Teknik Çeviri Hatasında Şirketin Hakları: Düzeltme, Bedel ve Zarar
Bir şirket için hazırlanan teknik çeviri, sözleşmede üstlenilen anlamı ve işlevi karşılamıyorsa sağlayıcının sorumluluğu kullanılan sözleşme türüne göre belirlenir. Tamamlanmış belirli bir çeviri metninin teslimi üstlenilmişse 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.470 ve devamındaki eser hükümleri; yalnız sürekli dil desteği veya danışmanlık üstlenilmişse ilişkinin niteliğine uygun iş görme hükümleri incelenir. Her çeviri işi, adı “hizmet” olduğu için aynı sorumluluk rejimine tabi değildir.
Teknik uyuşmazlıkta üslup tercihi ile anlam hatası ayrılmalıdır. Yanlış birim, atlanan olumsuzluk, değiştirilmiş ürün kodu veya eksik güvenlik açıklaması, yalnız daha güzel ifade arayışı değildir. Kaynak metin, kabul edilen terim listesi, teslim sürümü ve hatanın yol açtığı gerçek sonuç birlikte değerlendirilir. Bu yazı, ticari teknik çeviri sözleşmesinden doğan düzeltme, bedel ve zarar taleplerini ele alır.
Teslim edilecek çeviri sonucu nasıl belirlenir?
TBK m.470’teki eser sözleşmesinde borç, kararlaştırılan sonucu meydana getirmektir. Teknik kılavuzun belirlenen dile, dosya biçimine ve terminolojiye uygun şekilde çevrilip teslimi bu çerçevede incelenir. Sözleşmede yalnız kelime sayısı yazılması, sonucun bütün özelliklerini açıklamaz. Hedef dil, belge sürümü, tablo ve çizimlerin kapsamı, kontrol düzeyi ve kullanım amacı belirlenmelidir.
Çeviri, dil kontrolü, teknik redaksiyon ve sayfa düzeni farklı işlerdir. Sağlayıcı bunların hangisini üstlendiğini açıkça göstermelidir. İş sahibinin “teknik çeviri” istemesiyle sağlayıcının yalnız mevcut taslağı okuma görevi üstlenmesi arasında kapsam farkı bulunur. Siparişin gerçek içeriği, teklif ve karşılıklı yazışmalarla belirlenir; tek bir fatura açıklaması bütün süreci anlatmayabilir.
Görüşmelerde anlık dil desteği, sürekli danışmanlık veya bir ekipte saatlik çalışma üstlenilmişse TBK m.502 ve m.506 kapsamında iş görme ve özen borcu değerlendirilir. Belirli bir dokümanın tamamlanıp teslim edilmesiyle bu ilişki aynı değildir. Hata ortaya çıktıktan sonra uygun olmayan sözleşme türünün seçilmesi, ihbar ve hak taleplerinde yanlış sonuca götürür.
Bu ayrımın temelini eser sözleşmesinde sonuç borcu açıklaması oluşturur. Teknik çeviride somut uygulama, sağlanması gereken anlamın ve kullanılabilir belgenin tanımlanmasıdır. Sağlayıcının çok zaman harcamış olması, kararlaştırılan sonucun yerine geçtiği gibi kabul edilemez; iş sahibi de sözleşmede bulunmayan ek uzmanlık kontrolünü sonradan ücretsiz edim sayamaz.
Hangi kaynak dosyanın çevrildiği neden belirleyicidir?
Teknik belgeler revizyon geçirdiğinde önce kaynak sürüm belirlenmelidir. Çevirmenin teslim aldığı dosya ile şirketin sonradan kullandığı güncel dosya farklıysa karşılaştırma yanlış yerden başlayabilir. Kaynak metnin revizyon numarası, tarihi, ekleri ve gönderim kaydı korunmalıdır. Sonradan değişen bölümün çeviride bulunmaması, değişikliğin sağlayıcıya ne zaman iletildiği bilinmeden hata olarak nitelendirilemez.
