Aciz Vesikası Nedir? 2026 İİK 143 Kesin ve Geçici Aciz Belgesi
Kısa cevap: Haciz yoluyla takipte satılan malların bedeli alacaklının alacağını tamamen karşılamazsa icra dairesi kalan miktar için İİK m. 143 uyarınca aciz vesikası düzenler. Aciz vesikası borcu ortadan kaldırmaz; alacaklının tahsil edilemeyen bölümünü belgelendirir ve kanunda öngörülen sonuçları doğurur.
Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor
Kesin Aciz Vesikası
Haczedilen mallar satıldıktan ve paralar paylaştırıldıktan sonra alacak tamamen karşılanmamışsa kalan bölüm için kesin aciz vesikası düzenlenir. Belge alacaklının ne kadar alacağını tahsil edemediğini gösterir.
Aciz vesikası yeni bir borç yaratmaz. Mevcut takip alacağının tahsil edilemeyen bölümünü ve cebri icra sonucunu belgelendirir.
Geçici Aciz Belgesi
Haciz sırasında borçlunun haczi kabil mallarının alacağı karşılamayacağı haciz tutanağından anlaşılırsa İİK m. 105 kapsamında haciz tutanağı geçici aciz belgesi niteliği kazanabilir. Geçici ve kesin aciz belgesinin doğduğu aşama ve sonuçları aynı değildir.
Özellikle tasarrufun iptali davasında aciz belgesinin niteliği dava şartı ve hukuki yarar değerlendirmesinde önem taşır.
Aciz Vesikasının Hukuki Sonuçları
İİK m. 143 aciz vesikasına özel sonuçlar bağlar. Alacaklı, kanundaki koşullarla borçlunun sonradan edindiği mallara yönelmek üzere yeniden takip yapabilir. Belgenin takip hukuku bakımından sağladığı kolaylıklar güncel madde metni üzerinden uygulanır.
Aciz vesikasında yazılı alacak için faiz konusundaki özel düzenleme ayrıca önemlidir. Belgenin düzenlenmesinden sonra faiz işletilmesi bakımından İİK 143’ün açık hükmü esas alınmalıdır.
Zamanaşımı
Aciz vesikasına bağlanan alacağın borçluya karşı zamanaşımı bakımından İİK m. 143 özel süre düzenler. Mirasçılar bakımından da ayrıca özel süre vardır. Süre hesabında vesikanın tarihi ve borçlunun/mirasçının durumu ayrı değerlendirilir.
Tasarrufun İptali Davasıyla Bağlantısı
İİK m. 277 ve devamındaki tasarrufun iptali davasında alacaklının kesin veya geçici aciz durumunu gösteren belge önemlidir. Amaç borçlunun mal kaçırma niteliğindeki belirli tasarrufları üzerinde alacaklıya cebri icra yetkisi sağlamaktır. Aciz vesikası ile tasarrufun iptali kararı aynı belge değildir.
İç Linkler ve Resmî Kaynaklar
Tasarrufun iptali davası, icra takibi, satış isteme süresi. Resmî kaynak: İİK m. 105, 143, 277 ve devamı.
Aciz Vesikasının Hukuki Niteliği
Aciz vesikası, cebri icra sonunda alacaklının alacağının tamamen tahsil edilemediğini gösteren resmi icra belgesidir. İİK m. 143 kapsamında kesin aciz vesikası, haczedilen mallar satılıp bedel dağıtıldıktan sonra alacağın karşılanmayan kısmı için düzenlenir. Bu belge yeni bir borç yaratmaz; mevcut alacağın tahsil edilemeyen bölümünü belgelendirir.
Aciz vesikası ile borcun sona erdiği düşünülmemelidir. Borç devam eder; ancak kanun bu belgeye takip, zamanaşımı, faiz ve tasarrufun iptali bakımından özel sonuçlar bağlar.
Kesin Aciz Vesikası Ne Zaman Düzenlenir?
Kesin aciz vesikası kural olarak haczedilen malların satışından ve paraların paylaştırılmasından sonra, alacaklıya düşen miktarın alacağını tamamen karşılamaması hâlinde düzenlenir. Belge üzerinde tahsil edilemeyen bakiye gösterilir.
