Özel Antrenör ve Pilates Paketi Verilmezse: Kalan Seansların Ücret İadesi

Peşin satın alınan özel antrenör veya pilates seanslarının işletme tarafından verilmemesi, yalnız müşterinin spora devam etmemesi gibi değerlendirilemez. Kişisel amaçla alınan profesyonel hizmette 6502 sayılı Kanun m.13–15, sözleşmeye aykırı hizmetin giderilmesi ve bedel taleplerinin temelini oluşturur. Hizmetin hiç ifa edilmemesinde Türk Borçlar Kanunu m.112 ve temerrüde ilişkin m.117, 123–125 hükümleri de işlemin niteliğine göre incelenir.

Talebin doğru kurulması için toplam seans, gerçekleşen dersler, sağlayıcı tarafından iptal edilen randevular ve kullanılmayan bakiye belirlenir. Salonun aylık üyeliğiyle belirli sayıda bire bir ders paketi aynı edim değildir. Sözleşme, ödeme ve rezervasyon kayıtları üzerinden hizmetin gerçekten kim tarafından ve hangi kapsamda üstlenildiği saptanır.

Satın alınan hizmet seans mı, salon erişimi mi?

Belirli sayıda bire bir çalışma, grup pilates dersi, yalnız egzersiz programı hazırlanması ve sınırsız salon erişimi farklı hizmetlerdir. Ödeme açıklaması ile satış teklifinde ne vaat edildiği birlikte okunur. Derslerin süresi, kişi sayısı, kullanılacak alan veya ekipman ve eğitmen gözetiminin kapsamı belirlenmeden eksik hizmet hesabı kurulamaz.

Genel salon üyeliği için işletmenin belirli saatlerde giriş imkânı sağlamasıyla özel ders için eğitmenin kişiye ayrılmış süreyi sunması aynı ifa değildir. Tüketicinin turnikeden geçmiş olması, o gün bire bir ders aldığını tek başına kanıtlamaz. Üyelik giriş kaydı ile seansın yapıldığını gösteren rezervasyon veya katılım kaydı ayrı değerlendirilir.

Süreye bağlı salon aboneliğinin feshi spor salonu üyelik iptali ve ücret iadesi yazısında incelenmiştir. Belirli sayıda ders paketinde o aboneliğe ilişkin bütün süreler otomatik uygulanmaz. Tek sözleşmede her iki hizmet bulunuyorsa hangi ödemenin hangi edime ayrıldığı ve sona erme bildiriminin kapsamı açıkça gösterilir.

Ücreti alan salon mu, bağımsız eğitmen mi sorumludur?

6502 m.3 bakımından sağlayıcı, ticari veya mesleki amaçla hizmet sunan yahut onun adına hareket eden kişidir. Paketi salon satmış ve bedeli kendi hesabına almışsa, dersin bir çalışan tarafından yürütülmesi salonun sözleşmesel konumunu ortadan kaldırmaz. Fatura, sözleşme, reklam ve tahsilat hesabı bu ilişkinin belirlenmesinde birlikte kullanılır.

Eğitmen dersi kendi adına satmış ve salonu yalnız mekân olarak kullanmışsa taraf ilişkisi ayrıca incelenir. Aynı adreste bulunmak bütün işletmeleri kendiliğinden aynı borcun tarafı yapmaz. Buna karşılık işletmenin kendi hizmeti olarak tanıttığı paketi sonradan yalnız eğitmene ait sayması da satış belgeleriyle karşılaştırılmalıdır.

TBK m.116, borcun ifasının yardımcı kişiye bırakılması durumunda sorumluluğu düzenler. İşletme kendi üstlendiği ders için görevlendirdiği eğitmenin ayrılmasını, hizmeti hiç vermemek ve bütün bedeli tutmak için yeterli gerekçe olarak kullanamaz. İfa yükümlülüğünün kapsamı, kişisel eğitmen seçiminin önemine ve kabul edilen sözleşmeye göre belirlenir.

İptal edilen ve gerçekten yapılan dersler nasıl ayrılır?

