Taşıyanın Konişmentoya Gerekçeli Çekince Koyma Bildirim Dilekçesi | TTK1239 Word

Kısa ve net cevap: TTK m.1239/1, konişmentodaki cins, işaret, koli veya parça adedi, ağırlık ya da miktar beyanını doğru bulmayan, haklı sebeple şüpheli gören veya yeterince kontrol edemeyen taşıyanın gerekçeyi açıklayan çekince koymasını zorunlu kılar. Genel bir “sorumlu değiliz” yazısı bu senet kaydının yerine geçmez. Aşağıdaki Word örneği gerçek bulguya dayalı çekince bildirimidir; gerekçeli çekincenin konişmentonun kendisinde yer alması ayrıca kontrol edilir.

Taşıyanın gerekçeli konişmento çekincesi bildirim dilekçesini Word olarak indir

Bu bildirim taşıyanın hangi yükümlülüğünü somutlaştırır?

Başvuran taşıyan veya onun bu işlem için gerçekten yetkili temsilcisidir. Bildirim yükletene yöneltilir; gerekiyorsa konişmentoyu taşıyan adına düzenlemeye yetkili kişiye aynı gerçek kayıt iletilir. Amaç, belirli yük beyanındaki eksik veya şüpheli noktayı ve konişmentoya yazılacak gerekçeyi açıklamaktır. Belge mahkemeye itiraz dilekçesi, teslim sonrası hasar ihbarı veya bütün taşıma sorumluluğunu kaldıran genel şart değildir. Türk hukukunun uygulandığı konişmento düzeninde TTK m.1239’un kanuni ispat sistemi esas alınır.

Konişmentonun düzenlenmesi, taşıma sözleşmesinin ve eşyanın teslim alınması ya da yüklenmesinin belgelenmesiyle ilgilidir. Çekince bu kaydın doğruluğunu etkiler. Bu nedenle taşıyan önce kendi sıfatını, ilgili konişmentoyu, yükleten beyanını ve fiilî işlem aşamasını belirler. Kaptan, acente, terminal ve taşıyan aynı kişi gibi gösterilmez. Bildirimi imzalayanın kimin adına hangi yetkiyle hareket ettiği açık olmalıdır. Yalnız belgeyi hazırlayan çalışanın adı taşıyanın hukuki kimliği yerine kullanılamaz.

TTK 1239/1’deki üç sebep ayrı değerlendirilir

Birinci sebep, taşıyanın beyanların fiilen teslim alınan veya yükleme konişmentosu düzenlenmişse fiilen yüklenen eşyayı doğru ve tam göstermediğini bilmesidir. Burada gerçek karşılaştırma bulgusu açıklanır. İkinci sebep, beyanların doğruluğundan haklı sebeplerle şüphe duyulmasıdır. Şüpheyi haklı gösteren somut olay ve belge gerekir. Üçüncü sebep, beyanları kontrol etmek için yeterli imkânın bulunmamasıdır. Kontrol imkânının hangi bilgi için neden yetersiz olduğu ayrıca gösterilir.

Bu üç durum tek ve belirsiz bir cümleye indirgenmez. Taşıyan bir bilginin yanlış olduğunu biliyorsa yalnız kontrol edemedim demek gerçek bulguyu gizler. Hiç sayım yapılmadığı hâlde kesin eksik koli tespiti varmış gibi yazmak da doğru değildir. Haklı şüphe, genel güvensizlik veya her yüke otomatik uygulanan kayıt değildir. Bildirim, kanuni sebebin hangisi olduğunu ve bu sebebin hangi beyan alanını etkilediğini birbirine bağlar.

