GPLv3 Yazılım Kullanan Şirket Devralınınca Kaynak Kod İstenebilir mi?
GPLv3 Bölüm 10, belirli şirket işlemi nedeniyle program kopyasını alan taraf için önceki taraftan karşılık gelen kaynak kodunu edinmeye yönelik özel bir düzenleme içerir. Bunun için yalnız hisse devri yapılmış olması yeterli değildir: Lisansın tanımladığı şirket işlemi, bu işlemden kaynaklanan ilgili aktarım ve işlem tarafının kopyayı alması birlikte incelenir. Kaynak talebi, önceki tarafın kaynağa sahip olması veya makul çabayla edinebilmesi koşuluna da bağlıdır. Her devralmada bütün şirket kodları otomatik olarak bu hükme girmez.
Bu konu, yazılım şirketi alımında “çalışan ürün teslim edildi, kaynak sonra verilecek” tartışmasının özel bir parçasıdır. Genel mali hak devri hükümleri ile GPLv3 kapsamındaki üçüncü taraf kodunun izin ve kaynak düzeni aynı dosyada ayrılmalıdır. İşlemin değeri, marka, müşteri sözleşmeleri, şirketin kendi kodu ve açık kaynak bileşenleri farklı hukuki dayanaklara dayanır. Bölüm 10, bütün bu varlıkların devrine ilişkin tek bir genel kural değildir.
Bölüm 10’daki şirket işlemi ne demektir?
GPLv3 Bölüm 10 işletmenin kontrolünün veya varlıklarının esas itibarıyla tamamının aktarılmasını, bölünmesini ve birleşmesini kendi şirket işlemi tanımında ele alır. Bu, lisansın özel tanımıdır; Türk şirketler hukukundaki işlem adıyla otomatik eşleştirilmemelidir. Kontrolün gerçekten değişip değişmediği, aktarılan varlıkların kapsamı ve işlemin tarafları belgelerden belirlenir. Azınlık payı edinimiyle kontrol devrinin aynı olduğu peşinen kabul edilemez.
Tanıma giren işlem bulunması tek başına kaynak hükmünün bütün koşullarını tamamlamaz. Bölüm 10, kapsam içi esere ilişkin aktarımın şirket işlemi sonucunda gerçekleşmesini ve tarafın kopyayı almasını arar. Bu bağlantı kurulmadan “şirket ortağı oldum, bütün GPL kaynaklarını doğrudan bana verin” biçiminde sınırsız talep çıkarılamaz. Kopyanın kimde bulunduğu ve işlemin hangi tüzel kişiler arasında yapıldığı açık gösterilmelidir.
Lisansın “propagate” terimi, telif izni gerektiren belirli fiilleri kendi tanımıyla kapsar. Bu terim yalnız Türkçe günlük dildeki dağıtım veya FSEK m.23 başlığıyla eşit değildir. Programın yalnız çalıştırılması ve kopyanın başka tarafa aktarılması aynı lisans fiili sayılmaz. Devralma sırasında sunucu veya depo kopyasının hangi kişi tarafından edinildiği bu nedenle işlem haritasına eklenmelidir. Hukuki etiketin altında gerçek aktarım bulunmalıdır.
Kaynak kodunu kim, kimden isteyebilir?
Bölüm 10’daki düzenleme, şartları karşılayan işlem tarafının kopyayı alması üzerine kurulur. Önceki tarafın program üzerinde sahip olduğu veya ilgili lisans mekanizmasıyla sağlayabildiği izinler ile kaynak üzerinde zilyetliğe ilişkin hak birlikte ele alınır. Talep, işlemde hak veya kopyanın kendisinden intikal ettiği önceki tarafa yönelir. Her durumda bütün eski geliştiricilerin veya programı ilk yazan kişinin doğrudan teslim borçlusu olduğu sonucu çıkmaz.
