçesi, gerçek işlemi ve tamamlanmış ödemeyi belgeleriyle tanımlar. Aşağıdaki Word örneği, bedeli ödenmiş işlem için henüz fatura verilmemişken tacire yapılan başvuruya odaklanır.

Ödenmiş bedelin faturada gösterilmesi talep dilekçesini Word olarak indir

Ödenmiş bedelin faturada gösterilmesini istemenin kanuni dayanağı

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.21/1 iki bağlantılı istemi açıkça tanımlar: işlem karşılığında fatura verilmesi ve ödenmiş bedelin faturada gösterilmesi. Dilekçe bu iki istemi birlikte kurar. Başvuran, ticari işlemin hangi mal, üretim, iş veya menfaate ilişkin olduğunu belirtir; ardından bedelin hangi kayıtla ödendiğini açıklar. Böylece faturayı düzenleyecek tacir, hem belgenin ait olduğu işlemi hem de gösterilmesi istenen ödemenin kapsamını aynı dosya üzerinden inceleyebilir.

Ödeme talebi ile ödeme bilgisinin faturaya işlenmesi farklı işlemlerdir. Bu dilekçeyi kullanan kişi, satıcıdan yeni bir para tahsil etmeyi istemez; kendisinin yaptığı ödemenin ticari belgeye doğru yansımasını ister. İstenen sonuç, borcun ikinci kez doğması veya işlem bedelinin yeniden belirlenmesi değildir. Gerçek satış ya da hizmet kaydı ile tamamlanmış ödeme, fatura talebinin temelini oluşturur. Sonuç bölümünde fatura verilmesi ve bedelin ödenmiş olduğunun gösterilmesi açıkça yazılır.

TTK m.21/1’de hak sahibi için kullanılan ifade “diğer taraf”tır. Madde, fatura istemini yalnız karşı tarafın da tacir olması şartına bağlayan bir cümle içermez. Bununla birlikte başvuruya konu kişinin tacir sıfatı ve işlemin onun ticari işletmesiyle bağlantısı belirlenmelidir. Bu yazının örneği, gerçek ticari işlem karşılığındaki fatura talebidir. Her türlü kişisel para gönderimini veya ticari işletmeyle bağlantısı olmayan işlemi aynı maddeye dayanarak fatura talebine dönüştürmek doğru bir kapsam belirlemesi değildir.

Word örneği hangi işlem aşaması için hazırlanmıştır?

Örnek, malın teslim edildiği veya işin görüldüğü, buna ilişkin bedelin ödendiği ve fatura henüz başvurana verilmediği aşama için hazırlanmıştır. Dilekçede teslim ya da hizmet kaydı ile ödeme kaydı ayrı gösterilir. Tamamlanmış işlem adına fatura ve ödeme bilgisinin birlikte verilmesi istenir. Yalnız bir teklif görüşmesi, ödeme talimatı veya henüz gerçekleşmemiş işlem, tamamlanmış satış ve ödeme olarak yazılmaz. Köşeli parantezlerdeki bilgiler gerçek belgelerden alınır.

Fatura daha önce düzenlenmişse önce mevcut belgenin tarihi, numarası, elektronik kimliği ve içeriği incelenir. Bu dosya aşaması, henüz verilmemiş fatura için hazırlanmış örnekle aynı değildir. Daha önceki belgenin ikinci kez kesilmesini isteyen bir talep metne gelişigüzel eklenmez. Mevcut elektronik belgenin teknik kayıtları, düzenleyenin tabi olduğu belge sistemi ve gereken işlem ayrıca ele alınır. Bu Word örneği, düzenlenmiş e-faturanın verisini sonradan değiştirme veya belgenin tarihini geriye çekme talimatı içermez.

Ödeme henüz tamamlanmamışsa dilekçenin “bedel ödenmiştir” açıklaması kullanılmaz. Gelecekte ödeme yapılacağına ilişkin plan, bankaya verilen ama gerçekleşmeyen talimat veya sonuçlanmamış tahsilat, gerçekleşmiş ödeme ile aynı kayıt değildir. Başvuranın belgeye yazdırmak istediği bilgi, gerçek ve tamamlanmış ödemenin bilgisidir. Kısmi ödeme yapılmış dosyada ise toplam işlem bedeli, gerçekten ödenen kısım ve kalan miktar ayrı belirtilir; tamamen ödenmiş işlem için hazırlanmış örnek buna göre yeniden düzenlenir.

