Özel Ders Öğretmeni Peşin Ücreti Alıp Dersleri Yapmazsa Ne Olur?
Özel ders ücretini peşin alan öğretmenin kararlaştırılan dersleri yapmaması, ücretin kendiliğinden kazanıldığı anlamına gelmez. Önce sözleşmenin tarafı, ders sayısı ve zamanı belirlenir; ardından hiç ifa etmeme, gecikme veya eksik hizmete uygun hukuki talep kurulur. Türk Borçlar Kanunu m.117 ve m.123–125 temerrüt ve dönme hükümlerini, tüketici işlemi mevcutsa 6502 sayılı Kanun m.13–15 ayıplı hizmet haklarını düzenler. Ödenen tutar, yapılan dersler ve istenen sonuç ayrı gösterilmeden yalnız dekontla tam iade garantisi verilemez.
Buradaki uyuşmazlık, öğrencinin gönüllü olarak ders bırakmasından farklıdır. Öğretmenin hiç takvim oluşturmaması, kararlaştırılan derslere gelmemesi, çevrim içi oturum açmaması veya paket tamamlanmadan eğitim vermeyi bırakması somut ifa sorunlarıdır. Öğrencinin kendi iptal ettiği dersler ise aynı hesaba otomatik eklenmez. Dosya, tarafların davranışlarını ve her dersin durumunu ayıran bir kayıtla kurulmalıdır. Sınav notunun beklenenden düşük olması da ayrıca derslerin hiç yapılmadığını göstermez.
Talep öğretmene mi, eğitim şirketine mi yöneltilir?
Kayıt ilanındaki isimle yetinilmemelidir. Ders paketini kim sattı, ücreti kim tahsil etti, faturayı kim düzenledi ve eğitimi kim üstlendi? Öğretmen bir eğitim şirketinin görevlendirdiği kişi ise sözleşmenin sağlayıcısı şirket olabilir. Bağımsız olarak kendi adına ders satan öğretmenle kurulan ilişkide ise muhatap gerçek kişidir. Öğretmenin bir kurumda ayrıca çalışması, özel ders sözleşmesinin mutlaka o kurumla yapıldığı anlamına gelmez. Ödeme belgesi ile yazışmaların aynı hukuki ilişkiye ait olduğu açıklanmalıdır.
Bir ilan veya eşleştirme platformunda öğretmen bulunması, platformun bütün eğitim borcunu üstlendiğini tek başına kanıtlamaz. Platformun kendi adına sattığı paket, yalnız aracılık ettiği iletişim ve tahsilat hizmeti birbirinden ayrılır. Sözleşme koşulları ve ödeme ekranında hizmet sağlayıcısı olarak kimin gösterildiği saklanmalıdır. İade talebi yöneltilirken tarafların hangi edimi üstlendiği yazılır; yalnız internet sitesinin daha kolay ulaşılabilir olması nedeniyle bütün alacak o siteye yüklenmez.
Öğrencinin küçük olması hâlinde kayıt ve ödeme işlemlerini yapan veli ile ders alan çocuk aynı kişi olmayabilir. Başvuruda sözleşmeyi kimin kurduğu ve çocuğun hangi eğitimden yararlanacağı belirtilmelidir. Dekontta aileden başka bir kişinin adı bulunması da ödemenin hangi sözleşme için yapıldığının açıklanmasını gerektirir. Bu bilgiler, öğretmenin “bu ödeme başka bir ders içindi” veya “başvurucu sözleşmenin tarafı değil” savunmasının somut kayıtlarla değerlendirilmesini sağlar.
İmzalı sözleşme yoksa peşin ücret geri istenebilir mi?
