Almanya–Türkiye Çifte Vergilendirme Anlaşması Rehberi

Almanya–Türkiye vergi anlaşması için kısa cevap

Almanya’da yaşayan kişinin Türkiye’den elde ettiği gelirin nerede vergileneceği vatandaşlığa göre değil, vergi mukimliği ve gelir türüne göre belirlenir. Türkiye’deki taşınmaz kirası m.6’ya, satış kazancı m.13’e, Türk şirketinden temettü m.10’a, faiz m.11’e, Türkiye’de yapılan çalışma m.15’e ve emekli aylığı m.18’e göre ayrılır. Her iki devlet yetkiliyse çifte vergi, Anlaşma m.22’deki istisna veya mahsup yöntemiyle giderilir.

Bu rehber, Almanya’da yerleşik olup Türkiye’de evi, şirket payı, banka geliri, geçici işi veya emeklilik bağlantısı bulunan kişiler için hazırlanmıştır. Kaynak kontrolü 8 Eylül 2026 tarihinde yapılmıştır. Aşağıdaki oranlar anlaşma tavanıdır; güncel iç hukuk daha düşük vergi öngörüyorsa düşük oran uygulanır.

Yürürlükteki Almanya–Türkiye anlaşması hangisidir?

Uygulanacak metin, 19 Eylül 2011’de Berlin’de imzalanan Türkiye Cumhuriyeti ile Almanya Federal Cumhuriyeti Arasında Gelir Üzerinden Alınan Vergilerde Çifte Vergilendirmeyi ve Vergi Kaçakçılığını Önleme Anlaşması ve Protokolüdür. 23 Aralık 2011 tarihli 6263 sayılı Kanun, anlaşma ve ek protokolün onaylanmasını uygun bulmuştur. 16 Ocak 2012 tarihli 2012/2695 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla onaylanan metin 24 Ocak 2012 tarihli ve 28183 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.

Anlaşma 1 Ağustos 2012’de yürürlüğe girmiş, m.30 gereği hükümleri 1 Ocak 2011’den başlayan dönem ve ödemeler için geçerli olmuştur. Bu geriye dönük uygulama tarihi, 1985 tarihli eski anlaşmayla yeni metnin karıştırılmaması bakımından önemlidir. Bugünkü bir hesapta 2011 metni ve onun ayrılmaz parçası olan protokol birlikte okunmalıdır.

M.2 Türkiye’de gelir ve kurumlar vergisini; Almanya’da Einkommensteuer, Körperschaftsteuer, Gewerbesteuer ve bunların eklerini kapsar. KDV, gümrük, sosyal güvenlik primi ile veraset ve intikal vergisi bu gelir vergisi anlaşmasının konusu değildir. Anlaşma vergi yaratmaz: önce ilgili devletin iç hukukunda vergi doğup doğmadığı hesaplanır, sonra anlaşmanın yetki ve tavanı uygulanır.

Vergi mukimliği vatandaşlıktan neden farklıdır?

M.4/1’e göre ev, ikametgâh, kanuni merkez, yönetim yeri veya benzer ölçüt nedeniyle tam vergi yükümlülüğü bulunan kişi o devletin mukimidir. Alman oturum kartı, Türk kimliği, Mavi Kart, banka adresi veya bir ülkede taşınmaz sahibi olmak tek başına sonuç kurmaz. İncelenen takvim yılına ait iç hukuk statüsü ve fiilî bağlar birlikte belirlenir.

Gerçek kişi iki devletin de mukimiyse m.4/2 sırası zorunludur: önce daimi kullanılabilir ev, sonra kişisel ve ekonomik ilişkilerin daha yakın olduğu hayati menfaatler merkezi, ardından kalmayı adet edinilen yer ve son olarak vatandaşlık değerlendirilir. Bunlar sonuç vermezse yetkili makamlar m.24’teki karşılıklı anlaşma usulüyle sorunu çözer.

183 gün, genel mukimlik maddesinin yerine geçen bir formül değildir. Örneğin ailesi, daimi evi ve işi Köln’de bulunan; Türkiye’de yalnız yazlık kullanan kişi bakımından taşınmaz sahipliği tek başına Türkiye mukimliği kurmaz. Buna karşılık yılın büyük bölümünü Türkiye’de geçirme, aile ve iş bağlarının taşınması güçlü delildir. İkamet belgesi, Anmeldung/Meldebescheinigung, Türk adres kaydı, giriş-çıkışlar, aile ve çalışma belgeleri aynı yıl için karşılaştırılmalıdır.