Eksik veya okunaksız gönderilen sayfa, çevirmenin atladığı sayfa ve kaynakta hiç bulunmayan bölüm ayrı durumlardır. Tarafların dosya listeleri ve teslim mesajları karşılaştırılır. Sağlayıcının eksikliği fark ettiğinde ne yaptığı da önem taşır. Metni tamamlamadan teslim ettiyse eksik bölümün açıkça belirtilip belirtilmediği, sözleşmeye uygun ifa incelemesine dahil edilir.
Çizimlerdeki küçük metinler, dipnotlar, açıklama kutuları ve ek tablolar iş kapsamına giriyorsa çeviri bütünlüğü bunları da içermelidir. Dosyanın düzenlenebilir olmaması, her unsurun kapsam dışında kaldığı anlamına gelmez. Teknik sınırlamanın baştan açıklanması ve hangi çıktının verileceğinin kararlaştırılması gerekir. Gizlenen eksik iş ile üzerinde anlaşılmış kapsam sınırı birbirinden ayrılmalıdır.
İş sahibi kaynakta değişiklik yaptığında önceki metinle farkları göstermelidir. Sağlayıcı yeni sürümü kabul etmişse teslim ve ücret düzeni buna göre belirlenir. Önceki sürüme uygun çeviriyi sırf kaynak sonradan değiştiği için bütünüyle ayıplı saymak doğru değildir. Değişiklik talebiyle gerçek çeviri hatasının giderilmesi ayrı iş kalemleridir.
Üslup farkı ile teknik hata nasıl ayrılır?
Bir cümlenin birden fazla doğru karşılığı bulunabilir. Yalnız iş sahibinin başka sözcüğü daha çok beğenmesi, tek başına sözleşmeye aykırılık oluşturmaz. Teknik hata incelemesinde kaynak anlamın korunup korunmadığı, terimin sektördeki işlevi ve kararlaştırılan terim listesine uyum araştırılır. Değerlendirme bütün cümle ve belge bağlamında yapılmalıdır.
Sayı, birim, tarih, ürün kodu ve işlem sırası gibi unsurlar ayrıca kontrol edilir. Bir ifadenin dil bilgisi bakımından akıcı olması teknik içeriğin doğru aktarıldığını göstermez. Onay, yasak veya zorunluluk bildiren cümlelerde anlamın tersine dönmesi de üslup tercihi olarak açıklanamaz. Hata listesi, kaynak bölümünü ve teslim edilen karşılığı birlikte göstermelidir.
Terim sözlüğü sözleşmeye bağlanmışsa sağlayıcının buna uyma borcu incelenir. Ancak sözlükteki terimin kaynak bağlamla çeliştiği fark edilmişse, uyarı ve açıklama süreci ayrıca değerlendirilir. Hatalı olduğu bilinen bir karşılığın müşterinin listesinde bulunması, her durumda sessiz uygulamayı haklı kılmaz. İş bölümünün ve teknik inceleme yükümlülüğünün kapsamı önemlidir.
Hatanın ağırlığı yalnız sayısına göre ölçülemez. Bir kritik yanlışlık belgenin kullanımını engellerken çok sayıda biçimsel fark aynı sonucu doğurmayabilir. Ayıp hakları belirlenirken belgenin kararlaştırılan kullanım amacına uygunluğu dikkate alınır. Raporda toplam hata sayısıyla yetinilmemeli; her grubun belgeye ve kullanıma etkisi açıklanmalıdır.
Kaynak metin belirsiz veya yanlışsa sağlayıcının borcu nedir?
TBK m.471, yüklenicinin mesleki ve teknik kurallara uygun özen göstermesini gerektirir. TBK m.472, işin gereği gibi yapılmasını tehlikeye düşüren durumlarda hemen bildirim borcu getirir. Teknik çevirmen, anlamı belirlenemeyen önemli bir ifadeyi fark ettiğinde hangi açıklamayı istediğini ve aldığı cevabı kaydetmelidir. Kaynak belirsizliği, habersizce anlam üretme yetkisi vermez.