Fatura talebi doğru tacire ve doğru işlem tarafına nasıl yöneltilir?

Muhatap, ticari işletmesi kapsamında ilgili malı satan, üreten, işi gören veya menfaati sağlayan tacirdir. Ticaret unvanı, adres ve bilinen vergi bilgileri mevcut sözleşme, sipariş veya teslim kaydından kontrol edilir. Satışa aracılık eden platformun adı ile faturayı düzenleyecek satıcının unvanı aynı kabul edilmez. Başvurunun konusu, gerçek işlem tarafının yerine ilgisiz kişiye yöneltilirse ödeme kayıtlarının hangi hesapla karşılaştırılacağı da belirsizleşir. Dilekçenin muhatap bölümü bu nedenle belge üzerinden hazırlanır.

Başvuran şirket adına işlem yapılmışsa şirketin gerçek unvanı kullanılır. Şirket yetkilisinin kişisel adı, satın alan şirketin unvanı yerine yazılmaz. Temsilci veya vekil başvuruyu imzalayacaksa temsil ilişkisi belirtilir; gerçek yetki belgesi eklenir. Unvan değişikliği bulunan dosyada eski işlem unvanı ile güncel unvanı bağlayan kayıt gösterilir. Başvuruda yer alan taraf bilgileri, düzenlenecek belgenin işlemi doğru kişiye bağlamasını sağlar; bir kişinin ödemesi başka müşterinin işlemi gibi kaydedilmez.

Ödeme başka kişi tarafından yapılmışsa ödeme yapan kişinin kimliği ile işlem alıcısının kimliği ayrıca açıklanır. Banka dekontunda görünen gönderici ile sözleşme tarafının farklı olması gizlenmez. Ödemenin bu işlem adına yapıldığını gösteren mevcut açıklama ve yazışmalar sunulur. Üçüncü kişinin yaptığı herhangi bir transfer, yalnız tutarı benzediği için başvuranın borcuna ait kabul edilmez. Tacirin ilgili işlem ve ödeme kaydını eşleştirebilmesi için gerçek bağlantı açık olarak gösterilir.

Satış veya hizmet kaydı dilekçede nasıl somutlaştırılır?

İşlem bölümünde sözleşme veya sipariş tarihi, sipariş numarası, malın veya işin adı, miktarı ve kararlaştırılmış bedel belirtilir. Mal tesliminde teslim kaydı; hizmette tamamlanmış işin kapsamını gösteren mevcut belge eklenir. İşlem birden çok kalem içeriyorsa kalemlerin hangi siparişe ait olduğu ayrı yazılır. Dilekçenin açıklamalarında kullanılan işlem numarası, ödeme çizelgesinde ve ek listesinde aynı biçimde yer alır. Dosyayı okuyacak kişinin bağlantıyı tahmin ederek kurması beklenmez.

Birden fazla alışverişin aynı hesaba yapılmış olması, bütün ödemelerin tek bir faturaya ait olduğunu göstermez. Her işlem, kendi sözleşme ve teslim kaydına bağlanır. Başvurunun yalnız belirli işleme ilişkin olduğu sonuç bölümünde de korunur. Önceki siparişin borcu, sonraki siparişin avansı ve başvuruya konu tamamlanmış işlemin bedeli ayrı kaydedilir. Bu ayrım yapılmadan düzenlenen toplu ödeme tablosu, faturada hangi bedelin ödenmiş olduğunun gösterilmesi istendiğini açıklamaz.

İşlem bedeli üzerinde sonradan yazılı değişiklik yapılmışsa mevcut değişiklik kaydı da dosyada yer alır. İlk teklif tutarı ile tamamlanmış işlemin gerçek bedeli karıştırılmaz. İndirim, iade veya başka hesap hareketi bulunduğunda bunların gerçek kayıtları dikkate alınır. Talep edilen fatura, yalnız başvuranın kendi hazırladığı ve karşılığı bulunmayan tutar listesinden çıkarılmaz. Fatura ve ödeme bilgisinin doğru kurulması için taraflar arasındaki gerçek işlem belgeleri birlikte okunur.

