İmar Planının İptali Davası: 60 Gün ve 10 Hukuki Ölçüt

Kısa cevap: Askı süresinde itiraz edilmemiş imar planının iptali davası, son ilan gününü izleyen günden itibaren altmış gün içinde taşınmazın bulunduğu yer idare mahkemesinde açılır. Askı itirazı dava şartı değildir. Süresinde itiraz edilmişse belediye meclisi itirazı on beş günde karara bağlar; son ilan tarihinden itibaren otuz gün içinde cevap verilmezse istem zımnen reddedilir ve izleyen günden itibaren altmış günlük dava süresi başlar.

Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor

Mahkeme planın mülk sahibi için kazançlı olup olmadığını değil; yetki, şekil, şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve kamu yararına uygunluğunu denetler. Plan paftası, plan notu, açıklama raporu, üst ölçekli plan, kurum görüşleri ve nüfus-ulaşım-altyapı verileri birlikte incelenir.

Nazım ve Uygulama İmar Planı Arasındaki Fark

Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliğine göre çevre düzeni planı, nazım imar planı ve uygulama imar planı kademeli birliktelik içinde hazırlanır. Nazım plan genel arazi kullanımı, yoğunluk, ulaşım ve gelişme yönlerini; uygulama planı yapı adaları, yollar, donatı alanları ve uygulama ayrıntılarını gösterir.

Yaygın ölçekle nazım plan 1/5000, uygulama planı 1/1000 hazırlanır; ancak ölçek tek başına hukuki niteliği belirlemez. Planın karar içeriği ve üst-alt ölçek ilişkisi incelenir. Alt ölçek plan üst ölçeğe aykırı olamaz; üst plandaki genel kararları ayrıntılandırır.

İmar planının iptali davası yalnız paftadaki renk veya kullanım kararına yöneltilmemelidir. Plan notu, lejant, açıklama raporu ve sınır koordinatları kararın ayrılmaz parçalarıdır. İptali istenen planın adı, ölçeği, onay tarihi, karar sayısı ve parseli etkileyen bölümü gösterilir.

İmar Planı Nasıl Askıya Çıkarılır?

3194 sayılı İmar Kanunu m.8 uyarınca belediye meclisince onaylanan planlar, onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca belirlenen ilan yerlerinde ve ilgili idarenin internet sayfasında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. İtiraz yoksa plan askı süresinin sonunda kesinleşir; itiraz yapılmışsa itirazın değerlendirilmesi ve kesinleşme aşaması ayrıca incelenir.

Askı ilanında planın adı, sınırı, ölçeği, karar tarihi ve erişim yeri anlaşılır olmalıdır. Pafta ve plan notlarının yalnız özetinin yayımlanması, ilgilinin planı öğrenmesini engelliyorsa ilan usulü tartışılır. Askı başlangıç ve bitiş tutanağı idari dosyada bulunmalıdır.

Bakanlık veya başka merkezi idarece onaylanan planlarda ilgili özel ilan ve onay hükümleri uygulanır. Büyükşehirlerde nazım plan ile uygulama planının hangi belediyece onaylandığı 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve ilgili karar üzerinden belirlenir.

Askı Süresinde İtiraz Nasıl Yapılır?

Bir aylık ilan süresi içinde plana itiraz edilebilir. İtiraz, planı ilan eden idareye yazılı verilir; parsel, plan kararı, teknik ve hukuki nedenler ile istenen değişiklik gösterilir. Belediye başkanlığınca meclise gönderilen itirazlar belediye meclisince on beş gün içinde incelenerek kesin karara bağlanır.

İtiraz için mutlaka malik olmak gerekmez; plandan kişisel ve meşru menfaati etkilenen kişi başvurabilir. Ancak parsel sahibi tapu, mahalle sakini ikamet ve çevresel etki, meslek kuruluşu ise kuruluş amacıyla bağlantıyı göstermelidir.

“Parselimin konut yapılmasını istiyorum” biçimindeki talep yeterli teknik gerekçe oluşturmaz. Üst ölçek karar, ulaşım, donatı dengesi, eşdeğer alan, jeolojik durum, kazanılmış hak iddiası ve çevre etkisi raporla açıklanmalıdır. İtiraz alındısı ve eklerin tam listesi saklanır.

