Türk Vatandaşlığından İzinle Çıkma Şartları
Kısa cevap: Türk vatandaşlığından izinle çıkma, 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun 25. maddesindeki dört şartın birlikte sağlanması ve İçişleri Bakanlığı kararıyla gerçekleşir. Başvuran ergin ve ayırt etme gücüne sahip olmalı; yabancı vatandaşlığı kazanmış veya kazanacağına ilişkin inandırıcı belge sunmalı; suç ya da askerlik nedeniyle aranmamalı ve hakkında mali veya cezai tahdit bulunmamalıdır.
Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor
Vatandaşlıktan Çıkma İzninin Dört Kanuni Şartı
| Şart | Kanuni anlamı | Temel ispat |
|---|---|---|
| Erginlik ve ayırt etme gücü | Başvuruyu hukuken anlayıp sonuçlarını üstlenme | Kimlik ve gerektiğinde sağlık/vesayet kaydı |
| Yabancı vatandaşlık | Kazanılmış vatandaşlık veya kabul teminatı | Vatandaşlık belgesi/teminat yazısı |
| Aranmama | Suç veya askerlik nedeniyle aranmama | İdari resmî inceleme |
| Tahdit bulunmaması | Mali ve cezai kısıt bulunmaması | İlgili kurum kayıtları |
Başvuru yapmak vatandaşlığı sona erdirmez. Türk vatandaşlığı, yetkili makam kararı ve ilgili çıkma belgesinin teslimiyle Kanundaki usule göre kaybedilir. Başvuru incelemedeyken kişi Türk vatandaşının hak ve yükümlülüklerine tabidir.
VAT-9 Başvurusunda İstenen Belgeler
- Türk vatandaşlığından çıkma izni başvuru formu (VAT-9),
- İki adet 50×60 mm, beyaz fonlu, ICAO standardında biyometrik fotoğraf,
- Yabancı vatandaşlık kazanılmışsa bunu gösteren resmî belge,
- Henüz kazanılmamışsa yabancı vatandaşlığa kabul edileceğini gösteren teminat belgesi,
- Yabancı belgenin usulüne uygun onayı ve gerekli Türkçe tercümesi,
- Çocuk başvuruda ana veya babaya bağlı işlem görecekse diğer eşin muvafakati veya hâkim kararı.
Yabancı belgeyi düzenleyen makam, belgenin geçerlilik süresi ve kime ait olduğu açık olmalıdır. Dış temsilcilik belge içeriğini onaylayıp Bakanlığa gönderilen yazıda bu bilgileri eksiksiz belirtirse NVİ’nin açıkladığı usule göre ayrıca tercüme aranmaz.
Başvuru Nereye ve Nasıl Yapılır?
Yurt dışında dış temsilciliğe; Türkiye’de yerleşim yerinin bulunduğu valiliğe başvurulur. Başvuru bizzat veya bu hakkın kullanılmasını açıkça kapsayan özel vekâletnameyle yapılır. Posta yoluyla yapılan müracaat kabul edilmez.
- Yabancı vatandaşlık veya teminat belgesini alın.
- Belgenin tasdik ve Türkçe tercüme şartını tamamlayın.
- VAT-9 formunu ve biyometrik fotoğrafları hazırlayın.
- Konsolosluktan vatandaşlık işlemi randevusu alın.
- Başvurunun evrak kayıt tarihini ve dosya numarasını alın.
- Bakanlık kararından sonra teslim ve kayıt işlemlerini tamamlayın.
Konsoloslukta düzenlenen genel vekâletname, vatandaşlıktan çıkma başvurusu için yeterli sayılmaz; özel yetkinin açıkça yazılması gerekir. Diğer Türkiye işlemlerinde kullanılacak temsil belgesi için sitedeki konsolosluk vekâletname rehberleri incelenmelidir.
