Fransa–Türkiye Emeklilik Anlaşması: Hizmet Birleştirme (2026)

Fransa–Türkiye emeklilik anlaşması var mı? Kısa cevap

Evet. 20 Ocak 1972 tarihli Türkiye–Fransa Sosyal Güvenlik Sözleşmesi 1 Ağustos 1973’ten beri yürürlüktedir. Sözleşmenin 22–29. maddeleri, iki ülkede ücretli çalışan Fransız ve Türk vatandaşlarının çakışmayan sigortalılık sürelerinin emeklilik hakkı doğarken birlikte değerlendirilmesini sağlar. Her devlet kendi mevzuatında geçen süreye karşılık gelen aylığı ayrı hesaplar ve öder; Fransız primi SGK’ya, Türk primi Fransa’ya aktarılmaz.

Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor

Sözleşme kapsamındaki süre birleştirmesi ücretsiz koordinasyondur. 3201 sayılı Kanuna göre yurt dışı borçlanması ise belirli Fransız süreleri için SGK’ya yüzde 45 oranı üzerinden hesaplanan primin ödenmesiyle Türk sigortalılık günü edinilmesidir. İki yolun şartı ve sonucu farklıdır.

Türkiye–Fransa Sosyal Güvenlik Sözleşmesinin dayanağı

Genel Sözleşme 20 Ocak 1972’de, idarî düzenleme 16 Mayıs 1973’te imzalanmış ve sistem 1 Ağustos 1973’te yürürlüğe girmiştir. Fransa’nın resmî uluslararası sosyal güvenlik irtibat merkezi CLEISS Türkiye sözleşmesi sayfası, tarihleri, kapsamı ve ilgili madde gruplarını yayımlar. SGK’nın resmî tablosu da sözleşmenin genel sağlık, malullük-yaşlılık-ölüm ve kısa vadeli sigorta kollarını içerdiğini gösterir.

Anayasa m.62 yabancı ülkede çalışan Türk vatandaşlarının sosyal güvenliği için tedbir alınmasını, m.90 ise usulüne göre yürürlükteki milletlerarası antlaşmaların kanun hükmünde olmasını düzenler. Sözleşme, Türk yönünden 5510 ve gerektiğinde 3201 sayılı kanunlarla; Fransız yönünden Code de la sécurité sociale hükümleriyle birlikte uygulanır.

İşsizlik sigortası sözleşmenin koordinasyon kapsamı dışındadır. Sağlık, malullük, yaşlılık, ölüm, iş kazası ve aile yardımı hükümlerinin madde grupları da birbirinden ayrıdır; emeklilik için 22–29. maddeler esas alınır.

Sözleşme kimleri kapsar?

CLEISS’in resmî özetine göre sözleşme, Türkiye veya Fransa’da ücretli çalışan Türk ve Fransız vatandaşlarına yöneliktir. Bu vatandaşlık ve ücretli çalışma sınırı önemlidir. Serbest meslek, mikro girişimcilik veya bağımsız çalışma süresinin sözleşme kapsamında ücretli hizmet gibi otomatik birleştirileceği kabul edilmemelidir.

Fransa’da çalışma belgesindeki statü, primin hangi kuruma ödendiği ve dönemin temel/ek emeklilik sistemindeki yeri tespit edilmelidir. Fransa’nın temel yaşlılık sigortasıyla Agirc‑Arrco gibi tamamlayıcı rejimler aynı karar değildir. Sözleşme, tamamlayıcı emeklilik kurumunun kendi şartlarını ortadan kaldırmaz.

Temel kural çalışılan ülkenin mevzuatına tabi olmaktır. Geçici görevlendirilmiş çalışanlar, diplomatik/konsolosluk personeli ve ulaştırma personeli için Sözleşme m.6–7’de istisnalar vardır. Geçici görevlendirmede hangi ülkeye prim ödendiği formülerle belirlenir; aynı dönemin iki sistemde zorunlu sigorta sayılması engellenir.

Fransa ve Türkiye süreleri nasıl birleştirilir?