Türk Borçlar Kanunu m.12, kanunda aksi öngörülmedikçe sözleşmelerin geçerliliğinin şekle bağlı olmadığını düzenler. Bu nedenle belirli bir özel ders ilişkisinde ayrıca zorunlu şekil bulunmadığı sürece, kâğıt üzerinde imzalı metin olmaması tek başına sözleşme bulunmadığını göstermez. Ancak sözleşmenin geçerli olması ile içeriğinin ispatı farklıdır. Hangi ders, kaç oturum, hangi süre ve ücret konusunda anlaşıldığı gösterilmelidir. Yalnız bir para gönderilmiş olması bütün bu unsurları açıklamaz.
Mesajlardaki teklif, velinin kabulü, ödeme talimatı ve öğretmenin ödemenin alındığını bildirmesi birlikte saklanır. “Paket” kelimesinin hangi ders sayısını kapsadığı, bir dersin kaç dakika olduğu ve derslerin bire bir mi grup hâlinde mi verileceği belirlenmelidir. Tarihleri sonra kararlaştırılacak bir paketle, sınavdan önce belirli günlerde tamamlanacak program aynı zaman borcunu doğurmaz. Başvuru hazırlanırken açıkça anlaşılmamış bir takvim sonradan taraflardan biri tarafından kesin sözleşme şartı gibi gösterilmemelidir.
Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.199, elektronik ortamdaki verileri de belge kapsamında ele alır. Bununla birlikte her ekran görüntüsü bütün uyuşmazlığı kesin olarak çözen senet niteliğinde değildir; aidiyet, bütünlük ve diğer ispat kuralları değerlendirilir. Yazışmalar kesilip anlamı değiştirilecek biçimde sunulmamalı, ilgili konuşmanın devamı ve gönderici bilgileri korunmalıdır. WhatsApp yazışmalarının delil niteliği bu ayrımı açıklamaktadır. Başka kişinin hesabına izinsiz erişerek kayıt elde etmek yerine kendi iletişim ve ödeme kayıtları kullanılmalıdır.
Öğretmene ne zaman ve nasıl süre verilmelidir?
Türk Borçlar Kanunu m.117 bakımından ifa zamanı gelmiş borçta kural olarak ihtarla temerrüt oluşur. Tarafların birlikte belirlediği ifa gününün geçmesi gibi kanunda gösterilen durumlarda ayrıca ihtar aranmaz. Özel ders dosyasında bu ayrım, kesin ders tarihi ile henüz takvimi oluşturulmamış paket arasındaki farkı ortaya çıkarır. Yazılı bildirimin amacı, yerine getirilmesi istenen borcu ve talep tarihini belirginleştirmektir. Bildirimde yalnız “beni arayın” demek yerine hangi derslerin yapılmasının istendiği açıklanır.
Karşılıklı borç yükleyen sözleşmede temerrüde düşen tarafa ifa için uygun süre verilmesi TBK m.123 kapsamında değerlendirilir. Kanun bütün özel ders uyuşmazlıkları için sabit üç, yedi veya on beş günlük bir ek süre koymaz. Süre, yapılması gereken iş ve mevcut takvimle uyumlu olmalıdır. Öğretmenin peşin ücretini aldığı bütün dersleri bir günde yapmasını istemek ile ders programını belirli tarihe kadar kesinleştirmesini istemek aynı edim değildir.
TBK m.124 üç durumda ek süre gereğini kaldırır: Öğretmenin durum veya tutumundan süre vermenin etkisiz olacağının anlaşılması; gecikme nedeniyle ifanın öğrenci için yararsız kalması; belirli zamanda yerine getirilmeyen edimin artık kabul edilmeyeceğinin sözleşmeden anlaşılması. Sınava hazırlık ilişkisinde sınav tarihi bu incelemede önemli olabilir; fakat yalnız sınav kelimesi kullanılmış olması her ders anlaşmasını kesin vadeli sözleşmeye dönüştürmez. Takvimin karşı tarafa bildirildiği ve sözleşmede hangi amaçla kararlaştırıldığı belgelenmelidir.
