Boşanmada Araba Kimin Olur? Araç Kredisi, Mal Rejimi ve Paylaşım 2026
Kısa cevap: Boşanmada aracın kimin adına kayıtlı olduğu tek başına nihai ekonomik paylaşımı belirlemez. Araç evlilik içinde edinilmişse, edinilmiş mallara katılma rejiminde TMK m.218 ve devamı uyarınca mal rejimi tasfiyesine konu olabilir. Araç evlilikten önce alınmışsa, miras veya bağış yoluyla edinilmişse ya da kişisel mal niteliği taşıyorsa farklı sonuç doğar. Araç kredisi, peşinatın kaynağı ve evlilik içindeki ödemeler ayrıca hesaplanır.
- Temel kural
- Edinilmiş mal nedir?
- Kişisel mal nedir?
- Araç kredisi nasıl dikkate alınır?
- Araç kimin adına kayıtlı?
- Araç boşanmadan önce satılırsa
- Katılma alacağı hesabı
- Deliller
- Sık sorulan sorular
İlgili içerikler: boşanmada ev kimin olur, boşanmada kredi borcu, ziynet eşyası alacağı, boşanma davası nasıl açılır. Resmî kaynak: Türk Medeni Kanunu m.202 ve devamı.
Boşanmada Araba Kimin Olur?
Türkiye’de yasal mal rejimi, eşler başka bir mal rejimi sözleşmesi yapmamışsa edinilmiş mallara katılma rejimidir. Bu rejim 1 Ocak 2002’den itibaren yürürlüktedir. Evlilik bu tarihten önce kurulmuşsa, malın edinildiği dönem ve geçiş hükümleri ayrıca incelenir.
Mal rejimi tasfiyesinde amaç her malı fiziksel olarak ikiye bölmek değildir. Araç çoğu zaman bir eşin mülkiyetinde kalır; diğer eşin koşulları varsa katılma alacağı veya değer artış payı alacağı doğar.
Bu nedenle “araba benim üzerime kayıtlı, eşim hak isteyemez” veya “evlilikte alındıysa aracın yarısı otomatik benim” şeklindeki iki yaklaşım da eksiktir.
Edinilmiş Mal Nedir?
TMK m.219 edinilmiş malları düzenler. Eşlerin mal rejiminin devamı süresince emek karşılığı elde ettiği gelirler, sosyal güvenlik veya sosyal yardım kurumlarının yaptığı ödemeler, çalışma gücünün kaybı nedeniyle ödenen tazminatlar, kişisel malların gelirleri ve edinilmiş malların yerine geçen değerler kural olarak edinilmiş mal niteliğindedir.
Aracın evlilik içinde maaş birikimleriyle alınması tipik örnektir. Araç ruhsatı yalnızca eşlerden birinin adına olsa bile satın alma kaynağı edinilmiş mal ise mal rejimi tasfiyesinde dikkate alınır.
Örneğin eşlerden biri 2023 yılında kendi adına 1.200.000 TL bedelli araç satın almış ve bedelin tamamı evlilik içindeki maaş gelirlerinden karşılanmışsa, araç kural olarak edinilmiş mal grubunda değerlendirilir.
Araç Ne Zaman Kişisel Mal Sayılır?
TMK m.220 kişisel malları düzenler. Eşlerden birinin yalnız kişisel kullanımına yarayan eşya, mal rejiminin başlangıcında eşlerden birine ait bulunan malvarlığı değerleri, miras veya karşılıksız kazanma yoluyla edinilen mallar, manevi tazminat alacakları ve kişisel malların yerine geçen değerler kişisel maldır.
Evlilikten önce satın alınmış araç kural olarak kişisel maldır. Evlilik içinde miras kalan para ile satın alınan araç da paranın kaynağı ispatlanabiliyorsa kişisel mal niteliği taşıyabilir.