Sağlayıcı bütün mühendislik bilgisinin doğruluğunu doğrulamayı üstlenmemişse, kaynak belgenin teknik tasarımından kendiliğinden sorumlu tutulamaz. Buna karşılık çeviri sırasında görülen açık çelişkinin bildirilmesi ve üstlenilen dil kontrolünün yapılması ayrı borçtur. Kaynağı hazırlayan mühendis, şirketin belge sorumlusu ve çeviri sağlayıcısının görevleri birbirine karıştırılmamalıdır.
TBK m.476 uyarınca ayıp, açık uyarıya rağmen iş sahibinin talimatından doğmuşsa veya başka sebeple ona yüklenebiliyorsa iş sahibi ayıp haklarını kullanamaz. Bunun için hangi ifadenin sorunlu olduğu, uyarının kapsamı ve verilen talimat gösterilmelidir. Genel bir “metin sorumluluğu müşteriye aittir” kaydı somut teknik uyarının yerine konulmamalıdır.
İş sahibi, kaynakta eksik bölüm bulunduğunu veya eski teknik değerin korunacağını bilinçli biçimde belirtmişse bu talimat kayda alınır. Sonraki uyuşmazlıkta çevirmenin kendi yanlış aktarması ile kaynakta bulunan sorunun aynen devam etmesi ayrılır. Bu neden ayrımı yapılmadan bütün sorumluluğu yalnız kaynak sahibine veya yalnız çevirmene yüklemek doğru değildir.
Teknik uzman ve ikinci kontrol sözü nasıl değerlendirilir?
Sağlayıcı sektörel uzmanlık, ikinci çevirmen kontrolü veya teknik redaksiyon taahhüt etmişse bu edimler sözleşme kapsamında incelenir. TBK m.471’deki mesleki özen ölçüsü, işin niteliğiyle birlikte değerlendirilir. Sadece genel dil bilgisine sahip olmakla belirli teknik terminolojinin sözleşmeye uygun aktarılması aynı inceleme değildir. Üstlenilen kontrolün gerçekten yapıldığına ilişkin kayıtlar önem taşır.
Kontrol raporunda yalnız “uygundur” yazması, hangi doküman sürümünün ve hangi unsurların incelendiğini açıklamayabilir. Kontrol eden kişi, tarih ve yapılan düzeltmeler belirlenmelidir. Bir aşamanın iş sahibi tarafından tamamlanacağı kararlaştırılmışsa görev dağılımı ayrıca gösterilir. Müşterinin teknik uzmanı bulunması, sağlayıcının üstlendiği çeviri kontrolünü otomatik olarak ortadan kaldırmaz.
Sağlayıcı işi başka çevirmene yaptırmışsa TBK m.471 ve m.116 kapsamında sözleşme tarafının borcu ve ifa yardımcısı sorumluluğu incelenir. Müşterinin sözleşme yaptığı büro, yalnız bağımsız çevirmenin adını bildirerek kendi sorumluluğundan kurtulmuş olmaz. Vekâlet niteliğindeki iş görmede ise TBK m.506–507’nin özel düzeni ayrıca değerlendirilmelidir.
Kullanılan çeviri yazılımı da üstlenilen borcun yerine geçmez. Sözleşmede belirli bir insan kontrolü kararlaştırılmışsa bu kontrol yapılmalıdır. Hatanın araçtan kaynaklandığının söylenmesi, sağlayıcının sözleşmeye uygun metin teslim etme ve inceleme borcunu tek başına kaldırmaz. İnceleme, teknolojiye verilen addan önce gerçek iş akışına ve verilen taahhüde dayanır.
Çeviri tesliminde inceleme ve bildirim nasıl yapılır?
Eser niteliğindeki çeviride TBK m.474, teslimden sonra işlerin olağan akışına göre imkân bulur bulmaz inceleme ve ayıpların uygun sürede bildirilmesini gerektirir. İş sahibi belgeyi hiç değerlendirmeden süresiz beklememelidir. Teslimin taslak mı yoksa kullanım için tamamlanmış nihai metin mi olduğu belirlenir; bu ayrım kabul ve bildirim değerlendirmesini etkiler.
