İlamlı İcrada İcranın Geri Bırakılması 2026: İİK 33 İtfa, İmhal ve Zamanaşımı
ilamlı icrada icranın geri bırakılması: İlamlı icrada icra emri sonrası borcun itfa edildiği, ertelendiği veya zamanaşımına uğradığı iddiasında İİK 33 kapsamında icranın geri bırakılması açıklanmıştır.
Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor
Kısa cevap: İlamlı takipte borçlu, ilamın verilmesinden sonraki dönemde borcun itfa edildiğini, ertelendiğini veya zamanaşımına uğradığını İİK m. 33’ün kabul ettiği delillerle ileri sürerek icra mahkemesinden icranın geri bırakılmasını isteyebilir. Bu yol, istinaf veya temyiz nedeniyle İİK m. 36 kapsamında icranın geri bırakılmasıyla aynı değildir.
Kısa Hukuki Çerçeve
Bir mahkeme ilamı veya ilam niteliğindeki belge icraya konulduğunda borçlu ilamın esasını icra mahkemesinde yeniden tartışamaz. Kesin hüküm ve ilamlı icranın yapısı buna engeldir. Buna karşılık ilamdan sonra borcun ödenmesi, alacaklının süre vermesi veya ilam alacağının zamanaşımına uğraması yeni olgulardır. İİK 33 bu olgular için özel başvuru yolu sağlar.
İç Linkler ve Resmî Kaynaklar
İİK 71 takip iptali, menfi tespit, haricen tahsil. Resmî kaynak: İİK m. 33 ve 36.
İİK 33’ün Uygulama Alanı
İİK m. 33, ilamlı icrada borçlunun icra emrinin tebliğinden sonra ileri sürebileceği belirli itfa, imhal ve zamanaşımı savunmalarını düzenler. İlamda hüküm altına alınmış borç artık yargılama aşamasında tartışılmış olduğundan, icra mahkemesinin incelemesi ilamın esasını yeniden değerlendirmeye yönelik değildir. Borçlu yalnız ilamdan veya ilamın kesinleşmesinden sonraki sona erme ve erteleme sebeplerini kanunun kabul ettiği belgelerle ileri sürebilir.
Bu yönüyle İİK 33, ilamsız takipteki İİK 71’e benzer fakat aynı değildir. İlamlı takipte alacağın varlığı mahkeme kararıyla belirlenmiştir. Bu nedenle borçlu “mahkeme yanlış karar verdi” diyerek icra mahkemesinden takibi iptal ettiremez; kanun yolu ayrı süreçtir.
İtfa Ne Demektir?
İtfa, ilamda hükmedilen borcun ödeme, ibra, takas veya kanunen borcu sona erdiren başka nedenle ortadan kalkmasıdır. İİK 33 bakımından ilamdan sonra gerçekleşen itfa önem taşır. Borçlu hüküm tarihinden veya icra emrinden sonra borcu ödemişse aynı borcun cebri icrayla tekrar tahsil edilmesini önlemek için icra mahkemesine başvurabilir.
Kısmi ödeme varsa takip yalnız ödenen kısım yönünden geri bırakılır veya iptal edilir; kalan asıl alacak, faiz ve giderler devam eder. Ödeme belgesinin hangi ilam ve icra dosyasına ilişkin olduğu açıkça gösterilmelidir.
İmhal: Alacaklının Süre Vermesi
İmhal, alacaklının ilamlı takip borçlusuna ödeme için süre tanımasıdır. Örneğin taraflar icra emrinden sonra taksit anlaşması yapmış veya belirli tarihe kadar haciz uygulanmaması konusunda yazılı uzlaşmış olabilir. Borçlu, bu erteleme anlaşmasını İİK 33’ün kabul ettiği belgeyle ispat ederse icranın geri bırakılmasını isteyebilir.
Ertelemenin kapsamı açık olmalıdır. Sadece bir taksit için süre verilmişse bütün takip süresiz durmaz. Anlaşmada asıl alacak, faiz, masraf, taksit tarihleri ve temerrüt halinde ne olacağı açıkça yazılmalıdır.