Birden fazla şirketin katıldığı yeniden yapılanmada taraf listesi önemlidir. Sözleşmeyi imzalayan ana şirket, kodu elinde tutan bağlı şirket ve yeni ürünü işletecek başka şirket farklı kişiler olabilir. Kaynağın fiziksel veya dijital olarak hangi tarafta bulunduğu belirtilmelidir. Depoya erişim sağlayan teknik hizmet kuruluşunun işlem tarafı olmaması da mümkündür; onunla kurulmuş sözleşmeden doğan erişim ve teslim yolları ayrıca incelenir.
Hakkın sahibi ile teslimin teknik sorumlusu ayrılabilir. Alıcının teknik ekibine erişim verilmesi, alıcı tüzel kişiye verilmesi gereken izin ve kayıtların tamamlandığını tek başına göstermez. Buna karşılık belge üzerinde teslim yazması da fiilen kullanılamayan depo bağlantısını yeterli kılmaz. Kime, hangi yetkiyle, hangi sürümün ve hangi erişim bilgilerinin verildiği tutanakta somutlaştırılmalıdır. Bu kayıt, hem ifayı hem sonraki değişikliklerin tarihini belirler.
Önceki taraf kaynağa sahip değilse ne olur?
Lisans metni, önceki tarafın kaynağa sahip olması veya onu makul çabayla elde edebilmesini esas alır. Bu ifade, her durumda sıfırdan yeni program yazıp kaynak yaratma borcu anlamına gelmez. Ancak “elimizde yok” cevabı da erişilebilir depoların, saklama sözleşmelerinin ve önceki teslimlerin incelenmesini gereksiz kılmaz. Kaynağın nerede bulunduğu ve edinme imkânının ne olduğu teknik ve sözleşmesel belgelerle araştırılmalıdır.
Makul çaba değerlendirmesinde istenen sürümün belirlenmesi başlangıç noktasıdır. Genel kamu deposunda programın eski bir sürümünün bulunması, şirketin değiştirilmiş sürümünün de oradan edinilebildiğini kanıtlamaz. Kayıp deponun yedeği, önceki yüklenicinin elindeki teslim ve saklayıcıdaki paket farklı kaynaklar olabilir. Hangi yola başvurulduğu, alınan cevap ve erişim kısıtı belgelenirse iddia denetlenebilir hâle gelir. Yalnız sözlü olarak araştırma yapıldığını söylemek teknik eksikliği açıklamaz.
Önceki tarafın ayrı sözleşmeyle daha geniş bir teslim taahhüdü vermiş olması mümkündür. Bu durumda GPLv3 Bölüm 10’daki özel sınır, o bağımsız taahhüdün yok sayılması için otomatik gerekçe değildir. Satış sözleşmesinde bütün derleme kaynaklarının hazır teslimi üstlenilmişse, bu borcun kapsamı kendi metninden belirlenir. Lisansın asgari düzeniyle müzakere edilmiş teslim garantisi iki ayrı hukuki dayanak olarak izlenmelidir.
Karşılık gelen kaynak yalnız ana kod dosyası mı?
GPLv3 Bölüm 1’deki karşılık gelen kaynak kavramı, ilgili nesne kodunun oluşturulması, kurulması, çalıştırılması ve değiştirilmesi için gereken kaynakları ve bunları yöneten betikleri kapsar; sistem kütüphaneleri ve bazı genel araçlar için sınırlar içerir. Bu tanım nedeniyle yalnız birkaç temel dosyanın gönderilmesi her zaman yeterli değildir. Talep, devralınan gerçek sürüme karşılık gelen materyal üzerinden kurulmalıdır; şirketin bütün teknolojik varlıkları aynı pakete dahil sayılamaz.