Şirketin ilgili dili bilmemesi, inceleme yükümlülüğünün her durumda ortadan kalktığı anlamına gelmez. Gerekli teknik veya dil incelemesinin kapsamı, belgenin hacmi ve niteliğiyle birlikte belirlenir. Ancak kolayca görülen eksik sayfa ile uzman karşılaştırmasıyla ortaya çıkan anlam hatası aynı değildir. Hatanın ne zaman ve nasıl öğrenildiği kayıtla gösterilmelidir.
TBK m.477, açık veya örtülü kabulün sonuçlarını ve inceleme-bildirim ihmalini düzenler. Sonradan ortaya çıkan ayıp gecikmeksizin bildirilir. Kasten gizlenen veya usulüne uygun incelemede bulunamayan ayıplar bakımından sorumluluğun devamı ayrıca dikkate alınır. Kanunda bütün teknik çeviriler için tek bir sabit günlük kontrol süresi yazdığı ileri sürülmemelidir.
Bildirimde hata listesi, ilgili sayfa veya bölüm, kaynak ifade ve neden aykırılık bulunduğu belirtilir. Tüm belgenin yeniden değerlendirilmesi isteniyorsa bunun teknik gerekçesi açıklanır. “Çeviri kötü” cümlesiyle yetinmek, hangi edimin yerine getirilmediğini belirsiz bırakır. Sonradan bulunan yeni hatalar da tarihleriyle ayrıca bildirilmelidir.
Düzeltme, ücret indirimi veya sözleşmeden dönme ne zaman gündeme gelir?
TBK m.475, yüklenicinin sorumlu olduğu ayıpta şartlarına göre dönme, ayıp oranında bedel indirimi ve aşırı masraf gerektirmeyen ücretsiz onarım haklarını düzenler. Çeviri metnindeki düzeltme bu giderim çerçevesinde incelenir. Belirli yanlışların giderilmesiyle kullanılabilir hâle gelen belge ile temel anlamı güvenilir olmayan bütün metin aynı konumda değildir.
İş sahibinin kullanamayacağı veya hakkaniyet gereği kabulünün beklenemeyeceği ağırlıktaki ayıp, dönme bakımından önemlidir. Yalnız birkaç ifade tercihinin beğenilmemesi tam iade için yeterli gerekçe oluşturmaz. Buna karşılık esas teknik içeriğin aktarılamaması, yalnız dosyanın zamanında e-postayla gönderilmiş olması nedeniyle uygun ifa sayılmaz. Kullanılabilirlik somut belge ve amaç üzerinden açıklanmalıdır.
Sağlayıcı düzeltme sunuyorsa hangi sürümün, hangi hataların ve hangi tarihe kadar giderileceği yazılmalıdır. Düzeltmenin bütün bağlantılı tablolara ve terimlere uygulanıp uygulanmadığı kontrol edilir. Sadece bildirilen tek cümleyi değiştirip aynı yanlışlığı başka sayfalarda bırakmak, kapsamlı bir teknik sorunun giderildiğini göstermez. Kabul edilen çözüm açık bir teslim ölçütüne bağlanmalıdır.
İş sahibinin düzeltme talebiyle yeni kaynak metin eklemesi veya hedef kullanım amacını değiştirmesi ayrı iş yaratabilir. Ayıbın giderilmesi bedeli ile kapsam dışı yeni çeviri bedeli ayrılır. Sağlayıcı kendi hatasını gidermek için ek ücret isteyeceğini ileri sürüyorsa bu kalemin sözleşmesel dayanağı ve işlemin gerçek niteliği incelenir.
Başka çevirmene düzeltme yaptırmanın bedeli ilk sağlayıcıya yüklenir mi?
Hatalı metnin başka sağlayıcıya düzelttirilmesi, ilk sağlayıcının her yeni faturadan otomatik sorumlu olduğu anlamına gelmez. Önce ayıbın ve seçilen hukuki yolun belirlenmesi gerekir. İş devam ederken aykırı sonuç doğacağı açıkça görülüyorsa TBK m.473/2’deki uygun süre ve ihtar düzeni; teslimden sonraki ayıpta ise m.474–475 hükümleri incelenir.