Her seans için planlanan tarih, eğitmen, süre, gerçekleşme bilgisi ve iptal eden taraf ayrı kaydedilir. Aynı randevunun birkaç kez başka tarihe taşınması yeni ders yapılmış gibi sayılmaz. İşletmenin sisteminde tamamlandı görünen kayıtla tüketicinin mesajları çelişiyorsa işlemin kim tarafından ve hangi nedenle kapatıldığı açıklanmalıdır.

Tüketicinin geçerli bir randevuya kendisinin katılmaması ile işletmenin eğitmen veya yer sağlayamaması farklıdır. Katılmama ücretine dayanak yapılan koşulun önceden açıklanmış olması ve 6502 m.5 kapsamında haksız şart denetimi önem taşır. Her iptalin bedelsiz olması gerektiği gibi, her iptalin otomatik kullanılmış seans sayılacağı da kabul edilemez.

Sağlayıcının son anda iptal ettiği ders için müşteriden yeni paket alması isteniyorsa ilk paketin borcu ayrıca incelenir. İptal sebebi ve teklif edilen telafi kaydı korunmalıdır. Sonradan sistemden silinen randevuların varlığı, ödeme ve yazışmalarla gösterilir. Ders tablosu gerçek tarihlere dayanmalı; hatırlanmayan seanslar kesin kayıt gibi yazılmamalıdır.

Bire bir dersin grup dersine çevrilmesi

6502 m.13, sözleşmede kararlaştırılan özellikleri taşımayan veya beklenen faydayı azaltan hizmeti ayıplı hizmet kapsamında düzenler. Bire bir olarak satılan seansın tüketicinin kabulü olmadan grup çalışmasına çevrilmesi, hizmetin niteliği bakımından bu maddeyle incelenir. Aynı salonun kullanılması, vaat edilen gözetim düzeyinin yerine getirildiğini göstermez.

Ders süresinin kısaltılması, satın alınan cihazlı çalışma yerine farklı içerik sunulması veya yalnız hazırlanmış program gönderilmesi de gerçek taahhütle karşılaştırılır. Ürün adındaki genel pilates veya antrenman ifadesi bütün seçeneklerin eşdeğer kabul edildiği anlamına gelmez. Paket açıklamasının ayrıntısı ve tüketiciye verilen bilgi belirleyicidir.

6502 m.14 uyarınca sağlayıcı hizmeti sözleşmeye uygun ifa etmekle yükümlüdür. Reklamda sunulan özellikler de kanunun ilgili koşullarıyla değerlendirilir. Bir değişiklik tüketici tarafından açıkça kabul edilmişse kabulün hangi dersleri kapsadığı belirlenir. Tek bir telafi seansını kabul etmek bütün kalan paketin nitelik değişikliğini kabul etmekle eşit tutulamaz.

Belirli eğitmen ayrıldığında başka eğitmen dayatılır mı?

TBK m.83, borcun bizzat borçlu tarafından yerine getirilmesinde alacaklının menfaati bulunmadıkça kişisel ifanın zorunlu olmadığını düzenler. Bu nedenle her eğitmen değişikliği otomatik sözleşmeye aykırılık sayılmaz. Ancak paket belirli kişinin uzmanlığına ve bire bir hizmetine dayanılarak satılmışsa kişisel ifa menfaati somut belgelerle incelenir.

Satışta eğitmenin adı, niteliği ve sürekli katılımı esaslı unsur olarak gösterilmişse işletmenin genel değişiklik maddesi tek başına yeterli olmaz. Tüketicinin bu kişiyi seçmesinin sözleşme içindeki yeri belirlenir. Yalnız uygun nitelikte herhangi bir eğitmenden ders alınacağı kararlaştırılmışsa değerlendirme farklıdır; sözleşmenin gerçek içeriği yerine varsayım konulmaz.

Yerine önerilen kişinin görev kapsamı, ders saatleri ve sunduğu hizmet ayrıca karşılaştırılır. Tüketicinin çalışmasına hiç uymayan saatlerde ders önerilmesi, her olayda uygun ifa teklifini kanıtlamaz. Öte yandan sözleşmeye uygun, gerçek ve erişilebilir bir telafi teklifinin reddi de dosyada açıklanmalıdır. İtirazın nedeni yalnız kişinin değişmesi değilse somut farklar yazılmalıdır.

