Mersin’de Dava Açmadan Önce Ne Yapılmalı? Haklar ve Kontrol Listesi (2026)

Dava Açmadan Önce İlk Olarak Ne Kontrol Edilmeli?

Dava açmanın başlangıç noktası olayın adını değil, talebin hukuki niteliğini doğru belirlemektir. “Paramı alamadım”, “sözleşmeye uyulmadı” veya “zarara uğradım” ifadeleri tek başına dava türünü göstermez. Aynı olay; sözleşmeden doğan alacak, işçilik alacağı, tüketici uyuşmazlığı, haksız fiil tazminatı, sebepsiz zenginleşme veya başka bir hukuki sebebe dayanabilir. Hukuki sebep değiştiğinde görevli mahkeme, süre, arabuluculuk zorunluluğu ve ispat yöntemi de değişebilir.

Anayasa m.36 hak arama özgürlüğünü güvence altına alır. Bununla birlikte mahkemeye erişim hakkı, usul kurallarının dikkate alınmayacağı anlamına gelmez. Dava dilekçesinin doğru mahkemeye verilmesi, dava şartlarının bulunması ve sürelere uyulması gerekir.

• Talep ve karşı taraf doğru belirlenmiş mi?
• Dava açma hakkı ve hukuki yarar var mı?
• Görevli ve yetkili yer doğru mu?
• Zorunlu ön başvuru tamamlandı mı?
• Süre dolmuş mu veya dolmak üzere mi?
• İddiaları destekleyen deliller korunmuş mu?
• Harç ve giderler hesaplandı mı?
• Acil koruma tedbiri gerekiyor mu?

Görevli ve Yetkili Mahkeme Nasıl Belirlenir?

Görev ile yetki aynı şey değildir. HMK m.1’e göre mahkemelerin görevi ancak kanunla düzenlenir. Uyuşmazlığın niteliğine göre asliye hukuk, sulh hukuk, iş, tüketici, asliye ticaret veya başka bir görevli mahkeme söz konusu olabilir. Görev, HMK m.114 kapsamında dava şartları arasında yer aldığından dosya açılmadan önce mutlaka kontrol edilmelidir.

Yetki ise davanın coğrafi olarak hangi yer mahkemesinde görüleceğini belirler. HMK m.6’daki genel yetki kuralı davalının dava tarihindeki yerleşim yeri mahkemesidir; ancak sözleşme, haksız fiil, taşınmaz ve diğer özel uyuşmazlıklar için özel yetki hükümleri bulunur. Bu nedenle “Mersin’de yaşıyorum, davayı mutlaka Mersin’de açarım” sonucu her dosyada doğru değildir.

Dava Şartı Arabuluculuk Atlanabilir mi?

Hayır. İlgili kanunun arabuluculuğu dava şartı yaptığı bir uyuşmazlıkta süreç dava açılmadan önce tamamlanmalıdır. 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18/A, arabulucuya hiç başvurulmadan dava açıldığının anlaşılması hâlinde davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddini öngörür.

Burada iki durum ayrılmalıdır. Arabuluculuğa hiç başvurulmamışsa mahkeme eksikliği sonradan tamamlama yolu açmadan usulden ret kararı verir. Arabuluculuk süreci tamamlanmış olmasına rağmen son tutanak dava dilekçesine eklenmemişse m.18/A’daki usule göre tutanağın sunulması için kesin süre verilir. Bu ayrım uygulamada doğrudan sonuç doğurur.

6325 sayılı Kanun m.18/B; kira ilişkilerinden kaynaklanan uyuşmazlıkların önemli bir bölümü, ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti ve komşu hakkı uyuşmazlıkları için dava şartı arabuluculuk düzenler. İş, ticaret ve tüketici uyuşmazlıklarında da özel kanunlardaki dava şartı hükümleri ayrıca kontrol edilmelidir.

İlgili içerikler: ticari uyuşmazlıklarda dava şartı arabuluculuk ve arabuluculuk toplantısına avukatla katılım.