Yeni sağlayıcıya verilen işin kapsamı ilk sözleşmeyle karşılaştırılmalıdır. Yalnız zorunlu hata düzeltmesiyle, bütün belgenin yeni biçimde yazılması veya ilave dillerde hazırlanması aynı gider değildir. Yeni faturanın hangi kısmının önceki aykırılık nedeniyle doğduğu açıklanır. Maliyet karşılaştırması, düzeltilecek bölüm ve teslim aciliyeti üzerinden yapılır.
Çevirinin belirli bir teklif, ihale veya sevkiyat tarihine yetişmesi kararlaştırılmışsa gecikme boyutu ayrıca değerlendirilir. TBK m.117 ve m.123–125 uyarınca temerrüt, ek süre ve seçimlik hakların şartları incelenir. Belirli vadenin bulunması, her durumda ek süresiz dönme hakkını kendiliğinden doğurmaz; m.124’teki istisnanın dayanağı gösterilmelidir.
İlk sağlayıcının yaptığı düzeltme teklifi, iş sahibinin cevabı ve kalan zaman dosyada korunmalıdır. Yeni sağlayıcıya geçmenin neden gerekli olduğu somutlaştırılır. İş sahibi aynı zararı hem ilk bedelin iadesi hem yeni çalışmanın bütün faturası içinde iki kez istememelidir. Talep, yapılan gerçek giderin hukuki ve ekonomik bağlantısını göstermelidir.
Yanlış çeviri yüzünden doğan ticari zarar nasıl hesaplanır?
TBK m.112 ve m.475 çerçevesinde tazminat talebinde aykırılık, zarar ve bunların bağlantısı ortaya konmalıdır. Sağlayıcı, borca aykırılıkta kendisine kusur yüklenemeyeceğini ispat etmedikçe sorumlulukla karşılaşır. Ancak çeviri hatasının bulunması, şirketin aynı dönemdeki bütün ticari kayıplarını sağlayıcıya yüklemek için yeterli değildir. Hatanın hangi kararı veya işlemi etkilediği belirlenmelidir.
Yanlış belge nedeniyle yapılan ek tercüme, yeniden basım veya zorunlu bildirim gideri somut belgelerle gösterilir. İade alınmış veya başka amaçla kullanılabilen hizmetler hesaptan ayrılır. Kaybedildiği ileri sürülen müşteri siparişinde sözleşme, ret nedeni ve gerçekleşmeyen net kazanç açıklanmalıdır. Siparişin toplam cirosu doğrudan zarar sayılmaz; yapılmayarak tasarruf edilen giderler de incelenir.
İş sahibinin kendi teknik kontrolü, kullanım talimatı ve sonradan belgeye yaptığı değişiklikler neden incelemesine dahil edilir. TBK m.114’ün yollamasıyla m.52 kapsamındaki zararın artmasına etki de değerlendirilir. Hata öğrenildiği hâlde yanlış metnin kullanımına devam edilmesi, tazminat hesabında önem taşır. Bu, çevirmenin ilk hatasının yok sayılması anlamına gelmez.
Zarar hesabında belge değişiklikleri bir zaman çizelgesine yerleştirilmelidir. Hangi metnin müşteriye veya kuruma ne zaman gönderildiği, düzeltmenin ne zaman yapıldığı ve olumsuz sonucun hangi gerekçeyle doğduğu gösterilir. Sonuç başka bir eksiklikten kaynaklanmışsa bunun çeviri hatasına bağlanması doğru değildir. İddia, yalnız zamansal yakınlığa değil somut neden ilişkisine dayanmalıdır.
Çeviri hatası mahkemede hangi uzmanlıkla incelenir?