Ödemenin belgelendirilmesi ve işlemle eşleştirilmesi

Ödeme tablosu, her transferin tarihini, tutarını, para birimini, göndericisini, alıcısını ve mevcut işlem referansını içerir. Banka dekontunun işlem açıklaması ile sözleşme veya sipariş numarası karşılaştırılır. Ödemelerin birden çok tarihte yapılmış olması durumunda bunlar ayrı satırlara yazılır. Toplam tutar, yalnız başvuruya konu işlem için yapılan ve gerçekleşmiş ödemelerden oluşur. İptal edilmiş, iade edilmiş veya başka işleme ait transferler ödendiği ileri sürülen toplamın içine alınmaz.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.199, elektronik ortamdaki verileri belge kapsamına alır. Banka kayıtları ve ilgili elektronik yazışmalar, işlemin ve ödemenin açıklanmasında bu belge niteliğiyle ele alınır. Elektronik verinin belge olması, her ekran görüntüsünün bütün uyuşmazlığı tek başına kesin çözdüğü anlamına gelmez. Kaydın tam içeriği, kime ait olduğu ve hangi işlemi gösterdiği belirlenir. Dilekçeye eklenen dekontun tarih, taraf ve tutar bilgileri okunabilir tutulur.

HMK m.190 ispat yükünün temel kuralını, m.194 ise vakıaların somutlaştırılmasını ve hangi delilin hangi vakıaya ilişkin olduğunun belirtilmesini düzenler. Tacire yapılan bu başvuru dava dilekçesi değildir; ancak ileride kullanılacak belge dosyasının açık kurulması önem taşır. “Bedeli ödedim” açıklaması, tarih ve ilgili belgeyle desteklenir. Ek numarası açıklamanın yanına yazılır. Ödemeyi, teslimi ve başvurunun ulaştığını gösteren belgeler ayrı işlevleriyle dosyada korunur.

Faturanın bilgileri ile belge düzenleme süresi nasıl ayrılır?

Vergi Usul Kanunu m.230, faturada bulunacak asgari bilgileri düzenler. Belgenin düzenleme tarihi ve numarası, düzenleyen ve müşteri bilgileri, mal veya işin türü, miktarı, fiyatı ve tutarı doğru gösterilir. TTK m.21/1’deki ödenmiş bedel kaydı istemi, bu bilgilerin yerine geçen tek başına bir ödeme notu değildir. Başvuruda doğru işlem ve taraf bilgileri birlikte sunulur.

VUK m.231/5’te fatura düzenlenmesi için teslim veya hizmet tarihinden itibaren azami yedi günlük kural vardır; Bakanlığın süreyi indirme veya belgeyi işlem anında düzenletme yetkisi de aynı bentte yer alır. Başvuruya ayrıca yedi gün yazmak, tacire kanuni sürenin üzerine yeni süre vermek değildir. TTK m.21/1 talebi ile vergisel düzenleme süresi ayrı izlenir.

Faturanın düzenlendiği tarih ile başvurunun gönderildiği tarih ayrı tarihlerdir. Dilekçe, önceden yapılmış işlemin tarihini değiştirmek için kullanılmaz. İşlem dosyasındaki teslim, hizmet, ödeme ve başvuru günleri gerçek sıralarıyla gösterilir. Belgenin nasıl iletileceği sorusu da ayrıca cevaplanır: başvuran, doğru alıcı bilgisini ve kullanılacak mevcut belge kanalını bildirir. Elektronik belgenin asıl verisi ve iletim kaydı saklanır; yalnız görüntülenebilir çıktı bütün teknik kayıtların yerine konulmaz.

Fatura istemi ile TTK 21/2’deki sekiz günlük itiraz farklıdır

TTK m.21/1 fatura ve ödenmiş bedelin gösterilmesi hakkını düzenler. Aynı maddenin ikinci fıkrası ise alınmış faturanın içeriğine itirazla ilgilidir. Bir fatura alan kişi, aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde içeriğe itiraz etmezse bu içeriği kabul etmiş sayılır. İlk fıkraya dayalı belge talebi, ikinci fıkradaki içerik kontrolünün yerine geçirilmez. Başvuran fatura kendisine ulaştığında belgenin gerçek işlemle ve ödeme kayıtlarıyla uyumunu ayrıca inceler.

