İsviçreli Şirket Türkiye Fuarına Numune Getirirse ATA Karnesi ve eATA Nasıl Kullanılır? (2026)

Kısa özet

1. Kısa cevap: İsviçreli firma fuar numunesini nasıl getirir?

İsviçre’de kurulu bir AG veya GmbH, Türkiye’deki fuarda sergileyeceği ve etkinlik sonunda geri götüreceği uygun ticari numuneleri ATA Karnesiyle geçici ithal edebilir. Karne her tür makineyi, kiralama ilişkisini veya Türkiye’de üretimde kullanılacak eşyayı otomatik olarak kapsamaz. Türkiye açısından 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 128–134. maddeleri ve Gümrük Genel Tebliği’nin geçici ithalat hükümleri, İsviçre yönünden Federal Gümrük ve Sınır Güvenliği Dairesinin ATA açıklamaları birlikte okunmalıdır. Fuar amaçlı sergileme ile üretimde fiilî kullanım farklı işlemlerdir; eşyanın sadece geçici kalacağına ilişkin ticari beyan tek başına yeterli değildir.

Karne düzenlenmeden önce listeye yazılacak her ürünün model, seri numarası, değeri, miktarı, kullanım amacı ve geri dönüş planı belirlenmelidir. İsviçre’deki oda ile Türkiye’deki giriş gümrüğü aynı eşyayı kendi hukukları bakımından değerlendirdiğinden, taraflardan birinin ön onayı diğerinin bütün kontrol yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz. Sınırda düzeltme yapmak yerine doğru kapsamlı bir dosyayla hareket etmek maliyetleri ve fuara yetişememe riskini azaltır.

2. 4458 sayılı Kanun m.128: geçici ithalatın hukuki sınırı

Gümrük Kanunu m.128 geçici ithalatı, serbest dolaşıma girmemiş eşyanın Türkiye’de belirli süre kullanılmasına, olağan yıpranma dışında değişmeden yeniden ihraç edilmesine dayanan bir rejim olarak düzenler. Bu tanımın odak noktası malın geri çıkmasıdır. Geçici ithalat, malı Türkiye’deki müşteriye teslim ederek satışın tüm sonuçlarını ortadan kaldıran genel bir kolaylık değildir. Fuar standındaki ürün sözleşme konusu satım malına dönüştürülürse gümrük statüsünün yeniden değerlendirilmesi gerekir.

Madde 129 başvuru ve ayniyet tespiti bakımından önemlidir: gümrük idaresi eşyanın kimliğinin belirlenebilmesini esas alır. Aynı türden yüzlerce küçük parçanın numaralandırılmadan karışık kutular halinde getirilmesi, çıkışta hangi parçanın döndüğünü göstermeyi zorlaştırabilir. Ambalaj fotoğrafları, seri numaraları, yerleşim listesi, koli bazında ağırlık ve teknik tanım; sözleşme ile birlikte tutulmalıdır. Bu belgeler muafiyetin kendisi değil, rejim şartlarının izlenebilirliğini sağlayan ispat araçlarıdır.

3. Türkiye’de izin hangi kurumdan alınır?

Ticaret Bakanlığının 23 Haziran 2026 tarihli resmî açıklaması, normal geçici ithalat izin başvurusunun Tek Pencere Sistemi üzerinden ilgili gümrük idaresine yapılacağını bildirir. Başvuruya proforma fatura, gerekli görülen teknik katalog ve eşyanın neden gönderildiğini, ne kadar kalacağını, bedelli veya bedelsiz oluşunu açıklayan sözleşme ya da yazı eklenebilir. Başvuru setinin yalnız tek bir belgede tamamlanacağı varsayılmamalıdır: eşyanın türü, kullanım biçimi ve gümrük idaresinin değerlendirmesi önemlidir.

ATA Karnesiyle beyana elverişli eşyanın durumunda aynı resmî açıklamaya göre geçerli karnenin ibrazı izin talebi, tescili de rejime giriş izni olarak kabul edilir. Bu özel kolaylık, teknik uygunluk veya ithal yasağı gibi başka mevzuatın gerektirdiği kontrolleri kendiliğinden kaldırmaz. İsviçreli katılımcının Türkiye’deki organizatör ve gümrük müşaviriyle önceden temas kurması, giriş kapısı ile eşya listesinin tutarlılığını sağlar.

4. İsviçre’de ATA Karnesi nereden alınır?

İsviçre Federal Gümrük ve Sınır Güvenliği Dairesi, ATA Karnesinin ticaret ve sanayi odaları üzerinden temin edildiğini ve bir yıllık geçerlilik taşıdığını bildirir. Başvuru sürecinde İsviçre şirketinin unvanı, ticaret sicili bilgileri, fuara gidecek eşyanın ayrıntılı listesi, değeri ve ülke güzergâhı eksiksiz hazırlanmalıdır. Karnenin teminat düzeni, belgeyi veren kuruluş aracılığıyla işletilir; bu yüzden ‘gümrükte ayrıca teminat verilmez’ sonucu, ekonomik güvence yükümlülüğünün her koşulda sıfır olduğu anlamına gelmez.