HMK m.266 uyarınca özel veya teknik bilgi gerektiren konularda bilirkişi incelemesi yapılır. Teknik çeviri dosyasında yalnız iki dili bilmek her mesele için yeterli olmayabilir; ilgili teknik alanın anlam ve kullanım özellikleri de değerlendirilmelidir. İncelemenin konusu, kaynak metinle teslim edilen metin arasındaki somut fark ve bu farkın sözleşmedeki amaca etkisidir.
Taraflar HMK m.293 kapsamında uzmanından bilimsel mütalaa alabilir. Uzman görüşü, kaynak cümleyi, verilen karşılığı, gerekçeli doğru anlamı ve hatanın etkisini göstermelidir. Yalnız “tercüme hatalıdır” şeklindeki sonuç yeterince açıklayıcı olmaz. Mahkemenin uzmanı dinleme yetkisi ve maddedeki diğer usul şartları ayrıca uygulanır; özel rapor mahkeme kararının yerine geçmez.
HMK m.223, yabancı dilde belgeye dayanan tarafın tercümesini de sunmasını gerektirir. Mahkeme kendiliğinden veya talep üzerine resmî tercüme isteyebilir. Hatası tartışılan çevirinin kendisiyle, mahkemeye kaynak belgeyi anlaşılır sunmak amacıyla hazırlanan tercüme aynı delil rolünde değildir. Bu ayrım dilekçede açıklanmalıdır.
Belgenin mahkemeye sunuluşu için yabancı dilde özel belgenin Türk mahkemesine sunulması rehberi incelenebilir. Teknik hata listesi ve tarafların onay kayıtları da eklenmelidir. Değerlendirme yalnız tercümenin resmî biçimine değil, kaynak anlamın ve sözleşmesel taahhüdün doğru aktarılıp aktarılmadığına yönelir.
Sorumluluk yalnız çeviri ücretiyle sınırlandırılabilir mi?
Sağlayıcının sözleşmesinde zarar sorumluluğunu çeviri ücretiyle sınırlayan kayıt bulunabilir. Bu hükmün geçerliliği, sözleşmeye dahil oluşu ve kapsamı ayrı incelenir. TBK m.115, ağır kusurdan önceden sorumsuzluk anlaşmasını kesin hükümsüz sayar. Her sınırlama maddesi yalnız imza bulunduğu için bütün hukuki denetimlerden kurtulmuş kabul edilemez.
Çok sayıda müşteri için önceden hazırlanmış hükümler TBK m.20–25 çerçevesinde genel işlem koşulu denetimine tabidir. Bilgilendirme ve kabul, belirsizliğin yorumu ve dürüstlük kurallarına aykırı ağırlaştırma ayrı değerlendirilir. Bu denetim bütün sınırlama kayıtlarının otomatik geçersiz sayılması değildir; somut metnin niteliği ve hukuki sınırı belirlenmelidir.
Ücretin ödenmesiyle ayıp iddiasının tamamen ortadan kalktığı söylenemez; ancak ödeme, teslim ve kabul kayıtları birlikte incelenir. TBK m.479’daki teslimde muacceliyet kuralı ve tarafların ödeme düzeni önemlidir. İş sahibi ücret tartışmasını ayrı açıklamalı, sağlayıcı da düzeltme borcuyla yeni kapsam bedelini birbirine karıştırmamalıdır.
Çeviri üzerindeki telif ve kullanım hakları, sözleşmeye uygunluk sorumluluğundan başka bir konudur. Ücretin veya iadenin konuşulması bu hakların tümünü kendiliğinden çözmez. Bu yazıda incelenen asıl talep, teslim edilen teknik metnin sözleşmede üstlenilen sonuca uygunluğu ve aykırılığın parasal sonuçlarıdır; hak devri uyuşmazlığı ayrıca değerlendirilir.
Zamanaşımı ve başvuru dosyası nasıl kurulmalıdır?
Eser niteliğindeki çeviride TBK m.478, ayıplı taşınmaz yapı dışı eser davalarında teslimden başlayan iki yıllık zamanaşımını düzenler. Yüklenicinin ağır kusuru varsa yirmi yıl uygulanır. Bu süreler, uygun zamanda inceleme ve ayıp bildiriminin yerine geçmez. Vekâlet niteliğindeki başka iş görme ilişkisine eser hükümlerinin süreleri doğrudan aktarılmamalıdır.