Sözleşmenin yaşlılık ve hak sahipleri aylıklarına ilişkin 22–29. maddelerine göre, yalnız bir ülkedeki süre aylık hakkı için yeterli değilse diğer ülkedeki sigortalılık dönemleri hak kazanma incelemesinde kullanılabilir. Sürelerin üst üste gelmemesi gerekir. Aynı ay hem Fransız hem Türk kaydında bulunuyorsa o dönem iki kez toplam süreye eklenmez.

Birleştirme, Fransız trimestre kaydı ile Türk prim gününün aynı birime çevrilip tek hesapta saklanması değildir. Kurumlar, sözleşme formülerleri aracılığıyla hizmet sürelerini birbirine bildirir ve kendi mevzuatındaki yaş/süre şartını uygular. Fransız üç aylık dönemlerinin sayısı, o yılın kazanç ve sigorta kurallarına göre belirlenebilir; salt takvimde üç ay çalışmak her durumda bir trimestre anlamına gelmez.

Bir ülkedeki emeklilik yaşı dolduğunda diğer ülkedeki aylık otomatik başlamaz. Fransa ve Türkiye başlangıç yaşı, başvuru ve aylık başlangıç hükümlerini ayrı uygular. Başvuru sahibi her iki kararın tarihini ve hizmet cetvelini ayrıca kontrol etmelidir.

Fransa ve Türkiye’den aylık nasıl hesaplanır?

CLEISS, her devletin kendi mevzuatında geçen sigortalılık sürelerini karşılayacağını açıklar. Gerekli olduğunda diğer ülke süresi yalnız hakkın açılması için kullanılır; bağlanan tutar, aylığı hesaplayan kurumun mevzuatında geçen yıllara dayanır. Bu nedenle Türkiye’deki günlere Fransız ortalama kazancı veya puanı verilmez.

Fransız temel aylığı ve tamamlayıcı aylıklar Fransa’daki kayıtlarla, Türk aylığı ise 5510 kapsamındaki primler ve varsa ödenmiş 3201 süreleriyle belirlenir. İki ödeme farklı tarihte, farklı banka kanalında ve euro/TL olarak gelebilir. Bir ülkedeki kararın kesinleşmesi diğer kurumun kararına itiraz hakkını ortadan kaldırmaz.

Fransa süreleri için 3201 yurt dışı borçlanması

3201 sayılı Kanun m.1; Türk vatandaşları ile doğumla Türk olup çıkma izniyle vatandaşlığı kaybedenlerin, 18 yaşından sonra Türk vatandaşı olarak yurt dışında geçen ve belgelenen sigortalılık sürelerini, bunların arasındaki veya sonundaki her biri bir yıla kadar işsizlik sürelerini ve kadınların ev kadını sürelerini borçlanmasına imkân verir. Bu hak kendiliğinden uygulanmaz; yazılı başvuru gerekir.

Kanun m.4’e göre borç, başvuru günündeki 5510 m.82 alt ve üst sınırları arasında seçilen günlük kazancın yüzde 45’idir. Tebliğden itibaren üç ay içinde ödeme yapılmazsa yeni başvuru gerekir. M.5 gereği borçlanılan günler 4/1‑b kapsamında sayılır; bir yıl 360, ay 30 gün hesaplanır.

Kanun m.6, 3201 sürelerine dayanılarak aylık bağlanması için yurt dışındaki çalışmanın bitmesi, ikamete dayalı sosyal sigorta/sosyal yardım ödeneği alınmaması, borcun tamamen ödenmesi ve yazılı aylık talebi şartlarını getirir. Yeniden yabancı mevzuata tabi çalışma veya ikamete dayalı ödenek aylığın kesilmesine yol açabilir; kısa süreli çalışma istisnası saklıdır.

Sözleşmeyle kısmi aylık hakkı doğabilecek kişiye 3201 borçlanması zorunlu değildir. Borçlanma maliyeti, seçilecek gün, 4/b statüsü, ilk sigorta tarihi ve beklenen Türk aylığı hesaplanmadan ödeme yapılmamalıdır.

Fransa–Türkiye emeklilik başvurusu nereye yapılır?