İhracat öncesi şirket içinde belgenin taşıyıcısı, fiziki eşya listesi, lojistik firması ve dönüşte kapatmayı takip edecek çalışan belirlenmelidir. AG yönetim kurulu yahut GmbH müdürlüğü adına hareket eden kişinin imza ve temsil yetkisi de sevk evrakıyla uyuşmalıdır. Türkiye’deki fuar kayıt belgesi, katılım sözleşmesi ve stant tahsisi gibi belgelerin kolay erişilebilir olması yararlıdır. Başvuru makamından kabul edilmeyecek eşya türlerinin yazılı teyidini istemek, belirsiz tanımla karne düzenlenmesinden daha güvenlidir.

5. 2026 dijital eATA değişikliği: İsviçre sınırında ne oldu?

İsviçre Federal Gümrük ve Sınır Güvenliği Dairesinin güncel açıklamasına göre 1 Haziran 2026’da dijital ATA uygulaması İsviçre dâhil otuz ülkede başlamıştır. Düzenleme tarihi 1 Haziran 2026 veya sonrası olan karneler, İsviçre sınırında esas olarak dijital biçimde sunulur. İdare, dijital karnenin yanında kağıt karnede ayrıca işlem kaydı yapabilir; bu seçenek özellikle varış ülkesindeki dijital kabul farklılıklarına karşı önemlidir. 31 Mayıs 2026 ve öncesinde düzenlenen karneler için yalnız kâğıt uygulaması belirtilmektedir.

Bu İsviçre kuralını Türkiye’nin tüm sınır kapılarında her dijital karneyi aynı usulle kabul ettiği şeklinde yorumlamak doğru değildir. Türk gümrüklerindeki e-ATA/TR sistemi ile uluslararası dijital karne altyapısı, aynı kavramlar gibi görünse de işlem bakımından ayrı kontrol edilmelidir. İsviçre şirketi hem İsviçre’deki dijital çıkış kaydını hem Türkiye’deki beyan yöntemini, gümrüğe gelmeden önce yetkili makamdan öğrenmelidir.

6. eATA ile Türkiye’nin e-ATA/TR sistemi aynı şey midir?

Hayır. Türkiye’de ATA Karnesine dayanan beyan, kabul, muayene ve takip işlemlerinin elektronik yürütülmesi için kurulan e-ATA/TR uygulaması ile İsviçre’nin 2026’da duyurduğu uluslararası dijital karne uygulaması birbirinden ayrılmalıdır. Türkiye Ticaret Bakanlığının gümrük işlemleri sayfalarında ‘Elektronik ATA Karnesi’ uygulaması bulunmaktadır; ancak bir sisteme bilgi girilmiş olması diğer ülkede yapılacak sınır işleminde kullanılan belgenin otomatik olarak onaylandığı anlamına gelmez.

Operasyon dosyasında iki doğrulama noktası olmalıdır: eşyanın İsviçre’den geçici çıkışının usulüne uygun tamamlandığına ilişkin kayıt ile Türkiye’de geçici girişin kabul edildiğini gösteren kayıt. Fuar dönüşünde de her iki tarafın işlemi kapatılmış olmalıdır. QR kod, transit belgesi veya ekran çıktısı üzerindeki bir numaranın hangi idareye ait olduğu açıkça belirtilmelidir. Bu ayrım özellikle İsviçre’den üçüncü ülke üzerinden gelen taşımalarda kayıp belge tartışmasını önler.

7. Fuarda kullanılacak ürün ile üretim makinesi arasındaki ayrım

ATA Karnesi tipik olarak resmî sergide gösterilecek mallar, sipariş almak için sergilenen numuneler ve uygun mesleki ekipman için kolaylık sağlar. İsviçre makamı, kullanıma ilişkin alanların ülkelerce farklı yorumlanabileceğini açıkça belirtmektedir. Bir saatin sergi vitrini içinde gösterilmesi ile Türkiye’deki işletmeye teslim edilen otomatik paketleme hattının haftalarca mal üretmesi aynı hukuki nitelikte değildir. İkinci kullanım, geçici ithalatın farklı muafiyet koşullarını veya kısmi muafiyeti gündeme getirebilir.

Ekipmanın adında ‘demo’ yazması yeterli değildir; sahada ne yaptığı önemlidir. Eşya Türkiye’de ticari üretim yapıyor mu, Türkiye’deki işletmenin sabit tesisine bağlanıyor mu, kira bedeli var mı, test sonunda yine İsviçre’ye mi dönecek? Bu sorular sözleşmede ve teknik tutanakta cevaplanmalıdır. Kapsam yanlış seçilmişse karnenin varlığı gümrük farkı, teminat veya yaptırım tartışmasını tek başına engellemez.