Kanun çekincenin beyanın gerçeğe uymadığını, şüpheyi haklı gösteren sebepleri veya yeterli kontrol imkânının bulunmadığını açıklamasını ister. Bu nedenle yazılacak kayıtta ilgili alan ve gerekçe birlikte bulunmalıdır. Bir yükün ağırlığı kontrol edilemiyorsa bu durum başka bütün bilgiler hakkında kesin yanlışlık tespiti gibi aktarılmaz. Taşıyanın gerçekten doğruladığı alanlar ile doğrulayamadığı alanlar ayrılır. Çekince kapsamı, mevcut belge ve inceleme imkânıyla uyumlu tutulur.

Teslim alınan eşya ile fiilen yüklenen eşya farkı

TTK m.1239/1, tesellüm ve yükleme konişmentosu ayrımını açıkça korur. Tesellüm aşamasında fiilen teslim alınan eşya esas alınır. Yükleme konişmentosunda fiilen yüklenen eşya esas alınır. Terminale gelmiş olmak, gemiye yüklenmiş olmakla aynı olay değildir. Kontrol raporunun tarihi, yeri ve aşaması bu sebeple yazılır. Farklı aşamalardaki kayıtlar karşılaştırılırken hangisinin konişmentonun gerçek türüne dayanak olduğu belirtilir; henüz gerçekleşmemiş yükleme yapılmış gibi anlatılmaz.

Yükleme konişmentosu düzenlenmesi talep dilekçesi, yükletenin TTK m.1228/2 başvurusudur. Buradaki işlem taşıyanın belirli beyan karşısındaki gerekçeli çekince yükümlülüğüdür. Yeni bir konişmento talebi, senette hiçbir çekince bulunmaması hakkını otomatik yaratmaz. Taşıyan gerçek yükleme kaydını düzenlerken kanundaki doğru bilgi ve çekince hükümlerini birlikte uygular. İki formun tarafı ve asıl istemi birbirine karıştırılmaz.

Hangi beyan alanı hangi belgeyle karşılaştırılır?

Kanun eşyanın genel cinsi, işaretleri, koli veya parça adedi, ağırlığı ve miktarına ilişkin beyanları sayar. Başvuru hangi alanın tartışıldığını açıkça gösterir. Cins için gerçek ürün veya yük tanımı; işaret için ambalaj üzerindeki ayırt edici kayıt; adet için gerçek sayım; ağırlık için ilgili tartı veya ölçüm kaydı seçilir. Belge başka partiye aitse bu dosyanın bulgusu olarak kullanılamaz. Yükletenin gönderdiği bilginin tarihi ve sürümü ayrıca korunur.

Adet ile ağırlık farklı verilerdir. Koli sayısının kontrol edilmesi, her kolinin iç miktarının veya toplam ağırlığın da doğrulandığı anlamına gelmez. Konteyner, palet ve iç ambalaj seviyeleri ayrılır. Taşıyan dış ambalaj birimlerini görmüş fakat kapalı konteyner içindeki ürünleri inceleyememişse rapor bu kapsamı gösterir. Mühür numarası, gerçek açılma durumu ve inceleme sınırı kayıtla açıklanır. Kontrol edilmemiş içeriğe ilişkin kesin tespit üretilmez.

Karşılaştırma çizelgesinde yükleten beyanı, fiilî kayıt, kontrol yöntemi, fark veya kontrol engeli ve önerilen çekince metni ayrı alanlarda tutulur. Belge numarası bulunmayan gerçek rapora uydurma referans eklenmez. Ölçü birimleri değiştirilmişse gerçek dönüşüm dayanağı belirtilir. İşlem sırasında yeni bir kayıt gelmişse çekince taslağı son veriye göre incelenir. Eski şüphe giderilmişken hâlâ aynı gerekçenin mevcut olduğu yazılmaz; buna karşılık gerçek fark da sessizce silinmez.

Standart ibare gerekçenin yerine geçer mi?

