Tahkim Avansının Harcama Dökümü ve İadesi Dilekçesi | HMK 442/3
Tahkim avansının harcama dökümü ve kalan tutarın iadesi, HMK 442/3 uyarınca hakem veya hakem kurulundan istenir. Hakem kararı verildikten sonra yatırılan avansın hangi işlere, ne miktarda harcandığını gösteren belge taraflara sunulur; harcanmayan bakiye ise avansı ödeyene geri verilir. Bu başvuruda kararın sonucu, ödeme dekontları, önceki iadeler ve ödeme sahibinin banka bilgileri birlikte gösterilir. Avans hesabı ile yargılama giderlerinin karşı tarafa yükletilmesi ayrı hesap başlıklarıdır.
Bu rehber, Türkiye’deki HMK iç tahkim yargılamasında karar sonrası avans hesabının kapatılması için hazırlanmıştır. Mahkeme veznesindeki gider avansının iadesine ilişkin HMK 333 başvurusunu veya bir tahkim kurumunun kendine özgü ücret tarifesini açıklamaz. Düzenlenebilir dilekçede tutarlar boş bırakılmıştır; dosyadaki ödeme ve harcama kayıtları doldurulmadan belirli bir iade miktarı ileri sürülmemelidir.
HMK 442/3 hangi iki işlemi gerektirir?
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 442. maddesinin üçüncü fıkrası, karar sonrası hesap verme ve iade işlemlerini birlikte düzenler. İlk işlem, taraflara avansların harcama yerleri ve miktarlarını gösteren belge verilmesidir. İkinci işlem, mevcut artığın ödeyene iadesidir. Yalnızca “avans tüketildi” açıklaması, harcama yerleri ve miktarlarını gösteren bir hesap belgesinin yerini tutmaz. Buna karşılık hesapta bakiye bulunmaması, belge sunulması işlemini ortadan kaldırmaz.
Kanunun düzenlediği belge ile bu belgenin dayandığı faturaları birbirinden ayırmak gerekir. Fıkra, her faturanın belirli biçimde dilekçeye eklenmesini ayrıca emretmez. Başvuruda inceleme için ödeme kayıtlarının, ücret kararlarının veya gider belgelerinin paylaşılması istenebilir; bu istek, maddede açıkça yer alan harcama dökümünden ayrı belirtilmelidir. Böylece kanuni yükümlülük ile hesap denetimini kolaylaştıran ek belge talebi birbirine karışmaz.
Başvurunun merkezi sorusu “kim kazandı?” değil, “hangi ödeme hangi harcamaya kullanıldı ve ne kaldı?” sorusudur. Davayı kaybeden tarafın yaptığı ödemenin kullanılmamış bölümü de hesapta gösterilir. İade alacaklısı belirlenirken gerçek ödeme sahibi tespit edilir. Giderlerin nihai yüklenicisi ise kararın gider hükmünden ve tarafların anlaşmasından ayrıca incelenir.
İç tahkim kapsamını ve doğru muhatabı belirleme
HMK 407, bu bölümün uygulanma alanını belirler. Tahkim yerinin Türkiye olması ve uyuşmazlığın Milletlerarası Tahkim Kanunu anlamında yabancılık unsuru taşımaması esas alınır. Yabancı taraf, yabancı ödeme veya yurt dışı hizmet bağlantısı görülen dosyada yalnız ödeme para birimine bakılarak HMK rejimi seçilmez. Tahkim sözleşmesi ve uygulanacak usul birlikte okunur. Kapsam için HMK 407 iç tahkim uygulanma alanı açıklaması yardımcıdır.
Dilekçe, ilgili dosyanın hakemine veya hakem kuruluna yöneltilir. Kurumsal tahkimde sekreterliğin yazışma adresi ve dosya numarası kullanılır; bunun yanında hesabı tutan kurum ve ücret kuralları belirtilir. “Mahkeme sayın hâkimliğine” hitabı bu başvurunun muhatabını yanlış gösterir. Kararın saklandığı mahkeme ile avans hesabını yöneten hakem veya kurum aynı işlem makamı değildir.
Dosyada avansın bir kısmı kurum hesabında, bir kısmı doğrudan hakem hesabında tutulmuşsa tek toplamın altında bu iki kayıt açıklanmalıdır. Ayrı hesap sahiplerine ait ödemeler birbirinden ayrılır. Başvuru, hangi kaydın hangi muhataptan istendiğini gösterdiğinde yanıtlanabilir hâle gelir. Sekreterliğe gönderilen yazıda hakem kurulu üyelerinin ve diğer tarafın dosyada kabul edilmiş iletişim kanallarına da yer verilebilir.