8. Numune listesi nasıl hazırlanmalı?

Uluslararası taşımanın en temel kontrolü, karne listesinin fiziki malları eksiksiz tanımlamasıdır. İsviçre şirketinin standında sergilediği cihazın seri numarası, çıkışta aynı cihazın geri taşındığını gösterecek nitelikte olmalıdır. Model adı birbirine benzeyen iki makine farklı seri numaralarını taşıyorsa ayrı kayıt gerekir. Değiştirilebilir aksesuar, güç adaptörü, ölçüm başlığı, kablo takımı ve muhafaza kutusunun karne listesine girip girmediği de önceden belirlenmelidir.

Ticari değer gösterilirken düşük veya sembolik tutar yazmak cazip görünse de eşyanın gerçek niteliği ve beyanına aykırılık çıkışta sorun doğurabilir. Listede miktar birimi aynı olmalı; bir yerde ‘set’, diğer yerde tekil parça yazılıyorsa içerik açıklanmalıdır. Fotoğraflar, tedarik ve envanter kayıtları, paketleme listesi, nakliyecinin teslim tutanakları ve varsa fuar standı montaj listesi aynı tanımları kullanmalıdır. Bu disiplin, zarar ve sigorta uyuşmazlıklarında da kanıtı güçlendirir.

9. Fuar sırasında satış yapılırsa nasıl hareket edilir?

Karne kapsamındaki eşyanın sergilenmesiyle, eşyanın mülkiyetinin Türkiye’de devredilip ülkede bırakılması aynı işlem değildir. Fuarda sipariş alınması kural olarak sergilenen numunenin kendisinin satıldığı anlamına gelmez; ancak teşhir ürünü müşterinin deposuna taşınacaksa gümrük statüsü değişebilir. Gümrük Kanunu m.128’in geri ihraca dayalı rejimi, eşyanın Türkiye’de süresiz kalması amacıyla kullanılmamalıdır. Satış planı değiştiğinde ticari fatura kesmekten önce ilgili gümrüğe usulüne uygun yeni işlem veya kullanım başvurusu gündeme gelmelidir.

Satışın sözleşmeye bağlanması, ürüne uygulanabilecek ithalat vergileri, uygunluk kontrolleri, izinler ve nihai ithalat sorumlusu hakkında ayrı inceleme gerektirir. Karne sahibinin sözleşmeyle ‘gümrük masrafları alıcıya aittir’ demesi, idareye karşı bütün yükümlülüklerin kendiliğinden alıcıya geçtiğini göstermez. Şirket, ürün standdan çıkmadan önce müşteri teslimi ve geçici ithalat kayıtlarının kapatılmasına ilişkin yazılı planı tamamlamalıdır.

10. Geçici ithalatta 24 ay ile ATA Karnesinin bir yılı karıştırılmamalı

4458 sayılı Kanun m.130 geçici ithalatın genel üst süresi bakımından, özel süreler ve istisnai uzatmalar saklı kalmak üzere yirmi dört aylık çerçeve öngörür. Bu genel rejim bilgisi, ATA Karnesiyle Türkiye’ye getirilen her fuar eşyasının yirmi dört ay serbestçe kalabileceği anlamına gelmez. Ticaret Bakanlığının 2026 açıklaması, ATA Karnesi kapsamındaki eşya için yurtta kalma süresinin karne geçerliliği ve ilgili tebliğdeki sürelerle sınırlı olduğunu açıklar. İsviçre makamı da ATA Karnesinin bir yıllık geçerliliğini belirtir.

Bu nedenle takvim üç ayrı tarih gösterir: karnenin düzenleme ve son geçerlilik tarihi, Türkiye gümrüğünün verdiği fiili kalış süresi, fuar bitişi ve sevkiyat planındaki çıkış tarihi. Birinci tarihin ikinci tarihten daha uzun olması her zaman tüm süre boyunca kalma hakkı vermez. Süre uzatımı zorunluluğu oluşursa süresi dolmadan yetkili gümrük idaresiyle görüşülmelidir.

11. Süre uzatımı ve yeni karne nasıl değerlendirilir?

Ticaret Bakanlığına göre normal geçici ithalat rejiminde süre içinde başvuru yapılarak ek süre istenebilir; ancak ATA Karnesi söz konusuysa karne geçerlilik süresinin kendisi ayrıca sınırdır. Mevcut ATA Karnesinin geçerliliği uzatılamadığından, gerekli koşullarda yeni bir karne düzenlenip mevcut karne geçerliyken yetkili gümrük idaresine birlikte sunulması yöntemi açıklanmıştır. Bu işlem kendiliğinden değil, idarenin kabul ve kayıt süreciyle yürür.