Türkiye’de ikamet eden kişi, ikamet yerindeki SGK il müdürlüğü veya sosyal güvenlik merkezine başvurur ve Fransa’daki bütün çalışma dönemlerini bildirir. Fransa’da ikamet eden kişi Fransız temel emeklilik kurumuna başvurur; Türkiye sürelerinin bulunduğunu ve Türk aylığını da talep ettiğini belirtir. Kurumlar başvuru ve hizmet bilgilerini sözleşme formülerleriyle birbirine gönderir.

Fransa’daki resmî “Info Retraite” hesabı kişiye kariyer kaydını görme, simülasyon yapma ve emeklilik başvurusu izleme imkânı verir. Ancak çevrim içi Fransız başvurusunda yalnız Fransız kariyerinin görünmesi, SGK aylık talebinin otomatik ve eksiksiz işlendiğini kanıtlamaz. Yabancı hizmet bildirimi ve alınan evrak numarası saklanmalıdır.

Vekille işlem yapılacaksa vekâletnamede SGK, emeklilik kurumları, belge alma, başvuru ve tebligat yetkileri açık olmalıdır. Kurum, kişisel beyan veya yaşam belgesi gibi işlemlerde ayrıca başvuru sahibini doğrulayabilir.

Başvuru dosyasında gereken belgeler

• T.C. kimlik kartı veya pasaport ve Fransız kimlik bilgileri;
• Fransız sosyal güvenlik numarası ve Türk SGK sicil numarası;
• Fransız kariyer dökümü (relevé de carrière) ve Türkiye hizmet dökümü;
• İşveren adları, çalışma başlangıç-bitiş tarihleri, ücret bordroları ve iş sözleşmeleri;
• Fransa’daki eksik trimestre için işsizlik, hastalık, doğum/çocuk veya askerlik kanıtları;
• İsim-soyadı farkında evlilik, boşanma, isim denklik veya vatandaşlık belgeleri;
• Banka IBAN/BIC bilgisi ve güncel yerleşim adresi;
• Dul aylığında ölüm, evlilik ve çocuk/öğrenim belgeleri;
• Vekil varsa geçerli noter veya konsolosluk vekâletnamesi.

Kurumlar arası resmî hizmet formülerini kurumlar düzenler. Kişinin kendi doldurduğu liste hizmet tespiti yerine geçmez; eksik kayıt için işveren veya sosyal güvenlik belgesi gerekir. Türkçe ve Fransızca belgenin tercüme/tasdik ihtiyacı, belgeyi alan kurumun resmî talebine göre tamamlanır.

Fransa kariyer kaydındaki eksikler nasıl düzeltilir?

Emeklilikten önce relevé de carrière yıl yıl kontrol edilir. İşveren, kazanç, trimestre, işsizlik veya hastalık dönemi görünmüyorsa ilgili Fransız kurumuna kanıt sunularak kariyer düzeltmesi istenir. SGK’nın Türk hizmet yazısı, Fransa’daki eksik işveren ücret kaydını kendiliğinden oluşturmaz.

Aynı şekilde Fransız kayıtları Türkiye’deki 4/a, 4/b veya 4/c hizmet boşluğunu düzeltmez. İki hesabın eksikleri kendi kurumunda tamamlanır; sonra sözleşme birleştirmesi yapılır. Soyadı değişikliği nedeniyle iki ayrı Fransız hesabı oluşmuşsa kimlik ve medeni hâl belgeleriyle birleştirme talep edilmelidir.

Başvuru kararında reddedilen dönemlerin gerekçesi ve itiraz süresi yazılı olarak incelenir. Sadece telefon görüşmesine dayanılarak süre kaçırılmamalıdır.

Fransız emeklisi Türkiye’de sağlık yardımı alabilir mi?

Sözleşme, emekli sağlık yardımını da koordine eder; ancak aylık almak tek başına otomatik YUPASS/sağlık aktivasyonu değildir. CLEISS’in Türkiye’de yaşayan Fransız emekliler için resmî açıklaması, Sözleşme m.17/3 ve idarî düzenlemenin 23–26. maddelerine dayanır ve Türkiye’de ikamet yerindeki SGK birimine başvurulmasını belirtir.

Sağlık yükümlülüğünü hangi ülkenin taşıdığı; kişinin yalnız Fransız aylığı mı, ayrıca Türk aylığı mı aldığına, çalışıp çalışmadığına ve ikamet kaydına göre belirlenir. Sağlık formüleri ile emeklilik aylığı başvuru formu aynı değildir.