Ancak kişisel malın değerinin artmasına diğer eşin edinilmiş mal grubundan katkı yapılmışsa değer artış payı veya denkleştirme gündeme gelebilir. Bu nedenle “miras parasıyla alındı” demek tek başına tüm hesabı bitirmez.
Araç Kredisi Varsa Ne Olur?
Araç kredisi mal rejimi tasfiyesinde en sık uyuşmazlık yaratan konulardan biridir. Aracın alım tarihi, kredi sözleşmesi, peşinat kaynağı, kredi taksitlerinin hangi dönemde ve hangi gelirle ödendiği incelenir.
Evlilik içinde çekilen krediyle alınan ve taksitleri evlilik içindeki gelirlerden ödenen araçta, evlilik sona erdiğinde kalan kredi borcu tasfiye hesabında dikkate alınabilir. Mal rejiminin sona ermesinden sonra bir eşin tek başına ödediği taksitlerin hukuki niteliği ayrıca değerlendirilir.
Örneğin araç 1.000.000 TL’ye alınmış, 200.000 TL peşinat ödenmiş ve 800.000 TL kredi kullanılmışsa; peşinatın miras parası mı, evlilik içi birikim mi olduğu önemlidir. Aynı şekilde kredi taksitlerinin hangi gelir grubundan ödendiği hesabı değiştirir.
Araç Kimin Adına Kayıtlıysa Onun mu?
Trafik sicili mülkiyet bakımından önemli bir kayıt olmakla birlikte mal rejimi tasfiyesindeki ekonomik hakları tek başına belirlemez. Araç bir eş adına tescilli olabilir; diğer eşin katılma alacağı hakkı yine doğabilir.
Mal rejimi davasında mahkeme genellikle aracın mülkiyetini diğer eş adına yarı yarıya tescil etmez. Tasfiye hesabı yapar ve alacak hakkı belirler.
Ortak Araç Kaydı Varsa
Araç paylı mülkiyet şeklinde iki eş adına kayıtlıysa hem eşya hukuku hem mal rejimi hükümleri birlikte değerlendirilir. Paylı mülkiyet oranı, edinim kaynağı ve tasfiye hesabı ayrı meselelerdir.
Araç Boşanma Davasından Önce Satılırsa Ne Olur?
Bir eşin mal rejimi tasfiyesini etkisiz bırakmak amacıyla aracı boşanma öncesinde satması hakkaniyete ve TMK’nın eklenecek değer hükümlerine konu olabilir. TMK m.229, diğer eşin katılma alacağını azaltmak kastıyla yapılan bazı devirlerin tasfiyede hesaba eklenmesini düzenler.
Satışın gerçek olup olmadığı, bedelin piyasa değerine uygunluğu, paranın nereye gittiği ve satışın zamanlaması incelenir. Yakın akrabaya düşük bedelle yapılan devirler özellikle araştırılır.
Aracın üçüncü kişiye devredilmiş olması, her durumda diğer eşin ekonomik talebini ortadan kaldırmaz.
Araç Kaçırılmasın Diye Tedbir Konulur mu?
Mal rejimi uyuşmazlığında dava konusu hakkın korunması için HMK m.389 ve devamı kapsamında ihtiyati tedbir talep edilebilir. Tedbirin şartları somut dosyada gösterilmelidir. Mahkeme, talep ve delillere göre araç kaydına devir sınırlaması niteliğinde tedbir koyabilir.
Tedbir otomatik değildir. Araç üzerinde hak iddiası, kaçırma riski ve yaklaşık ispat unsurları dilekçede somutlaştırılmalıdır.
Katılma Alacağı Nasıl Hesaplanır?
Katılma alacağı hesabı aracın yalnız satın alma bedeline bakılarak yapılmaz. Tasfiye anındaki sürüm değeri, kalan borçlar, kişisel mal katkıları, değer artış payı ve eklenecek değerler dikkate alınır.
