Bulgaristan Çifte Vatandaşlık: Göçmenlik, Yeniden Kazanım ve Köken
Kısa ve net: bulgaristan çifte vatandaşlık konusunda güncel şartlar, süreler ve uygulama adımları bu rehberde açık ve sıralı biçimde açıklanmıştır.
Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor
Bulgaristan’dan Türkiye’ye göç etmiş bir ailede ilk işlem, doğrudan vatandaşlık başvurusu yapmak değil, atanın vatandaşlığının devam edip etmediğini tespit etmektir. Vatandaşlığı hiç kaybetmemiş kişi, vatandaşlıktan çıkmış eski vatandaş ve Bulgar kökeni üzerinden ilk kez kabul isteyen torun aynı kanuni yola tabi değildir. Ailedeki göç yılı, bu üç durumdan hangisinin mevcut olduğunu tek başına göstermez.
Bulgaristan Vatandaşlık Kanunu m.2, vatandaşlık olaylarının gerçekleştikleri tarihte yürürlükte bulunan mevzuat ve uluslararası anlaşmalara göre değerlendirilmesini emreder. Bu nedenle eski göç ve kayıp dosyasına yalnız bugünkü şartları uygulamak veya bütün 1951, 1978 ya da 1989 göçmenleri hakkında aynı sonucu yazmak doğru değildir.
Göçmen ailede önce üç kayıt birbirinden ayrılır
| Araştırılacak durum | Kanuni yol | Belgenin cevapladığı soru |
|---|---|---|
| Atanın vatandaşlığı halen mevcut mu? | Madde 39–40: vatandaşlık bilgisi ve belgesi | Kişi, Bakanlık kayıtlarına göre vatandaş mı, değil mi? |
| Eski vatandaş izinle çıkmış mı? | Madde 26: yeniden kazanım | Önceki vatandaşlık ve çıkış hangi kayda dayanıyor? |
| Başvurucu ilk kez kökene veya vatandaş ebeveyne dayanıyor mu? | Madde 15: kolaylaştırılmış vatandaşlığa alınma | Köken zinciri ya da ebeveynin vatandaşlığı kanuni kapsamı karşılıyor mu? |
Madde 39’daki belge, Adalet Bakanlığı kayıtlarına göre kişinin vatandaş olup olmadığını gösterir; belgelerin Bakanlığa ulaşmasından itibaren otuz günlük düzenleme süresi ve belgenin bir yıllık geçerliliği vardır. Bu süre vatandaşlığın bir yıl sonra sona ereceği anlamına gelmez. Madde 40 uyarınca kişi öldükten sonra mirasçıları da vatandaşlık bilgisi isteyebilir.
Doğum belgesi ise doğum yerini ve ebeveynleri gösterir; mevcut vatandaşlık tespiti yerine geçmez. Türkiye’de değişen ad ve soyad ile Bulgar kaydındaki kimlik, göç ve nüfus belgeleriyle eşleştirilmelidir. Aynı kişiye ait olduğu açıklanmayan iki farklı isim kaydı, soy zincirindeki eksik kuşağı tamamlamaz.
Eski vatandaş için m.26 neden köken başvurusundan farklıdır?
Madde 26/1, vatandaşlıktan çıkmış kişinin yeniden kazanımında yaşadığı ülkede veya Bulgaristan’da kasıtlı suçtan kesinleşmiş mahkûmiyetinin bulunmamasını, kamu düzeni, genel ahlak, kamu sağlığı veya millî güvenliğe tehdit oluşturmamasını ve başvurudan en az üç yıl önce daimi veya uzun süreli ikamet izni almış olmasını arar.
Bulgar kökenli eski vatandaşta m.26/2, üç yıllık izin şartını aramaz; ilk iki koşulu korur. Bulgaristan’ın eski vatandaşı olmak ile Bulgar kökenli olmak bu nedenle aynı hukuki kategori değildir. Her Türkiye göçmenine köken muafiyeti uygulanacağı varsayılamaz.
