Yalan Tanıklık Suçu ve Cezası: TCK 272
Suçun açık tanımı: Yalan tanıklık yalnız tanık sıfatıyla verilen beyan için oluşur. Şüpheli veya sanık susabilir ve kendisini savunurken tanığa özgü doğru söyleme yükümlülüğü altında değildir. Yetkili kişi ya da kurul önünde yemin verilerek dinleme, mahkeme huzuru ve aleyhe sonuç doğuran sürecin ağırlığı cezayı etkiler. Hatırlamama veya yanılma ile bilerek gerçeğin tersini anlatma ayrılır.
Yalan Tanıklık Suçu ve Cezası: tanım ve kesin suç sınırı
Soruşturma veya mahkeme önünde gerçeğe aykırı tanıklığın cezasını açıklar.
Yalan tanıklık yalnız tanık sıfatıyla verilen beyan için oluşur. Şüpheli veya sanık susabilir ve kendisini savunurken tanığa özgü doğru söyleme yükümlülüğü altında değildir. Yetkili kişi ya da kurul önünde yemin verilerek dinleme, mahkeme huzuru ve aleyhe sonuç doğuran sürecin ağırlığı cezayı etkiler. Hatırlamama veya yanılma ile bilerek gerçeğin tersini anlatma ayrılır.
Bu yazıya özgü üç kanuni inceleme
- 1. unsur: Yetkili merci önünde tanık sıfatıyla dinlenme
- 2. unsur: Olay hakkında gerçeğe aykırı açıklama
- 3. unsur: Beyanın soruşturma veya yargılamadaki aşaması ve doğurduğu sonuç
Suçun oluştuğu somut örnek
Olayı doğrudan gören tanığın mahkemede yemin ettikten sonra kamera kaydının açıkça tersini, bir tarafı kurtarmak amacıyla anlatması bilerek gerçeğe aykırı tanıklıktır.
Bu suçun oluşmadığı veya başka maddeden ayrıldığı örnek
Karanlıkta gördüğünü sanan tanığın ayrıntıda yanılması, bilerek yalan söylediğini gösteren başka olgu yoksa sırf beyanın yanlış çıkmasıyla suç oluşturmaz.
Yalan Tanıklık Suçu ve Cezası için kanun metni, unsurlar ve değerlendirme şeması
Madde 272- (1) Hukuka aykırı bir fiil nedeniyle başlatılan bir soruşturma kapsamında tanık dinlemeye yetkili kişi veya kurul önünde gerçeğe aykırı olarak tanıklık yapan kimseye, dört aydan bir yıla kadar hapis cezası verilir.
Net anlamı: Mahkeme huzurunda gerçeğe aykırı tanıklık temel hâlde bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasını gerektirir.
Madde 274- (1) Aleyhine tanıklık yapılan kişi hakkında bir hak kısıtlamasını veya yoksunluğunu sonuçlayacak nitelikte karar verilmeden veya hükümden önce gerçeğin söylenmesi halinde, cezaya hükmolunmaz.
Net anlamı: Gerçeğin söylenme zamanı ve aleyhine tanıklık yapılan kişi hakkında hak kısıtlaması ya da hüküm bulunup bulunmamasına göre cezasızlık veya indirim uygulanır.
Birlikte okunacak hükümler
- 5237/272: Mahkeme huzurunda gerçeğe aykırı tanıklık temel hâlde bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasını gerektirir.
- 5237/274: Gerçeğin söylenme zamanı ve aleyhine tanıklık yapılan kişi hakkında hak kısıtlaması ya da hüküm bulunup bulunmamasına göre cezasızlık veya indirim uygulanır.
Hukuki değerlendirme şeması
Yalan Tanıklık Suçu ve Cezası: ceza, şikâyet, uzlaştırma ve özel sonuç
| Konu | Net cevap | Kanuni açıklama |
|---|---|---|
| Ceza | Yalan tanıklık | Mahkeme huzurunda gerçeğe aykırı tanıklık temel hâlde bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasını gerektirir. |
| Şikâyet | Hayır | Yalan tanıklık resen soruşturulur. |
| Uzlaştırma | Hayır | TCK 272 uzlaştırma kapsamında değildir. |
| Etkin pişmanlık / özel sonuç | Var | TCK 274, gerçeğin zamanında söylenmesine göre cezasızlık veya indirim sağlar. |
Yalan Tanıklık Suçu ve Cezası için konuya özgü deliller ve yapılacak işlemler
Tanık çağrı ve kimlik tutanağı, yemin işlemi, sesli-görüntülü kayıt, önceki beyanlar, kamera ve tanığın görme konumu karşılaştırılır. TCK 274 bakımından gerçeğe dönüş tarihi ile hakkında tanıklık yapılan kişi yönünden karar aşaması belgelenir.
| İncelenecek kayıt | Bağlı olduğu kanuni unsur |
|---|---|
| Tanık çağrı | yetkili merci önünde tanık sıfatıyla dinlenme |
| kimlik tutanağı | olay hakkında gerçeğe aykırı açıklama |
| yemin işlemi | beyanın soruşturma veya yargılamadaki aşaması ve doğurduğu sonuç |
Başvuru veya savunma sırası
- 1. adım: Yetkili merci önünde tanık sıfatıyla dinlenme: Tanık çağrı üzerinden olayın başlangıç anını ve taraflarını kesinleştirin.