Fuar ertelemesi, sergilenen malın arızalanması, taşıma kapasitesinin bulunamaması gibi olaylarda şirketin ilk refleksi sözleşme tarihini değiştirmek olmamalıdır. Önce gümrük iznindeki kalan süre ve eşyanın güncel konumu kaydedilir. Taşıyıcı yazışmaları, organizatör duyurusu ve yetkili gümrüğe başvuru tarihleri dosyalanır. Son tarihten sonra yapılmış açıklama, süresinde yapılması gereken başvurunun her durumda yerine geçmez.

12. Teminat muafiyeti hangi durumda söz konusu?

Ticaret Bakanlığının resmî rehberi, kabul edilen geçerli ATA Karnesiyle yapılan geçici ithalat işlemlerinde gümrükte ayrıca belge ve teminat aranmaksızın işlem yapılacağını açıklar. Bunun arka planında uluslararası karne ve garanti düzeni vardır. Bu durum, İsviçreli başvuru sahibinin karnesini veren odaya karşı hiçbir mali taahhüdü bulunmadığı anlamına gelmez. İhraç edildiği ispatlanamayan eşya, eksik çıkış kayıtları veya uygunsuz kullanım nedeniyle garanti zinciri içinde talepler doğabilir.

ATA kapsamına girmeyen ve normal geçici ithalatla gelen eşya bakımından teminat kuralları farklıdır. Aynı kamyona yüklenen tüm mallar tek bir hukuki statüye sahip olmayabilir: fuarda teşhir edilecek numuneler karne kapsamında, ticari üretimde çalışacak başka makine ayrı rejimde değerlendirilebilir. Bu ayrımı tek bir kalem maliyet hesabında kaybetmek şirketi hem beklenmedik vergiye hem kapanışta ispat güçlüğüne sokar.

13. Kısmi muafiyet ve aylık yüzde üç hesabı ne zaman gündeme gelir?

4458 sayılı Kanun m.132, şartları oluşan ve Türkiye Gümrük Bölgesi dışında yerleşik kişiye ait bazı eşyanın kısmi muafiyetle geçici ithalatını düzenler. Madde 133 ve Ticaret Bakanlığının açıklamasına göre kısmi muafiyet halinde normal ithalde alınacak vergilerin her ay için yüzde üçü hesaplanır; bir aydan kısa süre tam ay sayılır. Burada esas alınacak matrah, geçici ithalat beyannamesinin tescilindeki vergisel değerlendirmeye dayanır. Bu hesap, ATA kapsamına giren tüm teşhir numunelerine otomatik uygulanacak bir bedel değildir.

Üretim makinesi veya kalıp için bir fuar etiketine dayanarak sıfır vergi varsaymak yerine kullanım amacı, mülkiyet, geçici ithalatın tam veya kısmi muafiyete uygunluğu, teminat ve süre birlikte incelenmelidir. Kısmi muafiyet, rejim ve matrah doğru tespit edilmeden önceden sabit bir CHF karşılığına indirgenemez. Sözleşmede vergiyi kimin ödeyeceği, gümrük temsilcisine yetki ve çıkışta istenen belgeler açık yazılmalıdır.

14. Fuar standındaki ürün hasarlanırsa gümrük rejimi sürer mi?

Fuar kurulumu sırasında düşen, kırılan veya teknik arızaya uğrayan ürünün özel hukuk bakımından tazmin edilmesiyle gümrük rejiminin usulünce kapatılması birbirinden ayrıdır. Ürün fiziksel olarak hasarlı kalsa da geçici ithalat kaydının kendiliğinden ortadan kalktığı varsayılamaz. İlgili gümrük idaresinden, eşyanın ayniyetini koruyarak yeniden ihraç, gümrük gözetiminde imha veya farklı bir işlem için hangi belgelerin gerektiği öğrenilmelidir.

Olay anı fotoğrafları, stant işletmecisinin tutanağı, cihaz seri numarası, sigortacıya bildirilen zarar, ekspertiz, otel ve fuar alanı kamera kaydı talep zamanı korunmalıdır. Fuar organizatörü, lojistik şirketi, depocu ve sergi standı kurucusunun hangi sözleşme hükümlerine tabi olduğu da değerlendirilir. Sigortadan para alınması, gümrükten çıkışın ispatlandığı anlamına gelmez; bu dosyalar ayrı ilerlemelidir.

15. İsviçre’den çıkan mal üçüncü ülke üzerinden gelirse

Zürih, Basel veya Cenevre çıkışlı sergi eşyası Türkiye’ye doğrudan gelmek zorunda değildir. Üçüncü ülkede aktarma, transit ve gümrük kayıtları ortaya çıktığında karne üzerindeki giriş-çıkış zinciri daha dikkatli tutulur. ATA Karnesinin birden fazla sınır geçişinde kullanılabilmesi önemli bir kolaylıktır; ancak her ülkedeki kullanım kapsamı ve dijital işlem kabiliyeti değişebilir. İsviçre makamının açıklaması bu ülkeye özgü farklı yorum ihtimalini açıkça vurgular.