Bulgaristan’da doğmuş, göç anlaşması veya kendi isteğiyle vatandaşlığını kaybetmiş ve Bulgar kökenli olmayan kişi için Yabancılar Kanunu m.25/1-9 kapsamındaki yerleşim yolu ayrıca bulunur. Dışişleri Bakanlığı bu yolda ayrılışın tarihi ve şekline ilişkin belediye kaydını, doğum belgesini ve vatandaş olunmadığını gösteren Bakanlık belgesini sayar. Bu ikamet işlemi, yeniden vatandaşlığın kazanıldığı karar değildir.
Vatandaşlıktan yoksun bırakılma söz konusuysa m.27, yoksun bırakma sebebinin hiç bulunmadığının veya önemini kaybettiğinin tespitiyle ayrı yeniden kazanım yolu düzenler. Kanunun geçiş hükümlerindeki tarihsel iade düzenlemeleri de kendi kapsam ve süreleriyle incelenmelidir; geçmişte açık olan başvuru dönemi bugün süresiz hak gibi gösterilemez.
Üçüncü derece köken ve vatandaş ebeveyn: m.15’in iki ayrı bendi
Madde 15/1; Bulgar kökenli kişiyi, Bulgar vatandaşı tarafından tam evlat edinilmiş kişiyi ve ebeveynlerinden biri Bulgar vatandaşı olan veya Bulgar vatandaşı olarak ölmüş kişiyi ayrı bentlerde kapsar. Bu yollarda m.12/1’in ikamet izni süresi, geçim, Bulgarca ve önceki vatandaşlıktan çıkış şartları uygulanmaz. Erginlik, ilgili ceza kaydı koşulları ve m.19’daki güvenlik incelemesi devam eder.
Kökene dayanan ilk bentte m.15/2, üçüncü derece dahil doğrudan üstsoydan en az birinin Bulgar kökenini ve başvurucuyla akrabalık bağını resmî belgelerle göstermeyi ister. Anne-baba, büyükanne-büyükbaba ve onların ebeveynlerine uzanan doğrudan hat ile amca, dayı veya kuzen üzerinden yan soy karıştırılmamalıdır. Kanunun ek hükümlerindeki köken tanımı, en az bir Bulgar üstsoya dayanır; yalnız Bulgaristan doğum yeri bütün koşulu karşılamaz.
Madde 29/5 uyarınca başlangıçta m.15/2 belgeleri sunulmamışsa işlem sona erdirilir. Sunulmuş belgelerdeki olguların açıklanması için m.29/4’te tanınan on dört günlük ek belge süresi, hiç köken belgesi olmadan dosya açmanın güvencesi değildir. Danışma kurulunun dil, topluluk bağı ve aile kayıtlarına ilişkin incelemesi de bu özel usulün parçasıdır; bütün m.15 başvurularına olağan dil sınavını yeniden getiren genel şart değildir.
Olağan beş yıl ve eş için üç yıl, ilk girişten başlamaz
Madde 12/1-2, başvurudan en az beş yıl önce daimi veya uzun süreli ikamet izninin alınmış olmasını arar. İlk turist girişi, D vizesi veya geçici ikamet tarihi bu başlangıçla aynı değildir. Olağan başvuruda erginlik, ilgili suçtan mahkûmiyet ve devam eden ceza dosyası engelinin bulunmaması, Bulgaristan’da geçimi sağlayacak gelir veya meslek, usulüne göre kanıtlanan Bulgarca ve önceki vatandaşlıktan çıkış koşulları birlikte uygulanır.
Madde 13’te vatandaş eşle en az üç yıldır devam eden evlilik yanında, daimi veya uzun süreli ikamet izninin de başvurudan en az üç yıl önce alınmış olması gerekir. Nikâh süresi ile izin süresi iki ayrı şarttır. Bulgaristan’da doğmuş kişiler veya ilgili izni ergin olmadan önce almış kişiler için de m.13’te ayrı kapsam bulunur.