Öğretmenin ders vermeyeceğini açıkça yazması ile birkaç mesaja henüz cevap vermemesi aynı durum değildir. Başvuruda iletişim sırası olduğu gibi gösterilir. Yeni tarih önerilmişse bu önerinin içeriği ve neden kabul edilmediği açıklanır. Sözleşmeye uygun ve zamanında telafi önerisi bulunan dosya ile öğrencinin artık yararlanamayacağı tarihe ertelenmiş eğitim farklı değerlendirilir. Talep, borçlunun gerçekten temerrüde düşüp düşmediğini ve ek sürenin neden verildiğini veya verilmediğini ortaya koymalıdır.
Hiç başlanmayan ders paketinde ücret iadesinin dayanağı nedir?
TBK m.125, uygun sürede ifa gerçekleşmediğinde veya ek süre gerekmeyen durumda alacaklıya seçimlik haklar tanır. İfayı ve gecikme zararını isteme yolu ile ifadan vazgeçerek zarar veya sözleşmeden dönme yoluna gitmek birbirinden ayrılır. Dönme hâlinde taraflar karşılıklı ifa yükümlülüğünden kurtulur; daha önce verdiklerini geri isteyebilir. Bu nedenle öğretmenin hiçbir ders yapmadığı paket için ödenen tutarın iadesi talebinde, sözleşmenin neden ve hangi bildirimle sona erdirildiği açıklanmalıdır.
Öğretmenin takvim sunmaması üzerine yapılan ilk yazı ile dönme bildirimi aynı işlevi taşımayabilir. İlkinde ifa istenir, sonraki aşamada şartları varsa artık ifanın kabul edilmediği ve ödemenin iadesinin istendiği belirtilir. Bu iradelerin birbirine karışması, talebin derslerin yapılmasına mı yoksa paranın geri alınmasına mı yöneldiğini belirsiz bırakır. Öğrenci, hangi sonucu istediğini açıkça seçmeli; dosyada hem eğitimin tamamını aynen talep edip hem aynı edimin bütün bedelini geri isteme çelişkisi oluşturulmamalıdır.
Derslerin bir kısmı yapıldıysa iade hesabı nasıl kurulur?
Kısmen yerine getirilen eğitimde başlangıç noktası gerçek ders dökümüdür. Paket bedeli, toplam ders sayısı, yapılan dersler, öğrenci tarafından iptal edilen oturumlar ve öğretmenin yapmadığı oturumlar ayrı satırlarda gösterilir. Bir dersin süresi kararlaştırılmışsa kısa yapılan oturumlar da ayrıca belirtilir. Grup dersinin bire bir ders yerine geçirilmesi veya yüz yüze programın anlaşma olmadan kayıtlı videoya dönüştürülmesi, sadece saat sayısına bakılarak çözülemez; kararlaştırılan hizmet türü de incelenir.
Bütün dersler aynı birim bedelle kararlaştırılmışsa yapılmayan kısım üzerinden hesap kurulabilir. Buna karşılık paket içinde ayrı fiyatlı deneme sınavı, materyal veya seviye tespiti varsa bunlar sözleşmedeki gerçek karşılığıyla ayrılmalıdır. Sağlayıcının sonradan “ilk dersler pahalıydı” diyerek bütün peşin bedeli ilk birkaç oturuma dağıtması, bu fiyat yapısının sözleşmede kararlaştırıldığını göstermez. Paket indiriminin geri alınacağına ilişkin standart kayıt da tüketici ilişkisi varsa 6502 m.5 yönünden incelenir.
Bir öğretmenin yönettiği özel öğretim kurumunun mevzuata tabi kurs kaydı ile doğrudan bağımsız öğretmenden alınan bireysel ders aynı iade formülüne otomatik bağlanmaz. Özel kurs sözleşmesinde ayrılma ve ücret iadesi kuralları, ilgili kurum ve kayıt ilişkisi bakımından ayrıca ele alınmalıdır. Öğretmenin kendi yapmadığı bireysel ders için “her kursta yüzde on kesilir” demesi, tek başına bu kesintinin dayanağını oluşturmaz. Önce ilişkinin hukuki niteliği belirlenir.