Karar sonrası başvuru zamanı ve kesinleşme ayrımı
HMK 442/3’teki işlemin zamanı, hakem kararının verilmesinden sonradır. Fıkrada iade için kararın kesinleşmesi şartı yazılı değildir. Mahkemelerde kullanılmayan avansın iadesini düzenleyen HMK 333’ün koşulları tahkim hesabına aynen taşınmamalıdır. Sitedeki mahkeme gider avansı iadesi dilekçesi bu nedenle farklı bir başvuruya ilişkindir.
Aynı fıkra, bu hesap ve iade talebi için yedi gün veya otuz gün gibi özel bir başvuru süresi belirlemez. Dilekçeye böyle bir kanuni süre eklemek hatalıdır. Dosyada sözleşme, kurum kuralları veya ayrı bir yazışmayla belirlenmiş işlem takvimi varsa kaynağı açıkça gösterilir. Talep edilen yanıt tarihi de kanunda öngörülmüş zorunlu süre gibi sunulmaz.
Karara karşı iptal davası açılmış olması, artan avans hesabını kendiliğinden bir iptal başvurusuna dönüştürmez. İptal süresi ve sebepleri HMK 439’daki ayrı düzenlemeye tabidir. Hesap istemek için yazılan mektubun, karara karşı kullanılacak başvuru süresini koruduğu veya durdurduğu varsayılmamalıdır. Karardaki gider hükmüne yönelik itiraz varsa, bunun hukuki yolu ve süresi ayrıca değerlendirilir.
Avans hesabında ayrı tutulacak dört kayıt
Sağlıklı hesap, toplam yatırılan para ile toplam harcamanın yan yana yazılmasından fazlasını gerektirir. Her ödeme için tarih, ödeyen, tutar, para birimi, alıcı hesap ve dosya açıklaması kaydedilir. Aynı tarafın ek avans ödemeleri ayrı satırlara alınır. İptal edilmiş havale, geri dönen ödeme ve daha önce yapılan kısmi iade de görünür olmalıdır. Dilekçede bu bilgilerin kaynağı, ek numarasıyla ilişkilendirilir.
| Kayıt | Gösterilecek bilgi | Hesap amacı |
|---|---|---|
| Avans girişi | Ödeyen, tarih, tutar, dekont ve para birimi | Ödeme sahibinin katkısını belirlemek |
| Avanstan harcama | Gider türü, tarih, tutar ve dayanak kayıt | Avansın nerede kullanıldığını izlemek |
| Önceki iade | Alıcı, tarih, tutar ve banka kaydı | Bir tutarın iki kez istenmesini önlemek |
| Kalan avans | Ödeme sahibine ait kapanış bakiyesi | İade talebinin miktarını açıklamak |
Tarafın hesabına ait bakiye, aynı tarafın avans girişlerinden kendisine ait hesaba işlenen harcamalar ve önceki iadeler düşülerek açıklanır. Bu hesaplama, dosyanın paylaşım yöntemi görülmeden tüm giderlerin rastgele yarıya bölünmesi anlamına gelmez. Hakem kurulu, ortak giderleri hangi kayıt yöntemiyle ilişkilendirmişse dökümde o yöntem görülebilmelidir. Birden çok para birimi kullanılmışsa kur, dönüşüm tarihi ve uygulanan kayıt ayrı gösterilir; avansları farklı paralarla doğrudan toplayan tablo güvenilir değildir.
Hesap belgesi daha önce sunulmuşsa başvuru bunu inkâr etmemelidir. Belgenin tarihi yazılır; eksik satır, açıklanmayan gider veya hesaplanan bakiye ile yapılan ödeme arasındaki fark tek tek belirtilir. Yalnız “hesap yanlıştır” ifadesi inceleme için yeterli yönlendirme sağlamaz. Başvuranın kendi tablosu ile kurulun tablosu aynı sıralamaya getirildiğinde uyuşmazlık konusu kalem açıkça ortaya çıkar.
Hakem ücreti, gider hükmü ve kullanılmayan avans
Hakem ücreti HMK 440, yargılama giderlerinin kapsamı HMK 441, avans hesabı ve gider paylaşımı HMK 442 üzerinden okunur. Ücretin taraflarla yapılan anlaşma veya atıf yapılan kurallar uyarınca belirlendiği dosyada bu metin hesap ekidir. Güncel tarife uygulanmışsa tarifenin dönemi ve hesabın hangi kalemine uygulandığı yazılır. Her dosyaya tek sabit ücret rakamı eklemek doğru değildir.