Şirketlerin iki devlette de mukim görünmesi hâlinde otomatik tie-breaker yoktur. M.4/3 ve Protokol m.1 uyarınca yetkili makamlar, fiilî yönetim ve kontrol yeri ile önemli politikaların üst düzeyde karara bağlandığı yeri öncelikle inceleyerek anlaşmanın uygulanma biçimini belirler. Mutabakat yoksa şirket anlaşma menfaatlerinden yararlanamaz.

Doğru madde nasıl seçilir?

1. Vergi yılını sabitleyin: mukimlik, gelir ve ödeme belgesi aynı döneme ait olmalıdır.
2. Geliri hukuken sınıflandırın: kira, satış, temettü, faiz, lisans, ücret, serbest meslek ve emeklilik ayrı maddelerdir.
3. Kaynak devletini bulun: taşınmazın yeri, hizmetin fiilen yapıldığı yer, ödeyen şirket ve işyeri bağlantısı belirlenir.
4. İç hukuku hesaplayın: matrah, istisna, beyan ve güncel oran önce ulusal kuralla bulunur.
5. Anlaşma sınırını uygulayın: m.10–12 tavanları daha yüksek iç hukuk vergisini sınırlar.
6. M.22 yöntemini seçin: Türkiye mukiminde genel olarak mahsup; Almanya mukiminde gelir türüne göre istisna veya mahsup uygulanır.

Aynı kişinin farklı gelirleri aynı yöntemle sonuçlanmayabilir. Türkiye’deki konut kirası Almanya’da kural olarak istisna yöntemine girerken Türk şirketi temettüsü çoğu gerçek kişi için mahsup grubundadır. Beyanname her gelir kalemi için ayrı satır mantığıyla hazırlanmalıdır.

Almanya mukiminin Türkiye gelirleri: madde özeti

“Vergilendirilebilir” ifadesi kesin vergi borcu değil, anlaşmanın o devlete verdiği yetkidir. Fiilî vergi, gelir yılındaki ulusal matrah ve istisna hükümlerine göre hesaplanır.

Türkiye’deki evin kirası ve satışı

M.6/1 Türkiye’de bulunan gayrimenkulden elde edilen geliri Türkiye’nin vergilemesine izin verir. Doğrudan kullanım, kiralama ve diğer kullanım gelirleri m.6/3 kapsamındadır. Malik Almanya mukimi olduğu için Türkiye’deki kira otomatik olarak vergiden çıkmaz. Türk beyannamesindeki konut istisnası, gider yöntemi ve süre ilgili yılın Gelir Vergisi Kanunu hükümleriyle hesaplanır.

İşlemin Türk tarafındaki ayrıntıları, sitedeki yurt dışında yaşayanların Türkiye’de kira geliri vergisi rehberinde ayrıca açıklanmıştır. Bu ülke rehberinin farklı arama niyeti, kira gelirinin Almanya beyannamesinde m.22/2-a ve 22/2-d uyarınca istisna edilmesi ve vergi oranının belirlenmesinde dikkate alınabilmesidir.

Taşınmaz satış kazancı m.13/1 gereği Türkiye’de vergilendirilebilir. Fakat anlaşma her tapu satışında vergi doğurmaz. İktisap tarihi ve biçimi, bedel, maliyet ve Türk iç hukukundaki değer artış kazancı şartları ayrıca uygulanır. M.13/2, değerinin yüzde 50’den fazlası doğrudan veya dolaylı biçimde Türkiye’deki taşınmazlardan gelen hisse ve benzeri hakların devrinde de Türkiye’ye yetki verir.

M.13/5 kapsamındaki diğer varlıkların kazancı kural olarak yalnız mukim devlettedir. Ancak kazanç diğer devlette doğmuş ve iktisap ile devir arasındaki süre bir yılı aşmamışsa kaynak devlet de vergilendirebilir. Bu bir yıllık özel hüküm, Türkiye’deki taşınmaz satışına ilişkin ulusal elde tutma süresiyle aynı kural değildir.