- 2. adım: Olay hakkında gerçeğe aykırı açıklama: kimlik tutanağı kaydının aslını koruyup yetkili merci önünde tanık sıfatıyla dinlenme ile zaman bağını kurun.
- 3. adım: Beyanın soruşturma veya yargılamadaki aşaması ve doğurduğu sonuç: yemin işlemi içeriğini olay hakkında gerçeğe aykırı açıklama yönünden lehe ve aleyhe birlikte okuyun.
Bu dosyada özellikle kaçınılacak hatalar
- Sanık savunmasını yalan tanıklık saymak
- Yanılma ihtimali ile bilinçli yalanı ayırmamak
- Etkin pişmanlık için gerçeğin söylendiği aşamayı kaydetmemek
Yalan Tanıklık Suçu ve Cezası — tanık sıfatı, bilerek yanlış beyan ve sonuç
Yalan tanıklık suçu ve cezası, yetkili merci önünde tanık sıfatıyla dinlenen kişinin olay hakkında bildiği gerçeğe aykırı biçimde bilerek beyanda bulunmasıyla incelenir. Sanığın savunması, tarafın iddiası veya bilirkişi görüşü TCK 272 anlamında tanıklıkla aynı değildir. Yanılma ve hatırlama hatası, bilinçli yalandan ayrılmalıdır.
Tanık neyi gördü ve nereden biliyordu?
Beyanın yanlış çıkması tek başına kastı kanıtlamaz. Tanığın olay yerindeki konumu, ışık, mesafe, duyma imkânı, olay ile ifade arasındaki süre ve başkalarından bilgi edinip edinmediği araştırılır. “Gördüm” dediği olay anında başka yerde bulunduğunu bilmesi veya kamera kaydıyla imkânsızlığın açık olması kastı destekleyebilir.
| İnceleme | Kayıt | Kritik soru |
|---|---|---|
| Tanık sıfatı ve merci | Çağrı, kimlik, yemin ve ifade tutanağı | Kişi hangi usulle tanık olarak dinlendi? |
| Beyan içeriği | Ses/görüntü ve tam tutanak | Hangi maddi olgu hakkında ne söyledi? |
| Gerçeğe aykırılık | Kamera, konum, belge, diğer deliller | Beyan objektif gerçekle nasıl çelişiyor? |
| Kast | Önceki beyan, ilişki ve iletişim | Yanılma mı, bilerek değiştirme mi? |
Gerçeğe dönüş ve TCK 274
Yalan tanıklık suçu bakımından tanığın gerçeği ne zaman söylediği önemlidir. Hakkında tanıklık yapılan kişi yönünden hak kısıtlaması, mahkûmiyet veya başka sonuç doğmadan önce gerçeğe dönüş ile sonraki aşamalar farklı sonuçlara bağlanır. Düzeltme beyanı, duruşma tutanağı ve karar aşaması tarihleriyle belgelenmelidir.
Türkiye Geneli Uygulama
Tanıklık yapılan asıl dosya ile yalan tanıklık soruşturması farklı yerde yürüyebilir. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu, kabul ve vekâlet koşulları oluştuğunda Türkiye’nin tüm il ve ilçelerindeki TCK 272 süreçlerinde hukuki yardım sunabilir. Asıl dosya ve beyan analizi evraka göre yapılır; sonuç taahhüt edilmez.
Mersin Uygulaması
Mersin’de yalan tanıklık iddiasında Mersin Cumhuriyet Başsavcılığı dosyası, duruşma kaydı ve asıl dava delilleriyle karşılaştırılır. Ön görüşme talebi Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosuna iletilebilir. Takip kapsamı dosya incelendikten sonra belirlenir.
Yalan tanıklık suçu ve cezası dosyasının merkezî sorusu
Tanık, yetkili merci önünde hangi maddi olgu hakkında gerçeği bildiği hâlde neyi bilerek farklı söyledi ve bu beyan hangi aşamada düzeltildi?
Yalan Tanıklık Suçu ve Cezası hakkında 12 net soru
Yalan Tanıklık Suçu ve Cezası nedir?
Soruşturma veya mahkeme önünde gerçeğe aykırı tanıklığın cezasını açıklar. Mahkeme huzurunda gerçeğe aykırı tanıklık temel hâlde bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasını gerektirir.