Teslim incelemesinde derleme talimatları, gerekli proje yapılandırması ve programla ilişkili arayüz tanımları kaynak paketiyle birlikte değerlendirilir. Her yardımcı dosyanın lisans kapsamındaki işlevi gösterilmelidir. Buna karşılık üretim ortamındaki müşteri verileri, muhasebe belgeleri ve pazarlama planları yalnız yazılımla aynı sunucuda durduğu için kaynak kod hâline gelmez. Teknik bağımlılık ile ticari dosya komşuluğu farklıdır; teslim listesi bu ayrımı görünür kılmalıdır.
Derleme sonucu ile devralınan çalışır sürümün ilişkisi doğrulanmalıdır. Başka sürümün sorunsuz derlenmesi, istenen sürümün kaynağının teslim edildiğini göstermeyebilir. Ürün sürümü, kaynak kaydı, derleme tarihi ve teslim paketinin kimliği aynı çizelgede tutulabilir. Bu çizelge kanunun zorunlu tuttuğu belirli bir belge adı değildir; borcun konusu ile teknik ifayı eşleştirmeye yarar. Hukuki incelemeyi teknik ekipten bağımsız soyut bir dosyaya dönüştürmemek gerekir. Dosyanın bütünlük değeri, teslim edilen paketin sonradan değişip değişmediğini karşılaştırmaya yardımcı olur; tek başına paketin eksiksiz veya doğru lisanslı olduğunu göstermez.
Şirketin kendi kodu ve diğer lisanslar nasıl ayrılır?
Üründe GPLv3 bileşeni bulunması, şirketin bütün bağımsız programlarının aynı lisansla dağıtıldığı anlamına gelmez. Hangi kısmın kapsam içi eser olduğu ve bütünleşmenin niteliği incelenir. Başka lisans altındaki bağımsız bileşen, ticari veri tabanı veya şirketin ayrı ürünü için kendi izin ve teslim düzeni gerekir. Tek bir açık kaynak etiketiyle bütün ürün envanterini değerlendirmek, hem gereksiz açıklamaya hem eksik kaynak teslimine neden olur.
FSEK m.48 ve m.52 Türk hukuku uygulanan mali hak ve ruhsat işlemlerinde kapsam ve şekil bakımından önemlidir. Şirketin kendi kodu üzerindeki hak zinciri ise çalışan veya yüklenici ilişkisine göre ayrıca incelenir. Çalışanın yazdığı yazılımın mali hakları rehberi bu ayrı soruyu açıklar. GPLv3 kapsamındaki önceki kodun izin koşulları, şirketin kendi katkılarına ilişkin belgelerle birlikte değerlendirilir; biri diğerindeki eksikliği otomatik gidermez.
Genel bir “tüm fikrî haklar devredilmiştir” hükmü, devredenin hiç sahip olmadığı üçüncü taraf haklarını yaratmaz. FSEK m.54 bu noktada yetkisiz edinim ve iyi niyet sınırını düzenler. Telif hakkının sonraki devrinde muvafakat başlığı, genel hak aktarımı için tamamlayıcıdır. Bu yazıdaki özel kaynak talebiyle genel sözleşme devri birbirine karıştırılmamalı; her bileşenin edinim ve sonraki kullanım dayanağı kaydedilmelidir.
Escrow paketi bu teslimin yerine geçer mi?
Kaynak kodun bir saklayıcıda bulunması, alıcının o anda erişebildiği anlamına gelmez. Kaynak kodu escrow sözleşmesi saklama ve belirlenen olayla açılma koşullarını düzenler. İşlemde mevcut kaynak teslim hakkı doğmuşsa, kaynağın yalnız ileride başka bir şart gerçekleşince açılması öngörülen depoda tutulması yeterli ifa sayılmayabilir. Saklayıcının kimi yetkili gördüğü ve hangi paketi açabileceği de kontrol edilmelidir.
Bunun karşılığında escrow kuruluşunun bütün arşivi hiçbir belge aramadan yeni şirkete vermek zorunda olduğu sonucu GPLv3’ten çıkarılmaz. Taraf ve sürüm eşleştirmesi, saklama sözleşmesindeki prosedür ve ilgili yetki belgeleri gerekir. Kapanıştan önce erişimin nasıl sağlanacağı netleştirilirse, hakka sahip olunduğu hâlde teknik teslimin beklemesi önlenir. Saklayıcının son paketiyle şirketin son üretim sürümü arasındaki fark ayrıca incelenir.