Taşıyıcıya yalnız ticari fatura ve koli listesi verilmesi yetmez. Karne sahibinin gönderdiği dijital veya kâğıt verinin gümrük müşaviri ve taşıyıcıyla eşleştirilmesi gerekir. Transit ülkede tamamlama kaydının eksikliği çıkışta ispat sorununa dönüşebilir. Malın sınırdan başka bir şirketin temsilcisi eliyle geçmesi halinde bu kişinin hangi yetki belgesine dayanacağı, karnede kimin hamil sayıldığı ve eşyayı kimin geri getireceği önceden kararlaştırılmalıdır.

16. Türkiye’deki organizatörün sorumluluğu nerede başlar?

Türk fuar organizatörü stant tahsisi, depolama, salon erişimi, güvenlik ve teslim gibi sözleşmesel yükümlülükler üstlenebilir. Ancak bu yükümlülükler, gümrük rejiminin bütün şartlarına uyulacağına dair kamusal sorumluluğu kendiliğinden üstlenmekle eşdeğer değildir. İsviçreli şirket organizatörle yaptığı katılım sözleşmesini incelerken giriş belgelerinin kimin tarafından hazırlanacağını, gümrük müşavirine kimin talimat vereceğini ve kapanışta hangi evrakın teslim edileceğini açıkça belirlemelidir.

Özellikle stant sökümü sırasında numunelerin üçüncü taraf depoya taşınması, kayıp ekipman, teslim alınmayan koli ve erken sona eren fuar durumları için sorumluluk planı hazırlanmalıdır. Ürünlerin seri numarasıyla sayıldığı teslim belgesi bulunmazsa organizatörün ‘mal çıkmıştır’ mesajı gümrük kapanışını ispatlamayabilir. Sözleşme hükümleri gümrük mevzuatına aykırı bir sonucu geçerli hale getirmez; fakat taraflar arasındaki rücu ve zarar paylaşımı bakımından önemlidir.

17. Numuneler kısım kısım gönderilir veya geri alınırsa

Tek bir karne listesinde çok sayıda ürün bulunması, bütün ürünlerin aynı gün Türkiye’ye girip aynı gün dönmesini zorunlu kılan genel bir ticari ihtiyaç yaratmaz. Bununla birlikte kısmi sevkiyatların kabulü ve beyanı, karne ile Türk gümrük kaydının teknik usulüne uygun yürütülmesine bağlıdır. Hangi koli ve seri numarasının fiilen giriş yaptığını, hangilerinin yolda kaldığını ve hangilerinin geri ihraç edildiğini ayrı çizelgede tutmak gerekir.

Eşyanın tamamı Türkiye’den çıktı sanıldığı halde bir yedek cihazın Türk distribütörde kaldığı fark edilirse sonradan hazırlanmış iç yazışma tek başına rejimin tamamlandığını kanıtlamaz. Çıkış belgeleri ve fiziki taşıma kayıtları arasında bire bir eşleşme aranır. Ürün bedeli, garanti ve sigorta kayıtları da fiilî çıkışı destekleyebilir; ancak gümrüğün resmî tescil ve kapanış kaydı esas önemde kalır. Kısmi iadeler, fuar bitiminden sonraya bırakılmamalıdır.

18. ATA Karnesiyle gelen numuneler ücretsiz dağıtılabilir mi?

Karnenin temel mantığı, belirli eşyanın teşhir veya uygun mesleki kullanım amacıyla geçici olarak ithal edilmesi ve sonra yeniden ihraç edilmesidir. Ücretsiz hediye olarak dağıtılan tüketilebilir numune, yabancı misafirlere verilen promosyon ürünü veya stantta kullanılan ve artık mevcut olmayan mal için aynı geri ihracat mantığı uygulanamaz. Ticaret Bakanlığının açıklaması tüketilebilir nitelikteki eşyayı geçici ithalat dışında sayar; böyle mallar için uygun ithalat veya diğer istisna kurallarının ayrıca incelenmesi gerekir.

İsviçreli firma fuarda katalog, kumaş parçası, kozmetik örnekleri yahut ambalajlı gıda dağıtmayı planlıyorsa ürünleri kendi aralarında hukuken sınıflandırmalıdır. Katalogun ticari belge olması ile fizikî numunenin dağıtılması farklıdır. Ürün güvenliği, etiketleme, sağlık ve izin mevzuatı da gündeme gelebilir. Dağıtılacak mallar, geri dönecek makine veya numune listesine yanlışlıkla eklenmemelidir; gerekiyorsa her grup farklı rejimle beyan edilmelidir.

