Ankara Bilişim Dolandırıcılığı: Banka Hesabı ve Dijital Delil

Bilişim dolandırıcılığı dosyasının merkezinde yalnız bir IBAN veya ekran görüntüsü bulunmaz. Hileli davranış, aldanma, bu nedenle yapılan malvarlığı işlemi, zarar ve sağlanan yarar arasında bağlantı kurulması gerekir. Bilişim sisteminin dolandırıcılıkta araç olarak kullanılması TCK m.158/1-f kapsamındadır. Hesap sahipliği ise kişinin fiilini ve kastını araştırmaya yarayan veridir; tek başına otomatik mahkûmiyet veya otomatik beraat kuralı değildir.

İnternetten gerçekleşen her para kaybı aynı suç değildir

TCK m.157 ve m.158/1-f, bir kişinin hileyle aldatılması üzerinden değerlendirilir. Yetkisiz erişimle hesaptaki paranın doğrudan aktarılması, kart bilgilerinin rıza dışında kullanılması ve kişiyi yanıltarak ödeme yaptırılması farklı fiillerdir. TCK m.142/2-e, m.243–245 ve m.158 arasındaki ayrım, işlemin gerçekten nasıl gerçekleştirildiği ortaya konularak yapılır.

TCK m.158/1-f için kanuni temel yaptırım dört yıldan on yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıdır; para cezasının miktarı suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olamaz. Gün sayısı, bir gün karşılığı tutar ve bu özel asgari miktar ayrı hesaplanır. Nitelikli hâlin dayanağı, bilişim sisteminin hileli süreçte hangi işleve sahip olduğuyla açıklanmalıdır.

Dolandırıcılığın genel unsurları, ticari borçtan ayrımı ve diğer nitelikli hâller dolandırıcılık ana incelemesinde ayrıntılı ele alınır. Bu yazının odağı dijital iz, para hareketi, hesap kullanıcısı ve paranın korunmasına yönelik özel tedbirlerdir. Kartın kötüye kullanılması ile sisteme izinsiz giriş kendi kanuni unsurlarıyla değerlendirilir.

İlan, yazışma ve ödeme kaydı aynı soruya cevap vermez

Aldatıcı içeriğin kaydı: İlanın veya sitenin adresi, hesabın kullanıcı bilgisi, kullanılan iletişim numarası, görülen içerik ve tarih korunur. Sonradan değişen bir sayfanın bugünkü görünümü, ödeme öncesindeki içeriği kendiliğinden göstermez. Hangi beyanın ödemeye neden olduğu açıklanır. İlgili kurumdan kayıtların muhafazası ve temini istenir.

Ödeme kaydı: Dekontun işlem referansı, gönderici ve alıcı bilgisi, tutar, para birimi ve saat hangi transferin araştırıldığını belirler. İade, iptal, kısmi ödeme ve sonraki transferler ayrı gösterilir. Aynı tutarın birkaç hesap arasında dolaşması her aktarımda yeni mağdur zararı doğmuş gibi toplanmaz.

Kullanıcı kaydı: Oturum, cihaz, telefon hattı ve gerektiğinde IP-port-zaman eşleştirmesi işlemi yapan kişiyi araştırmaya hizmet eder. Teknik rapor, kullanılan kayıtların sınırını açıklamalıdır. İnceleme kopyasının bütünlüğünü gösteren hash değeri mesajı kimin yazdığını kanıtlamaz; abonelik kaydı da her oturumun gerçek kullanıcısını tek başına belirlemez.

CMK m.134 kapsamındaki cihaz incelemesi ve m.135 kapsamındaki iletişim işlemleri farklı yetki ve güvencelere tabidir. Bir dolandırıcılık şüphesi, bütün hesaplara sınırsız erişim izni vermez. Hukuka uygun delil, savunmanın erişimi ve kayıtların kişiye bağlanması dijital delil rehberinde ayrıca açıklanır. Başvuru sırasında tam kart güvenlik bilgileri herkese açık ortama yüklenmemelidir.

CMK 128/A: Hesap askısı, el koyma ve mağdura iade

Mali kurum askıya alma işlemini ve hesap hareketlerini belgeleriyle derhâl başsavcılığa; askıya alma işlemini ayrıca hesap sahibine bildirir. Hesap sahibi kaldırılması için Cumhuriyet başsavcılığına başvurur; savcı bu başvuru hakkında yirmi dört saat içinde karar verir. Para başka mali kuruma aktarılmışsa kurumlar arası gecikmeksizin bildirim kuralı da maddede yer alır.

Askıya alınan hesapta bulunan suça konu menfaate hâkim kararıyla veya gecikmesinde sakınca varsa savcının yazılı emriyle askı süresi içinde el konulması mümkündür. Hâkim kararı olmadan yapılan el koyma yirmi dört saatte onaya sunulur; hâkim el koymadan itibaren kırk sekiz saatte kararını açıklar. Bu süreye uyulmazsa el koyma kendiliğinden kalkar. Onaya sunma süresi ile karar süresi toplanarak yetmiş iki saate çıkarılamaz.

Bu özel el koymada CMK m.128’deki rapor alma şartı aranmaz. El konulan menfaatin mağdura ait olduğu anlaşılırsa soruşturma veya kovuşturma sırasında sahibine iade edilir. Bunun için suç konusu menfaat ile mağdurun parası arasındaki bağlantı belirlenmelidir. Suç duyurusu yapılmış olması, bütün kayıp paranın zaten ele geçirildiği veya bankanın her dosyada aynı gün ödeme yapmak zorunda olduğu anlamına gelmez.