Borçlunun hiçbir malının bulunmadığı bir takipte de haciz ve araştırma sonuçlarına göre aciz durumu ortaya çıkabilir. Ancak kesin aciz vesikası ile geçici aciz belgesi birbirinden ayrılmalıdır.
Geçici Aciz Belgesi: İİK 105
İİK m. 105 iki durumu ayırır: Haczi kabil mal bulunmaması hâlinde tutanak, m. 143 kapsamındaki aciz vesikasının hükmünü taşır. Mevcut haczedilebilir malların icraca belirlenen değerinin alacağı karşılamaması hâlinde ise tutanak geçici aciz vesikası yerine geçer ve alacaklıya m. 277’deki hakları sağlar. Mal bulunmaması ile malların yetersizliği aynı geçici belge sonucu altında birleştirilmez. Ayrım, Anayasa Mahkemesinin resmî karar metninde aktarılan İİK 105 hükmü üzerinden de görülebilir.
Geçici aciz belgesi özellikle tasarrufun iptali davasında önemlidir. Alacaklı borçlunun mal kaçırma niteliğindeki işlemlerini iptal ettirmek için İİK m. 277 ve devamındaki davaya başvururken geçici aciz durumunu bu belgeyle gösterebilir.
Kesin ve Geçici Aciz Belgesi Arasındaki Fark
Geçici aciz belgesi haciz aşamasında, kesin aciz vesikası ise satış ve paylaştırma sonrasında ortaya çıkar. Geçici belge borçlunun mevcut hacizli mallarının alacağı karşılamadığını gösterir; kesin belge cebri icra sonucunda tahsil edilemeyen bakiye miktarını belirler.
Her iki belgenin tasarrufun iptali davasındaki etkisi farklı aşamalarda değerlendirilebilir. Ancak kesin aciz vesikasının İİK m. 143’te özel sonuçları vardır.
Aciz Vesikasıyla Yeniden Takip
Alacaklı, aciz vesikasına bağlanan alacak için borçlunun sonradan mal edinmesi hâlinde yeniden takip yapabilir. Kanunun sağladığı bazı kolaylıklar sayesinde alacaklı aynı alacağı yeniden ispat etmek zorunda kalmadan aciz vesikasına dayanabilir.
Borçlunun yeni iş bulması, taşınmaz edinmesi, miras kalması veya banka hesabına önemli para girişi gibi durumlarda alacaklı yeniden cebri icra yoluna başvurabilir.
Aciz Vesikasında Zamanaşımı
İİK m. 143 uyarınca aciz vesikasına bağlanan borç, vesikanın düzenlenmesinden itibaren yirmi yıl geçmekle borçluya karşı zamanaşımına uğrar. Borçlunun mirasçıları ise mirasın açılmasından itibaren bir yıl içinde alacaklı hakkını aramamışsa zamanaşımı def’ini ileri sürebilir.
Zamanaşımı hesabında aciz vesikasının düzenlenme tarihi, sonradan yapılan takip işlemleri ve borçlunun davranışları birlikte incelenmelidir.
Faiz İşler mi?
İİK m. 143 açıkça, aciz vesikasında yazılı alacak miktarı için faiz istenemeyeceğini düzenler. Bu nedenle vesika düzenlendikten sonra borçluya karşı bu bakiye üzerinden faiz yürütülemez. Ayrıca müşterek borçlu, kefil veya diğer sorumlular bakımından faiz sonuçları ayrı olabilir.
Bu nedenle aciz vesikasındaki bakiye üzerinden otomatik olarak yıllarca faiz işletilmemelidir; maddenin özel hükmü uygulanmalıdır.
Aciz Vesikası ve Tasarrufun İptali Davası
İİK m. 277 ve devamındaki tasarrufun iptali davasının temel şartlarından biri alacaklının borçludan tahsil edemediğini gösteren aciz durumudur. Kesin veya kanunun kabul ettiği geçici aciz belgesi bu şartı karşılayabilir.