TMK m.236 uyarınca her eş veya mirasçıları, diğer eşe ait artık değerin yarısı üzerinde hak sahibidir; kanundaki özel durumlar saklıdır. “Artık değer”, edinilmiş malların toplam değerinden bu mallara ilişkin borçlar çıktıktan sonra kalan miktardır.
Aracın güncel piyasa değerinin belirlenmesi için bilirkişi incelemesi yapılabilir. Marka, model, kilometre, hasar kaydı, donanım ve piyasa emsalleri dikkate alınır.
Değer Artış Payı Nedir?
TMK m.227 uyarınca eşlerden biri diğerine ait bir malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına hiç ya da uygun bir karşılık almaksızın katkıda bulunmuşsa, tasfiye sırasında bu malda ortaya çıkan değer artışı için katkısı oranında alacak hakkına sahip olabilir.
Örneğin araç eşlerden birinin evlilik öncesi kişisel malıdır; fakat evlilik içinde diğer eşin kişisel birikiminden yüksek tutarda motor yenileme veya araç değerini artıran ödeme yapılmışsa değer artış payı tartışılabilir.
Boşanma Davası ile Mal Rejimi Davası Aynı mı?
Hayır. Boşanma davası evlilik birliğinin sona ermesini konu alır. Mal rejimi tasfiyesi ayrı bir malvarlığı uyuşmazlığıdır. Uygulamada mal rejimi talepleri ayrı dava konusu yapılır ve boşanma hükmünün kesinleşmesi tasfiye bakımından önem taşır.
Boşanma protokolünde araç açıkça düzenlenmişse protokol hükmünün kapsamı ayrıca incelenir. “Tarafların birbirinden mal talebi yoktur” gibi genel ifadelerin hangi talepleri kapsadığı somut metne göre değerlendirilir.
Araç Paylaşımında Hangi Deliller Kullanılır?
- Araç tescil ve ruhsat kayıtları,
- satış sözleşmesi ve noter kayıtları,
- banka dekontları,
- kredi sözleşmesi ve taksit planı,
- peşinatın kaynağını gösteren kayıtlar,
- mirasçılık ve miras ödeme belgeleri,
- araç ekspertiz raporları,
- trafik sigortası ve kasko kayıtları,
- satıştan sonra bedelin aktarıldığı hesaplar,
- tanık anlatımları ve yazışmalar.
Aracın Değeri Hangi Tarihe Göre Belirlenir?
Mal rejimi tasfiyesinde değerleme tarihi ve malın hangi değerle hesaba katılacağı TMK m.232, 235 ve ilgili hükümler çerçevesinde belirlenir. Aracın dava tarihindeki veya satın alma tarihindeki bedeli doğrudan ve her durumda nihai değer değildir.
Bu nedenle araç değer kaybetmiş veya piyasa nedeniyle değer kazanmışsa bilirkişi güncel sürüm değerini belirleyebilir.
Araba Eşe Hediye Edildiyse
Aracın eşe karşılıksız kazandırma amacıyla hediye edildiği ispatlanabiliyorsa kişisel mal değerlendirmesi gündeme gelebilir. Ancak yalnız ruhsatın eş adına yapılması hediye iradesini her durumda kanıtlamaz. Satın alma kaynağı ve tarafların iradesi incelenir.
Şirket Üzerine Kayıtlı Araç
Araç eşlerden birinin ortağı olduğu şirket adına kayıtlıysa mal doğrudan eşin malvarlığında değildir. Buna karşılık şirket payının değeri, şirketten eşe yapılan kazandırmalar ve muvazaalı işlemler mal rejimi hesabında ayrı inceleme konusu olabilir.
Sık Yapılan Hatalar
- Ruhsat kimin adınaysa aracın tamamen ona ait olduğunu sanmak,
- evlilikte alınan her aracın otomatik yarısının diğer eşe geçtiğini düşünmek,
- kredi borcunu hesaba katmamak,
- miras veya bağış kaynağını belgelememek,
- araç satılınca hiçbir hak kalmadığını sanmak,
- boşanma davasıyla mal rejimi davasını aynı dava kabul etmek.