Özel ders ilişkisinde tüketici hakları ne zaman uygulanır?
6502 sayılı Kanun m.3 bakımından öğrenci veya veli ticari ya da mesleki olmayan amaçla hareket etmeli; sağlayıcı ise ticari veya mesleki faaliyeti kapsamında hizmet sunmalıdır. Sağlayıcının gerçek kişi olması tüketici işlemini tek başına dışlamaz. Buna karşılık kişiler arasındaki her gündelik yardım ilişkisi de otomatik olarak profesyonel eğitim hizmeti sayılmaz. Düzenli ücretli ders ilanları, paket satışı, sözleşme ve hizmetin sunuluş biçimi tarafların sıfatını belirlemekte önem taşır.
Tüketici işlemi mevcutsa hizmetin kararlaştırılan zamanda başlamaması veya sözleşmedeki niteliklerden eksik olması 6502 m.13–14 kapsamında değerlendirilir. Kanun m.15, yeniden hizmet, bedel indirimi ve sözleşmeden dönme dâhil seçimlik hakları düzenler. Bireysel ders dosyasında somut talebin bu haklardan hangisine dayandığı açıklanır. Derslerin başka öğretmenden alınması önerildiğinde, eğitimin belirli kişinin uzmanlığına güvenilerek satın alınıp alınmadığı da incelenir; öğretmenin adı sözleşmenin asli unsuruysa değişiklik basit bir takvim düzenlemesi değildir.
Tüketici işlemi bulunmadığında talep sırf bu nedenle ortadan kalkmaz; Türk Borçlar Kanunu çerçevesinde sözleşmenin ifası, temerrüt ve iade hükümleri uygulanır. Fakat görevli merci ve usul farklı belirlenir. Hakem heyetine gitmek için yalnız ücretin küçük olması yeterli değildir; işlemin tüketici niteliği de bulunmalıdır. Bu ayrım dilekçenin başında, tarafların sıfatı ve hizmetin satın alınma amacı anlatılarak kurulmalıdır.
Peşin ödemeye kapora denilmesi iadeyi engeller mi?
Türk Borçlar Kanunu m.177’ye göre sözleşme yapılırken verilen para, aksi düzenlenmedikçe cayma parası olarak değil sözleşmenin kurulduğuna kanıt olarak değerlendirilir ve esas alacaktan düşülür. Bu nedenle dekont açıklamasındaki “kapora” sözcüğü tek başına öğretmene bütün bedeli tutma hakkı tanımaz. Ödemenin ders bedeline mahsup edilip edilmeyeceği, hangi amaçla verildiği ve tarafların ne kararlaştırdığı incelenir. Özellikle dersleri yapmayan sağlayıcının kendi ifa eksikliğini öğrencinin vazgeçmesi gibi göstermesi doğru değildir.
TBK m.178’deki cayma parası ise ayrıca kararlaştırılan bir hukuki mekanizmadır; her avans buna dönüştürülemez. Bu hükümden hareketle, ders yapmayan her öğretmenden otomatik olarak ödemenin iki katının isteneceği sonucu da çıkmaz. Başvuruda bağlanma parası, avans, ders bedeli ve kararlaştırılmış cayma parası birbirinden ayrılmalıdır. Tüketici sözleşmesindeki iade yasağı veya tek taraflı ceza kaydı ayrıca haksız şart denetimine tabidir. Etiket, sözleşmenin gerçek içeriğinin yerine geçmez.
Başka öğretmene ödenen ücret ayrıca tazminat olur mu?
TBK m.112 ve temerrüde ilişkin hükümler, borcun gereği gibi ifa edilmemesinden doğan zarar talebinin temelidir. Ek giderin gerçek olması ve önceki öğretmenin sözleşmeye aykırılığıyla bağlantısı gösterilmelidir. Yeni öğretmene yapılan bütün ödeme, eski paketin iadesine otomatik olarak eklenmez. Aynı eğitimin bedelinin iki defa tahsili sonucuna yol açmayacak biçimde, iade ve gerçek ek maliyet ayrı hesaplanır. Derslerin acil olarak yeniden alınması gerekmişse bunun takvimi ve ödeme belgesi sunulur.