Devralma sözleşmesinde hangi kayıtlar yer almalı?
- GPLv3 kapsamındaki program ve sürümün açık tanımı ile işlemde kopyayı alan taraf.
- Kaynağın bulunduğu depo, saklayıcı veya önceki yüklenici ve erişim yetkisinin dayanağı.
- Teslim paketinin kapsamı, sürüm eşleştirmesi ve doğrulama yönteminin sorumlusu.
- Eksik kaynakların listesi, edinmek için izlenecek yol ve ayrıca üstlenilen teslim taahhüdü.
- Devralma öncesi dağıtımlardan kalan kaynak talepleri, bildirimler ve tamamlanmamış düzeltmeler.
Sözleşme ekleri mevcut bilgiyle hazırlanmalıdır. Bilinmeyen kaynak durumunu “tamamı teslim edildi” kabulüne dönüştürmek ileride ispat sorununa yol açar. Eksik olan paketin açık kaydı, diğer varlıkların devrini mutlaka durdurmak zorunda değildir; ancak hangi borcun devam ettiği belirsiz bırakılmamalıdır. Taraflar geçiş desteği, teslim takvimi ve doğrulama adımlarını kendi anlaşmalarıyla belirleyebilir. Bu koşullar GPL haklarını daraltacak ek sınırlama hâline getirilmemelidir.
Ödeme, kaynak teslimi ve teknik destek karşılıklı farklı edimler olabilir. Hangi bedelin hangi işi karşıladığı yazılmalıdır. Kaynağı edinmeye yönelik mevcut hakkın kullanılmasını ayrıca yeni lisans satın alma şartına bağlamak, GPLv3’ün ek kısıtlama yasağıyla karşılaştırılır. Buna karşılık tüm şirketin satın alma bedeli veya ayrıca sipariş edilmiş geçiş hizmetinin ücreti aynı nitelikte değildir. Bedelin adı yerine hangi hakkın veya hizmetin karşılığı olduğu incelenir.
Eski müşterilere karşı kaynak yükümlülükleri ne olur?
Devralanın kaynak paketini edinmesi, önceki dağıtımlarda bütün lisans koşullarının yerine getirildiğini kanıtlamaz. Devam eden kaynak teklifleri, eksik bildirimler ve karşılanmamış talepler ayrı envanterde bulunmalıdır. Şirket işlemi, lisans ihlalinin düzeltildiği tarih yerine geçmez. Alıcının incelemesi yalnız güncel geliştirme deposuna bakarsa, daha önce piyasaya verilmiş başka sürümlere ilişkin yükümlülükler görünmez kalabilir.
Tarafların geçmiş sorumluluğu kendi aralarında paylaştırması, üçüncü hak sahibinin talebini kendiliğinden kaldırmaz. Hangi tarafın düzeltmeyi yapacağı, hangi belgeye dayanacağı ve diğer tarafa hangi bilgiyi vereceği sözleşmede açıklanmalıdır. Müşteri talebine cevap verme göreviyle kaynak paketini teknik olarak hazırlama görevi farklı kişilerde bulunabilir. Devir sonrasında irtibat kanallarının kapanması, devam eden lisans borçlarının sona erdiğini göstermez.
Kaynak verilmezse talep nasıl somutlaştırılır?
Talepte önce ilgili lisans sürümü, şirket işlemi, kopyanın alınması ve önceki tarafla bağlantı gösterilir. Ardından hangi kaynak paketinin istendiği, elde bulunduğuna veya makul çabayla edinilebildiğine dair bilgiler açıklanır. “Bütün kodları verin” ifadesi yerine belirli sürüm ve kapsam belirtilmelidir. Mevcut depo erişimi, saklayıcı kaydı veya önceki teslim yazışması varsa bunlar eklenir. Böylece talebin dayanağı ve sınırı karşı tarafça anlaşılır.