Zamanaşımı ve Hak Düşürücü Süre Aynı Şey mi?

Hayır. Her dava için tek bir “dava açma süresi” yoktur. Süre, talebin hukuki dayanağına göre belirlenir. Zamanaşımı ile hak düşürücü süre aynı hukuki sonucu doğurmaz; hangi sürenin uygulandığı somut talebe göre tespit edilmelidir.

Dava öncesi kronoloji bu nedenle önemlidir. Sözleşme tarihi, ifa tarihi, temerrüt tarihi, zarar ve öğrenme tarihi, fesih veya işten çıkarma tarihi, tebligat tarihi ve varsa arabuluculuk başvuru/son tutanak tarihleri tek çizelgede gösterilmelidir. “Olay yıllar önce oldu” veya “karşı taraf borcu kabul etmişti” gibi genel ifadeler süre hesabı için yeterli değildir.

WhatsApp Mesajları ve Elektronik Kayıtlar Delil Olur mu?

HMK m.199’a göre uyuşmazlık konusu vakıaları ispata elverişli elektronik ortamdaki veriler de “belge” niteliğindedir. Bu nedenle WhatsApp mesajları, e-posta, SMS, dijital fotoğraf, video ve benzeri veriler koşulları oluştuğunda mahkemeye sunulabilir.

Ancak “ekran görüntüsü var, dava kesin kazanılır” sonucu çıkarılamaz. Delilin hangi kişiye ait olduğu, mesajın bütünlüğü, tarih-saat bilgisi, bağlamı ve karşı tarafın itirazları önemlidir. HMK m.189/2 gereğince hukuka aykırı şekilde elde edilmiş deliller mahkeme tarafından dikkate alınamaz. HMK m.190 uyarınca ispat yükü de kural olarak iddia edilen vakıadan lehine hak çıkaran tarafa aittir.

Bu nedenle mesajları kırpılmış tek ekran görüntüsü hâlinde saklamak yerine mümkünse konuşma bütünlüğünü, dosya ve ekleri, cihaz/veri yedeklerini ve aynı olayı doğrulayan banka kaydı, sözleşme, teslim belgesi, fatura veya diğer kayıtları birlikte korumak daha sağlıklıdır.

Önce İhtar mı, İcra Takibi mi, Dava mı?

Her uyuşmazlığın ilk adımı dava değildir. Para veya teminat alacaklarında, somut şartlara göre ilamsız icra takibi ayrı bir yol olabilir. Borçlu itiraz ederse uyuşmazlık yargısal aşamaya taşınabilir. Bu nedenle icra takibi “davanın her zaman daha hızlı alternatifi” olarak görülmemelidir.

Noter ihtarı veya yazılı bildirim ise özellikle temerrüt, fesih, ayıp bildirimi, sözleşmeden dönme veya belirli bir talebin karşı tarafa yöneltilmesinin hukuki sonuç doğurduğu durumlarda önem kazanır. Hangi bildirimin gerekli olduğu ilgili maddi hukuk kuralına göre belirlenir.

Dava Açılmadan Önce İhtiyati Tedbir İstenebilir mi?

HMK m.389 ve devamı koşulları varsa ihtiyati tedbir gündeme gelebilir. Mevcut durumda meydana gelebilecek değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşması veya tamamen imkânsızlaşması ya da gecikme sebebiyle ciddi zarar doğması ihtimali bulunuyorsa, uyuşmazlık konusu hakkında geçici hukuki koruma talep edilebilir.

Tedbir otomatik değildir. Korunacak hakkın ve aciliyetin somutlaştırılması, tedbirin uyuşmazlıkla bağlantılı ve ölçülü olması gerekir. Para alacağı bakımından ise koşulları varsa ihtiyati haciz hükümleri ayrıca değerlendirilir. Bu nedenle “mal kaçırıyor” şeklindeki soyut ifade yerine somut işlemler, kayıtlar ve risk göstergeleri toplanmalıdır.