CMK m.128/A/7, soruşturma veya kovuşturmada yetkili makamın ilgili mali kurumdan istediği bilgi ve belgenin on gün içinde gönderilmesini düzenler. Bu on gün, mağdurun şikâyet süresi ya da paranın kesin iade tarihi değildir. Dilekçede hangi transferin, hangi hesapta ve hangi tutarda araştırılmasının istendiği açık yazılmalıdır.

IBAN sahibinin kişisel rolü nasıl değerlendirilir?

TCK m.20 ve m.21 uyarınca ceza sorumluluğu kişisel fiil ve kasta dayanır. Hesabın adına kayıtlı olduğu kişinin hileli iletişimden haberi, hesabı kullanıma açma davranışı, talimatı, aldığı menfaat ve para çekme veya aktarma faaliyeti araştırılır. Bir başkasının hesabı kullandığı savunması da tarih, erişim yetkisi ve mevcut kayıtlarla karşılaştırılır.

Hesap sahibinin hileli ilanı bizzat hazırlamamış olması her türlü iştirak sorumluluğunu dışlamaz. Buna karşılık yalnız hesap kaydı bulunduğu için hileli işlemin bütün hareketlerinin ona yüklenmesi de doğru değildir. Müşterek faillik, azmettirme ve yardım etme TCK m.37–39’daki farklı katkı biçimleriyle belirlenir. Banka kayıtları, yazışmalar ve fiilî erişim birlikte değerlendirilir.

CMK m.160/2 gereğince lehe kayıtların da toplanması gerekir. Hesaba gelen paranın meşru bir ticari işlemden doğduğu ileri sürülüyorsa işlemin karşılığı, sözleşmesi ve teslim kaydı araştırılır. Bir dekont açıklamasının bulunması gerçek ticareti tek başına kanıtlamaz; açıklamanın hiç bulunmaması da tek başına suç kastı değildir.

2026’da TCK 158/4: Sınırlı iştirak için yarı indirim

7589 sayılı Kanun m.13 ile eklenen TCK m.158/4, hem m.157 hem m.158 kapsamındaki suçlara iştirakin kanunda tanımlanan ödeme aracı veya hesap erişim bilgisi sağlama fiiliyle sınırlı olmasını konu alır. Kişinin kendisine veya başkasına haksız menfaat sağlamak amacıyla hareket etmesi ve katkısının gerçekten bu sınırda kalması hâlinde verilecek ceza yarı oranında indirilir.

Hüküm yalnız kişinin adına kayıtlı banka hesabını kapsayan genel bir af değildir. Başkasına ait ödeme araçları ile banka, aracı kurum, ödeme hizmeti veya kripto varlık hizmet sağlayıcısı nezdindeki hesabı kullandıran zorunlu bilgi ve araçlar da kanuni tanımda yer alır. Ancak dolandırıcılığın yönetilmesi, mağdurla hileli iletişim veya başka katkıların bulunup bulunmadığı ayrıca saptanır. Önce suçun ve iştirakin unsurları; ardından indirimin koşulları değerlendirilir.

Kanunun geçici m.1/6 hükmü, bu yeni düzenleme yönünden ilgili istinaf ve temyiz dosyaları için özel yeniden değerlendirme usulü içerir. Kesinleşmiş karar veya derdest dosya ayrımı yapılmadan herkesin cezasının kendiliğinden yarıya indiği söylenemez. TCK m.168’deki zarar giderimine bağlı etkin pişmanlık ise başka koşulları olan ayrı bir indirimdir.

Ankara dosyasında görev değişikliği ve başvuru

7571 sayılı Kanun m.12, nitelikli dolandırıcılığı 5235 sayılı Kanun m.12’deki özel ağır ceza listesinden çıkarmıştır. Bu nedenle her yeni bilişim dolandırıcılığı dosyasının sırf TCK m.158 adı nedeniyle ağır cezada görüleceği açıklaması güncel değildir. Genel görev ölçütleri, diğer isnatlar ve bağlantı kuralları uygulanır.

5235 sayılı Kanun geçici m.7 ise yürürlük tarihinde ağır cezada görülmekte olan veya istinaf ya da temyizde bulunan nitelikli dolandırıcılık dosyalarında önceki görev kurallarının kesin hükme kadar sürmesini sağlar. Bu dosyalarda yalnız görev değişikliğine dayanılarak görevsizlik veya bozma kararı verilemez. Olay tarihi ile dosyanın geçiş tarihindeki aşaması birbirinden ayrılmalıdır.

Başvuru, CMK m.158 uyarınca başsavcılığa veya kolluğa yapılır. Bankaya işlem itirazı ve savcılığa suç başvurusu ayrı işlemlerdir. CMK m.12/6 uyarınca bilişim sistemleri, banka veya kredi kurumları ya da banka veya kredi kartlarının araç olarak kullanıldığı suçlarda mağdurun yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir. Dolayısıyla bu özel kapsamda Ankara’da yerleşim yeri bulunan mağdur bakımından ek yetki kuralı dikkate alınır; Ankara merkez ile Ankara Batı ayrımı ilgili yargı çevresine göre yapılır. Takipsizlikte m.173, istinafa açık hükümde m.273 kapsamında iki haftalık kanun yolu süresi ilgili tebliğden başlar; bunlar CMK m.128/A’nın saatle belirlenen koruma süreleriyle karıştırılmamalıdır.