Randevu verilmeyen paket süresi doldu denilerek silinebilir mi?

Paketin kullanım süresi başlangıçta belirlenmiş olabilir; fakat sürenin bulunması sağlayıcının ders verme borcunu ortadan kaldırmaz. Müşterinin zamanında randevu istediği ve işletmenin yer ayıramadığı kayıtlarla gösterilir. İşletmenin kendi ifa eksikliğinden doğan kullanılmama durumunu müşterinin isteğiyle kullanmaması gibi sunması sözleşmeye uygunluk bakımından incelenir.

6502 m.4/2, sözleşme süresi içinde koşulların tüketici aleyhine değiştirilmesini yasaklar. Başlangıçta bildirilen süreyi sonradan kısaltmak veya yeni rezervasyon engelleri eklemek bu hükümle değerlendirilir. Önceden açıkça kararlaştırılan geçerli takvim koşulları ise yok sayılmaz; tüketicinin gerçekten kullanım imkânına sahip olup olmadığı belirlenir.

İşletmenin iptallerinden dolayı verilen uzatma, hangi tarihe kadar ve kaç seans için tanındığıyla kaydedilir. Portalda yeni bitiş tarihi görünmesine rağmen ders alınamıyorsa uzatma tek başına sorunu çözmez. Başvuruda satın alma tarihi, son kullanım tarihi, randevu talepleri ve işletmenin cevapları aynı çizelgede gösterilerek bakiye hesabı desteklenir.

Hizmetin tamamlanması mı, indirim mi, sona erme mi?

6502 m.15 ayıplı hizmet için yeniden görme, ortaya çıkan eserin ücretsiz onarımı, ayıp oranında indirim ve sözleşmeden dönme haklarını düzenler. Ders paketinde fiilen uygulanabilir hakkın seçilmesi gerekir. Tüketici hangi seansın yeniden verilmesini veya hangi bedelin geri ödenmesini istediğini açıklamalı; birbiriyle bağdaşmayan sonuçları aynı edim için birlikte istememelidir.

Hizmetin yeniden görülmesi tercihinde kanun, hizmetin niteliği ve tüketicinin amacı bakımından makul süreyi esas alır ve m.15/4 uyarınca talebin sağlayıcıya yöneltilmesinden itibaren otuz iş günlük üst sınır getirir. Bu süre her sözleşme uyuşmazlığının veya para iadesinin genel süresi değildir. Yeniden ifa seçeneğinin kendi kuralıdır.

Dönme veya ayıp oranında indirim seçildiğinde m.15/3, ödenen bedelin tamamının yahut indirim tutarının derhâl iadesini öngörür. Kısmen sunulmuş bölünebilir ders paketinde hangi edimlerin tasfiye edildiği belirlenmelidir. Her eksik seans nedeniyle geçmişte gereği gibi alınan bütün derslerin de bedelsiz hâle geldiği sonucu otomatik kurulamaz.

Hiç başlamayan derslerde ihtar ve uygun süre

Hizmetin hiç verilmediği dosyada ifa zamanı ve borcun muacceliyeti belirlenir. TBK m.117 gereğince genel kural alacaklının ihtarıdır; ifa günü birlikte belirlenmişse kanundaki koşullarla günün geçmesi temerrüt doğurur. Satın alma dekontu tek başına bütün seansların o gün verilmesi gerektiğini göstermez; kararlaştırılan başlangıç ve takvim okunur.

Karşılıklı borç yükleyen sözleşmede TBK m.123 uyarınca ifa için uygun süre verilmesi gündeme gelir. TBK m.124, süre vermenin etkisiz kalacağının anlaşılması, gecikmeyle ifanın yararsızlaşması veya sözleşmeden belirli zamandan sonra ifanın kabul edilmeyeceğinin anlaşılması hâllerini ayırır. Her dosyada aynı gün sayısını içeren standart ihtar doğru değildir.