İmar Planına Dava Açma Süresi Nasıl Hesaplanır?

İlanı gereken düzenleyici işlem niteliğindeki imar planında İYUK m.7 uyarınca süre son ilan tarihini izleyen günden başlar ve altmış gündür. Planın yıllar sonra tapu araştırmasında öğrenilmesi, ilan usulüne uygunsa tek başına yeni genel dava süresi oluşturmaz.

Askı süresinde yapılan itiraz, İYUK m.11 uyarınca dava süresinin başlangıcını değiştirir. Son ilan tarihinden itibaren otuz gün içinde açık ret kararı tebliğ edilirse altmış günlük süre tebliği izleyen gün; cevap verilmezse otuzuncu günü izleyen gün başlar. Ret kararı planı esaslı biçimde değiştiriyorsa değişen plan yeniden ilan edilir.

Geç gelen ret cevabı süreyi yeniden başlatmaz: Danıştay 6. Dairesinin 23 Ekim 2025 tarihli, E.2024/3544, K.2025/5268 sayılı kararında, askı itirazına cevap verilmemesiyle başlayan dava süresi dolduktan sonra ret yazısının tebliğinin süreyi canlandırmadığı kabul edilmiştir. Bu nedenle cevap beklenirken zımni ret ve dava bitiş tarihleri ayrı hesaplanmalıdır. Resmî karar metni.

Son gün resmî tatile rastlarsa süre izleyen çalışma günü biter. Planın farklı tarihlerde birden fazla yerde ilanı, yeniden askıya çıkması veya plan değişikliği yapılması hâlinde hangi işlemin dava edildiği belirlenir. Eski planın süresi yeni plan değişikliğiyle kendiliğinden canlanmaz.

Uygulama İşlemiyle Birlikte Plan Dava Edilebilir mi?

İYUK m.7/4’e göre ilanı gereken düzenleyici işlemin uygulanması üzerine ilgili, uygulama işlemine veya dayanak düzenleyici işleme ya da her ikisine karşı dava açabilir. İmar planına dayalı yapı ruhsatı reddi, imar durumu, parselasyon, kamulaştırma ve yıkım kararları birer uygulama işlemidir.

Uygulama işleminin gerçekten dava edilen plan kuralına dayanması gerekir. Parselle ilgisiz eski bir işlem, tüm planı yeniden dava etme imkânı vermez. Dilekçede uygulama işlemi ile hangi plan notu veya kullanım kararı arasındaki hukuki bağ gösterilir.

Uygulama işlemine karşı kendi özel veya genel dava süresi içinde başvurulur. Planın ilan süresi geçmiş olsa bile bu mekanizma planı uygulamayla birlikte denetletebilir. Ancak uygulama işleminin süresini kaçırmak da plan yönünden hak kaybı doğurabilir.

İmar Planının İptalini Kim İsteyebilir?

İptal davası için davacının meşru, kişisel ve güncel menfaatinin ihlal edilmesi gerekir. Plan sınırındaki taşınmaz maliki, kullanım kararı veya yapılaşma koşulu değişen parsel sahibi genellikle doğrudan menfaat sahibidir.

Komşu parsel sahibi; yoğunluk, ulaşım, manzara veya çevresel etkiyi somutlaştırmalıdır. Mahalle sakini yalnız genel kent sakini sıfatına değil, yaşam çevresine doğrudan etkiye dayanır. Meslek kuruluşları kuruluş kanunu ve amaçlarıyla plan kararı arasındaki bağlantıyı açıklar.

Paylı mülkiyette her paydaş kendi menfaatinin ihlali nedeniyle dava açabilir; tüm maliklerin birlikte hareket etmesi her durumda zorunlu değildir. Kat mülkiyetli yapıda ortak alan ve parsel kararında yönetici veya kat maliklerinin dava ehliyeti talebin niteliğine göre değerlendirilir.

İmar Planının İptal Nedenleri Nelerdir?