Yalan Tanıklık Suçu ve Cezası için kanuni yaptırım nedir?
Mahkeme huzurunda gerçeğe aykırı tanıklık temel hâlde bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasını gerektirir.
Yalan Tanıklık Suçu ve Cezası şikâyete bağlı mıdır?
Hayır. Yalan tanıklık resen soruşturulur.
Yalan Tanıklık Suçu ve Cezası uzlaştırma kapsamında mıdır?
Hayır. TCK 272 uzlaştırma kapsamında değildir.
Yalan Tanıklık Suçu ve Cezası için etkin pişmanlık veya özel sonuç var mıdır?
Var. TCK 274, gerçeğin zamanında söylenmesine göre cezasızlık veya indirim sağlar.
Yalan Tanıklık Suçu ve Cezası hangi maddelerde düzenlenir?
5237/272, 5237/274 hükümleri birlikte incelenir. Ana yaptırım ve suç tanımı 5237/272 hükmündedir.
Yalan Tanıklık Suçu ve Cezası oluşurken hangi unsurlar aranır?
yetkili merci önünde tanık sıfatıyla dinlenme, olay hakkında gerçeğe aykırı açıklama, beyanın soruşturma veya yargılamadaki aşaması ve doğurduğu sonuç birlikte incelenir; kanunun zorunlu tuttuğu unsur eksikse bu suçtan mahkûmiyet kurulmaz.
yetkili merci önünde tanık sıfatıyla dinlenme ile yalan tanıklık hükmündeki kanuni fiil arasındaki bağ ayrımı neden önemlidir?
yetkili merci önünde tanık sıfatıyla dinlenme ile yalan tanıklık hükmündeki kanuni fiil arasındaki bağ sınırı, yalan tanıklık hükmünün uygulanıp uygulanmayacağını belirler. Olaydaki hareket bu ayrımın hangi tarafında kaldığı gösterilerek anlatılır.
Yalan Tanıklık Suçu ve Cezası hangi kayıtlarla araştırılır?
Tanık çağrı, kimlik tutanağı, yemin işlemi birlikte korunur ve her kaydın hangi unsuru açıkladığı belirtilir.
Tanık çağrı tek başına yeterli midir?
Tanık çağrı dosyadaki diğer kayıtlarla birlikte incelenir; kaynağı, zamanı ve kişiyle bağlantısı doğrulanmadan kesin sonuç kurulmaz.
Yetkili merci önünde tanık sıfatıyla dinlenme: Tanık çağrı üzerinden olayın başlangıç anını ve taraflarını kesinleştirin işlemi dosyada neden önemlidir?
Yetkili merci önünde tanık sıfatıyla dinlenme: Tanık çağrı üzerinden olayın başlangıç anını ve taraflarını kesinleştirin işlemi, yalan tanıklık iddiasının tarih ve içerik bakımından denetlenebilmesini sağlar.
tanığın gerçeğe aykırı beyanı ile şüphelinin savunma hakkı ayrımı hangi sonucu değiştirir?
tanığın gerçeğe aykırı beyanı ile şüphelinin savunma hakkı ayrımı temel fiilin 5237/272 kapsamında kalıp kalmadığını değiştirir; maddi olgu ve ilgili kayıt birlikte okunur.
Somut dosya incelemesi
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu · İhsaniye, 4903. Sk. Profit İş Merkezi No:23 Kat:3 Daire:14, 33070 Akdeniz/Mersin
+90 552 224 43 66E-postaİletişimBilgilendirme: Bu içerik genel hukuki bilgi verir. Somut dosyada uygulanacak hüküm; olay tarihi, belge, taraf sıfatı ve usul aşaması birlikte incelenerek belirlenir.
Görev, Yetki ve Süre Notu
Bu içerikte açıklanan genel kuralların uygulanması; uyuşmazlığın veya isnadın niteliğine, tarafların sıfatına, olay ya da işlemin yerine ve özel kanun hükümlerine göre değişebilir. Görevli ve yetkili merci ile başvuru süresi somut olay bakımından ayrıca belirlenir.
Resmî Kaynaklar
Yazar ve Hukuki İnceleme
Av. Halil Bakırcı
Mersin Barosu Sicil No: 3472
Av. Halil Bakırcı, Mersin Barosu’na 3472 sicil numarasıyla kayıtlıdır ve Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunda avukatlık yapmaktadır. Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır.
Yayın tarihi: 16 Ağustos 2026
Somut olayın özelliklerine göre hukuki değerlendirme değişebilir; bu içerik sonuç garantisi vermez.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu – Mersin Ofisi
Adres: İhsaniye, 4903. Sk. Profit İş Merkezi No:23 Kat:3 Daire:14, 33070 Akdeniz/Mersin
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.