Türkiye Geneli ve Mersin Uygulaması
Mal rejimi hükümleri Türkiye genelinde uygulanır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun İstanbul ve Mersin’de fiziksel ofisleri bulunmaktadır; Türkiye geneli dosya takibi Mersin’den yönetilir.
Sık Sorulan Sorular
Araba eşimin üzerine, hak isteyebilir miyim?
Araç edinilmiş mal niteliğindeyse ruhsatın tek eş adına olması katılma alacağını kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
Evlilikten önce alınan araba paylaşılır mı?
Kural olarak kişisel maldır; ancak evlilik içindeki katkılar ayrıca değerlendirilebilir.
Miras parasıyla alınan araç paylaşılır mı?
Miras kişisel maldır; kaynağın ispatı ve diğer eşin katkısı ayrıca incelenir.
Kredili araçta kalan borç ne olur?
Tasfiye hesabında borç ve taksitlerin hangi mal grubundan ödendiği dikkate alınır.
Araç boşanmadan önce satılırsa hak biter mi?
Hayır. TMK m.229 kapsamındaki eklenecek değer ve diğer tasfiye hükümleri gündeme gelebilir.
Araca tedbir konulur mu?
HMK m.389 şartları varsa ihtiyati tedbir talep edilebilir.
Arabanın yarısı üzerime geçirilir mi?
Mal rejimi tasfiyesi çoğunlukla ayni pay devri değil alacak hesabı doğurur.
Araç değeri nasıl belirlenir?
Bilirkişi marka, model, kilometre, hasar ve piyasa emsallerini dikkate alabilir.
Boşanma protokolünde araç yazıyorsa ne olur?
Protokol hükmünün açık içeriği ve mahkemece onaylanan düzenleme esas alınır.
Şirket aracında eş hak talep eder mi?
Araç şirket tüzel kişisine aitse doğrudan eş malı değildir; şirket payı ve işlemler ayrıca incelenir.
Aracın Peşinatı Bir Eşin Kişisel Malından Ödendiyse
Araç evlilik içinde alınmış olsa bile peşinatın tamamı veya bir kısmı eşlerden birinin kişisel malından karşılanmış olabilir. Örneğin miras kalan taşınmaz satılmış ve bu para araç peşinatında kullanılmışsa, kişisel mal katkısı tasfiye hesabında dikkate alınır. Banka transfer zinciri, satış bedeli ve araç ödeme tarihi arasındaki bağlantı açık biçimde kurulmalıdır.
Aracın Kredi Taksitleri Boşanma Davasından Sonra Ödenirse
Mal rejiminin sona erme tarihi ile boşanma davası ve kesinleşme tarihleri ayrı ayrı önem taşır. Eşlerden biri mal rejiminin sona ermesinden sonra ortak ekonomik döneme ait borcu tek başına ödemeye devam etmişse bu ödemelerin tasfiye hesabındaki etkisi ayrıca değerlendirilir. Her taksidin hangi tarihte ve hangi kaynaktan ödendiği belgeyle gösterilmelidir.
Aracın Değeri Hızla Düşerse veya Artarsa
Araç piyasasında değerler hızlı değişebilir. Mahkeme yalnız satın alma faturasına bakmaz; tasfiye hükümlerindeki değerleme esaslarına göre sürüm değeri araştırılır. Kaza, ağır hasar, kilometre artışı veya piyasa dalgalanması değer üzerinde etkili olabilir. Eşlerden birinin aracı bilerek değer kaybına uğratması iddia ediliyorsa kusurlu tasarruf ayrıca tartışılır.