HMK 441’de hakem ve hakem sekreterliği ücretleri, hakemlerin yol ve diğer masrafları, kurulca atanan bilirkişiler ve yardımına başvurulan kişiler, keşif, onaylanan tanık giderleri, takdir edilen vekâlet ücreti, ilgili mahkeme başvuru harçları ve tahkim tebligatı giderleri yer alır. Ancak bir kalemin gider türü olması, tamamının mevcut avans hesabından fiilen ödendiğini ispatlamaz. Kararda karşı tarafa yüklenen vekâlet ücreti ile avans hesabındaki banka çıkışı aynı şey olarak yazılmamalıdır.
HMK 442/4, aksi anlaşma yoksa giderleri haksız çıkan tarafa yükler; tarafların kısmen haklı çıkması hâlinde haklılıklarına göre paylaşım öngörür. Bu düzenleme nihai gider sorumluluğunu açıklar. Kullanılmayan avansın iadesinde ise 442/3 ödeme sahibini esas alır. Başvuran, artan avansını isterken karşı tarafın karar gereğince ödeyeceği gider tutarını aynı bakiye satırına eklememelidir. Karşı tarafın gider borcu ayrı bir takip veya ödeme konusu olarak ele alınır.
Ödeme sahibi, vekil hesabı ve IBAN denetimi
Dekonttaki gönderici ile davanın tarafı farklıysa bu fark açıklanır. Şirket adına çalışan tarafından yapılan ödeme, grup şirketinin transferi veya vekilin müvekkil adına yatırdığı avans, ayrı temsil ve ödeme kayıtları gerektirir. Yalnız şirket unvanını dilekçe başlığına yazmak, başka kişinin banka hesabından çıkan paranın kime iade edileceğini açıklamaz. Talep edilen alıcı hesabın ödeme sahibiyle ilişkisi belgelenmelidir.
İade hesabında hesap sahibinin tam adı veya ticaret unvanı, banka ve IBAN birlikte kontrol edilir. Dosyaya ilk gönderilen dekontta bulunan hesap artık kapalıysa güncel hesabın sahibi ve önceki ödeme ile bağlantısı belirtilir. Vekil hesabına ödeme isteniyorsa bu isteğin temsil belgesi ve dosyadaki yetki durumuyla uyumu incelenir. Belgelenmemiş hesap değişikliği talebini otomatik iade talimatı gibi kullanmak yerine, ödeme sahibinin yazılı açıklaması eklenir.
Birden fazla ödeyenin bulunduğu dosyada “bütün bakiye tarafımıza yatırılmalıdır” sonucu yalnız davacılık sıfatından çıkarılamaz. Hangi ödemenin kimin hesabına kaydedildiği ve önceki iadelerin alıcısı görülür. Dilekçede başvuranın kendi katkısı ile diğer kişinin katkısı ayrı tutulur. Talep edilmeyen kişisel banka hareketleri eklerden çıkarılabilir; ancak ilgili ödeme tutarı, tarih, gönderici, alıcı ve işlem kimliği okunabilir kalmalıdır.
Tahkim avansı harcama dökümü ve iade dilekçesi örneği
[HAKEM / HAKEM KURULU BAŞKANLIĞINA]
[Kurumsal tahkim varsa kurum ve dosya numarası]
BAŞVURAN: [Ad soyad / ticaret unvanı ve adres]
VEKİLİ: [Varsa vekil bilgileri]
KARŞI TARAF: [Ad soyad / unvan]
TAHKİM DOSYASI: [Numara]
KARAR: [Tarih ve numara]
KONU: HMK 442/3 uyarınca yatırılmış avansların harcama yerleri ve miktarlarını gösteren belgenin verilmesi ve başvurana ait kullanılmayan avansın ödeme sahibine iadesi talebidir.
AÇIKLAMALAR
1. Yukarıda belirtilen tahkim dosyasında [tarih] tarihli karar verilmiştir. Başvuranın avans ödemeleri, ekli ödeme çizelgesi ve dekontlarda ayrı ayrı gösterilmiştir. Başvuran tarafından yatırılan toplam avans [tutar ve para birimi] olup ödeme tarihleri [tarihler] şeklindedir.