İİK 33’te Belge Şartı ve İspat
İcra mahkemesi takip hukukuna özgü sınırlı inceleme yapar. Borçlunun itfa veya imhal iddiasını kanunda belirtilen güçlü belgelerle ispatlaması gerekir. Noterlikçe düzenlenmiş veya onaylanmış belge, alacaklının imzasını ikrar ettiği belge ve kanunun kabul ettiği diğer kesin nitelikteki kayıtlar önemlidir.
Salt tanık anlatımı veya taraflar arasında tartışmalı sözlü anlaşma, icra mahkemesinin sınırlı incelemesinde yeterli olmayabilir. Geniş ispat gerektiren uyuşmazlık için genel mahkeme yolları ayrıca değerlendirilebilir.
İlamlı Takipte Zamanaşımı
İlamların icrasında zamanaşımı, ilamın niteliğine göre belirlenir. İİK m. 39 ilama dayalı takipte genel olarak on yıllık zamanaşımı kuralı getirir; ancak bazı ilam veya alacak türlerinde özel hükümler bulunabilir. Zamanaşımını kesen icra işlemleri ayrıca dikkate alınmalıdır.
İcra dosyasında yapılan haciz, ödeme veya takip talebi gibi işlemlerin zamanaşımı üzerindeki etkisi kronolojik olarak incelenir. “Dosyada uzun süredir işlem yok” şeklindeki soyut ifade tek başına yeterli değildir.
İcra Emrinin Tebliği ve Süre
İlamlı takipte borçluya icra emri tebliğ edilir. İİK m. 33/1 uyarınca borçlu, icra emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde dilekçeyle icra mahkemesine başvurarak borcun zamanaşımına uğradığını, imhal edildiğini veya itfa edildiğini ileri sürebilir. Tebligat usulsüzse Tebligat Kanunu m. 32 kapsamında öğrenme tarihi ayrıca gündeme gelebilir.
Borçlu tebligatı aldıktan sonra takip işlemlerini gecikmeden incelemelidir. İcra mahkemesine başvuru gerektiren durumlarda kısa süreler söz konusu olabilir.
İİK 33 ile İİK 36 Arasındaki Fark
İİK m. 33, ilamdan sonra borcun itfa edilmesi, ertelenmesi veya zamanaşımına uğraması gibi sebeplere dayanır. İİK m. 36 ise ilam henüz kesinleşmeden kanun yoluna başvurulmuş ve icranın durdurulması istenmişse gündeme gelen farklı bir kurumdur.
İstinaf veya temyiz başvurusu tek başına ilamın icrasını her zaman durdurmaz. Borçlu kanun yolu sürecinde icranın geri bırakılmasını istiyorsa İİK 36’nın teminat ve karar prosedürünü izlemelidir. Borcu sonradan ödediğini ileri sürüyorsa İİK 33 uygulanır.
Kesinleşmeden İcraya Konulamayan İlamlar
Bazı ilamlar kesinleşmeden icra edilemez. Aile hukuku, kişiler hukuku veya taşınmazın aynına ilişkin bazı kararlar bakımından kesinleşme şartı özel önem taşır. Bu durum İİK 33’teki itfa veya imhal savunmasından farklıdır. Takip dayanağı ilamın icra kabiliyeti baştan kontrol edilmelidir.
İlamın Hüküm Fıkrası Esastır
İlamlı icrada takip, mahkeme kararının hüküm fıkrasına uygun olmak zorundadır. Alacaklı hükümde bulunmayan yeni bir alacak kalemini ilamlı takip yoluyla isteyemez. Faiz başlangıcı, yargılama gideri, vekâlet ücreti ve asıl alacak hükümdeki şekilde uygulanmalıdır.
Borçlu, takip talebinin ilama aykırı olduğunu düşünüyorsa şikâyet yolu ayrıca değerlendirir. Bu itiraz, borcun sonradan itfa edilmesi iddiasından farklıdır.
Faiz ve Kısmi Ödeme
Borçlu ilamdan sonra kısmi ödeme yapmışsa ödeme öncelikle tarafların anlaşmasına ve TBK’nın mahsup kurallarına göre faiz, gider ve asıl alacağa mahsup edilir. Takip bakiyesi bu kurallara göre yeniden hesaplanmalıdır.