Çıkma İzni ile Çıkma Belgesi Aynı Şey Değildir
Yabancı vatandaşlığı henüz kazanmamış kişiye, yabancı vatandaşlığa kabul teminatına dayanılarak çıkma izin belgesi verilir. Yabancı vatandaşlığı kazanmış kişiye çıkma belgesi düzenlenir. İlk durumda yabancı vatandaşlığın kazanıldığı süresi içinde kanıtlanarak nihai çıkış işlemi tamamlanır. Belge teslim edilmeden yalnız başvuru veya izin kararı vatandaşlığı kendiliğinden sona erdirmez.
Dosyanın hangi aşamada olduğu, Türk nüfus kaydındaki vatandaşlık durumuyla karşılaştırılmalıdır. Yabancı ülkenin vatandaşlık işlemi ile Türk makamlarının çıkış işlemi iki ayrı devlet işlemdir.
Ergin Olmayan Çocuğun Vatandaşlığı Ne Olur?
Ana veya babaya bağlı işlem görecek çocuk için diğer eşin muvafakati gerekir; muvafakat verilmezse hâkim kararı aranır. Çocuğun ana veya babanın kazandığı yabancı vatandaşlığı kazanamayacağı anlaşılırsa bu husus başvuru makamınca Bakanlığa bildirilir. Çocuğu vatansız bırakacak sonuç doğurulmaz.
Anne ve babanın birlikte başvurması, çocuk yönünden belgesiz otomatik kayıp anlamına gelmez. Her çocuk için soybağı, yabancı vatandaşlık kazanımı ve muvafakat durumu dosyada ayrı gösterilir.
Vatandaşlıktan Çıkmanın Hukuki Sonuçları
- Seçme ve seçilme hakkı sona erer.
- Türk pasaportu ve Türk kimlik belgesi kullanılamaz.
- Askerlik yükümlülüğü, çıkma işlemi tamamlandıktan sonra Mavi Kart rejimindeki kişi yönünden bulunmaz.
- Doğumla Türk vatandaşı olup izinle çıkanlara 5901 sayılı Kanun’un 28. maddesindeki haklar saklı kalır.
- Kamu hukukuna tabi asli ve sürekli görevlerde bulunma hakkı devam etmez.
- Sosyal güvenlikte kazanılmış haklar ilgili mevzuata göre korunur.
Vatandaşlıktan çıkma, Türkiye’deki tapu, miras veya banka hesaplarını kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Ancak sonraki işlemlerde yabancı kimlik ve Mavi Kart kayıtlarının güncel olması gerekir.
Mavi Kart Ne Zaman Alınır?
Doğumla Türk vatandaşı olup İçişleri Bakanlığından çıkma izni alarak vatandaşlığını kaybedenlere ve Kanunun belirlediği altsoylarına talep üzerine Mavi Kart düzenlenir. Mavi Kart başvurusu yurt dışında dış temsilciliklere, Türkiye’de ilçe nüfus müdürlüklerine yapılır. Kart için dilekçe, iki fotoğraf ve yabancı ülke kimlik belgesi veya pasaport sunulur.
Mavi Kartın kaybı ve yeniden düzenlenmesi için kayıp Mavi Kart yenileme rehberi; hakların kapsamı için Mavi Kart miras ve taşınmaz hakları; genel işlemler için yurt dışındaki müvekkiller sayfası kullanılmalıdır.
Aranma ve Tahdit Kontrolü Nasıl Yapılır?
