Hukuk Rehberi • Serbest Meslek Makbuzu Hesaplama • Güncel 2026
Serbest Meslek Makbuzu Hesaplama
Özet
Brüt veya tahsil edilecek net tutardan KDV ve gelir vergisi tevkifatını ayırarak serbest meslek makbuzu kalemlerini hesaplar.
Bu hesaplayıcının çalışması için JavaScript etkin olmalıdır.
Hesaplama yöntemi ve hukuki dayanak
Brüt ücret üzerinden tevkifat düşülür ve KDV eklenir. Netten brüte seçenekte denklem ters çözülür; mükellefiyet ve istisnalar ayrıca incelenir.
Resmî / birincil kaynağı aç (yeni sekmede)
Serbest meslek makbuzunda brüt ücret, stopaj ve tahsilat üç ayrı rakamdır
Bu araç hangi soruyu cevaplar?
Araç, serbest meslek hizmet bedelini brüt veya tahsil edilecek net tutardan hareketle çözer. Brüt modda gelir vergisi tevkifatı brütten düşülür, KDV brüte eklenir ve fiilen tahsil edilecek tutar bulunur. Net modda aynı denklem ters çözülerek gerekli brüt bedel hesaplanır. KDV ile stopajın aynı oranda olduğu örneklerde tahsilat brüte eşit görünebilir; buna rağmen makbuzdaki iki vergi kalemi ayrı beyan ve sorumluluk taşır.
Hukuki değerlendirmede kritik ayrım
Tevkifat, hizmeti alan kişinin Gelir Vergisi Kanununda sayılan vergi sorumlularından olup olmadığına bağlıdır; her gerçek kişi müvekkil stopaj yapmaz. KDV oranı, istisna veya kısmi tevkifat uygulaması hizmetin niteliğine göre değişebilir. Sözleşmede avukatlık/serbest meslek ücretinin net mi brüt mü, KDV dâhil mi hariç mi olduğu açık yazılmalıdır. E-SMM hesabı yıllık gelir vergisi, geçici vergi ve gider indirimini içermez.
Sonuçtan sonra kontrol edilecekler
- Hizmet alanın vergi sorumlusu sıfatını ve uygulanacak stopaj oranını doğrulayın.
- Ücret sözleşmesinde net-brüt ve KDV dâhil-hariç ifadelerini açıklaştırın.
- E-SMM düzenlemeden önce KDV istisnası veya tevkifat gerekip gerekmediğini kontrol edin.
Serbest Meslek Makbuzu Hesaplama ayrıntılı kullanım rehberi
Serbest meslek makbuzu aracı, brüt ücretten gelir vergisi tevkifatı ile KDV’yi veya tahsil edilecek net tutardan geriye doğru brüt bedeli hesaplar. Tevkifat, ödeyenin vergi sorumlusu olup olmadığına göre uygulanır.
Hesaplamadan önce gerekenler
- Girilen tutarın brüt ücret mi tahsil edilecek net mi olduğu
- Serbest meslek hizmet bedeli
- Ödeyenin sıfatına göre uygulanacak gelir vergisi tevkifat oranı
- Hizmete uygulanacak KDV oranı ve varsa istisna/tevkifat durumu
Araç hangi sırayı izler?
- Brüt modda tevkifat brütten düşülür, KDV brüte eklenir ve tahsilat bulunur.
- Net modda net = brüt − tevkifat + KDV denklemi ters çözülür.
- Brüt ücret, stopaj, KDV ve tahsil edilecek toplam ayrı gösterilir.
Sonuç nasıl yorumlanır?
Ekrandaki tahsilat, makbuzun vergi matrahı ve seçilen oranlara göre matematiksel sonuçtur. Ödeyen gerçek kişi tüketici ise tevkifat uygulanmaması veya KDV tevkifatı gibi özel durumlar kontrol edilmelidir.
Sınırlar ve dosya kontrolü
- Her müvekkil gelir vergisi tevkifatı yapmakla yükümlü değildir.
- KDV tevkifatı ve istisnası basit KDV oranından farklı işlem görür.
- Serbest meslek kazancı beyannamesindeki gider ve geçici vergi bu makbuz hesabına dahil değildir.
Serbest Meslek Makbuzu Hesaplama hakkında merak edilenler
Her ödeyen gelir vergisi tevkifatı yapar mı?
Hayır. Tevkifat, vergi sorumluluğu bulunan ödeyiciler bakımından uygulanır; müvekkilin sıfatı kontrol edilmelidir.
Tahsil edilecek netten brüt ücret nasıl bulunur?
Net tahsilat; brüt ücret eksi tevkifat artı KDV denkleminden ters çözülür.
Net tahsilat ile brüt ücret arasındaki fark nedir?
Brüt ücret hizmet matrahıdır; tahsilat, brütten stopaj düşülüp KDV eklenmesiyle oluşur. Sözleşmede “net” sözcüğünün hangi tutarı anlattığı açık olmalıdır.
Gerçek kişi müvekkil stopaj yapar mı?
Vergi sorumlusu olmayan kişisel müvekkil genellikle gelir vergisi tevkifatı yapmaz. Ticari veya mesleki faaliyeti kapsamında ödeme yapıyorsa sıfat yeniden değerlendirilir.
Karşı vekâlet ücretinde makbuz kime kesilir?
Ödeme akışına ve tevkifat sorumlusuna göre belge alıcısı değişebilir. Mahkeme veya icra yoluyla tahsilatta GİB düzenlemeleri ve taraf sıfatları kontrol edilmelidir.
E-SMM’de KDV tevkifatı nasıl gösterilir?
Bu basit form tam tevkifat senaryosu kurmaz. Tevkifat kapsamı varsa hesaplanan KDV’nin alıcı ve satıcı payları e-SMM sisteminde mevzuata uygun ayrılmalıdır.