Sınavda beklenen puanın alınamaması, gelecekteki bütün eğitim ve kazanç beklentilerinin öğretmene yüklenmesini sağlamaz. İfa eksikliği ile ileri sürülen zarar arasındaki bağ somut olmalıdır. Başarı vaadi bulunduğu ileri sürülüyorsa açıklamanın içeriği ve sözleşmedeki yeri gösterilir; genel tanıtım ifadesinden sınırsız tazminat borcu üretilmez. Dava veya başvuru dosyasının merkezinde hangi dersin hangi sebeple yapılmadığı ve bu eksikliğin hangi belgeli gideri doğurduğu yer almalıdır.
Başvuru dosyası hangi sırayla hazırlanmalıdır?
- Anlaşma: Ders konusu, öğretmen, oturum sayısı, dakika, çevrim içi veya yüz yüze biçim, fiyat ve tamamlanma takvimi.
- Ödeme: Dekont, makbuz, fatura, ödemenin alındığına ilişkin mesaj ve varsa kısmi iade.
- İfa: Yapılan derslerin tarihleri; öğretmenin iptalleri, öğrencinin iptalleri ve tarafların kabul ettiği ertelemeler.
- Bildirim: İfa talebi, uygun süre, ek süre gerekmiyorsa bunun somut nedeni ve kullanılan sona erdirme veya tüketici hakkı.
- Hesap: İstenen iade, verilen hizmetin karşılığı ve varsa ayrı belgelenmiş ek zarar; aynı bedelin tekrar edilmediği döküm.
Tüketici uyuşmazlığında 2026 yılında 186.000 TL’nin altındaki talepler hakem heyetinin görev alanındadır; eşit veya üzerindeki tutarlar bu yolun dışındadır. Başvuru yerleşim yeri veya işlemin yapıldığı yerdeki yetkili heyete yapılır. TÜBİS üzerinden yüklenen belgelerin tamamı okunabilir olmalı; açıklama kısmında hangi ekin hangi olguyu gösterdiği belirtilmelidir. 2026 hakem heyeti sınırı ve görev ayrımı, talebin niteliğiyle birlikte değerlendirilmelidir.
6502 m.16 ayıplı hizmetten sorumluluk için, daha uzun süre bulunmadıkça ifadan itibaren iki yıllık zamanaşımı düzenler; ağır kusur veya hileyle gizleme istisnasını korur. Hiç ifa edilmeyen edimden doğan iade, kısmi ayıplı hizmet ve sözleşmenin başka bir hukuki niteliğe dayanması aynı süre hesabına otomatik bağlanmamalıdır. Sözleşmenin türü ile ileri sürülen talebin doğum tarihi belirlenir. Mesajlaşmayı sürdürmek veya platforma şikâyet açmak bütün alacak sürelerini kendiliğinden durdurmaz.
Sık sorulan sorular
Öğretmen hiç ders yapmadı; imzalı sözleşme yoksa param yanar mı?
Hayır. Kanunda özel şekil zorunluluğu bulunmayan sözleşmelerde TBK m.12 uygulanır. Anlaşma, ödeme ve ders taahhüdü yazışmalarla birlikte gösterilir. Sözleşmenin varlığı ile içeriğinin ispatı ayrı meselelerdir; dekont tek başına bütün şartları açıklamaz.
Öğretmen gerçek kişi olduğu için hakem heyetine gidilemez mi?
Gerçek kişi de mesleki faaliyeti kapsamında hizmet sağlayıcısı olabilir. Öğrenci veya veli tüketici amacıyla hareket ediyor ve öğretmen profesyonel hizmet sunuyorsa 6502 değerlendirilir. Ücretli her kişisel yardım ilişkisi ise otomatik olarak tüketici işlemi değildir.
Dersler için tarih belirlenmediyse hemen dönme bildirimi yeterli mi?