Dosyanın merkezinde kaynak belge, teslim edilen çeviri, sipariş kapsamı, terim listesi, uyarılar ve hata bildirimi bulunur. Her hata, zarar doğurduğu ileri sürülen işlemle eşleştirilmelidir. Çeviri bürosu, serbest çevirmen ve teknik danışmanın taraf sıfatı ayrıca belirlenir. Bir kişinin çalışmaya katılması, müşteriye karşı bütün borcu üstlendiğini kendiliğinden göstermez.
Her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili sözleşme uyuşmazlığında TTK m.4–5 kapsamında ticari dava ve asliye ticaret görevi incelenir. Bu mahkemenin bulunmadığı yerde m.5/4 dikkate alınır. Ticari para alacağı veya tazminat talebi için TTK m.5/A gereği dava öncesi arabuluculuk şartı vardır. Tarafların sıfatı ve talebin niteliği belirlenmeden tek görev sonucu verilmemelidir.
Uzlaşmada yeni çeviri teslimi kararlaştırılıyorsa kaynak sürüm, giderilecek hatalar, kontrol yöntemi ve teslim günü yazılmalıdır. Para iadesi veya indirim varsa hangi bölümün karşılığı olduğu gösterilir. Zarar kalemlerinin hangilerinin sulhle kapandığı ayrıca açıklanır. Böylece yalnız “çeviri düzeltilecek” denilerek aynı terminoloji ve kapsam uyuşmazlığının sürmesi önlenir.
Sık sorulan sorular
Her teknik çeviri sözleşmesi eser sözleşmesi midir?
Sözleşmede belirli bir çeviri sonucunun tamamlanıp teslim edilmesi üstlenilmişse TBK m.470 ve devamı incelenir. Yalnız sürekli dil desteği veya danışmanlık farklı iş görme ilişkisi oluşturabilir. Hukuki tür, sözleşmenin başlığına göre değil üstlenilen edime göre belirlenir; ihbar ve süreler buna göre uygulanır.
Beğenmediğim her terim ayıp sayılır mı?
Salt üslup tercihi ile teknik anlam hatası ayrıdır. Kaynak anlam, belgenin bağlamı ve kararlaştırılan terim listesi incelenir. Sayı, birim, zorunluluk veya işlem sırasını değiştiren hata yalnız ifade beğenisi değildir. İnceleme, hangi farkın kullanım amacını nasıl etkilediğini somut olarak göstermelidir.
Kaynak dosyayı sonradan değiştirdim; eski çeviri için iade isteyebilir miyim?
Önce hangi sürümün çeviri sözleşmesine bağlandığı belirlenir. Yeni kaynak değişikliği, ilk metne uygun çeviriyi kendiliğinden ayıplı yapmaz. Sağlayıcı yeni talimatı kabul etmişse bu edimin yerine getirilip getirilmediği ayrıca incelenir. Kaynak değişikliğiyle önceki çeviri hatasının giderilmesi birbirinden ayrılır.
Çevirmen kaynakta gördüğü çelişkiyi bildirmek zorunda mı?
TBK m.471’deki özen ve m.472’deki bildirim borcu, işin gereği gibi yapılmasını tehlikeye düşüren fark edilmiş durumlar bakımından incelenir. Sağlayıcı üstlenmediği bütün mühendislik doğrulamasından otomatik sorumlu değildir; fakat somut belirsizliği sessizce geçmesi ayrı değerlendirilir. Uyarı ve müşterinin cevabı korunmalıdır.
Çeviri bürosu işi dışarıya verdiği için sorumluluktan çıkar mı?
Sözleşme yaptığı müşteriye karşı borcu kendiliğinden ortadan kalkmaz. Eser ilişkisinde TBK m.471 ve m.116 kapsamında işin yaptırılması ve yardımcı sorumluluğu incelenir. Vekâlet niteliğinde ise m.506–507’nin özel hükümleri uygulanır. Hangi kişinin hangi borcu üstlendiği somut sözleşmeden belirlenir.