TBK m.125 kapsamında ifa ve gecikme zararı, ifadan vazgeçerek zarar talebi veya dönme seçenekleri ilgili koşullarıyla değerlendirilir. Tüketicinin ayıplı hizmetten doğan özel hakları da saklıdır. Başvurunun hangi gerçekleşmiş olaya ve hangi hakka dayandığı yazılmalı; birbirinden farklı kanuni yollar rastgele aynı talebin içine yerleştirilmemelidir.

Kalan seansların bedeli nasıl hesaplanır?

Hesabın başlangıcı kararlaştırılmış paket bedeli ve gerçekten satın alınan hizmet miktarıdır. Aynı içerikteki dersler için tek toplam ücret varsa bunun seanslara dağılımı belirlenir. Paket, farklı sürelerde ders, ölçüm ve ayrıca program hazırlama içeriyorsa bu edimlerin sözleşmedeki değerleri ayrılır. Her ürüne tek bir basit bölme işlemi uygulanamaz.

İşletmenin sonradan ilan ettiği yüksek tek seans fiyatıyla geçmiş dersleri yeniden fiyatlandırarak iade tutarını sıfırlaması ayrıca denetlenir. Kabul edilen sözleşme ve fiyat koşulu esas alınır; haksız şart denetimi yapılır. Kampanya iptal oldu açıklaması, başlangıçta açık ve geçerli biçimde kararlaştırılmamış her kesintiyi meşru hâle getirmez.

Hediye veya ek seans olarak tanıtılmış derslerin paketteki yeri de belirlenmelidir. Toplam taahhüdün parçası olan bonus ders, yalnız adı hediye olduğu için hiç verilmemiş sayılıp hesap dışına atılamaz. Buna karşılık aynı bedel için iki kez iade istenmez. Kullanılmış, hiç verilmemiş ve uyuşmazlık konusu dersler ayrı satırlarda tutulur.

Para yerine kupon veya başka müşteriye devir önerilmesi

İşletme kalan dersleri başka şubede kullandırmayı, süreyi uzatmayı veya üçüncü kişiye devretmeyi önerebilir. Tüketicinin bu öneriyi kabul edip etmediği ve yeni koşullar önem taşır. Kanuni bedel iadesi hakkı oluşmuşsa sağlayıcı bu hakkı yalnız kendi sunduğu kuponla yerine getirmiş sayamaz; kabul edilen ayrı anlaşma ayrıca incelenir.

Başka şubede telafide adres, saat, eğitmen niteliği, seans içeriği ve ek ücretler karşılaştırılır. Aynı marka altında bulunmak, aynı hizmetin aynı koşullarda sunulduğunu tek başına göstermez. Tüketici yeni bir yol veya zaman külfeti nedeniyle teklifin uygun olmadığını ileri sürüyorsa gerçek değişiklikleri belgelemelidir. Soyut memnuniyetsizlik yerine somut fark açıklanır.

Paketin başka kişiye devredilmesi kabul edilmişse eski tüketicinin alacağının hangi kapsamda sona erdiği yazılı belirlenir. Devir talebiyle para iadesi talebi aynı anda tamamlanmış gibi gösterilmez. Sonradan alınan kısmi ödeme veya kullanılan telafi seansı hesaba işlenir; uyuşmazlığın kalan miktarı bu gerçekleşen işlemler üzerinden güncellenir.

Peşin ödeme, kart taksiti ve henüz ödenmeyen borç

Kredi kartı ekstresindeki taksitler ile sağlayıcının tahsil ettiği bedel farklı kayıtlardır. İşletme paketin tamamını başta tahsil etmişse bankanın tüketiciden aylık tahsilata devam etmesi, her ay yeni ders verildiğini kanıtlamaz. İade talebinde kart ekstresi, sağlayıcının makbuzu ve bankanın gerçekleştirdiği iadeler birlikte incelenir.

İşletmenin kendi taksitlendirmesinde ise ödenmiş tutarın geri verilmesiyle gelecekte istenen borcun kaldırılması ayrılır. Tüketici henüz ödemediği bütün seans bedellerini nakit iade alacağı olarak gösteremez. Bir takip başlatılmışsa takip türü, tebliğ tarihi ve itiraz yolu ayrıca ele alınır; hizmet şikâyeti ödeme emrine karşı gerekli işlemin yerine geçmez.