19. Eşyanın kimliği nasıl ispatlanır: seri numarası ve fotoğraflar

Geçici ithalatta ayniyet, girişteki eşyanın çıkışta aynı eşya olduğunu ayırt etmeyi sağlayan teknik ve hukuki niteliktir. Gümrük Kanunu m.129’un rejime girişle bağlantılı temel denetimlerinden biridir. Sanayi makinesinin seri numarası, elektronik cihazın üretici kodu, takı ve saatlerde tekil işaret, taşınabilir sergi malzemesinde barkod ve ambalaj etiketi ayrıntılı dosyalanmalıdır. Aynı modelden çok sayıda ürün varsa eşyanın ayırt ediciliği ayrıca ele alınır.

Müşteriye sunulan ticari broşür ile gümrük beyannamesindeki makine tanımı aynı olmayabilir; fakat bunlar arasında açık ilişki kurulmalıdır. Fotoğrafların tarih ve konum bilgisi, şirket kayıtlarından gelen fatura numarası ve taşıyıcının paket kabul belgesi doğrulanabilir şekilde saklanır. Asıl kayıt silinip sonradan hazırlanmış tek PDF üzerinden işlem yapılmamalıdır. Seri numarası okunmuyorsa üretici sertifikası ve diğer tanımlama araçları, gümrüğün kabul edeceği usulle birlikte değerlendirilmelidir.

20. Türkiye’de geçici ithal malın satışı veya devri neden risklidir?

Geçici ithal malın Türkiye’de başka kişiye teslim edilmesi her zaman mülkiyet devri anlamına gelmez; fuar organizatörünün depolaması da tek başına satış değildir. Bununla birlikte fiilî kontrolü kimin kullandığı, malın hangi işte çalıştırıldığı ve sonrasında nerede bulunduğu gümrük yükümlülükleri için önem taşır. Karne üzerinde İsviçre şirketinin adı bulunurken cihazın Türk alıcıya deneme amaçlı ve sınırsız süreyle bırakılması, başlangıçta bildirilen amaç ve süreyle çatışabilir.

Sözleşmedeki mülkiyetin muhafazası kaydı tek başına gümrük işlemlerini çözmez. Türkiye’de satış, kiralama veya üretimde kullanım için yeni plan doğduğunda yükümlü, gümrüğe önceden başvurmalı ve gerekliyse rejim değişikliği yolunu araştırmalıdır. Türk temsilcinin ‘fuar ürünü bizde kalabilir’ şeklindeki kabulü, gümrük idaresine karşı karar yerine geçmez. Şirketin yönetim ve lojistik birimleri aynı eşya için farklı talimat vermemelidir.

21. Yeniden ihracat gerçekleştiğinde hangi kayıtlar saklanır?

Fuar sona erdiğinde malların kamyona yüklenmesi tek başına geçici ithalat kapanışı değildir. Türkiye’den çıkışın yetkili gümrük kaydında tamamlanması ve İsviçre’ye geri girişte de ilgili işlemin yapılması gerekir. ATA Karnesiyle sınır işlemlerinde karne üzerindeki kayıtların veya kabul edilen dijital kayıtların tam olması önem taşır. İsviçre makamının dijital ve kâğıt belgeye ilişkin 2026 düzeni göz önünde bulundurulmalıdır.

Kapanış dosyasında giriş tarihleri, Türkiye’deki gümrük tescili, ürün kimlikleri, çıkış tarihleri, taşıma senetleri, alıcı/teslim alan bilgileri ve İsviçre geri giriş kayıtları ayrı tutulmalıdır. Ürünlerin bir kısmı başka ülkedeki sonraki fuara gidecekse bunun usulü otomatik olarak Türkiye’den İsviçre’ye dönmüş gibi gösterilemez. Belgelerin birden fazla birimde saklanması, personel değişiminde şirketin ispat gücünü korur.

22. Eksik veya yanlış kapanış kaydında ilk hukuki adım

Karnenin kapanmadığı yönünde bildirim geldiğinde ilk yapılacak iş otomatik olarak yeni karne düzenlemek ya da geriye dönük belge üretmek değildir. Önce hangi ülkenin hangi işlemi eksik gördüğü, eşyanın fizikî konumu, çıkışta kullanılan taşıyıcı, karne numarası ve son geçerlilik tarihi netleştirilir. Ürünün fiilen ülkeden çıktığını destekleyen resmî kayıt ile ticari nakliye belgeleri bir arada incelenir; yalnız depo teslim tutanağına dayanılarak sonuca varılmaz.

İlgili makamdan yazılı açıklama ve varsa düzeltme prosedürü istenmelidir. Türkiye’deki gümrük idaresi ile İsviçre’deki düzenleyen oda/BAZG biriminin talep ettiği belgeler aynı olmayabilir. Sorumluluğun hangi aktörden kaynaklandığı daha sonra taşıyıcı, fuar işletmecisi veya gümrük temsilcisi açısından ayrıca değerlendirilir. Yalnız şirket içi yazışmayla kapanış yapılmış saymak, ileride teminat veya vergi taleplerine cevap vermeyi güçleştirir.