• Planın yetkisiz idare veya organ tarafından onaylanması,
• Askı, ilan, kurum görüşü veya meclis sürecinin usule aykırı olması,
• Alt ölçek planın üst ölçek plana aykırı karar getirmesi,
• Nüfus, yoğunluk, ulaşım ve altyapı hesabının yetersiz olması,
• Sosyal ve teknik donatı standardının düşürülmesi,
• Jeolojik-jeoteknik etüt ve afet riskinin dikkate alınmaması,
• Parsel bazlı ayrıcalık yaratılarak plan bütünlüğünün bozulması,
• Eşdeğer alan ayrılmadan donatı alanının kaldırılması,
• Kamu yararı yerine özel kişiye ayrıcalık sağlanması,
• Plan açıklama raporu ile pafta ve notların çelişmesi.

Plan değişikliği zorunlu, bilimsel ve nesnel gerekçeye dayanmalıdır. Yalnız yatırım talebi veya mülkiyet beklentisi planlama gerekçesi değildir. Değişikliğin çevre parseller, trafik, okul, park, sağlık tesisi ve altyapı kapasitesine etkisi açıklanmalıdır.

Eşitlik ilkesi her parsele aynı yapılaşma hakkı verilmesini gerektirmez. Jeolojik durum, ulaşım, konum ve plan bütünlüğü farklı kararları haklı kılabilir. Farklılığın nesnel planlama nedeni yoksa ayrıcalıklı işlem iddiası güçlenir.

Keşif ve Bilirkişi İncelemesinde Neye Bakılır?

İmar planı davalarında mahkeme çoğunlukla şehir plancısı, mimar, harita mühendisi, çevre veya ulaşım uzmanından bilirkişi kurulu oluşturur. Keşifte parsel, çevre kullanımları, ulaşım bağlantıları, topoğrafya ve mevcut yapılaşma incelenir.

Bilirkişi raporu planlama esasları, şehircilik ilkeleri ve kamu yararı bakımından gerekçeli olmalıdır. Salt “uygundur” sonucu yeterli değildir. Üst ölçek plan, kurum görüşleri, nüfus projeksiyonu ve donatı hesabının nasıl değerlendirildiği gösterilmelidir.

Taraflar rapora tebliğden itibaren mahkemenin verdiği süre içinde somut itiraz sunar. Yanlış parsel, eski plan paftası, ölçüm hatası veya kurulun uzmanlık eksikliği açıklanır. Hukuki karar bilirkişiye değil mahkemeye aittir.

Dava Açılması Planı Durdurur mu?

İptal davası planın yürütmesini kendiliğinden durdurmaz. Plan uyarınca ruhsat, parselasyon veya ihale yapılması yakınsa yürütmenin durdurulması istenir. İYUK m.27 uyarınca açık hukuka aykırılık ile telafisi güç veya imkânsız zarar şartları birlikte aranır.

Geri dönülmez yapılaşma, donatı alanının elden çıkarılması, doğal alanın bozulması veya yıkım riski somut belgeyle açıklanır. Genel “telafisi güç zarar vardır” ifadesi yerine işlem takvimi, ruhsat, ihale veya saha çalışması sunulur.

Plan iptal edilirse idare mahkeme kararının gereklerini gecikmeksizin yerine getirmelidir. İptal, önceki planın her durumda otomatik ve bütün sonuçlarıyla canlanacağı anlamına gelmez; planlama boşluğu ve yeni işlem ihtiyacı karar gerekçesine göre değerlendirilir.

Plan Değişikliği Yapılırsa Dava Konusuz Kalır mı?

Dava sürerken idare planı değiştirir veya kaldırırsa mahkeme yeni işlemin dava konusu planın tüm hukuki etkilerini ortadan kaldırıp kaldırmadığını inceler. Yeni plan aynı kullanım kararını farklı karar numarasıyla sürdürüyorsa uyuşmazlığın bittiği hemen kabul edilemez.

Yeni plan ayrı ilan ve dava süresine tabidir. Devam eden dosyaya bilgi verilmesi, yeni planın süresinde ayrıca dava edilmesi gereğini ortadan kaldırmayabilir. İptali istenen eski plan döneminde verilmiş ruhsat, parselasyon veya kamulaştırma kararlarının sonuçları da incelenir.