Aracın Satış Bedeli Başka Mala Dönüştürüldüyse
Araç satılıp bedeli başka araç, taşınmaz, döviz veya yatırım aracına çevrilmişse ikame değer ve mal grubu bağlantısı takip edilir. Edinilmiş malın yerine geçen değer kural olarak aynı mal grubunda değerlendirilir. Paranın hangi hesaba girdiği ve sonrasında hangi malın alındığı banka kayıtlarıyla izlenmelidir.
Mal Rejimi Sözleşmesi Varsa
Eşler noterlikte düzenleme veya onaylama şeklinde mal rejimi sözleşmesi yapmışsa yasal edinilmiş mallara katılma rejiminden farklı hükümler uygulanabilir. Mal ayrılığı, paylaşmalı mal ayrılığı veya mal ortaklığı seçilmiş olabilir. Bu nedenle araç paylaşımı sorusunda ilk incelenecek belgelerden biri varsa mal rejimi sözleşmesidir.
Araç Hacizli veya Rehinliyse
Araç üzerinde banka rehni, finansman rehni veya icra haczi bulunması tasfiye hesabını etkiler. Aracın brüt piyasa değeri ile üzerindeki borç ve sınırlamalar birlikte değerlendirilir. Diğer eşin katılma alacağı hesabı yapılırken aracın borç yükü göz ardı edilmemelidir.
Örnek Hesap Mantığı
Örneğin araç evlilik içinde 1.500.000 TL’ye alınmış, 500.000 TL kişisel mal niteliğindeki miras parasından, kalan kısmı evlilik içi gelirlerden karşılanmış olsun. Tasfiye tarihinde aracın sürüm değeri ve kalan kredi borcu tespit edilir. Kişisel mal katkısı, edinilmiş mal payı ve varsa değer artış oranı birlikte hesaplanır. Bu nedenle basitçe “yarısı diğer eşindir” sonucu çıkarılamaz.
Aracın Sigorta ve Kasko Ödemeleri Tasfiyeyi Etkiler mi?
Araç ağır hasar görmüş ve sigorta şirketinden tazminat alınmışsa, sigorta ödemesinin hangi malın yerine geçtiği belirlenir. Edinilmiş mala ilişkin sigorta bedeli kural olarak o mal grubunun ikame değeri olarak değerlendirilir. Kasko tazminatıyla yeni araç alınmışsa para akışının izlenmesi önemlidir.
Araç Eşlerden Birinin Mesleki Faaliyetinde Kullanılıyorsa
Aracın taksi, servis, satış temsilciliği veya ticari faaliyet için kullanılması mal rejimi niteliğini kendiliğinden değiştirmez. Ancak işletme malvarlığı, amortisman, şirket kaydı ve aracın kimin gelir üretiminde kullanıldığı değerleme bakımından ayrıca incelenebilir.
Aracın Üzerindeki Trafik Cezaları ve Vergiler
Motorlu taşıtlar vergisi, trafik cezaları, bakım borçları ve sigorta primleri tasfiye hesabında aynı nitelikte değildir. Araca ilişkin gerçek borçların malın net değerine etkisi ile kişisel kusurdan doğan trafik cezasının kime ait olduğu ayrı değerlendirilmelidir.
Boşanma Protokolünde Araç Devri
Anlaşmalı boşanma protokolünde aracın hangi eşte kalacağı, kredi borcunu kimin ödeyeceği, devir masrafları ve teslim tarihi açık yazılmalıdır. “Araç eşte kalacaktır” şeklindeki kısa ifade, devam eden kredi ve rehin varsa uygulamada sorun yaratabilir. Banka sözleşmesindeki borçlu değişikliği bankanın ayrıca kabulünü gerektirir.
Aracın Kimin Adına Kayıtlı Olduğu Ne Kadar Önemli?