Temettü, faiz ve gayrimaddi hakta kesin tavanlar

Temettüde m.10/2 iki tavan kurar. Gerçek lehtar, ödeyen şirket sermayesinin doğrudan en az yüzde 25’ini elinde tutan bir şirketse — ortaklık hariç — kaynak devlet vergisi gayrisafi temettünün yüzde 5’ini aşamaz. Bütün diğer durumlarda, gerçek kişi ortak dahil, tavan yüzde 15’tir. Güncel Türk stopajı daha düşükse anlaşma onu yüzde 15’e yükseltmez.

Faizde m.11/2 tavan gayrisafi tutarın yüzde 10’udur. Türkiye’de doğan ve Alman Hükümeti, Deutsche Bundesbank, belirli garanti kapsamındaki borçlar, KfW veya DEG’ye ödenen faizler için m.11/3 ayrıca istisna getirir. Bireysel banka mevduatında bu kamu kurumu istisnası uygulanmaz. Geç ödeme cezası m.11/4 uyarınca faiz sayılmaz.

M.12/2 gayrimaddi hak bedelinde de tavan yüzde 10’dur. Telif, patent, marka, desen, model, gizli formül, üretim yöntemi, bilgi birikimi, sınai veya bilimsel teçhizat kullanımı ile isim ve görüntü hakkı ödemeleri tanıma girebilir. Sıradan mal satışı ya da her danışmanlık faturası lisans bedeline dönüştürülemez.

Temettüyü doğuran iştirak, faiz alacağı veya lisans hakkı Türkiye’deki işyeri ya da sabit yerle etkin bağlıysa m.10–12 yerine m.7 veya m.14 uygulanabilir. Oranı belirlemeden önce gerçek lehtar, sözleşme, ödeme zinciri ve etkin bağ incelenir. Muvazaa veya yalnız anlaşma oranını elde etmek amacıyla kurulan yapı, salt mukimlik belgesiyle korunmaz.

Ücret gelirinde 183 gün testi nasıl işler?

M.15/1’de ana kural fiilî çalışma yeridir. Almanya mukimi çalışan görevini Türkiye’de yaparsa Türkiye de vergilendirebilir; ücretin Alman banka hesabına ödenmesi bu sonucu değiştirmez. Uzaktan çalışan kişinin klavyesinin bulunduğu ve hizmeti fiilen sunduğu günler kayıt altına alınmalıdır.

M.15/2 istisnası üç şart birlikte gerçekleşirse ücret yalnız mukim devlette vergilenir: çalışan, ilgili mali yıl içinde başlayan veya biten herhangi bir on iki aylık dönemde Türkiye’de toplam 183 günü aşmamalı; ödeme Türkiye mukimi olmayan işveren tarafından veya onun adına yapılmalı; ücret Türkiye’deki işyeri veya sabit yerden yapılmamalıdır. Bir şart eksikse istisna tamamlanmaz.

Gün hesabı yalnız takvim yılına bakılarak yapılmaz; “ilgili mali yıl içinde başlayan veya biten herhangi bir 12 aylık dönem” ifadesi esas alınır. Geliş ve ayrılış günleri, hafta sonları ve kısa dönüşler fiilî bulunma kayıtlarıyla incelenir. Grup şirketlerinde bordroyu kimin kestiğinden çok ücret maliyetini ekonomik olarak kimin taşıdığı önemlidir.

Şirket yönetim kurulu üyeliği ödemeleri m.16 uyarınca şirketin mukim olduğu devlette vergilendirilebilir. Sanatçı ve sporcu faaliyeti m.17’ye tabidir. Bunlar m.15’teki standart çalışana ait 183 gün kuralına taşınamaz.

Serbest meslek, ev ofis ve işyeri

M.14, gerçek kişinin bağımsız meslek gelirini kural olarak mukim devlete bırakır. Hizmet diğer devlette icra edilir ve kişi orada sürekli kullanabileceği sabit yere sahip olursa veya herhangi bir kesintisiz on iki aylık dönemde toplam 183 gün ya da daha fazla kalırsa diğer devlet de vergilendirebilir. Vergileme yalnız sabit yere atfedilen veya o devletteki faaliyet günlerinden doğan gelirle sınırlıdır.

Doktor, avukat, mühendis, mimar, diş hekimi, muhasebeci ile bağımsız bilimsel, edebî, sanatsal ve eğitici faaliyetler maddede sayılır. Şirket faaliyetinde ise m.7 kazanç ve m.5 işyeri hükümleri uygulanır. Yönetim yeri, şube, büro, fabrika ve atölye işyeri örnekleridir.