İmar planının iptali davası açıldıktan sonra e-Plan ve belediye meclisi gündemi düzenli izlenmelidir. Plan değişikliği paftası, açıklama raporu ve ilan tutanağı alınıp mahkemeye sunulur.

Plan Davası İçin On Kontrol

1. Planın adı, ölçeği ve onay kararını alın.
2. Askı başlangıç ve bitiş tutanağını isteyin.
3. Pafta, plan notu ve açıklama raporunu indirin.
4. Üst ölçek plan ve kurum görüşlerini karşılaştırın.
5. Askı süresinde teknik gerekçeli itiraz verin.
6. Ret veya zımni ret tarihini kaydedin.
7. Altmış günlük dava süresini hesaplayın.
8. Kişisel ve güncel menfaat bağını açıklayın.
9. Bilirkişi için planlama aykırılıklarını somutlaştırın.
10. Uygulama işlemi ve tedbir ihtiyacını ayrıca izleyin.

İmar planı iptal dosyasında aynı planı incelediğinizden emin olun

Bir taşınmaz için birden fazla tarihli pafta veya plan notu bulunabilir. Dava hazırlığında belediye kararının tarihi ve sayısı, planın ölçeği, pafta bilgisi, değişiklik sınırı ve askı kaydı birlikte eşleştirilmelidir. İnternetten indirilen harita görüntüsünün hangi onaylı planın parçası olduğu belli değilse bu durum açıklanmalıdır. Sadece parselin ekrandaki rengini göstermek, dava konusu işlemi tam olarak tanımlamaya yetmeyebilir. İptali istenen düzenleme ile dava dilekçesindeki işlem bilgisi aynı olmalıdır.

Dosyaya konulan belgelerde “önceki plan”, “dava konusu plan” ve “sonraki değişiklik” ayrı klasörlerde tutulabilir. Her belgede karar tarihi, kaynak ve hangi durumu gösterdiği yazılır. Eski planın paftası ile yeni planın notlarını bir araya getirerek tek işlem varmış gibi anlatmak önlenmelidir. Üst ölçekli planla aykırılık ileri sürülüyorsa karşılaştırılan düzenlemelerin hangi tarihte yürürlükte bulunduğu ve taşınmaza nasıl uygulandığı somutlaştırılır. Belgelerde bulunmayan plan hükmü varsayımla tamamlanmaz.

Parsel bilgisi, askı kaydı ve bireysel işlem

Tapudaki il, ilçe, mahalle, ada ve parsel bilgileri güncel kayıtla kontrol edilir. Parsel bir ifraz, tevhit veya başka işlem nedeniyle değişmişse eski ve yeni numaranın bağlantısını gösteren kayıtlar gerekir. Aynı bölgedeki benzer numaralı parselin görseli yanlışlıkla kullanılmamalıdır. Taşınmazın konumunu açıklayan kroki veya fotoğraf, resmî plan ve tapu bilgilerinin yerine geçmez; dosyanın anlaşılmasına yardımcı ayrı bir belgedir.

Askı başlangıç ve bitişi hakkında ilan, tutanak veya resmî kayıt mevcutsa belgelerin tamamı saklanır. İtiraz yapılmışsa dilekçenin verildiği tarih, kayıt numarası ve gelen cevap ayrı gösterilir. Planın uygulanmasına ilişkin imar durumu, ruhsat veya başka bireysel işlem bulunuyorsa bunların tarih ve tebliğ bilgileri de bağımsız olarak kaydedilir. Bu hazırlık, dava süresinin hangi olay üzerinden hesaplanacağı konusunda varsayım yapılmasını azaltır; süre hesabı somut işlem ve güncel mevzuatla ayrıca yapılır.

Teknik iddiayı belgeye bağlayın

Ulaşım, yoğunluk, yeşil alan, donatı veya başka planlama unsuru yönünden itiraz varsa hangi düzenlemenin hangi veriye aykırı olduğu açıklanmalıdır. Genel olarak “imar hakkım azaldı” demekle yetinmek yerine plan öncesi ve sonrası durum gösterilir. Bilirkişiden araştırılması istenen konu, ilgili pafta ve plan notuyla bağlantılı yazılır. Başka parsel veya başka tarih için düzenlenmiş teknik raporun bu taşınmazı aynen değerlendirdiği varsayılmaz. Dilekçe örnekleri biçim konusunda yardımcı olabilir; plan davasının dayanakları dosyaya özgü kurulmalıdır.