2. [Dosyaya uygun tek açıklamayı yazınız: Harcama dökümü başvurana iletilmemiştir / [tarih] tarihli döküm iletilmiş, ancak [kalem] bakımından harcama yeri ve miktarı açıklanmamıştır / Dökümde gösterilen [tutar] bakiye henüz iade edilmemiştir.] Daha önce alınan avans iadeleri [tarih ve tutar / iade yoktur] olarak ekli çizelgede belirtilmiştir.
3. HMK 442/3 kapsamında avans girişlerinin, bu avanslardan yapılan harcamaların, önceki iadelerin ve kalan tutarın ödeme sahibiyle ilişkilendirilerek gösterilmesini talep ediyoruz. Bu başvuru, hakem kararının esasını değiştirme veya giderlerin karşı tarafa yüklenmesine ilişkin hükmü yeniden belirleme talebi içermez.
4. Başvurana ait kalan avansın iadesi için hesap bilgileri şöyledir: Hesap sahibi [ad / unvan], banka [banka], IBAN [IBAN]. [Hesap sahibi ödeme dekontundaki kişiyle farklıysa bağlantıyı ve yetki belgesini burada açıklayınız.] Ödeme çizelgesi, dekontlar ve önceki iade kayıtları eklenmiştir.
HUKUKİ DAYANAK: HMK 442/3; gider ve ücret hesabı yönünden HMK 440, 441 ve 442/4; dosyada uygulanan tahkim anlaşması ve ilgili kurallar.
EKLER: 1. Avans ödeme ve önceki iade çizelgesi. 2. İlgili ödeme dekontları. 3. Hakem kararı. 4. Varsa sunulmuş harcama dökümü. 5. İade hesabını ve temsil yetkisini açıklayan belgeler.
SONUÇ VE TALEP: Yatırılmış avansların harcama yerleri ve miktarlarını gösteren hesap belgesinin tarafımıza verilmesini, başvurana ait kullanılmayan avansın yukarıdaki ödeme sahibi hesabına iadesini ve iade işlem kaydının dosyaya sunulmasını talep ederiz.
[Tarih]
Başvuran / Vekili
[Ad soyad ve imza]
Dilekçenin gönderilmesi ve hesap kapanışının izlenmesi
Word örneğinde seçenekli açıklamalar bulunduğundan kullanılmayan seçenekler silinir. Hesap belgesi hiç verilmemişse “eksik belgenin düzeltilmesi” yazılmaz. Bakiye biliniyorsa tutar ve bu tutarın dayandığı döküm açıkça belirtilir. Bakiye henüz hesaplanmamışsa başvuranın yatırdığı toplam para, geri verilecek kesin tutar gibi gösterilmez. İmzalanan dilekçenin eki ile yazılı toplamı aynı olmalıdır.
Başvuru dosyanın kabul edilmiş iletişim yolundan gönderilir. İletim kaydı, ek listesi ve gönderilen dosyanın son sürümü saklanır. Kurumsal elektronik sistem kullanılıyorsa dosya numarası ve yüklenen ekler kontrol edilir. Aynı başvurunun farklı taslaklarını eş zamanlı göndererek değişik IBAN veya tutarların dosyaya girmesi önlenir. Dilekçenin Word nüshası düzenleme içindir; dosyanın istediği imza ve gönderim biçimi ayrıca uygulanır.
Yanıt geldikten sonra banka hareketiyle döküm karşılaştırılır. İadenin yapılmış görünmesi tek başına kapanış belgesinin tam olduğunu göstermez. Harcama kalemleri ile avans girişleri eşleşmeli, önceki iadeler ikinci kez düşülmemeli, hesabın para birimi korunmalıdır. Gönderim masrafı veya banka kesintisi ayrı görünüyorsa bunun tutarı ve işlemi açıklanır. Açıklanmayan fark, tek bir düzeltme talebinde kalem ve belge numarasıyla gösterilir.
Tahkim avansı iadesi hakkında sık sorulan sorular
1. Kullanılmayan avansın iadesi için kararın kesinleşmesi gerekir mi?
HMK 442/3, hesap belgesi ve kalan avansın iadesini karar verildikten sonraki işlem olarak düzenler; fıkrada kesinleşme şartı bulunmaz. Mahkeme avansındaki HMK 333 hükmü buraya aynen uygulanmaz.
2. Davayı kaybeden taraf artan avansını isteyebilir mi?
442/3 kalan avansın ödeyene iadesini esas alır. Kaybeden tarafın gider sorumluluğu 442/4’teki ayrı konudur. Ödeme sahibinin kullanılmayan tutarı, kararın karşı tarafa yüklediği gider alacağıyla karıştırılmamalıdır.