Almanya anlaşması m.5/3, altı ayı aşan inşaat, montaj, kurma ve gözetim projesini işyeri sayar. Aynı veya bağlı proje için personel aracılığıyla sunulan danışmanlık dahil hizmetlerin herhangi bir on iki aylık dönemde toplam altı ayı aşması da hizmet işyeri doğurabilir. Bu eşik, ücretlinin m.15’teki 183 gün testiyle karıştırılmamalıdır.

Ev ofis otomatik olarak işyeri değildir. Yerin işletmenin tasarrufunda olup olmadığı, süreklilik, esas faaliyet ve sözleşme yetkisi belgelenir. Yalnız depolama, bilgi toplama veya hazırlayıcı-yardımcı faaliyetler m.5/4 şartları altında kapsam dışı kalabilir.

Almanya emekli maaşında 10.000 avro kuralı

M.18/1, geçmiş çalışma karşılığı emekli maaşı, benzeri ödeme ve düzenli ödemeyi kural olarak yalnız alıcının mukim olduğu devlette vergilendirir. Ancak m.18/2 bu ana kurala açık istisna getirir: kanunla kurulmuş sosyal sigorta kurumlarından ödenenler dahil emekli maaşları, ödemenin doğduğu devlette de vergilendirilebilir.

Kaynak devlette yıllık 10.000 avroya kadar olan ödeme vergiden istisnadır. Toplam bu tutarı aşarsa yalnız aşan kısım vergiye tabi olur; kaynak devlette alınacak vergi anlaşmadaki yüzde 10 sınırını geçemez. Eşik, “ilk 10.000 avro için vergi yok; sadece üzerindeki kısım kaynak devlette vergilenebilir” biçiminde uygulanır. Alman emekli aylığının Türkiye’deki sonucu için ödeme kurumu ve yıllık brüt toplam mutlaka ayrıştırılmalıdır.

Kamu hizmeti emekli maaşı m.19/2’ye tabidir: kural olarak ödeyen devlet vergiler; alıcı diğer devletin hem mukimi hem vatandaşıysa yalnız diğer devlet vergiler. Kamu kurumunun ticari faaliyetiyle ilgili ödeme ise m.18’e dönebilir. DRV, meslek sandığı, şirket emekliliği ve kamu hizmeti ödemesi aynı kategori sayılmaz.

Yurt dışından Türkiye’ye alınan aylıkların Türk iç hukukundaki durumu için sitedeki yurt dışı emekli maaşı vergi rehberi de birlikte okunmalıdır. Bu anlaşma rehberi özellikle Almanya m.18 eşiğini ve iki devlet arasındaki yetkiyi açıklar.

M.22: istisna mı, mahsup mu?

Türkiye mukimi bakımından m.22/1-a genel olarak mahsup yöntemini kurar. Anlaşmaya uygun biçimde Almanya’da ödenen vergi, aynı gelir üzerinden hesaplanan Türk vergisinden indirilir; indirim o gelire isabet eden mahsup öncesi Türk vergisini aşamaz. Türkiye’de anlaşma gereği istisna edilen bir gelir varsa m.22/1-b, kalan gelirin oranı belirlenirken istisna gelirin dikkate alınmasına izin verir.

Almanya mukimi bakımından m.22/2-a, Türkiye’de vergilendirilebilen geliri kural olarak Alman matrahı dışında tutar. Türkiye’deki taşınmaz kirası bu istisna yönteminin tipik örneğidir. Ancak Almanya m.22/2-d uyarınca bu geliri diğer gelirlerin vergi oranını belirlerken dikkate alabilir; buna uygulamada Progressionsvorbehalt denir.

M.22/2-b, istisna yerine mahsup uygulanacak kalemleri tek tek sayar: istisna şartını taşımayan temettüler, faiz, gayrimaddi hak bedeli, m.13/2 ve 13/5 kazançları, Protokol m.6 kapsamındaki belirli ücretler, yönetici ödemeleri ile sanatçı-sporcu gelirleri. Bu kalemlerde Türkiye’de anlaşmaya uygun ödenen vergi, Alman iç hukuku çerçevesinde Alman vergisinden indirilir.