23. Mersin limanından gelen İsviçre numunesi için kontrol noktaları

İsviçreli şirket Türkiye’de yalnız İstanbul’daki fuarlara değil, Mersin ve çevresindeki sanayi ve lojistik organizasyonlarına da numune gönderebilir. Deniz yoluyla Mersin’e gelen sergi ekipmanında liman teslimi, konteyner mühür numarası, antrepo hareketi ve giriş gümrük tescilinin birbirini doğrulaması önemlidir. Fuarın başka şehirde olması halinde limandan nihai kullanım noktasına sevk ve olası transit usulü önceden planlanmalıdır.

Konteyner açılışında koli hasarı veya eksik ekipman saptanırsa yalnız taşıma hukuku değil, geçici ithal edilmesi planlanan miktarla fiilen giren miktarın tutarlılığı da gündeme gelir. Ticari hasar tutanağı, terminal kaydı, fotoğraf, konşimento, eşya listesi ve karne beyanı birbirinden koparılmamalıdır. Mersin’deki gümrük ve lojistik uyuşmazlıklarında bu kayıtların ilk gün doğru toplanması sonraki işlem için belirleyicidir.

24. İstanbul fuar alanından çıkan ekipman için kapanış planı

İstanbul’daki organizasyonlarda birden fazla stant kurucusu ve lojistik alt yüklenici aynı ekipmanı farklı saatlerde teslim alabilir. Böyle durumlarda ATA Karnesi hamiliyle sözleşme yapmayan bir depo personelinin teslim imzasına güvenilerek kayıt kapatılmamalıdır. Eşyanın sayımı, yükleme tutanağı, geri taşıma talimatı ve karne üzerindeki kalan kalemler karşılaştırılmalıdır. Ürünün son kullanım noktası ile sınır gümrüğüne sevk tarihi arasında bir gecikme varsa süre hesabı yeniden gözden geçirilmelidir.

Fuar organizatöründen alınan ‘stant boşaltılmıştır’ yazısı, ayniyet tespiti ve yeniden ihracatın yerine geçmez. Şirket, Türkiye’deki yüklenicilerden hukuken anlamlı belgeleri teslim almayı sözleşmede açık yükümlülük haline getirebilir. Özellikle yüksek değerli saat, medikal cihaz ve hassas endüstriyel numunelerde seri numarasıyla çıkış kaydı eşleşmeden dosya kapatılmamalıdır.

25. Sözleşme ve uyuşmazlık yönetiminde nelere dikkat edilmeli?

İsviçre şirketinin Türkiye’deki fuar katılım sözleşmesi, sergi eşyasının gümrük işlemleriyle ilgili görevlerin dağıtıldığı tek belge olmayabilir. Taşıma sözleşmesi, sigorta poliçesi, stant kurulum anlaşması, teknik servis hizmeti ve geçici depo sözleşmesi birlikte incelenmelidir. Temel mesele, her sözleşmenin karşı tarafı ve edimini ayırmaktır: lojistik şirketi nakliye ve teslim üstlenirken müşavir gümrük beyanını, fuar işletmecisi alan ve güvenliği sağlayabilir. Bu ayrım yapılmadan tek şirkete bütün zararın yöneltilmesi ispat ve yetki sorunları yaratır.

Uyuşmazlık çıktığında sorumluluğun hangi ülke hukukuna, mahkeme veya tahkim şartına bağlı olduğu ayrı değerlendirilir. Gümrük işlemi kamusal düzenlemelere tabiyken sözleşmeden doğan tazminat talebi özel hukukla çözülebilir. Resmî çıkış kaydının eksikliği ile depoda oluşan fiziki hasar ayrı deliller gerektirir. Delil korunmasına ilişkin talimatlar fuar kapanmadan verilmelidir.

26. Şirket yönetimi için denetim zinciri ve 2026 takvimi

Zürih, Basel, Bern veya Cenevre merkezli bir şirketin yönetimi yalnız nakliyecinin ‘evrak tamam’ açıklamasına dayanarak süreç kontrolünü devretmemelidir. Kurumsal kayıtlar dört aşamada tutulmalıdır: İsviçre karne ve çıkış işlemi, Türkiye gümrüğünde geçici ithalat kabulü, fuar dönemindeki fizikî envanter ve Türkiye çıkışı ile İsviçre dönüş kapanışı. Her aşama için sorumlu kişi, tarih ve kayıt numarası belirlenir. Bu düzen bir hukuk bürosunun uyuşmazlık denetimini de somut belgeye dayandırır.

2026’da İsviçre’deki dijital eATA değişikliği sebebiyle karne düzenleme tarihi ayrıca önem kazanmıştır. Türkiye’deki elektronik ATA takibinin usulü ayrı doğrulanır. Ürün listesinin sonradan değiştirilmesi, kiraya verme veya satma planı ortaya çıkması halinde ilk beyanın kendiliğinden geçerli kaldığı varsayılmamalıdır. Ticari karar alınmadan önce gümrük hukukçusu ve müşavirden işlem bazında değerlendirme alınmalıdır.