3. Avansın tamamı harcanmışsa hesap belgesi istenir mi?
Evet. Harcama yerleri ve miktarlarını gösteren belge sunulması, artan tutar bulunmasından bağımsızdır. Bakiye sıfır ise iade miktarı sıfır olur; yapılan harcamalar yine açıklanır.
4. Başvuru mahkemeye mi yoksa hakem kuruluna mı yapılır?
Bu örnek HMK 442/3 işlemi için dosyanın hakemine veya hakem kuruluna yöneliktir. Kurumsal tahkimde dosyanın sekreterliği ve kabul edilmiş yazışma yöntemi kullanılır. Mahkemeden bir tahsil hükmü istenmesi ayrı bir hukuki başvurudur.
5. Her faturanın verilmesi HMK 442/3’te açıkça yazılı mı?
Fıkra, avansın harcama yerlerini ve miktarlarını gösteren belgeyi düzenler. Dayanak faturalar veya ödeme kayıtlarının paylaşılması ayrıca istenebilir; bu talep kanundaki belge yükümlülüğünün metniymiş gibi aktarılmamalıdır.
6. Avansı müvekkil adına vekil yatırmışsa ne yazılır?
Dekonttaki ödeme sahibi ve ödemenin hangi taraf adına yapıldığı açıklanır. İade hesabı farklıysa temsil ve hesap ilişkisini gösteren belgeler eklenir. Vekil sıfatı tek başına her banka hesabına ödeme talimatı verilmesi anlamına gelmez.
7. İade talebi için kanunda otuz günlük süre var mı?
HMK 442/3 böyle bir başvuru süresi belirlemez. Dosyaya ait anlaşmada veya kurallarda ayrıca belirtilen süre varsa kaynağı gösterilir. Karara karşı kanuni başvuru süreleri bu hesap talebinden ayrı izlenir.
8. Hakem ücreti tamamen iade edilecek avans sayılır mı?
Hayır. HMK 440 kapsamında belirlenen ücret ile henüz kullanılmamış avans farklı kayıtlardır. Hesapta ücretin miktarı, dayanağı ve avanstan yapılan ödeme gösterilir. İade talebi açıklanan bakiye üzerinden kurulmalıdır.
9. Birden fazla ödeme varsa tek dekont yeterli mi?
Talep bütün avans ödemelerine ilişkinse bütün ilgili girişler çizelgede bulunmalıdır. Ek avans, başka ödeyenin katkısı ve önceki iade kayıtları görülmeden yalnız ilk dekontla toplam bakiye hesaplanamaz.
10. Bu dilekçe gider hükmüne itirazın yerine geçer mi?
Hayır. Harcama hesabı ve kalan avansın iadesi, kararın gider yüklenmesini değiştiren bir başvuru değildir. Karardaki maddi hata, karara bağlanmamış talep veya iptal sebebi ayrı hukuki yol ve sürelerle değerlendirilir.
Resmi kaynaklar ve ilgili içerikler
Hukuki dayanaklar, Adalet Bakanlığı UYAP Mevzuat’taki 6100 sayılı HMK üzerinden kontrol edilmelidir. HMK 440–442 maddelerinin metni ayrıca Eskişehir Osmangazi Üniversitesi ESTAM’ın ilgili hükümler sayfasında yer alır. ESTAM sayfasının güncelleme tarihi 26 Ağustos 2024’tür; bu tarih yeni bir kanun değişikliği tarihi değildir.
İç tahkim kapsamı için yukarıdaki HMK 407 rehberi; mahkeme avansından farkı için gider avansı iadesi yazısı incelenebilir. Karar sonrası eksik talebin tamamlanması için tamamlayıcı hakem kararı talep dilekçesi ayrı başvuru yolunu açıklar. Diğer örneklere dilekçe örnekleri arşivinden ulaşabilirsiniz.
Hazırlayan: Av. Halil Bakırcı, Mersin Barosu sicil no 3472. Hukuki kaynak kontrolü: 9 Ekim 2026. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu’nun ofisi İhsaniye Mahallesi, 4903 Sokak, Profit İş Merkezi 3/14, Akdeniz/Mersin adresindedir. Metin, iç tahkim avans hesabının hazırlanmasını açıklayan genel dilekçe rehberidir; dosyaya ait anlaşma, ödeme kayıtları ve temsil belgeleri birlikte incelenmelidir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