Dava Masrafları ve Adli Yardım Nasıl Değerlendirilir?

Dava açılırken harç, gider avansı, tebligat, bilirkişi, keşif ve diğer yargılama giderleri gündeme gelebilir. HMK m.120 harç ve gider avansını düzenler. Davayı kaybeden tarafın yargılama giderleri ve koşulları varsa karşı vekâlet ücreti bakımından sorumluluğu da başlangıçta hesaba katılmalıdır.

Yargılama giderlerini ödeme gücü bulunmayan kişiler için HMK m.334 ve devamındaki adli yardım kurumu ayrı bir güvencedir. Adli yardım otomatik olarak verilmez; kanuni koşulların ve ekonomik durumun belgeyle ortaya konulması gerekir. Ayrıntılı bilgi için Adli Yardım Başvurusu 2026: Şartlar ve Belgeler rehberine bakabilirsiniz.

Dava Açmak İçin Avukat Zorunlu mu?

Hukuk davalarının genelinde tarafların avukatla temsil edilmesi zorunlu değildir. Kişi usul ehliyeti bulunduğu ölçüde kendi davasını takip edebilir. Bununla birlikte dava türünün yanlış belirlenmesi, sürenin kaçırılması, eksik talep, hatalı delil stratejisi veya dava şartının atlanması sonradan giderilemeyen sonuçlar doğurabilir.

Avukata başvurulacaksa en verimli hazırlık; bir sayfalık kronoloji, taraf bilgileri, talep edilen sonuç, tüm sözleşme ve bildirimler, ödeme kayıtları, mesaj/e-postalar ve önemli tarihlerin tek dosyada toplanmasıdır.

Mersin’de Dava Açarken Farklı Bir Hukuk mu Uygulanır?

Hayır. Mersin’de açılan hukuk davalarında uygulanacak maddi ve usul hukuku Türkiye genelindeki kanunlara göre belirlenir. Mersin bakımından pratik fark, somut uyuşmazlıkta hangi mahkemenin görevli ve hangi yer mahkemesinin yetkili olduğunun belirlenmesi, dosyanın ilgili adliye ve mahkeme iş bölümüne göre yürütülmesidir.

Mersin merkez veya Tarsus, Erdemli, Silifke, Anamur, Mut ve diğer ilçelerde bulunmak tek başına yetki sonucunu belirlemez. Davalının yerleşim yeri, sözleşmenin ifa yeri, haksız fiilin gerçekleştiği yer, taşınmazın bulunduğu yer veya özel kanun hükmü gibi bağlantılar somut dosyaya göre incelenir.

Dava Açmadan Önce 10 Maddelik Kontrol Listesi

1. Talebi net yazın: Mahkemeden tam olarak ne istediğinizi belirleyin.
2. Doğru tarafları belirleyin: Davacı ve davalı sıfatlarını, tüzel kişi unvanlarını ve adresleri doğrulayın.
3. Görevi kontrol edin: Uyuşmazlığın hangi mahkeme türünde görüleceğini belirleyin.
4. Yetkiyi kontrol edin: Genel ve özel yetki kurallarını somut olaya uygulayın.
5. Dava şartlarını tamamlayın: Zorunlu arabuluculuk veya başka ön başvuru varsa dava öncesinde bitirin.
6. Süre çizelgesi çıkarın: Zamanaşımı ve hak düşürücü süreyi başlangıç tarihiyle birlikte hesaplayın.
7. Delilleri koruyun: Belgeleri ve elektronik kayıtları orijinal bütünlüğüyle saklayın.
8. Talep miktarını belirleyin: Alacak, faiz, tazminat ve fer’ileri dayanaklarıyla hesaplayın.
9. Masraf/risk hesabı yapın: Harç, bilirkişi, keşif ve karşı vekâlet ücreti ihtimalini dikkate alın.
10. Acil korumayı değerlendirin: Tedbir veya ihtiyati haciz gerektiren somut risk varsa gecikmeden inceleyin.