Konişmentoda kullanılan yabancı dilde standart ibarelerin etkisi, gerçek sebep ve kapsamıyla değerlendirilir. Yükün yükleten tarafından doldurulduğunu veya içeriğin bildirildiği gibi olduğunu söyleyen bir kayıt, her durumda bütün kanuni sorumluluğu kaldırmaz. TTK m.1239/1’de açıklanması istenen gerçek kontrol yetersizliği ya da şüphe nedeni dosyada görünür olmalıdır. Genel ifade ile somut kayıt arasındaki ilişki belirlenir; yalnız belgeye alışılmış ibare yazılması gerçek inceleme yapıldığı anlamına getirilmez.

Gerekçenin kapsamı olgudan geniş tutulmaz. Gerçek sayım uyuşmazlığı varsa hangi paket ve ne tür fark görüldüğü açıklanır. Tartı kaydının güvenilirliği hakkında haklı şüphe varsa şüpheyi doğuran gerçek tutarsızlık gösterilir. Kapalı yükün iç miktarına erişim bulunmuyorsa kontrol sınırı anlatılır. Bu yazı varsayımsal hasar veya farazî eksiklik üretmez; bildirimi dolduran kişi yalnız fiilen mevcut sebebi seçer. Çekincenin gerektiği durumda taşıyanın yükümlülüğü, yükletenin sessiz onayına bağlanan isteğe dönüştürülmez.

Eşyanın haricen belli hâli ayrı kayıttır

TTK m.1239/2, taşıyanın eşyanın haricen belli hâlini konişmentoda beyan etmeyi ihmal etmesi durumunda haricen iyi hâlde olduğuna dair beyanda bulunulmuş sayılacağını düzenler. Bu özel sonuç ayrıca açıklanmalıdır. Cins, adet veya ağırlık hakkındaki çekince, görünür ambalaj durumunu mutlaka doğru kaydetmiş olmakla aynı değildir. Taşıyan dışarıdan görülen hâli kendi gerçek bulgularıyla senette gösterir. Görünür hâl ile yükün kapalı iç yapısı veya gizli ayıbı birbirine karıştırılmaz.

Fotoğrafın hangi yük, zaman ve aşamaya ait olduğu belirlenir. Yalnız sonradan çekilmiş bir fotoğraf teslim alma anındaki görünümü kesin gösteriyor diye sunulmaz. Ambalajdaki dış bulgu içeriğin tamamının hasarlı olduğunu otomatik kanıtlamaz. Belge dış görünümün ne ölçüde kontrol edildiğini açıklar. Genel sistem konişmentonun hukuki niteliği ve çekinceli kayıt rehberinde açıklanır; burada tam bildirim ile senet üzerindeki somut kayıt işlemi hazırlanır.

TTK 1239/3 ve iyiniyetli üçüncü kişinin durumu

Birinci fıkraya dayanılarak hakkında çekince konulan beyanlar saklı kalmak üzere konişmento, taşıyanın eşyayı senette beyan edildiği gibi teslim aldığına veya yükleme konişmentosunda yüklediğine karine oluşturur. Kanunun üçüncü fıkrası, senedi içerdiği eşya tanımına güvenerek iyiniyetle devralan üçüncü kişiye karşı bu karinenin aksinin ispatlanamayacağını düzenler. Gönderilen de bu kapsama dâhildir. Bu sonuç, doğru ve gerekçeli senet kaydının neden önemli olduğunu gösterir.

İyiniyetli üçüncü kişinin özel ispat konumu bütün taraflara hiçbir koşul aramadan uygulanmaz. Senedin gerçek devri, eşya tanımına güven ve kanuni kapsam birlikte değerlendirilir. TTK m.1186/4’ün cins ve değer beyanına ilişkin özel hükmü üçüncü fıkrada saklı tutulmuştur. Bu nedenle yükleme öncesi cins ve değer bildirimi ile taşıyanın yük bilgisine gerekçeli çekincesi aynı delil etkisine sahip genel işlem gibi açıklanmaz.