Bu örnek henüz verilmemiş faturanın istenmesidir. Fatura alındıktan sonra içeriğe ilişkin bir uyuşmazlık ortaya çıkmışsa, uyuşmazlık konusu kaydı tanımlayan ayrı açıklama gerekir. Yalnız “faturamı gönderin” cümlesi, mevcut faturanın bütün tutar ve kalemlerine yapılmış itiraz olarak kabul edilmemelidir. İçerik uyuşmazlığı, hangi miktar veya kaydın neden kabul edilmediğiyle somutlaştırılır. Dilekçe başlığının belge talebi olması, ayrı içerik tartışmasını açıkça anlatma gereğini ortadan kaldırmaz.

Ödeme bilgisi ile fatura üzerindeki satış miktarı ve işlem bedeli ayrı kontrol edilir. Bir ödemenin belgeli olması, mal miktarının veya hizmet kalemlerinin tamamının doğru yazıldığı sonucunu tek başına kurmaz. Başvuran, kendisine verilen faturayı sözleşme ve teslim kaydıyla karşılaştırır; ödeme bilgisinin gösterilip gösterilmediğini de inceler. Böylece belgenin ulaştığı tarih, içerik değerlendirmesi ve ödeme açıklaması dosyada birbirinden ayrılmış, ancak aynı gerçek işlem üzerinden izlenmiş olur.

Tacire gönderilecek başvuru ve ek dosyası

Başvurunun ilk eki işlem kaydı, ikinci eki teslim veya tamamlanmış hizmet belgesi, üçüncü eki ödeme çizelgesi ve dayanak ödeme belgeleridir. Temsil yoluyla başvuruluyorsa gerçek yetki belgesi ayrıca eklenir. Her belge okunabilir ve başvuruyla bağlantılı olmalıdır. Aynı bankacılık hareketinin farklı çıktıları ayrı ödeme gibi toplanmaz. Dilekçede yazan toplam, ödeme çizelgesindeki toplamla karşılaştırılır. Gönderilmemiş ekler, ek listesinde varmış gibi gösterilmez.

Başvuru doğru tacire, metni ve ekleri saklamaya elverişli yöntemle ulaştırılır. Gönderim kaydı ile gönderilen dosyanın içeriği birlikte korunur. Başvurunun alındığını gösteren kayıt, bedelin ödendiğini gösteren kayıt yerine kullanılmaz; her ikisi farklı olguyu destekler. Tacirden verilen cevabın hangi işleme ve hangi ödeme belgelerine ilişkin olduğu açıklanması istenir. Eksiklik ileri sürülmüşse eksik belgenin veya işlem bilgisinin adı belirtilerek karşılaştırma yapılır.

TTK m.21/1 bu başvuruların tamamı için ayrı ve sabit bir cevap günü yazmaz. Başvuranın metne eklediği talep tarihi, kanunda bulunmayan zorunlu cevap süresi şeklinde sunulmaz. Vergisel belge düzenleme yükümlülüğünün süresi ve ilgili özel belge düzeni ayrıca korunur. Başvurunun hazırlanmış olması, vergi idaresine şikâyet yapılmış veya mahkemeye dava açılmış sayılmaz. İstenen işlem, gerçek fatura ile ödenmiş bedel bilgisinin doğru biçimde başvurana verilmesidir.

Ödenmiş bedelin faturada gösterilmesi talep dilekçesi örneği

Örnek, tamamlanmış işlemin bedeli tamamen ödenmişken fatura henüz verilmemiş dosya için hazırlanmıştır. İşlem ve ödeme bilgileri gerçek belgelerden doldurulur. Kısmi ödeme veya önceden düzenlenmiş fatura bulunan dosyada bu metin ilgili aşamaya göre yeniden hazırlanır.

Fatura tesliminden sonra işlem ve ödeme bilgileri nasıl kontrol edilir?

Verilen faturanın alıcı ve düzenleyen bilgileri, işlem kalemleri, tutarı, tarihi ve numarası başvuru ekleriyle karşılaştırılır. Bedelin ödenmiş olduğunu gösteren kayıt, gerçekleşmiş ödeme tutarıyla aynı olmalıdır. Birden fazla ödeme varsa toplam ve işlem bağlantısı incelenir. Faturanın farklı müşteri veya siparişe ait olduğu tespit edildiğinde hangi bilgi farkının bulunduğu açık olarak bildirilir. Başvurana verilen belgenin başka işlemle karıştırılmaması için dosyada teslim tarihi ve iletim kaydı korunur.