Dul-yetim ve malullük aylıkları

Sözleşmenin 22–29. maddelerindeki yaşlılık hesap ilkeleri hak sahipleri aylıklarına da uygulanır. Ölüm hâlinde Fransa ve Türkiye kendi mevzuatına göre eş/çocuk şartlarını inceler ve kendi sürelerine düşen aylığı öder. Evlilik tarihi, boşanma, yeniden evlenme, çocuğun yaşı ve öğrenimi iki sistemde ayrı sonuç doğurabilir.

Malullük Sözleşme m.19–21, 28 ve 29 kapsamındadır. CLEISS’e göre malullük aylığı, iş kesilmesini izleyen malullük anında kişinin tabi olduğu mevzuata göre bağlanır; gerekli olduğunda diğer ülke süresi hak kazanma için kullanılabilir. Bir kurumun tıbbi kararı diğerini otomatik bağlamaz; raporlar paylaşılabilse de yetkili kurum kendi ölçütünü uygular.

Eksik hizmet veya ret kararına nasıl itiraz edilir?

Önce kararın hangi kurumdan geldiği belirlenir. Fransız temel aylığı, tamamlayıcı aylık ve SGK kararı farklı hukuk yollarına tabidir. Karardaki hizmet cetveli, esas alınan doğum/başlangıç tarihi, reddedilen dönem ve gerekçe satır satır incelenir. İtiraz, yalnız “yıllarım eksik” ifadesiyle değil; işveren bordrosu, prim kaydı, işsizlik/hastalık belgesi veya kurum yazısıyla somutlaştırılır.

SGK işlemine karşı 5510 sayılı Kanun ve ilgili usul hükümlerindeki başvuru/dava yolu; Fransız kararına karşı kararda gösterilen Fransız itiraz mercii ve süre uygulanır. Yabancı kuruma gönderilen yazı, Türk itiraz süresini kendiliğinden durdurmaz. Tebliğ zarfı, elektronik bildirim tarihi ve kurum kayıt numarası saklanmalıdır. Kurumlar arası formüler gecikmesi varsa ilgili kurumdan dosya hareketi yazılı istenmeli; fakat kanun yolu süresi ayrıca korunmalıdır. Başvurunun başka ülkedeki kuruma iletilmiş olması da ret kararının tebliğ tarihini değiştirmez.

En sık yapılan hatalar

• Fransız primlerinin SGK’ya devredildiğini sanmak;
• Ücretli ve bağımsız çalışma statülerini aynı değerlendirmek;
• Temel Fransız aylığı ile Agirc‑Arrco tamamlayıcı aylığını tek dosya sanmak;
• Her üç aylık çalışmayı otomatik bir trimestre kabul etmek;
• Fransız kariyer dökümündeki eksikleri başvuru sonrasına bırakmak;
• İki ülkedeki hizmeti ilk kurum başvurusunda bildirmemek;
• 3201 maliyetini ve 4/b sonucunu hesaplamadan ödeme yapmak;
• Fransa’daki çalışma veya ikamete dayalı yardımı 3201 aylığından sonra SGK’ya bildirmemek;
• Bir ülkedeki aylık yaşını diğer ülkeye aynen uygulamak;
• Karar tebliğ tarihinden başlayan itiraz süresini kaçırmak.

Başvuru öncesi kontrol listesi

1. Fransız relevé de carrière ile Türk hizmet dökümünü alın.
2. Ücretli çalışma ve bağımsız çalışma dönemlerini ayırın.
3. Eksik ve çakışan dönemleri kanıtlarla düzeltin.
4. Temel ve tamamlayıcı Fransız emeklilik başvurularını belirleyin.
5. Sözleşme birleştirmesinin hak için yeterli olup olmadığını hesaplatın.
6. 3201 düşünülüyorsa gün, bedel, statü ve aylık etkisini yazılı hesaplayın.
7. İkamet ülkesindeki kuruma iki ülke aylığını açıkça talep edin.
8. İki kurumun karar ve ödeme tarihlerini ayrı izleyin.
9. Adres, banka, çalışma ve sosyal yardım değişikliğini bildirin.