Alman şirketinin Türk şirketindeki en az yüzde 25 doğrudan iştirakinden gelen ve dağıtan şirket kazancında indirilmeyen temettü m.22/2-a istisnasına girebilir. Faaliyet ve kontrol şartları nedeniyle m.22/2-c istisna yerine mahsup sonucuna geçiş öngörebilir. Gerçek kişi ortak, bu şirketler arası iştirak istisnasını kendisine uygulayamaz.

Fazla stopaj için başvuru süresi nedir?

M.27 kaynak devletin başlangıçta iç hukuk oranıyla kesinti yapmasına izin verir. Anlaşmaya göre verginin indirilmesi veya alınmaması gerekiyorsa fark, mükellefin başvurusu üzerine iade edilir. İade başvurusu, verginin kesildiği takvim yılını takip eden dördüncü yılın sonuna kadar yapılmalıdır.

Örneğin 2026 içinde kesilen bir vergi için anlaşma başvuru süresinin sonu 31 Aralık 2030’dur. Bu süre, Türk iç hukukundaki başka düzeltme veya dava sürelerinin otomatik olarak aynı olduğu anlamına gelmez. Kesinti belgesi, brüt ödeme, gerçek lehtar ve ilgili yıl mukimlik belgesi başvuruya bağlanmalıdır.

Anlaşma sınırını aşan stopajın tamamını Almanya’da mahsup etmek güvenli çözüm değildir; mahsup anlaşmaya uygun vergiyle sınırlanabilir. Fazla kısmın kaynak devletten düzeltilmesi veya iadesi istenir.

Beyan ve başvuru dosyası

• İlgili vergi yılına ait Almanya veya Türkiye mukimlik belgesi,
• daimi ev, aile, iş ve giriş-çıkış kayıtları,
• kira için tapu, sözleşme, brüt tahsilat ve gider belgeleri,
• satış için iktisap ve devir belgeleri ile banka ödemeleri,
• temettü için dağıtım kararı, pay oranı ve stopaj belgesi,
• faiz için alacağın niteliği ve brüt-net banka dökümü,
• lisans için hakkın kapsamını gösteren sözleşme,
• ücret için çalışma günleri, bordro, işveren ve maliyet yansıtma kayıtları,
• emeklilikte ödeme kurumu, ödeme türü ve yıllık brüt toplam,
• iki devletteki tahakkuk, ödeme ve kur dönüşüm belgeleri.

Net banka hareketi tek başına gelir türünü veya kesilen verginin anlaşmaya uygunluğunu ispatlamaz. Belge setinde yıl, para birimi, brüt tutar, kesinti ve net ödeme birbirine bağlanmalıdır.

Dört uygulama örneği

Berlin’de yaşayan kişinin Mersin’deki dairesi

Kişi m.4’e göre Almanya mukimidir. Türkiye’deki kira m.6 gereği Türkiye’de vergilendirilebilir ve Türk beyanı iç hukuka göre yapılır. Almanya m.22/2-a ile geliri kural olarak matrah dışında bırakır; m.22/2-d nedeniyle diğer Alman gelirlerine uygulanacak oran etkilenebilir.

Türk şirketinden gerçek kişiye temettü

Almanya mukimi gerçek kişi, m.10/2-b kapsamındadır; anlaşma tavanı gayrisafi temettünün yüzde 15’idir. Yüzde 5 tavan yalnız en az yüzde 25 doğrudan paylı şirket içindir. Almanya’da m.22/2-b uyarınca mahsup yöntemi uygulanır.

Alman işverenle Türkiye’de 170 gün çalışma

170 gün tek başına muafiyet sağlamaz. İlgili on iki aylık dönemde 183 gün aşılmamalı, işveren Türkiye mukimi olmamalı ve ücret Türkiye’deki işyeri veya sabit yerden ödenmemelidir. Üçü birlikteyse m.15/2 uyarınca ücret yalnız Almanya’da vergilenir.

Türkiye mukiminin yıllık 13.000 avro Alman emekli aylığı

Ödemenin m.18/2 kapsamında olduğu belgelendiğinde kaynak devlet bakımından 10.000 avroluk kısım istisnadır; yalnız 3.000 avroluk aşan kısım vergilenebilir ve anlaşma yüzde 10 tavanı getirir. Türkiye tarafında m.22/1 ve Türk iç hukuku ayrıca uygulanır.