Elektronik belge tesliminde gönderilen asıl belge verisi ve iletim kaydı, görüntülenebilir nüshayla birlikte saklanır. Sonraki incelemede kullanılan dosyanın hangi sürüm olduğu belirlenir. Başvurunun sonucu beklenirken alınmış faturanın içeriğini kontrol etme ve ilgili süreleri takip etme işlemi sürdürülür. Ödeme kayıtları değişmiş veya iade yapılmışsa gerçek güncel durum dosyaya eklenir. İlk başvurudaki ödeme toplamı ile sonradan oluşan gerçek hesap hareketleri ayrı tarihlerle gösterilir.

Sık sorulan sorular

Ödenmiş bedelin faturada gösterilmesini hangi madde düzenler?

TTK m.21/1 düzenler. Tacirin ticari işletmesi bağlamındaki işlem için fatura ve bedel ödenmişse bunun faturada gösterilmesi istenir.

Bu hak yalnız diğer taraf da tacirse mi vardır?

TTK m.21/1 hak sahibini “diğer taraf” olarak belirtir. Muhatabın tacir sıfatı ve işlemin ticari işletmeyle bağlantısı belirlenir.

Henüz yapılmamış ödeme faturada ödenmiş gösterilir mi?

Hayır. Bu talep gerçek ve tamamlanmış ödemenin bilgisini esas alır. Gerçekleşmeyen talimat veya ödeme planı tamamlanmış ödeme diye yazılmaz.

Kısmi ödeme yapılmış dosyada örnek aynen kullanılır mı?

Örnek tamamen ödenmiş bedel içindir. Kısmi ödemede işlem toplamı, ödenen tutar ve kalan miktar ayrı açıklanarak metin uyarlanır.

Başka kişinin yaptığı ödeme nasıl açıklanır?

Ödeme yapan kişi ve gerçek işlem tarafı ayrı belirtilir; transferin bu işlem adına yapıldığını gösteren mevcut belge ve açıklama eklenir.

Bu dilekçe e-faturanın tarihini değiştirme izni verir mi?

Hayır. Örnek henüz verilmemiş faturayı istemek içindir. Mevcut elektronik belgenin teknik işlemi ayrıca incelenir; tarih veya veri gelişigüzel değiştirilmez.

Fatura talebindeki süre sekiz gün müdür?

TTK m.21/2’deki sekiz gün, alınmış faturanın içeriğine itirazla ilgilidir. Birinci fıkradaki fatura ve ödeme bilgisi istemi farklıdır.

Elektronik banka kaydı belge midir?

HMK m.199 elektronik verileri belge kapsamında düzenler. Kaydın taraf, tutar ve işlem bağlantısı açıklanır; belge niteliği otomatik kesin sonuç anlamına gelmez.

Tacire dilekçe göndermek vergi idaresine başvuru sayılır mı?

Hayır. Bu başvurunun muhatabı işlemi yapan tacirdir. İdareye veya mahkemeye yönelik ayrı başvuru, kendi muhatabı ve talebiyle hazırlanır.

Word örneğindeki tarih ve imza nasıl kullanılır?

08.10.2026 gerçek başvuru günüyle değiştirilir. E-imza ibaresi yalnız gerçekten elektronik imzalı gönderimde kullanılır; diğer nüsha yetkili kişi tarafından imzalanır.

Resmî kaynaklar, ilgili içerikler ve yazar

Asıl dayanak Adalet Bakanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi’ndeki TTK m.21/1’dir. Elektronik belge ve ispat açıklamaları HMK m.190, 194 ve 199 üzerinden incelenmiştir. Fatura bilgileri için GİB’in VUK m.230 metni, düzenleme kuralı için VUK m.231 metni kullanılmıştır. Resmî metinler 08.10.2026 tarihinde kontrol edilmiştir.

Faturanın uyuşmazlıktaki belge niteliğini e-faturanın alacağı ispatı rehberinde inceleyebilirsiniz. Bu yazının talebi ödeme bilgisinin faturada gösterilmesidir. Diğer başvuru konuları Word dilekçe kütüphanesinde yer alır.