Resmî mevzuat ve kaynaklar

• Ticaret Bakanlığı — Geçici İthalat SSS (23.06.2026)
• İsviçre Federal Gümrük ve Sınır Güvenliği Dairesi — Carnet ATA 2026
• İsviçre Federal Gümrük İdaresi — geçici ihracat
• İsviçre Federal Gümrük İdaresi — ATA’nın kullanım alanları
• Ticaret Bakanlığı — Elektronik Gümrük Uygulamaları
• Ticaret Bakanlığı — ATA Karnesi doküman kodu 0254
• Gelir İdaresi Başkanlığı — Gümrük Kanunu m.128–134 ve m.133 açıklaması

İlgili hukuk rehberleri

• İsviçre Elektronik EUR.1 Belgesi ve EFTA gümrük işlemleri
• İsviçre AG ve GmbH’nin Türkiye’de fabrika/depo edinimi
• İsviçre AG ve GmbH için Türkiye’de ticari alacak arabuluculuğu
• Alman GmbH’nin üretim kalıbı ve geçici ithalatı: farklı kullanımın karşılaştırılması
• ATA Karnesinde fuar eşyasının süresinde yeniden ihracı
• İstanbul ATA Karnesinde kapanış ve teminat iadesi
• Mersin Limanında konteyner mühür uyuşmazlığı

Sık Sorulan Sorular

İsviçre şirketi Türkiye fuarına numune için ATA Karnesi kullanabilir mi?

Uygun ve yeniden ihraç edilecek sergi eşyası için kullanılabilir. Eşyanın niteliği ve Türkiye’deki kullanım biçimi gümrük tarafından değerlendirilir.

ATA Karnesi ile Türkiye’de fuar eşyası satılabilir mi?

Sergi amacıyla geçici giren malın ülkede bırakılması planlanırsa gümrük statüsü değişebilir; satıştan önce gümrük idaresine uygun işlem başvurusu yapılmalıdır.

İsviçre’de 2026’da eATA ne zaman başladı?

İsviçre BAZG açıklamasına göre 1 Haziran 2026’dan itibaren düzenlenen ATA Karneleri İsviçre sınırında esas olarak dijital sunulmaktadır.

Türkiye’nin e-ATA/TR sistemi İsviçre eATA ile aynı mı?

Hayır. Türkiye’deki beyan ve takip uygulaması ile İsviçre sınırındaki dijital karne sunumunun kabul usulleri ayrıca doğrulanmalıdır.

ATA Karnesi kaç yıl geçerlidir?

İsviçre Federal Gümrük İdaresinin bilgilendirmesine göre karnenin geçerliliği bir yıldır. Türkiye’deki fiili kalış süresi ayrıca kontrol edilir.

ATA Karnesi olan ürün Türkiye’de 24 ay kalabilir mi?

Her zaman hayır. Gümrük Kanunu m.130’un genel 24 aylık çerçevesi, ATA Karnesinin kendi geçerlilik ve özel kullanım sürelerini kaldırmaz.

İsviçreli şirket ATA Karnesi için ayrıca gümrükte teminat verir mi?

Türkiye’de uygun ve kabul edilmiş ATA Karnesiyle işlemde ayrıca teminat aranmaması öngörülür. Karneyi düzenleyen kuruluşa ilişkin güvence ayrı konudur.

Fuarda çalışan üretim makinesi ATA kapsamına girer mi?

Makinenin fiilî kullanımına bağlıdır. Salt fuar etiketi yeterli değildir; üretimde kullanılan ekipman için başka geçici ithalat ve muafiyet şartları incelenebilir.

Kısmi muafiyetin yüzde üç vergisi her ATA numunesine uygulanır mı?

Hayır. Yüzde üç kuralı 4458 sayılı Kanun m.133 kapsamındaki kısmi muafiyet durumları içindir; uygun ATA numunesiyle karıştırılmamalıdır.

Fuar eşyasının geri çıkış kaydı yoksa ne yapılmalı?

Fiziki çıkışın delilleri, karne ve beyan numaraları toplanarak ilgili Türk gümrüğü ve İsviçre’deki yetkili makamdan yazılı usul bilgisi alınmalıdır.

ATA Karnesiyle gelen ücretsiz promosyon ürünleri dağıtılabilir mi?

Geri ihraç edilmeyecek, tüketilebilir veya dağıtılacak ürünler farklı ithalat kuralları gerektirebilir; karne kapsamına otomatik alınmamalıdır.

İsviçre şirketi Türkiye’de hangi belgeleri saklamalı?

Karne ve eşya listesi, seri numaraları, fuar katılım kaydı, taşıma belgeleri, giriş–çıkış tescili ve İsviçre geri giriş kanıtları birlikte saklanmalıdır.