Tasarrufun iptali davası, borçlunun yaptığı hukuken geçerli mal devrini tamamen hükümsüz kılmaz; alacaklıya o mal üzerinde cebri icra yetkisi sağlar. Aciz vesikası ise yalnız tahsil edilemeyen alacağı belgeler. İki kurum aynı değildir.
Aciz Vesikası Alacak Belgesi midir?
Kesin aciz vesikası alacaklıya önemli ispat ve takip kolaylıkları sağlar. Ancak belgenin hangi kapsamda ilam veya ilam niteliğinde belge gibi sonuç doğurduğu İİK’nın özel hükümlerine göre belirlenir. Belgenin düzenlendiği takipte borcun kaynağı ve önceki itiraz durumu önemlidir.
Borçlu Aciz Vesikasına İtiraz Edebilir mi?
Borçlu, aciz vesikasındaki miktarın yanlış olduğu, tahsilatın hesaba katılmadığı veya icra müdürlüğü işleminin kanuna aykırı olduğu iddiasındaysa İİK’nın şikâyet ve dava yollarını değerlendirebilir. Hangi yolun kullanılacağı işlemin niteliğine ve öğrenme tarihine göre belirlenir.
Aciz Vesikası Borçlunun Kredi Siciline İşler mi?
İcra takibi ve borçlunun mali durumu çeşitli finansal veri sistemlerinde dolaylı etki yaratabilir; ancak aciz vesikasının kendisi özel hukukta resmi icra belgesidir. Kredi kayıtlarının tutulması bankacılık ve finans mevzuatına tabidir. “Aciz vesikası çıktı, ömür boyu kredi alınamaz” şeklinde hukuki bir kural yoktur.
Şirket Borçlarında Aciz Vesikası
Borçlu bir şirketse aciz vesikası şirket tüzel kişiliğine karşı düzenlenir. Şirket ortakları kural olarak şirket borcundan kişisel olarak sorumlu değildir; ancak şahsi kefalet, aval, kamu borcu veya özel sorumluluk halleri ayrı değerlendirilir.
Şirket tasfiye edilmiş veya sicilden terkin edilmişse alacaklının takip ve ihya imkanları ticaret hukuku hükümlerine göre ayrıca incelenmelidir.
Aciz Vesikası ve Miras
Borçlu öldüğünde aciz vesikasındaki alacak terekeye yönelir. Mirasçıların mirası kabul, ret veya resmi tasfiye durumu önemlidir. İİK m. 143’ün mirasçılara karşı zamanaşımıyla ilgili özel hükmü ayrıca dikkate alınmalıdır.
Alacaklı İçin Uygulama Planı
- Haciz ve satış işlemlerinin tamamlanma durumu kontrol edilir.
- Tahsil edilemeyen bakiye doğru hesaplanır.
- Kesin aciz vesikası icra dairesinden alınır.
- Geçici aciz belgesi varsa tasarrufun iptali ihtiyacı değerlendirilir.
- Özel zamanaşımı süresi kaydedilir.
- Borçlunun sonradan mal edinme ihtimali düzenli takip edilir.
Borçlu İçin Kontrol Listesi
- Vesikadaki bakiye ve yapılan tahsilatlar karşılaştırılır.
- Yanlış hesap varsa icra müdürlüğü işlemi incelenir.
- Sonradan yapılan ödemeler yazılı belgelenir.
- Yeniden takip açılırsa zamanaşımı ve ödeme savunmaları kontrol edilir.
Sık Yapılan Hatalar
- Aciz vesikasının borcu sildiğini sanmak,
- geçici ve kesin aciz belgesini aynı görmek,
- faizin genel kuralla işlemeye devam ettiğini varsaymak,
- tasarrufun iptali davasıyla aciz vesikasını karıştırmak,
- özel zamanaşımı süresini gözden kaçırmak.
Aciz Vesikasında Uygulama Örnekleri
Borçlunun haczedilen aracı ve banka hesabı satılıp tahsil edildikten sonra alacağın 300.000 TL’lik kısmı karşılanmamışsa icra dairesi bu bakiye için kesin aciz vesikası düzenleyebilir. Alacaklı daha sonra borçlu adına taşınmaz tespit ederse aciz vesikasına dayanarak yeniden takip yapabilir. Ancak vesikadaki bakiye sonradan yapılan ödemelerle azaltılmışsa güncel borç doğru hesaplanmalıdır.