Önce ifa zamanının ve temerrüt şartlarının belirlenmesi gerekir. TBK m.117 ve m.123 uyarınca ifa talebi ve uygun süre önem taşır. TBK m.124’teki ek süre gerektirmeyen hâller mevcutsa bunun somut nedeni açıklanmalıdır.
Öğretmene mutlaka yedi gün süre vermek gerekir mi?
TBK m.123 bütün özel ders ilişkileri için sabit yedi günlük süre belirlemez. Uygun süre, yerine getirilecek edim ve kararlaştırılan eğitim takvimine göre belirlenir. Ek süre gerekmeyen hâller m.124’te ayrıca düzenlenir.
Sınav bittiğinde gecikmiş dersleri almak zorunda mıyım?
Gecikme nedeniyle ifanın yararsız kaldığı veya belirli zamanda yapılmayan ifanın kabul edilmeyeceğinin sözleşmeden anlaşıldığı durumlar TBK m.124 kapsamında değerlendirilir. Sınav tarihi ve eğitimin buna bağlı amacı sözleşme ve yazışmalarla gösterilmelidir.
Dekontta kapora yazıyor; bu para kesinlikle iade edilmez mi?
Hayır. TBK m.177’de bağlanma parası ile m.178’de cayma parası farklıdır. Dekonttaki tek kelime ödemenin tüm hukuki sonucunu belirlemez. Ders bedeline mahsup, tarafların anlaşması ve dersi kimin yapmadığı birlikte incelenir.
Ders yapmayan öğretmenden kaporanın iki katı alınır mı?
İki kat ödeme sonucu her peşin ödeme için geçerli değildir. TBK m.178’de düzenlenen cayma parası anlaşmasının ve ilgili şartların bulunması gerekir. Avans veya normal ders bedelini otomatik olarak cayma parası saymak doğru değildir.
Paketin birkaç dersi yapıldıysa bütün ücreti geri isteyebilir miyim?
Yapılan ve yapılmayan dersler ile ayıbın niteliği ayrılmalıdır. Seçilen hak ve sözleşmenin içeriğine göre hesap yapılır. Aynı birim ücretli derslerde kalan kısım gösterilir; ayrı hizmet kalemleri ve paket indirim şartları ayrıca incelenir.
Öğretmen başka bir öğretmene yönlendirirse borcu bitmiş olur mu?
Eğitim belirli kişinin uzmanlığına bağlı olarak satın alınmışsa başka kişinin önerilmesi tek başına aynı ifa sayılmaz. Sözleşmede öğretmenin kimliğinin önemi, değişiklik şartı ve öğrencinin kabulü değerlendirilir; sadece takvimin aktarılmasıyla sonuç kurulmaz.
Özel ders veren kişiyi platformdan buldum; iadeyi platformdan isteyebilir miyim?
Platformun hangi edimi üstlendiği belirlenmelidir. Kendi adına paket satışı ile yalnız ilan ve eşleştirme hizmeti farklıdır. Sözleşme, ödeme ekranı ve fatura üzerinden sağlayıcı ve aracının rolleri açıklanmadan bütün ücret platforma yöneltilemez.
Resmî kaynaklar ve mevzuat
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu: m.12, 112, 117, 123–125, 177 ve 178.
- 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun: m.3, 5, 13–16, 68 ve 73/A.
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu: m.199 ve ilgili ispat hükümleri.
- Ticaret Bakanlığı: Tüketici Hakem Heyetleri Hakkında Bilgilendirme, 22 Ocak 2026.
İstanbul ve Mersin ofisleri
İstanbul · Polaris Plaza
Maslak Ahi Evran Caddesi, Polaris Plaza No:21, Kat:9, 34475 Sarıyer/İstanbulMersin · Profit İş Merkezi
İhsaniye Mahallesi, 4903. Sokak, Profit İş Merkezi No:23, Kat:3, Daire:14, 33070 Akdeniz/MersinHukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