Bankaya yapılan işlem itirazı da sağlayıcıya yöneltilen sözleşmesel talebi kendiliğinden sonuçlandırmaz. Aynı bedel bankadan iade edilmişse bu ödeme saklanmalı ve diğer başvuruda açıklanmalıdır. Hesabın amacı gerçek kaybı ve kalan alacağı ortaya koymaktır. Karttan tahsil edildiği için bütün bedelin koşulsuz geri alınabileceği şeklinde genel bir kural yoktur.

Ücret talebi ile bedensel zarar dosyası ayrılır

Bu yazının konusu yerine getirilmeyen derslerin ve paket bakiyesinin hesabıdır. Ders sırasında yaralanma meydana gelmişse kusur, tıbbi kayıt ve bedensel zarar ayrı incelenir. Bu alanın ayrıntısı özel antrenör dersinde yaralanma ve sorumluluk yazısında ele alınmıştır. Yaralanmanın varlığı, bütün ödeme kayıtlarının incelenmesini gereksiz kılmaz.

Hizmetin verilmemesi nedeniyle ayrıca gerçek bir zarar ileri sürülüyorsa TBK m.112 ve ilgili temerrüt hükümleri kapsamında ihlal, zarar ve neden bağlantısı gösterilir. Her iptal için sabit tazminat veya belirli kat bedel öngörülemez. Yapılmayan seansın iadesi ile başka yerde zorunlu alınan eşdeğer hizmete ilişkin ek gider ayrı hesaba bağlanır.

Ödeme, sözleşme ve randevu kayıtları tek dosyada tutulmalıdır. Sonradan yazılan ders listesi ile işlem tarihinde oluşturulmuş sistem kaydı ayrılır. Sağlayıcının kabul ettiği eksik seans sayısı, tüm hukuki sonuçları kabul ettiği anlamına gelmeyebilir; fakat bu açıklama da dosyada korunur. Her delilin hangi ders veya ödeme kalemini doğruladığı belirtilir.

Başvuruya hangi sonuç yazılmalıdır?

Başvuruda paket tarihi, toplam bedel, toplam seans, yapılan dersler, sağlayıcı kaynaklı iptaller ve kalan tutar açıkça yazılır. Talep hizmetin tamamlanmasıysa hangi programın istendiği; sona erme ve iade ise hangi bedelin geri istendiği belirtilir. Sadece artık gelmeyeceğim bildirimi, önceki ifa eksikliğine dayalı para talebini yeterince açıklamayabilir.

Tüketici işleminden doğan parasal başvuruda 6502 m.68 ve m.73/A uygulanır. Tüketici hakem heyeti başvuru sınırı ve mahkeme ayrımı rehberi güncel görev düzenini açıklar. Şikâyetin ticari işletmeye karşı yapılması ile eğitmenin mesleki belgesi hakkında idari inceleme istenmesi farklı süreçlerdir; birinin açılması diğerinin sonucu değildir.

Ayıplı hizmette 6502 m.16’nın süre hükmü, hiç ifa edilmeme ve diğer sözleşmesel taleplerde ilgili zamanaşımı hükümleri birlikte değerlendirilir. Bütün ders paketleri için tek bir genel süre ilan edilmez. İfa tarihi, son randevu, ihlalin türü ve seçilen hak belirlenerek başvurunun hukuki sebebiyle süre başlangıcı eşleştirilir.

Verilmeyen antrenör ve pilates seansları hakkında sık sorulan sorular

Pilates paketini kullanmadığımda her zaman para iadesi alır mıyım?

Tüketicinin kendi isteğiyle kullanmamasıyla işletmenin ders vermemesi farklıdır. İade için sözleşme, randevu imkânı, gerçekleşen dersler ve hukuki sona erme sebebi incelenir. Sağlayıcının hiç sunmadığı hizmet, yalnız müşteri kullanmadı denilerek tamamlanmış sayılamaz.

Salona giriş yapmam özel dersi aldığımı kanıtlar mı?