Trafik sicilindeki kayıt araç mülkiyetinin önemli delilidir; ancak mal rejimi tasfiyesinde tek başına yeterli değildir. Araç evlilik içinde edinilmişse TMK m.219 uyarınca edinilmiş mal karinesi gündeme gelir. Araç bedelinin miras, bağış veya evlilik öncesi birikim gibi kişisel mal kaynağından karşılandığı ileri sürülüyorsa bunu iddia eden eş ispatlamalıdır.
Peşinat Bir Eşin Kişisel Malından Geldiyse
Araç bedelinin bir kısmı eşin kişisel malından, kalan kısmı evlilik içindeki edinilmiş gelirlerden ödenmiş olabilir. Bu durumda kişisel ve edinilmiş mal grupları arasında denkleştirme hesabı yapılır. Peşinatın kaynağını gösteren banka kayıtları, önceki mal satışı ve miras belgeleri önemlidir.
Aracın Değeri Boşanma Tarihindeki Değer mi?
Mal rejimi boşanma davasının açıldığı tarihte sona erer; ancak tasfiyede malın değerleme zamanı için TMK’nın sürüm değeri hükümleri uygulanır. Araç dava sürecinde değer kaybedebilir veya piyasa fiyatı değişebilir. Bilirkişi güncel piyasa emsalleri, kilometre ve hasar geçmişini dikkate alır.
Araca Yapılan Modifiye ve Büyük Harcamalar
Eşlerden birinin kişisel kaynağıyla araca değer artırıcı modifikasyon veya büyük onarım yaptırması değer artış payı tartışması doğurabilir. Rutin bakım, yakıt ve olağan kullanım giderleri ile kalıcı değer artıran harcamalar birbirinden ayrılır.
Araç Bir Yakının Üzerine Devredildiyse
Boşanma öncesinde aracın düşük bedelle yakın akrabaya devri mal kaçırma iddiasına konu olabilir. Satış bedelinin gerçekten ödenip ödenmediği, rayiç değer, taraflar arasındaki yakınlık ve devir sonrası aracın kim tarafından kullanıldığı incelenir. Mal rejimi tasfiyesinde TMK m.229 eklenecek değer hükümleri şartları varsa uygulanır.
Araç Satış Bedeli Nereye Gittiyse
Araç gerçek piyasa bedeliyle satılmış olsa bile satıştan elde edilen para mal rejimi tasfiyesinde önemini korur. Para başka malın alınmasında kullanılmışsa ikame değer incelenir. Hesaptan çekilip tüketildiği iddia ediliyorsa harcamanın niteliği ve tasfiyeye etkisi araştırılır.
Boşanma Sonrası Kredi Taksitleri
Mal rejimi sona erdikten sonra bir eşin ortak edinime ilişkin kredi taksitlerini kendi kişisel kaynağından ödemeye devam etmesi tasfiye hesabında dikkate alınabilir. Bankaya karşı kimin borçlu olduğu ile eşler arasındaki iç hesap farklıdır. Taksit dekontları korunmalıdır.
Araç Hacizli veya Rehinliyse
Araç üzerinde banka rehni, haciz veya ihtiyati tedbir bulunması tasfiye değerini ve fiili devir imkanını etkiler. Güncel trafik sicili ve borç bakiyesi alınmadan yalnız piyasa rayici üzerinden paylaşım hesabı yapılmamalıdır.
Örnek
Evlilik içinde 1.800.000 TL’ye alınan araç için eşlerden biri evlilik öncesi aracını satarak 600.000 TL peşinat sağlamış, kalan kısım evlilik içindeki gelirlerle ödenmiş olsun. Yeni aracın tamamını salt ‘evlilikte alındı’ diye yarı yarıya değerlendirmek yerine kişisel mal katkısı, değer artışı ve kalan edinilmiş değer ayrı hesaplanır.
İlgili rehberler: boşanmada ev, boşanmada kredi, ziynet alacağı. Resmî mevzuat: TMK m.219, 220, 227, 229 ve 236.
Hukukçu İncelemesi
Av. Halil Bakırcı – Av. Emirhan Keskin.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