İmar Planının İptali Davası Hakkında Sık Sorulan Sorular

Uygulama işlemleri ve yıkım bağlantısı için imar ve yıkım kararına itiraz rehberini, yaptırım yönü için imar para cezasına itiraz rehberini, yapı güvenliği yönü için riskli yapı tespitine itiraz rehberini inceleyebilirsiniz.

Resmî Hukuki Kaynaklar

• 3194 sayılı İmar Kanunu m.8
• 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7, 11, 27 ve 34
• Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği
• Coğrafi Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğü – e-Plan Otomasyon Sistemleri hakkında resmî bilgi
• Danıştay imar planı itiraz ve dava süresi kararı

Arnavutköy için uygulama rehberi

Taşınmaz Arnavutköy veya İstanbul Havalimanı çevresindeyse plan iptaliyle birlikte kamulaştırma, acele el koyma, kamulaştırmasız el atma ve tapu zincirini ayırmak için Arnavutköy kamulaştırma ve imar hukuku rehberini inceleyin.

Hızlı Hukuki Özet

Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu – Mersin Ofisi

Adres: İhsaniye, 4903. Sk. Profit İş Merkezi No:23 Kat:3 Daire:14, 33070 Akdeniz/Mersin. Fiziksel ofislerimiz İstanbul ve Mersin’dedir; dosyalar kanuni yetki ve usul çerçevesinde Türkiye genelinde İstanbul ve Mersin ofislerinden yönetilir.

Google Maps’te Yol Tarifi →

Yazar ve Hukuki İnceleme

Av. Halil Bakırcı
Mersin Barosu Sicil No: 3472

Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosundan Av. Halil Bakırcı, içeriğin imar planı, askı, dava süresi, bilirkişi ve yürütmenin durdurulması dayanaklarını incelemiştir.

Yazar profilini görüntüle

Bu içerik genel bilgilendirmedir; plan kararı, pafta, plan notu, askı, üst ölçek, kurum görüşleri ve uygulama işlemi somut dosyada incelenmelidir.

İstanbul Ofisi – Polaris Plaza, Maslak / Sarıyer

Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu

Maslak Ahi Evran Caddesi, Polaris Plaza No:21, Kat:9, 34475 Sarıyer/İstanbul

İstanbul ve Mersin’deki fiziksel ofislerimizden Türkiye genelindeki dosyalar, görev ve yetki kuralları ile gerekli yerel işlemler dikkate alınarak koordine edilir. Yüz yüze görüşme için randevu sırasında tercih ettiğiniz ofisi belirtiniz.

İstanbul ofisini Google Haritalar’da açın · İletişim ve randevu

Hukuki konu hakkında iletişim

İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.

Telefonla AraWhatsAppİletişim Bilgileri

İSTANBUL · MERSİN · ÇEVRİM İÇİ

Hukuki görüşme talebi

Konunuzu kısaca paylaşın. Görüşme için tercih ettiğiniz ofisi veya çevrim içi seçeneğini belirtebilirsiniz.

* İşaretli alanlar zorunludur.

Ad soyad *
E-posta *
Telefon (isteğe bağlı)
Görüşme tercihi (isteğe bağlı)Tercihinizi seçinİstanbul — Maslak · Polaris PlazaMersin — Akdeniz · Merkez ofisÇevrim içi görüşme

Konunuzu kısaca anlatın * En fazla 1.000 karakter.

Mesaj uzunluğu0 / 1000

Kalan karakter: 1000Boşluklar dahildir.Sınıra yaklaşıyorsunuz.1.000 karakter sınırına ulaştınız.

Kimlik numarası, banka bilgisi veya hassas belge paylaşmayın. KVKK Aydınlatma Metni

İlk iletişim tek başına avukatlık ilişkisi kurmaz ve yasal süreleri durdurmaz. Acil süreli konularda telefonla ulaşın.

Δ