Türk hukuku uygulanan bağımsız teslim borcunda TBK m.112 ve m.117 gereği ifa aykırılığı ve temerrüt koşulları incelenir. Sözleşmede belirlenen vade ile ihtar gereken durumlar ayrılır. GPLv3 Bölüm 10 bütün şirket işlemleri için sabit yedi veya otuz günlük teslim süresi koymaz. Makul talep takvimi, kaynağın durumu ve ayrıca kararlaştırılmış teslim planıyla değerlendirilir; başka lisans maddesindeki süre bu bölüme taşınmamalıdır.
Giderim talebinde hangi zararın kaynak eksikliğinden doğduğu gösterilmelidir. Önlenebilir yeniden inceleme, zorunlu geçiş veya belgelenmiş geliştirme duraklaması iddiaları ayrı hesaplanır. Şirketin toplam satın alma bedelini otomatik zarar kabul etmek doğru değildir. Öte yandan tedarikçinin kaynak teslimi borcunu ücretli yeni geliştirme işi gibi sunması da ifa kapsamıyla karşılaştırılır. Üstlenilmiş edimle sonradan talep edilen yeni iş açıkça ayrılmalıdır.
Delil ve uygulanacak hukuk dosyası
HMK m.199 kapsamında elektronik yazışmalar, depo erişim kayıtları ve teslim paketleri belge olarak incelenir. Kapanış tarihindeki kaynak durumunun sonradan değişmesi bekleniyorsa delil tespiti ihtiyacı değerlendirilir. Tespitte sorular somut olmalıdır: Hangi sürümün kaynağı mevcut, kim erişebiliyor, teslim paketiyle üretim sürümü arasındaki fark nedir? Bu inceleme tek başına bütün sorumlulukların hükme bağlanması değildir; teknik durumun korunmasına hizmet eder.
Yabancı unsurlu işlemde MÖHUK m.23 ve m.28 çerçevesinde fikrî hak koruması ve ilgili sözleşmeye uygulanacak hukuk ayrıca belirlenir. Şirket satın alma sözleşmesi, kaynak teslim taahhüdü ve üçüncü taraf lisansı aynı başlık altında varsayımla birleştirilmemelidir. Yetkili mahkeme, uygulanacak hukuk ve teknik teslim yeri farklı bağlantılar olabilir. Dosyada hangi talebin hangi sözleşme veya lisans hükmüne dayandığı açık tutulmalıdır.
Süre ve kapanış kontrolünde son ayrımlar
GPLv3’ün özel kaynak düzeni, bütün hakların sınırsız süreyle ve her usulde ileri sürülebileceği anlamına gelmez. Dava zamanaşımı ve başvuru düzeni talebin hukuki niteliğiyle belirlenir; Türk hukukunda TBK m.146 genel kuralı yanında özel hükümler ayrıca incelenir. Devir tarihi, kaynak talebinin ulaşması, teslim vadesi ve eksikliğin öğrenilmesi ayrı kaydedilmelidir. Görüşmelerin sürmesi bütün yasal süreleri kendiliğinden durdurduğu varsayımı yaratmamalıdır.
Kapanış kontrolü yalnız “erişim verildi” satırıyla bitirilmemelidir. Erişimin devamı, dosyaların indirilebilirliği, uygun sürümün bulunması ve teslimi alan kişinin yetkisi doğrulanmalıdır. Eksiklerin açık listesi ile tamamlanan teslimler ayrılır. Böylece yeni işletme, kaynak eksikliğini ürün arızası veya lisans devrinin yokluğu ile karıştırmadan doğru talebi kurabilir. Bölüm 10’daki hakkın işe yarar olması, şartlarının ve ilgili kaynak paketinin somutlaştırılmasına bağlıdır.