Haciz sırasında borçlunun haczedilebilir malının bulunmadığının tutanakla belirlenmesi, İİK m. 105’in ilk cümlesindeki m. 143 aciz vesikası hükmü kapsamında değerlendirilir. Haczedilebilir mallar mevcut fakat takdir edilen değerleri yetersizse m. 105’in ikinci cümlesindeki geçici aciz vesikası söz konusudur. Tasarrufun iptali bakımından belgenin türü, takip dosyası ve m. 277’deki koşullar ayrı incelenir.
Aciz Vesikası ile Borç İkrarı
Aciz vesikası icra dairesinin düzenlediği resmi belgedir; borçlunun yeni bir borç ikrarı değildir. Belge takip sonucundaki tahsil edilemeyen tutarı gösterir. Borçlu daha sonra vesikadaki borcu açıkça kabul eden yazılı ödeme planı yaparsa bu işlem zamanaşımı ve takip bakımından ayrıca sonuç doğurabilir.
Borçlunun Sonradan Mal Edinmesi
Aciz vesikası düzenlendikten sonra borçlunun miras yoluyla taşınmaz edinmesi, yüksek tutarlı banka hesabı oluşması veya yeni ticari işletme kurması alacaklının yeniden haciz talep etmesine imkân verir. Aciz vesikası borçlunun gelecekte edineceği malları önceden haczetmez; alacaklı yeni malı tespit edip yeni takip/haciz işlemini yapmalıdır.
Aciz Vesikasında Faiz ve Kefiller
İİK m. 143’ün faizle ilgili özel hükmü borçlu yönünden uygulanırken kefil, müşterek borçlu veya diğer sorumluların durumu temel borç ilişkisine göre ayrıca değerlendirilir. Alacaklı aynı faiz kuralını bütün sorumlulara otomatik uygulamamalıdır.
Aciz Vesikasının Saklanması
Belgenin aslı veya doğrulanabilir elektronik örneği uzun özel zamanaşımı süresi boyunca saklanmalıdır. İcra dosyası arşive kaldırılmış olsa bile alacaklı vesika ve önceki tahsilat kayıtlarını korumalıdır. Yeniden takipte hangi miktarın tahsil edilmediğinin ispatı bu kayıtlara dayanır.
Resmî Kaynaklar
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 105, 143, 277 ve devamındaki hükümler Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden güncel metinle kontrol edilmelidir.
Sık Sorulan Sorular
Aciz vesikası borcu siler mi?
Hayır.
Kim düzenler?
İcra dairesi, kanuni koşullar gerçekleştiğinde düzenler.
Kesin ve geçici aciz aynı mı?
Hayır; doğdukları aşama ve bazı sonuçları farklıdır.
Aciz vesikasıyla tekrar takip yapılır mı?
İİK 143’ün özel koşulları çerçevesinde alacaklı yeniden takip imkânına sahiptir.
Faiz işlemeye devam eder mi?
Aciz vesikasında yazılı alacağa ilişkin faiz konusunda İİK 143’ün özel hükmü uygulanır.
Zamanaşımı var mı?
Evet, İİK 143 özel zamanaşımı düzenler.
Tasarrufun iptali için gerekli mi?
Aciz durumunun belgelenmesi İİK 277 ve devamındaki davada temel koşullardandır.
Haciz tutanağı aciz belgesi sayılır mı?
İİK 105 koşullarında geçici aciz belgesi niteliği kazanabilir.
Borçlu mal edinirse ne olur?
Alacaklı kanundaki koşullarla sonradan edinilen malvarlığına yönelir.
Vesikadaki miktar neyi gösterir?
Cebri icra sonunda tahsil edilemeyen alacak bölümünü gösterir.
Aciz Vesikasının Alacaklı Açısından İşlevi
Kesin aciz vesikası, alacaklının cebri icra sonunda tahsil edemediği miktarı resmî olarak belgelendirir. Belge borcu yenilemez ve yeni bir borç yaratmaz; mevcut alacağın tahsil edilemeyen bölümünü gösterir. Borçlunun daha sonra mal edinmesi halinde alacaklı İİK m. 143’teki özel sonuçlardan yararlanarak yeniden takip stratejisi kurabilir.