Temiz belge için verilen garanti çekinceyi ortadan kaldırmaz

TTK m.1241/2, çekince eklenmeden konişmento düzenlenmesi yüzünden taşıyanın uğrayacağı zararı yükletenin tazmin edeceğine ilişkin taahhüt veya anlaşmayı, senedi iyiniyetle iktisap eden üçüncü kişilere karşı geçersiz sayar. Gönderilen de bu üçüncü kişi kapsamındadır. Böyle bir garanti, konişmentodaki yanlış görünümü üçüncü kişiye karşı hukuken güvenli hâle getirmez. Bildirim, gerçek çekincenin yerine garanti almak suretiyle kayıt yükümlülüğünden kurtulma planı içermez.

TTK m.1241/3, taraflar arasındaki geçerliliği üçüncü kişileri aldatma amacı istisnasıyla düzenler. Aldatma amacıyla çekince konulmaması hâlinde yükleten beyanlarına ilişkin belirtilen tazminat hakkı ayrıca etkilenir. Dördüncü fıkra, bu aldatma kastı durumunda senet kayıtlarına güvenerek hareket eden üçüncü kişilere karşı TTK m.1186 sınırlarından yararlanılamamasını düzenler. Bu koşulların varlığı gerçek olayla incelenir; bütün garanti yazılarına koşulsuz aynı sonuç bağlanmaz. Form gerçeğe aykırı temiz senet düzenlenmesini istemez.

Taslak, yetkili düzenleme ve gerçek nüsha zinciri

Çekince taslağının kim tarafından hazırlandığı ve kime iletildiği belirlenir. Yükün sayımını yapan kişiyle konişmentoyu taşıyan adına düzenlemeye yetkili kişi farklı olabilir. Teknik bulgu raporu, yetkisiz kişinin imzaladığı senet gibi sunulmaz. Yetkili düzenleyiciye aktarılacak kayıtta beyan alanı ve tam gerekçe bulunur. Son nüshanın metni bu kayıtla karşılaştırılır. Sadece taslakta görülen çekincenin gerçek konişmentoda da yer aldığı belge okunmadan ilan edilmez. Birden fazla gerçek nüsha düzenlenmişse kayıt tutarlılığı dosya üzerinden incelenir.

Yeni belgeyle giderilen bir şüphe varsa hangi verinin ne zaman doğrulandığı kaydedilir. Eski taslak ile son düzenleme arasındaki fark açık tutulur. Senet dolaşıma girdikten sonraki işlem, sanki ilk düzenlemede mevcut kayıt gibi geriye yürütülmez. Bildirim hazırlanırken orijinal senet, taslak ve taranmış kopya ayrı adlandırılır. Hangi belgenin yükletene gönderildiği ve hangi nüshanın gerçek kayıt kontrolüne esas olduğu anlaşılır olmalıdır. Bu dosya düzeni, kanunun öngörmediği yeni bir kabul süresi veya otomatik düzeltme sonucu yaratmaz.

TTK m.1239 çekincenin gerekçesini açıklamayı ister; hüküm bu form için standart bir ceza tutarı belirlemez. Bildirimde taşıyanın yükü teslim alma, koruma ve taşıma yükümlülükleri belgesiz inkâr edilmez. Kayıtla ilgili ispat sonucu ile ayrıca meydana gelen zarar birbirinden ayrılır. Böylece doğru gerekçeye dayanan çekince, genel ve sınırsız sorumsuzluk metnine dönüştürülmez.

Gerekçeli çekince bildirimi dilekçe örneği

Örnek, taşıyanın yükletene yapacağı somut açıklamayı içerir. Konişmentoya çekincenin gerçekten yazılması ayrı işlemdir. Dayanağı bulunmayan seçenekler çıkarılır; bildirim tek başına senet kaydı olmuş gibi sunulmaz.