Sık sorulan sorular
Her şirket hissesi alımında GPL kaynak kodu doğrudan istenebilir mi?
Hayır. Bölüm 10’daki şirket işlemi tanımı, işlemden doğan ilgili aktarım ve tarafın program kopyasını alması incelenir. Yalnız ortak sıfatını kazanmak bütün kaynaklar için sınırsız talep yaratmaz.
Bölüm 10’daki kaynak hakkı hangi koşula bağlıdır?
İlgili işlem ve kopya koşulları yanında, önceki tarafın karşılık gelen kaynağa sahip olması veya onu makul çabayla edinebilmesi aranır. Ayrı sözleşmedeki daha geniş teslim taahhüdü ayrıca değerlendirilir.
Önceki taraf kaynak yok diyerek incelemeyi bitirebilir mi?
Kaynağın elde bulunması ve makul çabayla edinilebilmesi araştırılmalıdır. Depo, yedek, saklayıcı ve önceki yüklenici kayıtları önemlidir. Yalnız sözlü yokluk açıklaması erişilebilir kaynakların durumunu göstermez.
Şirketin bütün bağımsız kodları GPL kapsamına girer mi?
Tek bir GPL bileşeninin bulunması böyle genel bir sonuç doğurmaz. Kapsam içi eser, bütünleşme ve bağımsız bileşenler ayrılır. Şirketin kendi kodu ve başka lisanslar kendi hukuki dayanaklarıyla incelenir.
İnternetteki herhangi bir kaynak arşivi teslim için yeterli mi?
Arşiv devralınan gerçek sürüme karşılık gelmelidir. Eski veya farklı sürümün bulunması, değiştirilmiş sürümün kaynak borcunu tamamlamaz. Sürüm ve teslim paketi teknik olarak eşleştirilmelidir.
Müşteri veri tabanı da karşılık gelen kaynak sayılır mı?
Sırf aynı sunucuda bulunması nedeniyle sayılmaz. Kaynak tanımı ilgili programın oluşturulması, kurulması, çalıştırılması ve değiştirilmesi için gerekli materyal üzerinden incelenir. Ticari veri ve kişisel bilgiler ayrı değerlendirilir.
Escrow’da kaynak bulunması teslim borcunu tamamlar mı?
Kaynağın saklanmasıyla alıcının mevcut erişim ve teslim hakkı aynı değildir. Açılma koşulu, taraf yetkisi ve paketin sürümü kontrol edilir. İlerideki koşullu erişim, bugünkü borcu otomatik karşılamaz.
GPLv3 Bölüm 10 otuz günlük teslim süresi koyar mı?
Bu bölüm bütün şirket işlemleri için sabit otuz günlük süre düzenlemez. Geçerli sözleşme takvimi, muacceliyet ve temerrüt koşulları ayrıca belirlenir. Başka lisans bölümündeki süre buraya taşınamaz.
Alıcının kaynağı edinmesi eski lisans ihlallerini temizler mi?
Hayır. Önceki dağıtımlar, kaynak teklifleri, eksik bildirimler ve geçmiş talepler ayrıca incelenir. Tarafların kendi aralarında sorumluluk paylaşması üçüncü hak sahibinin talebini kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
Teslim talebinde en önemli belge hangisidir?
Tek belge yerine işlem, kopya ve sürüm bağlantısı birlikte gösterilmelidir. Lisans metni, işlem belgesi, alınan program kopyası ve önceki tarafın kaynak edinme imkânını gösteren kayıtlar talebi somutlaştırır.
İstanbul ve Mersin ofisleri
İstanbul · Polaris Plaza
Maslak Ahi Evran Caddesi, Polaris Plaza No:21, Kat:9, 34475 Sarıyer/İstanbulMersin · Profit İş Merkezi
İhsaniye Mahallesi, 4903. Sokak, Profit İş Merkezi No:23, Kat:3, Daire:14, 33070 Akdeniz/MersinHukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