Makine çevirisi hatası denilmesi sorumluluğu kaldırır mı?
Kullanılan araç, sağlayıcının üstlendiği sonucun ve kontrolün yerine geçmez. Sözleşmede insan kontrolü veya teknik redaksiyon taahhüt edilmişse bu işler yapılmalıdır. Hata ile borca aykırılık ve kusur ilişkisi TBK m.471 ve m.112 çerçevesinde incelenir; araç adı tek başına hukuki sonucu belirlemez.
Başka çevirmene ödediğim bütün tutarı isteyebilir miyim?
Yeni işin hangi kısmının ilk aykırılığı gidermek için gerekli olduğu gösterilmelidir. İlave dil, yeni kaynak veya kapsamlı yeniden yazım bedeli otomatik olarak önceki sağlayıcıya yüklenmez. İhtar, giderim hakkı ve tazminat şartları incelenir; bedel iadesiyle aynı zararın iki kez hesaplanması önlenir.
Çeviri hatası nedeniyle kaybedilen siparişin tamamı zarar mıdır?
Siparişin toplam cirosu doğrudan net zarar değildir. Hatanın işlemin kaybına etkisi, kesinleşmiş ticari bağlantı ve tasarruf edilen giderler değerlendirilir. TBK m.112 kapsamında ihlal ile zarar arasında bağ kurulmalıdır. Başka nedenle kaybedilen işlem, yalnız aynı döneme denk geldiği için çeviri hatasına bağlanamaz.
Mahkemeye hatalı tercümeyi sunmam yeterli mi?
Kaynak belge ve teslim edilen metin birlikte sunulmalı, hata iddiası bölüm bazında açıklanmalıdır. HMK m.223 yabancı belgeye dayanan tarafın tercümesini de sunmasını gerektirir; mahkeme resmî tercüme isteyebilir. Teknik değerlendirmede HMK m.266 bilirkişisi ve şartlarıyla m.293 uzman görüşü kullanılabilir.
Sözleşmede sorumluluk çeviri ücreti kadardır yazıyorsa zarar istenemez mi?
Kayıt kendiliğinden bütün talepleri kapatmaz. TBK m.115 ağır kusurdan önceden sorumsuzluğu yasaklar; standart hükümler m.20–25 denetimine tabidir. Maddenin sözleşmeye girişi, kapsamı ve geçerliliği incelenir. Öte yandan her sınırlama kaydı da somut değerlendirme yapılmadan otomatik geçersiz sayılamaz.
Başvuru ve dosya hazırlığı
Teknik çeviri dosyasında kaynak sürüm, hata listesi ve ticari sonucun birlikte incelenmesi gerekir. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu, İstanbul ve Mersin ofisleriyle Mersin merkezli Türkiye geneli dosya yönetiminde sözleşmenin sonuç borcunu, uyarı ve kontrol kayıtlarını, düzeltme taleplerini ve zarar hesabını değerlendirir. Başvuru için belge türü, hedef dil, teslim ve hata bildirim tarihlerini belirterek iletişime geçebilirsiniz.
Resmî kaynaklar ve mevzuat
- 6098 sayılı TBK m.20–25, 52, 112, 114–117, 123–125, 470–479, 502 ve 506–507
- 6100 sayılı HMK m.223, 266 ve 293
- 6102 sayılı TTK m.4, 5 ve 5/A
Mevzuat kontrol tarihi: 24 Ekim 2026.
İlgili hukuk rehberleri
İstanbul ve Mersin ofisleri
İstanbul · Polaris Plaza
Maslak Ahi Evran Caddesi, Polaris Plaza No:21, Kat:9, 34475 Sarıyer/İstanbulMersin · Profit İş Merkezi
İhsaniye Mahallesi, 4903. Sokak, Profit İş Merkezi No:23, Kat:3, Daire:14, 33070 Akdeniz/MersinHukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