Word dosyası ve son konişmento nüshası

Word dosyasındaki hazırlık notları sunulan nüshadan çıkarılır. Gerçek gönderim tarihi ve imza kullanılır; güvenli elektronik imza fiilen uygulanmadan “e-imzalıdır” yazılmaz. Senedi düzenleyen yetkili kişiye iletilen metin ile son konişmento nüshasındaki kayıt karşılaştırılır. Yükletene gönderilmiş e-posta senet üzerinde bulunmayan çekinceyi otomatik var etmez. Gerçek düzenlenme, gönderim ve sonraki düzeltme kayıtları saklanır. Kanunda bu bildirime özel olmayan sabit cevap süresi veya sessizlikle kabul sonucu eklenmez.

Sık sorulan sorular

1. Hangi durumda çekince zorunludur?

TTK m.1239/1’deki gerçek uyumsuzluğu bilme, haklı sebeple şüphe veya yeterli kontrol imkânı yokluğu durumlarında ilgili gerekçe açıklanarak çekince konulur.

2. Bildirim mektubu tek başına yeterli midir?

Hayır. Kanun konişmentoya çekince konulmasını düzenler. Yükletene gönderilmiş mektup, son senet nüshasında bulunmayan kaydı kendiliğinden oluşturmaz.

3. Bütün yük bilgisine aynı çekince yazılır mı?

Çekince gerçek sebebin etkilediği beyan alanıyla ilişkilendirilir. Ağırlık kontrolü eksikliği, kontrol edilmiş bütün diğer bilgilerin de yanlış olduğu anlamına gelmez.

4. Kapalı konteyner hiç sorumluluk olmadığı anlamına mı gelir?

Hayır. Gerçek kontrol imkânı yokluğu ilgili beyan için açıklanır. Bu kayıt taşıyanın bütün kanuni yükümlülüklerini kaldıran genel bağışıklık değildir.

5. Haricen belli hâl yazılmazsa ne olur?

TTK m.1239/2 konişmentoda eşyanın haricen iyi hâlde olduğuna dair beyanda bulunulmuş sayılacağını düzenler. Bu alan ayrı kontrol edilir.

6. Yükleme konişmentosunda hangi eşya esas alınır?

Fiilen yüklenen eşya esas alınır. Tesellüm aşaması ile gemiye gerçek yükleme birbirine karıştırılmaz; raporun hangi aşamaya ait olduğu belirtilir.

7. İyiniyetli üçüncü kişi neden önemlidir?

TTK m.1239/3 senetteki eşya tanımına güvenerek iyiniyetle devralan üçüncü kişiye karşı karinenin aksinin ispatını belirtilen kapsamda engeller.

8. Yükletenin garanti yazısı çekinceyi gereksiz kılar mı?

Hayır. TTK m.1241/2 bu tür taahhütleri senedi iyiniyetle iktisap eden üçüncü kişilere karşı geçersiz sayar. Gerçek senet kaydı korunur.

9. Çekince bütün tazminat sorumluluğunu kaldırır mı?

Hayır. Çekince ilgili yük beyanının ispat etkisiyle bağlantılıdır. Taşıma sorumluluğu ve gerçek zarar kendi kanuni koşullarıyla ayrıca incelenir.

10. Formda eski tarih veya hazır e-imza ibaresi kullanılabilir mi?

Hayır. Gerçek tarih ve imza kullanılır. Fiilen güvenli elektronik imza uygulanmadan e-imzalı olduğu yazılmaz; gerçekleşmemiş kontrol veya kayıt üretilmez.

Güncel resmî kanuni dayanak

Doğrudan kaynak Adalet Bakanlığı UYAP Mevzuat sistemindeki güncel 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.1239/1–3’tür. Cins ve değer beyanının özel etkisi m.1186/4; çekincesiz belge için garanti ve aldatma kastı m.1241/2–4 üzerinden ayrıca açıklandı. Güncel resmî metin 9 Ekim 2026 tarihinde incelendi. İçerik tarihsel kabul metnini güncel hüküm gibi kullanmaz; gerçek olmayan karar, süre veya hukuki sonuç üretmez.