Aciz vesikasının düzenlenmesi için haciz ve satış sürecinin sonucunun dosyada belirlenmesi gerekir. Haciz tutanağının geçici aciz belgesi sayıldığı İİK m. 105 durumu ile satış ve paylaştırma sonrasındaki kesin aciz vesikası birbirinden ayrılmalıdır. Tasarrufun iptali davasında hangi belgenin yeterli olduğu dava tarihindeki somut aciz durumuna göre değerlendirilir.
Faiz ve Zamanaşımı Sonuçları
İİK m. 143 aciz vesikasındaki alacağa ilişkin faiz konusunda özel düzenleme içerir. Bu nedenle genel sözleşme faizinin vesika tarihinden sonra aynen devam ettiği varsayılmamalıdır. Ana para, takipte işlemiş faiz ve vesika sonrası dönem ayrı hesaplanmalıdır.
Aciz vesikasına bağlanan alacak için borçluya karşı özel zamanaşımı süresi vardır. Borçlunun mirasçıları bakımından da kanun ayrı sonuç düzenler. Vesika tarihi, borçlunun ölümü ve mirasçıya yöneltilecek talebin tarihi kronolojik olarak tutulmalıdır.
Tasarrufun İptali Davasında Aciz Belgesi
İİK m. 277 ve devamındaki davanın amacı, borçlunun alacaklıdan mal kaçırmak amacıyla yaptığı kanunda belirtilen tasarruflar üzerinde alacaklıya cebri icra yetkisi sağlamaktır. Alacaklı kesin veya geçici aciz durumunu kanuna uygun biçimde ortaya koymalıdır. Aciz belgesi, iptal edilecek tasarrufun kötü niyetli olduğunu tek başına ispatlamaz; dava şartı ve alacaklının takipteki durumunu gösteren ayrı bir unsurdur.
İptal davasında alacağın doğum tarihi, takip tarihi, tasarruf tarihi, borçlu ile üçüncü kişi arasındaki ilişki ve İİK m. 278-280’deki özel koşullar ayrıca incelenir. Aciz vesikasının varlığı bu incelemelerin yerine geçmez.
Uygulama Kontrol Listesi
- Haciz ve satış işlemlerinin tamamlanma durumunu kontrol edin.
- Tahsil edilemeyen bakiye miktarını dosya hesabıyla doğrulayın.
- Düzenlenen belgenin kesin mi geçici mi olduğunu belirleyin.
- Faiz ve zamanaşımı sonuçlarını İİK m. 143’e göre hesaplayın.
- Tasarrufun iptali düşünülüyorsa tasarruf ve alacak tarihlerini ayrıca inceleyin.
- Borçlunun sonradan edindiği mallar bakımından yeni takip koşullarını kontrol edin.
Aciz Vesikası Borçlu Bakımından Ne Anlama Gelir?
Aciz vesikası borçlunun borcunun affedildiği veya icra dosyasının ekonomik sonucunun tamamen sona erdiği anlamına gelmez. Tahsil edilemeyen bakiye kanunun öngördüğü süre ve koşullarla varlığını sürdürür. Borçlu daha sonra mal edinirse alacaklı yeniden cebri icra yoluna başvurabilir. Bu nedenle borçlu vesikadaki bakiye hesabını ve varsa sonradan yapılan ödemelerin dosyaya işlenmesini takip etmelidir.
Borçlu ödeme yaparsa ödeme belgesini saklamalı ve alacaklıyla birlikte icra dosyasındaki bakiye kaydının güncellenmesini sağlamalıdır. Harici ödeme yapılmışsa tahsil harcı ve dosya kapatma sonuçları ayrıca değerlendirilir.
Türkiye Geneli ve Mersin Uygulaması
İİK Türkiye genelinde uygulanır. Fiziksel ofislerimiz İstanbul ve Mersin’dedir.
Hukukçu İncelemesi
Av. Halil Bakırcı – Av. Emirhan Keskin.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu sitesinden daha fazla şey keşfedin
Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.