Ödeme dekontunda dosya veya ilam numarası bulunması, hangi borcun ödendiği tartışmasını azaltır. Birden fazla dosyası bulunan borçlu açıklamasız ödeme yapmamalıdır.
Haricen Tahsil ve Dosyaya Bildirim
Alacaklı ilamlı takip borcunu dosya dışında tahsil ederse bu ödemeyi icra dosyasına bildirmelidir. Bildirim yapılmaz ve takip devam ederse borçlu ödeme belgesine dayanarak İİK 33 yoluna başvurabilir. Fazla tahsilat riski doğduğunda ayrıca istirdat veya diğer hukuki yollar değerlendirilebilir.
İİK 33 Başvurusunda Görevli Merci
Başvuru icra mahkemesine yapılır. Dilekçede takip dosyası, ilam bilgileri, icra emrinin tebliğ tarihi, itfa veya imhal belgesi ve talep sonucu açıkça gösterilir. Borçlu takibin tamamen mi kısmen mi geri bırakılmasını istediğini belirtmelidir.
İcra Mahkemesinin Kararı
Mahkeme borcun itfa edildiğini kanuni belgeyle tespit ederse takip buna göre durdurulur veya iptal edilir. İmhal ispatlanırsa belirlenen süre boyunca icranın geri bırakılması gündeme gelir. Zamanaşımı kabul edilirse takip üzerinde kanunun öngördüğü sonuç doğar.
Kararın kesinlik ve kanun yolu durumu İİK’nın güncel parasal sınırları ve kararın niteliğine göre kontrol edilmelidir.
Genel Mahkemede Dava Gereken Durumlar
Taraflar arasında ödemenin hangi borca ilişkin olduğu, sözleşmenin kapsamı veya takas alacağının varlığı gibi geniş delil incelemesi gerektiren uyuşmazlık varsa icra mahkemesinin sınırlı yetkisi yeterli olmayabilir. Bu durumda menfi tespit, istirdat veya başka genel dava yolu gündeme gelebilir.
Borçlu İçin Uygulama Planı
- Takip dayanağı ilam ve hüküm fıkrası incelenir.
- İcra emrinin tebliğ tarihi kaydedilir.
- İlamdan sonra yapılan ödeme veya erteleme belgeleri toplanır.
- Belgenin İİK 33 şartlarını karşılayıp karşılamadığı kontrol edilir.
- Takip bakiyesi faiz ve masraflarla yeniden hesaplanır.
- İİK 33 mü, 36 mı yoksa şikâyet yolu mu olduğu doğru belirlenir.
- İcra mahkemesine açık talep sunulur.
Alacaklı İçin Kontrol Listesi
- İlamın kesinleşme gerektirip gerektirmediği kontrol edilir.
- Takip talebi hüküm fıkrasına uygun hazırlanır.
- Harici ödemeler derhal dosyaya bildirilir.
- Erteleme anlaşmaları açık ve yazılı tutulur.
- Zamanaşımını kesen icra işlemleri süresinde yapılır.
Sık Yapılan Hatalar
- İİK 33 ile İİK 36’yı karıştırmak,
- ilamın esasını icra mahkemesinde yeniden tartışmaya çalışmak,
- haricen ödemeyi belgelememek,
- kısmi ödemenin faiz ve giderlere mahsup etkisini hesaplamamak,
- kesinleşmeden icra edilemeyen ilamı kontrol etmemek.
İlamlı İcrada Uygulama Örnekleri
Mahkeme 200.000 TL alacağın faiziyle tahsiline karar vermiş ve alacaklı ilamlı takip başlatmış olabilir. Borçlu icra emrinden sonra 100.000 TL öderse bu kısmi itfa, takip bakiyesinin yeniden hesaplanmasını gerektirir. Alacaklı ödeme miktarını dosyaya bildirmezse borçlu dekontla İİK m. 33 kapsamında kısmi geri bırakma talep edebilir.
Taraflar ilamlı takip başladıktan sonra üç aylık erteleme protokolü yapmışsa ve alacaklı buna rağmen haciz isterse borçlu imhal belgesini sunar. Mahkeme ertelemenin kapsamını, süresini ve belgenin kanuni ispat şartlarını inceler. Süre sonunda ödeme yapılmazsa takip kaldığı yerden devam eder.
İlamda Faiz Başlangıcının Yanlış Uygulanması
İcra müdürlüğü hüküm fıkrasındaki faiz başlangıcını veya türünü yanlış uygularsa sorun borcun sonradan itfasından değil, ilama aykırı icra işleminden kaynaklanır. Bu durumda İİK m. 16 şikâyet yolu gündeme gelir. İİK 33 ile şikâyet arasındaki ayrım doğru yapılmalıdır.
İlamın Kısmen Bozulması veya Kaldırılması
İstinaf veya temyiz sonucunda takip dayanağı ilam kısmen kaldırılır veya bozulursa icra dosyasındaki işlemlerin yeni karara uyarlanması gerekir. Bu durum borçlunun ödeme savunmasından farklıdır ve İİK m. 40 ile kanun yolu hükümleri ayrıca uygulanır. Fazla tahsilat olmuşsa iade prosedürü değerlendirilir.
Kesinleşme Şerhi Kontrolü
Kesinleşmeden icra edilemeyen kararlar bakımından alacaklı takip başlatmadan önce kesinleşme şerhini almalıdır. Borçlu da kendisine icra emri geldiğinde ilam türünü ve kesinleşme şartını kontrol etmelidir. Kesinleşme şartı olmayan para alacağı ilamlarında ise sırf istinafa başvurulmuş olması takibi kendiliğinden durdurmaz.
İcra Emri ile İlam Arasındaki Farklar
İcra emrinde ilamda bulunmayan borç, farklı faiz oranı veya fazladan vekâlet ücreti gösterilmişse borçlu bunu süresiz olarak görmezden gelmemelidir. İlama aykırılık şikâyeti ve hesap hataları için dosya derhal incelenmelidir. Hüküm fıkrası, takip talebi ve icra emri satır satır karşılaştırılmalıdır.
Resmî Kaynaklar
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 33, 36 ve 39; 6100 sayılı HMK’nın kanun yolu hükümleri ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu m. 32 Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden güncel metinle kontrol edilmelidir.
Sık Sorulan Sorular
İİK 33 ne işe yarar?
İlamdan sonraki itfa, imhal ve zamanaşımı iddialarının ilamlı icrada incelenmesini sağlar.
Nereye başvurulur?
İcra mahkemesine.
İlamın yanlış olduğunu ileri sürebilir miyim?
İcra mahkemesi ilamın esasını yeniden yargılamaz.
İlamdan önce ödeme yaptıysam?
Bu savunmanın ilamı veren yargılamada ileri sürülmesi gerekir; İİK 33 ilam sonrası olgulara odaklanır.
İİK 36 ile farkı nedir?
İİK 36 kanun yolu aşamasında icranın geri bırakılmasına ilişkindir.
Yapılandırma protokolü kullanılabilir mi?
İmhal iddiasında protokolün kanuni ispat koşullarını karşılayıp karşılamadığı incelenir.
Zamanaşımı nasıl hesaplanır?
İlamın niteliği, alacak türü ve zamanaşımını kesen icra işlemleri birlikte değerlendirilir.
Başvuru takibi otomatik durdurur mu?
İİK 33’ün usul ve tedbir hükümleri somut dosyada uygulanır; başvuru yapılması tek başına her işlemi otomatik durdurduğu varsayımıyla hareket edilmemelidir.
Kısmi ödeme varsa?
Ödenen bölüm bakımından itfa iddiası ileri sürülebilir.
İcra mahkemesi tanık dinler mi?
İİK 33 özel ve sınırlı ispat rejimine tabidir.
İİK 33 ile İİK 36 Neden Karıştırılmamalıdır?
İİK m. 33, ilamlı takip başladıktan sonra borcun itfa edildiği, ertelendiği veya zamanaşımına uğradığı gibi icra emrine karşı maddi itirazları düzenler. İİK m. 36 ise ilama karşı istinaf veya temyiz yoluna başvurulması sırasında icranın geri bırakılması için kullanılan farklı bir mekanizmadır. İki kurumun sebebi, mercii ve teminat yapısı aynı değildir.
Borçlu “mahkeme kararı yanlış, istinaf ettim” diyorsa İİK 36 eksenindeki süreç; “karardan sonra borcu ödedim” diyorsa İİK 33 eksenindeki süreç değerlendirilir. Dilekçede yanlış maddeye dayanılması tek başına her zaman hak kaybı yaratmasa da talebin hukuki sebebi ve ispat belgeleri doğru kurulmalıdır.
İtfa ve İmhal İspatında Belge Disiplini
İlamdan sonra ödeme yapılmışsa banka dekontu, alacaklı makbuzu, noter belgesi ve dosya tahsil kayıtları birlikte incelenir. Ödemenin hangi ilama ve hangi borç kalemine ilişkin olduğu açık olmalıdır. Birden fazla icra dosyası veya alacak varsa açıklamasız transfer uyuşmazlık yaratır.
Alacaklının borçluya süre vermesi halinde ertelemenin kapsamı ve son tarihi belirlenmelidir. Yalnız görüşme yapıldığı veya ödeme planı konuşulduğu iddiası, kanunun aradığı ispat koşulunu her durumda karşılamaz. Yazılı protokolde icra işlemlerinin hangi tarihe kadar duracağı ve taksitlerin sonucu açıkça düzenlenmelidir.
İlamlı Takipte Uygulama Kontrol Listesi
- İcra emrinin tebliğ tarihini belirleyin.
- Dayanak ilamın kesinleşme gerektirip gerektirmediğini kontrol edin.
- İleri sürülen itfa veya imhal olayının ilamdan sonraki döneme ait olduğunu belgeleyin.
- Zamanaşımı iddiasında ilamın niteliğini ve kesici işlemleri kronolojik inceleyin.
- İİK 33 ile kanun yolu nedeniyle İİK 36 başvurusunu birbirinden ayırın.
- Mahkeme kararını icra dosyasına sunup uygulanmasını takip edin.
İlamlı İcrada Zamanaşımı İncelemesi
İlamların icrasında zamanaşımı değerlendirmesi kararın ve hüküm altına alınan hakkın niteliğine göre yapılır. Zamanaşımını kesen icra işlemleri tarih sırasıyla çıkarılmalıdır. Dosyada uzun süre işlem yapılmaması ile ilam zamanaşımının gerçekleşmesi aynı şey değildir. Her icra işleminin kesici etkisi ve yeni sürenin başlangıcı ilgili hükümler çerçevesinde incelenir.
İlamın belirli edim, para alacağı, nafaka veya dönemsel edim içermesi de değerlendirmeyi etkiler. Birikmiş dönem alacakları ile gelecekte doğacak edimler aynı zaman hesabına tabi tutulmamalıdır.
İcra Mahkemesi Kararından Sonra Ne Yapılır?
İcranın geri bırakılması veya takibin devamına ilişkin karar icra dosyasına derhal sunulmalıdır. Haciz, satış veya tahsil işlemlerinin karar kapsamına uygun yürütülüp yürütülmediği UYAP üzerinden takip edilir. İcra müdürlüğünün mahkeme kararını yanlış uyguladığı düşünülüyorsa İİK m. 16 şikâyet yolu koşulları ayrıca değerlendirilir.
Örnek Ayrım
Mahkeme 100.000 TL alacağa hükmetmiş ve borçlu karar sonrasında 60.000 TL ödemişse, ilamın esasının yanlışlığı değil sonradan gerçekleşen kısmi itfa tartışılır. Buna karşılık borçlu kararı istinaf etmiş ve henüz ödeme yapmamışsa kanun yolu nedeniyle icranın durdurulması İİK m. 36 çerçevesinde ele alınır. Bu iki senaryonun belge ve başvuru yöntemi birbirinden farklıdır.
Türkiye Geneli ve Mersin Uygulaması
İİK Türkiye genelinde uygulanır. Fiziksel ofislerimiz İstanbul ve Mersin’dedir.
Hukukçu İncelemesi
Av. Halil Bakırcı – Av. Emirhan Keskin.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu sitesinden daha fazla şey keşfedin
Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.