Çifte vatandaşlık bakımından m.12/2 önemlidir: Bulgar vatandaşının eşi, Avrupa Birliği veya Avrupa Ekonomik Alanı ülkesi ya da İsviçre vatandaşı ile karşılıklılık anlaşması kapsamındaki kişiler için önceki vatandaşlıktan çıkış aranmaz. Bulgar eşe tanınan çıkış muafiyeti, Bulgarca veya geçim şartını kaldırmaz. Çıkış gereken bir dosyada ise Türk vatandaşlığından izinle çıkmanın 5901 sayılı Kanun m.25–27’deki aşamaları ayrıca tamamlanır.
Çocuğun vatandaşlığında ebeveynin kazanım tarihi belirleyicidir
Madde 8, Bulgar ebeveyne dayanan soybağı vatandaşlığını; m.9 tanıma veya mahkeme kararıyla kurulan soybağını düzenler. Madde 10’daki Bulgaristan doğumu ise çocuk soybağıyla başka vatandaşlık kazanmıyorsa uygulanır. İki Türk ebeveynin çocuğunun yalnız Bulgaristan’da doğması, tek başına bu vatandaşlık hükmüne girmez.
Ebeveynlerin sonradan vatandaşlığı kazanmasında m.17, iki ebeveynin veya hayatta kalan ebeveynin kazanımını ve diğer ebeveyn zaten vatandaşken ilk ebeveynin kazanımını düzenler. On dört yaş altı ile 14–18 yaş arasındaki çocukların talep koşulları farklıdır. Madde 18’de yalnız bir vatandaş ebeveyne bağlı küçük başvurusunda ebeveyn rızaları; 14–18 yaşta ayrıca çocuğun talebi aranır. Yeniden kazanımın çocuklara etkisi ise m.28’de yer alır.
Başvuru, Bakanlık süresi ve Cumhurbaşkanı kararnamesi
Madde 29 kapsamındaki başvuru Adalet Bakanlığına veya Bulgar dış temsilciliğine şahsen yapılır ve mülakat gerçekleştirilir. Madde 32/3 başvuru ve eklerinin Bulgarca olmasını; m.32a ilgili olgular değiştiğinde bir ay içinde bildirim ve belgelendirmeyi ister. Yabancı belgelerin tasdikinde ikili anlaşma, apostil veya diğer geçerli usul ve çok dilli medeni hâl belgesi istisnaları ayrı değerlendirilir.
Madde 35’te Bakanın kararname önerisi için olağan vatandaşlığa alınmada on iki ay, Bulgar kökenli başvurucuda dokuz ay, yeniden kazanımda altı ay öngörülür. Süre Bakanlığa ulaşma veya eksikliklerin giderilmesiyle başlar; m.33/4’teki ek incelemede durur. Bu süreler Cumhurbaşkanının aynı gün olumlu karar vereceği anlamına gelmez. Süresinde işlem yapılmaması veya Bakanlık önündeki işlemin sona erdirilmesi, m.35/5 uyarınca Sofya Bölgesi İdare Mahkemesinde usul yönünden denetlenir; bu denetim doğrudan vatandaşlık veren karar değildir.
Madde 36, vatandaşlığa alınma ve yeniden kazanımın Cumhurbaşkanı kararnamesiyle gerçekleşmesini ve kararnamenin düzenlendiği gün yürürlüğe girmesini düzenler. Madde 37’deki belge bu değişikliği gösterir. Türk vatandaşlığı da devam ediyorsa 5901 sayılı Kanun m.44 kapsamında Türk nüfusuna çok vatandaşlık bildirimi yapılır. Vatandaşlık araştırma belgesi, Bulgar kabul kararnamesi ve Türk tescili birbirinin yerine geçmez.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu sitesinden daha fazla şey keşfedin
Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.