Giriş kaydı yalnız mekâna erişimi gösterir. Satın alınan bire bir ders için eğitmen, süre ve gerçekleşen seans ayrıca belirlenir. Genel üyelik ile özel ders edimi aynı olmadığından turnike kaydı tek başına bütün seansların ifasını kanıtlamaz.

Eğitmen ayrıldıysa salon bütün bedeli tutabilir mi?

Salonun kendi adına sattığı hizmete ilişkin borcu incelenir. Eğitmenin ayrılması otomatik olarak ifa yükümlülüğünü kaldırmaz. Belirli kişinin şahsen hizmet vermesinin esaslı olup olmadığı ve önerilen telafinin sözleşmeye uygunluğu ayrıca değerlendirilir.

Bire bir aldığım ders grup dersine çevrilebilir mi?

Tüketicinin kabulü ve sözleşmedeki hizmetin niteliği belirleyicidir. Kabul edilmeyen esaslı değişiklik, 6502 m.13–15 kapsamında ayıplı hizmet olarak incelenir. Aynı salonda spor yapılması, bire bir gözetim taahhüdünün yerine getirildiğini göstermez.

İşletme randevu vermediği hâlde paket süresi doldu diyebilir mi?

Kullanım süresiyle sağlayıcının ifa borcu birlikte değerlendirilir. Zamanında yapılmış randevu talepleri ve işletmenin cevapları belgelenir. Sağlayıcı kaynaklı ifa eksikliği, tüketicinin isteğiyle dersi kullanmaması gibi kabul edilemez.

Yeniden ders verilmesini seçersem kanuni üst süre nedir?

6502 m.15/4, ayıplı hizmetin yeniden görülmesini makul sürede ve tüketiciye ciddi sorun yaratmadan yerine getirme yükümlülüğü getirir. Süre talebin yöneltilmesinden itibaren otuz iş gününü geçemez. Bu, bütün para iadelerine uygulanacak genel süre değildir.

Kalan ders yerine kuponu kabul etmek zorunda mıyım?

Kanuni bedel iadesi hakkı doğmuşsa kupon veya devir teklifi tek taraflı olarak onun yerine geçirilemez. Tüketicinin kabul ettiği ayrı telafi anlaşması ise içeriğiyle değerlendirilir. Kullanılan telafiler ve yapılan ödemeler kalan hesaba işlenir.

İade hesabında güncel tek ders fiyatı kullanılabilir mi?

Öncelikle kabul edilmiş paket fiyatı ve geçerli koşullar esas alınır. Sonradan ilan edilen yüksek tek ders bedeliyle geçmiş seansları yeniden fiyatlandırmak ayrıca haksız şart ve sözleşmeye uygunluk denetimine tabidir. Her kesintinin dayanağı gösterilmelidir.

Kredi kartı taksitlerinin sürmesi hizmetin verildiği anlamına gelir mi?

Hayır. Bankanın kart borcu tahsilatıyla sağlayıcının seans ifası farklıdır. İşletmenin tahsil ettiği tutar, gerçekleşen hizmet ve önceki iadeler birlikte hesaplanır. Henüz ödenmemiş borç ile ödenmiş bedelin iadesi ayrı taleplerdir.

Salon aboneliğinin yedi günlük fesih kuralı her ders paketine uygulanır mı?

Belirli sayıda özel ders paketiyle sürekli giriş sağlayan abonelik aynı sözleşme değildir. Hukuki nitelik ve satın alınan edim belirlenmeden abonelik hükümleri otomatik uygulanmaz. Verilmeyen derslerde tüketici ve borçlar hukuku hükümleri üzerinden talep kurulur.

İstanbul ve Mersin’de seans paketi uyuşmazlıkları

İstanbul ve Mersin’de dosya incelemesinde satın alınan seansların kapsamı, sağlayıcı ve rezervasyon kayıtları esas alınır. Paketi satan işletmenin gerçek unvanı ile eğitmenin rolü belirlenir. İfa edilmeyen dersler, tüketicinin katılmadığı randevular ve ayrı salon üyeliği birbirinden ayrılarak talep edilen tutar somutlaştırılır. Ulusal tüketici hükümleri her iki şehirde de aynı şekilde uygulanır.

Hukuki değerlendirme için iletişim

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →