Çocuğu Göstermeyen Anne veya Baba Ne Olur? Kişisel İlişki ve Çocuk Teslimi 2026
çocuğu göstermeyen anne baba ne olur: Mahkemece kurulan kişisel ilişkiye uyulmaması hâlinde 5395 sayılı Kanun kapsamındaki çocuk teslimi süreci, danışmanlık tedbiri ve velayet değişikliği sonuçları açıklanmıştır.
Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor
Kısa cevap: Velayet kendisine bırakılan ebeveyn, mahkemece diğer ebeveyn ile çocuk arasında kurulan kişisel ilişki kararına uymak zorundadır. Çocuk teslimi ve çocukla kişisel ilişki kararlarının yerine getirilmesi 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu m.41/A ve devamındaki hükümler uyarınca adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüklerince yürütülür. Kişisel ilişki kararının sürekli ve çocuğun üstün yararına aykırı biçimde engellenmesi, somut koşullarda velayet düzenlemesinin değiştirilmesi bakımından da değerlendirilir.
- Kişisel ilişki kararı
- Karar nasıl uygulanır?
- Çocuğu göstermeme
- Velayet değişir mi?
- Çocuğun üstün yararı
- SSS
İlgili içerikler: kişisel ilişkinin değiştirilmesi dilekçesi, çocuk teslimi ve ADM süreci, boşanma davası. Resmî kaynak: 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu ve Türk Medeni Kanunu.
Çocukla Kişisel İlişki Kararı Nedir?
Velayet kendisine bırakılmayan ebeveyn ile çocuk arasında görüşme gün ve saatleri mahkeme kararıyla düzenlenebilir. TMK m.182 boşanma veya ayrılıkta çocukla kişisel ilişkiyi; TMK m.323 ve devamı ana-babanın çocukla kişisel ilişki hakkını düzenler.
Kişisel ilişki yalnız ebeveynin hakkı değildir. Çocuğun ebeveyniyle sağlıklı ilişki sürdürme menfaati de korunur. Bu nedenle kararın uygulanmasında çocuğun üstün yararı temel ölçüttür.
Çocuk Teslimi Artık İcra Dairesinden mi Yapılıyor?
Hayır. Çocuk teslimi ve çocukla kişisel ilişki kurulmasına ilişkin ilam ve tedbir kararlarının yerine getirilmesi, 5395 sayılı Kanun m.41/A ve devamı uyarınca Adalet Bakanlığı bünyesindeki adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlükleri aracılığıyla yürütülür. Eski icra dairesi merkezli sistem değiştirilmiştir.
Hak sahibi ebeveyn, kararın yerine getirilmesi için görevli müdürlüğe başvurur. Müdürlük taraflarla iletişim kurar, teslim yeri ve zamanını bildirir ve süreci çocuk dostu yöntemle yürütür.
Velayet Sahibi Çocuğu Göstermiyorsa Ne Yapılır?
Öncelikle mahkeme kararının açık ve uygulanabilir olması gerekir. Karara rağmen çocuk teslim edilmezse 5395 sayılı Kanundaki teslim mekanizmasına başvurulur. Müdürlük emrin yerine getirilmesini sağlar ve kanundaki usule göre tutanak düzenler.
Tarafın kişisel ilişki kararını sürekli ihlal etmesi yalnız bir teslim sorunu olarak görülmez. Çocuğun diğer ebeveynle ilişkisini sistematik biçimde bozma davranışı, velayet görevinin çocuğun yararına kullanılıp kullanılmadığı değerlendirmesinde önem taşır.
Çocuk Gitmek İstemiyorsa Ne Olur?
Çocuğun yaşı, gelişim düzeyi, görüşünün gerçek iradesini yansıtıp yansıtmadığı ve kişisel ilişkinin çocuğun üstün yararına etkisi uzmanlarca değerlendirilir. Çocuğun beyanı önemlidir ancak mahkeme kararını ebeveynin tek taraflı olarak hükümsüz hâle getirmesine imkân vermez.
Kişisel ilişki düzeni çocuğun yararına değilse doğru yol kararı fiilen uygulamamak değil, mahkemeden kişisel ilişkinin değiştirilmesini veya kaldırılmasını talep etmektir.
Çocuğu Göstermemek Velayetin Değişmesine Neden Olur mu?
Velayet değişikliği otomatik bir yaptırım değildir. TMK m.183 ve velayete ilişkin genel hükümler kapsamında koşulların değişmesi ve çocuğun yararının gerektirmesi hâlinde yeni önlemler alınabilir. Diğer ebeveynle kişisel ilişkiyi sistematik ve haklı neden olmadan engelleme, somut olayın bütününde velayet değişikliği talebinde dikkate alınabilir.
Mahkeme tek bir gecikme veya münferit olay yerine davranışın sürekliliğini, nedenini, çocuğa etkisini ve ebeveynlerin tutumunu inceler.
Velayeti Olmayan Ebeveyn Çocuğu Geri Getirmezse
Kişisel ilişki kararındaki teslim saatine uyulması gerekir. Çocuğun karara aykırı biçimde geri getirilmemesi hâlinde görevli adli destek ve mağdur hizmetleri birimine başvurulabilir; somut fiilin niteliğine göre ayrıca koruyucu ve hukuki tedbirler değerlendirilir.
Şiddet veya Güvenlik Riski Varsa
Çocuğun veya ebeveynin güvenliği bakımından ciddi risk varsa mevcut kişisel ilişki kararının değiştirilmesi, gözetimli kişisel ilişki veya koruyucu tedbir talep edilmelidir. 6284 sayılı Kanun kapsamındaki tedbirler de şartları varsa uygulanır. Güvenlik riski belgelenmeli ve gecikmeden yetkili mercie başvurulmalıdır.
Çocuğun Üstün Yararı
Velayet ve kişisel ilişki uyuşmazlığında temel amaç ebeveynlerden birini cezalandırmak değildir. Çocuğun bedensel, zihinsel, duygusal ve sosyal gelişimini koruyan düzen kurulmalıdır. Mahkeme gerektiğinde sosyal inceleme raporu ve uzman değerlendirmesinden yararlanır.
Deliller
- mahkeme ilamı veya tedbir kararı,
- ADM tutanakları,
- teslim günü yazışmaları,
- okul ve sağlık kayıtları,
- uzman raporları,
- kolluk veya koruma kararı kayıtları,
- kişisel ilişkinin engellendiğini gösteren düzenli kayıtlar.
Kişisel İlişki Kararı Değiştirilebilir mi?
Evet. Çocuğun yaşı, okul düzeni, tarafların şehir değişikliği, sağlık durumu veya güvenlik koşulları değişmişse mahkemeden kişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesi istenebilir. Mevcut karar değiştirilinceye kadar yürürlüktedir.
Türkiye Geneli ve Mersin Uygulaması
5395 sayılı Kanun ve TMK hükümleri Türkiye genelinde uygulanır. Mersin’de çocuk teslimi işlemleri görevli Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri birimi üzerinden yürütülür. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun İstanbul ve Mersin’de fiziksel ofisleri bulunmaktadır; Türkiye geneli dosya takibi Mersin’den yönetilir.
Sık Sorulan Sorular
Anne çocuğu babaya göstermezse ne olur?
Velayet annedeyse dahi mahkemece kurulan kişisel ilişki kararına uyması gerekir; karar 5395 sayılı Kanun kapsamında uygulanır.
Baba çocuğu anneye göstermezse aynı kurallar geçerli mi?
Evet. Kurallar ebeveynin cinsiyetine göre değişmez.
Çocuk teslimi icra dairesinden mi yapılır?
Hayır. Sistem Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri üzerinden yürütülür.
Çocuk görüşmek istemezse karar uygulanmaz mı?
Çocuğun görüşü ve üstün yararı değerlendirilir; mevcut kararın değiştirilmesi gerekiyorsa mahkemeye başvurulur.
Çocuğu göstermemek velayeti düşürür mü?
Otomatik olarak değil; sistematik engelleme velayet değişikliği değerlendirmesinde dikkate alınabilir.
Görüş günleri değiştirilebilir mi?
Koşullar değişmişse mahkemeden kişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesi istenebilir.
Şiddet riski varsa çocuk teslim edilir mi?
Risk yetkili mercilere bildirilir; koruma ve kişisel ilişki tedbirlerinin değiştirilmesi talep edilir.
ADM başvurusu ücretli mi?
Çocuk teslimi sisteminin amacı icra harcı yükünü kaldırarak çocuk dostu kamu hizmeti sunmaktır.
Karar olmadan çocuk teslimi talep edilir mi?
Zorla yerine getirme mekanizması için uygulanabilir ilam veya tedbir kararı gerekir.
Diğer ebeveyn çocuğu geç getirirse ne yapılır?
İhlaller belgelenir; tekrar eden durumlarda ADM ve aile mahkemesi yolları değerlendirilir.
5395 Sayılı Kanun Kapsamında Yeni Çocuk Teslim Sistemi
Çocuk teslimi ve çocukla kişisel ilişki kurulmasına ilişkin kararların yerine getirilmesi artık klasik icra dairesi sistemiyle değil, 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu’nun 41/A ve devamı maddeleri uyarınca Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri müdürlükleri üzerinden yürütülür. Amaç, çocuğun bir icra konusu gibi değerlendirilmesini önlemek ve teslim sürecini çocuğun üstün yararına uygun biçimde yürütmektir.
5395 m.41/C: Kişisel İlişki Kararı Nasıl Uygulanır?
Mahkemenin çocukla kişisel ilişki kurulmasına dair ilam veya tedbir kararı yükümlü ebeveyn tarafından rızasıyla yerine getirilmezse hak sahibi, kararın yerine getirilmesi için müdürlüğe başvurabilir. Müdürlük yükümlüyle iletişime geçer ve çocuğun kararda belirtilen gün ve saatte belirlenen teslim mekânına getirilmesini bildirir. Bu aşama resmi tutanağa bağlanır.
Teslim Emrine Uyulmazsa Yaptırım
5395 sayılı Kanun m.41/F uyarınca çocukla kişisel ilişki kurulmasına ilişkin teslim emrine aykırı hareket eden veya emrin yerine getirilmesini engelleyen kişi hakkında, bir ay içinde yapılacak şikâyet üzerine üç günden on güne kadar disiplin hapsi uygulanabilir. Bu yaptırım, ‘çocuğu göstermemek suçtur’ şeklinde genel bir ceza suçu nitelemesinden farklıdır; kanunun özel disiplin hapsi mekanizmasıdır.
Şikâyet Süresi
Disiplin hapsi talebi bakımından m.41/F’deki bir aylık süre önemlidir. Süreyi kaçırmamak için kişisel ilişki gününde kararın uygulanmadığı durum resmi tutanakla belgelenmeli ve müdürlük işlemleri takip edilmelidir. Her ihlal kendi tarihi ve koşulları içinde değerlendirilir.
Çocuğun İradesi ve Üstün Yararı
Çocuğun üstün yararı tüm sürecin merkezindedir. Çocuğun yaşı, gelişim düzeyi, ebeveynlerle ilişkisi ve görüşünün olgunluk derecesi dikkate alınır. Çocuğun teslim sırasında yoğun korku veya direnç göstermesi, yükümlü ebeveynin kararı keyfi biçimde uygulamamasını otomatik olarak haklı hale getirmez; müdürlük uzmanları ve mahkeme gerekli koruyucu tedbirleri değerlendirmelidir.
Çocuğu Göstermemek Velayetin Değişmesine Yol Açar mı?
Tek bir ihlal velayeti otomatik olarak değiştirmez. Ancak velayet hakkını kullanan ebeveynin diğer ebeveynle kişisel ilişkiyi sürekli ve sistematik biçimde engellemesi, çocuğun üstün yararına aykırı davranış olarak değerlendirilir. TMK m.183 kapsamında değişen koşullar ve çocuğun yararı varsa velayetin değiştirilmesi davası gündeme gelebilir.
Kişisel İlişki Kararı Yetersiz veya İşlevsizse
Karardaki gün ve saatler çocuğun okul programı, sağlık durumu, ebeveynlerin şehir değişikliği veya diğer yeni koşullar nedeniyle uygulanamaz hale geldiyse, kararı fiilen görmezden gelmek yerine kişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesi talep edilmelidir. Mahkeme çocuğun üstün yararına göre gün, saat, tatil ve teslim koşullarını yeniden belirleyebilir.
Şehirler Arası Kişisel İlişki
Ebeveynlerden biri farklı şehirde yaşıyorsa ulaşım süresi ve çocuğun okul düzeni önem kazanır. Hafta sonu ilişkisinin fiilen uygulanamaz olması, yaz tatili veya yarıyıl tatilinde daha uzun kişisel ilişki kurulmasını gerektirebilir. Ulaşım masraflarının kimin tarafından karşılanacağı da somut kararda açıklığa kavuşturulabilir.
Yurt Dışında Yaşayan Ebeveyn
Yurt dışında yaşayan ebeveyn bakımından pasaport, seyahat izni, okul tatili ve çocuğun ülke dışına çıkarılması gibi başlıklar ayrıca değerlendirilir. Kişisel ilişki kararı çocuğun yurt dışına çıkışını açıkça düzenlemiyorsa taraflar arasında yeni uyuşmazlık doğabilir. Bu durumda kararın değiştirilmesi veya açıklığa kavuşturulması istenebilir.
Çocuğu Teslim Etmeyen Ebeveyn Ne Yapmamalı?
Velayet sahibi ebeveyn kişisel ilişki kararını kendi değerlendirmesiyle askıya almamalıdır. Diğer ebeveynin çocuk için somut tehlike oluşturduğu düşünülüyorsa mahkemeden tedbir talep edilmelidir. Keyfi engelleme, disiplin hapsi ve velayet değerlendirmesi bakımından aleyhe sonuç doğurabilir.
Hak Sahibi Ebeveyn Ne Yapmalı?
- Mahkeme kararının kesin veya tedbir niteliğindeki gün-saat koşullarını kontrol edin.
- Karar uygulanmıyorsa Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri müdürlüğüne başvurun.
- Her ihlali tarih ve saat itibarıyla resmi tutanakla belgeleyin.
- Bir aylık şikâyet süresini takip edin.
- Sistematik engelleme varsa kişisel ilişkinin veya velayetin değiştirilmesini değerlendirin.
- Çocuğa karşı baskı, tartışma veya zor kullanmadan kaçının.
Çocuk Tesliminde Kolluk Kullanılır mı?
5395 sayılı Kanun, gerekli hallerde müdürlüğün kolluktan yardım isteyebilmesine imkân tanır. Ancak sistemin temel yaklaşımı zor kullanmak değil, uzman desteği ve uygun teslim mekânıyla çocuğu çatışmadan korumaktır. Kolluk yardımı son çare niteliğinde ve kanundaki usulle uygulanır.
Danışmanlık Tedbiri
Ebeveynlerin kişisel ilişki kararını uygulamakta sürekli çatışması veya çocuğun bu çatışmadan zarar görmesi halinde Çocuk Koruma Kanunu kapsamındaki danışmanlık tedbirleri gündeme gelebilir. Amaç ebeveynlerin çocuğun ihtiyaçlarına uygun iletişim kurmasını ve kararların sağlıklı uygulanmasını sağlamaktır.
Delil Olarak Neler Kullanılır?
- ADM müdürlüğü tutanakları,
- teslim emri ve tebligat kayıtları,
- mahkemenin kişisel ilişki kararı,
- taraflar arasındaki yazışmalar,
- çocuğun okul ve sağlık belgeleri,
- uzman raporları ve sosyal inceleme raporları,
- gerektiğinde tanık anlatımları.
Uygulama Örneği
Mahkeme babayla her ayın birinci ve üçüncü hafta sonu kişisel ilişki kurulmasına karar vermiş, anne üç ardışık teslim gününde çocuğu belirlenen yere getirmemişse baba müdürlüğe başvurup resmi teslim sürecini işletmelidir. Her ihlalin tutanak altına alınması, m.41/F şikâyet süresi ve gerekiyorsa kişisel ilişkinin veya velayetin yeniden düzenlenmesi bakımından önem taşır.
İlgili rehberler: çocuk teslimi süreci, kişisel ilişkinin değiştirilmesi, uzaklaştırma kararı. Resmî mevzuat: 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu m.41/C ve 41/F.
Kişisel İlişki Kararına Uymamak ile Çocuğun Teslimine Uymamak
5395 sayılı Kanun, çocuk teslimi ile çocukla kişisel ilişki kurulmasına ilişkin kararların yerine getirilmesini ayrı hükümlerle düzenler. Velayet hakkı kendisinde olmayan ebeveynle görüşmenin engellenmesi, kişisel ilişki kararına aykırılıktır. Çocuğun velayet değişikliği veya teslimine ilişkin kararın yerine getirilmemesi ise çocuk teslimi hükümleri kapsamında değerlendirilir. Uygulanacak teslim emri ve disiplin hapsi süresi karar türüne göre farklılaşabilir.
41/F Kapsamında Disiplin Hapsi Ceza Mahkûmiyeti mi?
Hayır. 5395 m.41/F’deki yaptırım disiplin hapsidir; klasik anlamda Türk Ceza Kanunundaki bir suçun mahkûmiyeti değildir. Amaç mahkeme kararının yerine getirilmesini sağlamaktır. Kişisel ilişki teslim emrine aykırılıkta üç günden on güne kadar disiplin hapsi uygulanabilir ve kanundaki bir aylık şikâyet süresi takip edilmelidir.
Karar Uygulanırken Çocuk Hastaysa
Çocuğun ciddi ve belgelenebilir sağlık sorunu nedeniyle belirli teslim gününde kişisel ilişkinin uygulanamaması ile ebeveynin keyfi engellemesi aynı değildir. Sağlık raporu, tedavi kaydı ve karşı tarafa zamanında yapılan bildirim önemlidir. Geçici engel sona erdiğinde mahkeme kararına uygun ilişki yeniden sağlanmalıdır; sürekli sağlık sorunu varsa kararın değiştirilmesi talep edilebilir.
Çocuk Gitmek İstemediğini Söylüyorsa
Çocuğun görüşü yaş ve olgunluk düzeyine göre önemlidir; ancak velayet sahibi ebeveyn bunu mahkeme kararını tek taraflı askıya alma gerekçesi yapamaz. Uzman değerlendirmesi, sosyal inceleme ve gerekirse kişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesi istenmelidir. Ebeveynin çocuğu diğer ebeveyne karşı yönlendirmesi çocuğun üstün yararına aykırıdır.
Ebeveyn Yabancılaştırma İddiası
Çocuğun diğer ebeveynle bağının sistematik biçimde zayıflatıldığı iddiasında tek bir mesaj veya teslim ihlali yeterli değildir. Uzman raporları, uzun dönem davranış örüntüsü, teslim tutanakları ve çocuğun psikososyal durumu birlikte incelenir. Sürekli engelleme velayet değişikliği değerlendirmesinde önemli olabilir.
Telefon ve Görüntülü Görüşme
Mahkeme kararı telefon veya görüntülü iletişimi de düzenleyebilir. Fiziki görüşmenin yanı sıra belirli günlerde çevrim içi iletişimin sürekli engellenmesi de kararın uygulanması ve çocuğun diğer ebeveynle bağının korunması bakımından sorun yaratabilir. Karar açık değilse kişisel ilişkinin ayrıntılı düzenlenmesi istenebilir.
Okul ve Kurs Programı Gerekçe Gösterilebilir mi?
Velayet sahibi ebeveyn, sonradan planlanan kurs veya sosyal etkinliği mahkemece belirlenen kişisel ilişkiyi sürekli engellemek için kullanamaz. Çocuğun eğitim programında kalıcı değişiklik varsa mahkemeden yeni düzenleme istenmelidir. Çocuğun üstün yararı hem eğitim hem ebeveyn ilişkisi birlikte gözetilerek belirlenir.
Tatillerde Kişisel İlişki
Yarıyıl, yaz ve bayram tatilleri kararda ayrıca düzenlenebilir. Tatil başlangıç-bitiş saatleri, ulaşım ve teslim yeri açık değilse taraflar arasında uyuşmazlık çıkabilir. Kararın yorumuyla çözülemeyen belirsizlikte aile mahkemesinden kişisel ilişkinin değiştirilmesi veya açıklığa kavuşturulması talep edilebilir.
Velayet Değişikliği İçin Hangi Deliller Önemli?
Sistematik teslim ihlalleri, ADM tutanakları, uzman raporları, çocuğun diğer ebeveynle ilişkisinin engellenmesine dair yazışmalar ve sosyal inceleme raporları önemlidir. Velayet değişikliği cezalandırma amacıyla değil çocuğun üstün yararına göre yapılır.
Örnek
Velayet annede ve baba için ayda iki hafta sonu kişisel ilişki kararı var. Anne hiçbir sağlık veya güvenlik gerekçesi olmadan dört teslim gününde çocuğu getirmemişse baba ADM üzerinden kararın uygulanmasını ister, her ihlali tutanak altına alır ve bir aylık şikâyet sürelerini takip eder. İhlal sistematik hâle gelirse velayet veya kişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesi ayrıca değerlendirilebilir.
İlgili rehberler: ADM çocuk teslimi, kişisel ilişki değişikliği, boşanma süreci. Resmî mevzuat: 5395 sayılı Kanun m.41/A-41/F.
Hukukçu İncelemesi
Av. Halil Bakırcı – Av. Emirhan Keskin.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