5901 sayılı Kanun, suç veya askerlik hizmeti nedeniyle aranan kişiye ve hakkında mali ya da cezai tahdit bulunan kişiye çıkma izni verilmesini engeller. Başvuru sahibinin yalnız adli sicil belgesi sunması bu denetimin tamamlandığı anlamına gelmez. Bakanlık; adli, askerî, mali ve idari kayıtları yetkili kurumlar üzerinden inceler.
| Kontrol alanı | İncelenen durum | Sonuç |
|---|---|---|
| Ceza | Suç nedeniyle aranma ve cezai tahdit | Şart sağlanmazsa izin verilmez |
| Askerlik | Askerlik hizmeti nedeniyle aranma | Statü çözülmeden şart sağlanmaz |
| Mali kayıt | Çıkışa engel mali tahdit | Tahdit kaldırılmadan izin verilmez |
| Kimlik/nüfus | Kayıtların tutarlılığı | Farklılık düzeltilir |
Her vergi borcu veya devam eden hukuk davası otomatik vatandaşlıktan çıkış engeli değildir. Kanunun aradığı husus, kişi hakkında mali veya cezai tahdidin bulunmasıdır. Başvuru reddedilirse ret gerekçesindeki kurum kaydı tespit edilir; yanlış kayıt ilgili kurum önünde düzeltilmeden yeni başvuru aynı sonucu doğurur.
Yabancı Vatandaşlık Teminat Belgesi Nasıl Olmalıdır?
Henüz yabancı vatandaşlık kazanılmamışsa sunulan teminat, ilgili devletin yetkili makamından gelmeli ve kişinin Türk vatandaşlığından çıkması halinde o vatandaşlığa kabul edileceğini göstermelidir. Genel başvuru alındısı, randevu belgesi veya “dosya inceleniyor” yazısı tek başına kabul teminatı değildir.
Belgede başvuranın kimliği, düzenleyen makam, tarih, geçerlilik süresi ve kabul koşulu açıkça yer alır. Belge süreliyse Türk makamındaki başvuru ve yabancı devlet işlemleri bu süre içinde yürütülür. Yabancı vatandaşlık önceden kazanılmışsa teminat yerine kesin vatandaşlık belgesi sunulur.
Başvuru ile Karar Arasındaki Süreç
- Dış temsilcilik veya valilik kimliği ve belgeleri kontrol ederek dosyayı kayda alır.
- Yabancı vatandaşlık belgesi veya teminatın geçerliliği incelenir.
- Aranma, askerlik ve tahdit kayıtları ilgili kurumlardan sorgulanır.
- Çocuklar için vatandaşlık kazanımı ve diğer eşin muvafakati değerlendirilir.
- Şartlar sağlanırsa İçişleri Bakanlığı çıkma izni veya çıkma belgesi kararı verir.
- Belge teslimi ve nüfus kaydı işlemi tamamlanır.
NVİ’nin vatandaşlık hizmetleri açıklamasında dosyanın Genel Müdürlüğe ulaşmasından sonra üç aylık ortalama işlem süresi belirtilir; bu süre Kanunda kesin karar süresi olarak düzenlenmemiştir. Eksik belge, yabancı makam doğrulaması veya tahdit incelemesi işlemi uzatır. Bu nedenle başvuru numarasıyla eksik evrak bildirimleri takip edilir.
Çıkış Tamamlandıktan Sonra Yapılacak Kayıt İşlemleri
Türk vatandaşlığının kaybı tamamlandığında Türk kimlik kartı ve Türk pasaportu vatandaşlık belgesi olarak kullanılmaz. Yabancı kimlik bilgileriyle Mavi Kartlılar Kütüğündeki ad, soyad, doğum tarihi ve medeni hâl kayıtları karşılaştırılır. Tapu, banka, noter, vergi ve sosyal güvenlik dosyalarında vatandaşlık statüsü gerektiğinde güncellenir.
- Mavi Kart başvurusu ve teslim kaydı tamamlanır.
- Türkiye’deki vergi numarası ve banka müşteri bilgileri güncellenir.
- Tapu kayıtlarında kimlik eşleştirmesi için yabancı pasaport ve Mavi Kart sunulur.
- Devam eden dava ve icra dosyalarında tebligat adresi ile kimlik bilgisi bildirilir.
- Doğum, evlenme ve boşanma olayları Mavi Kartlılar Kütüğüne işlenir.
- Yurt dışı adres kaydı güncel tutulur.
Çıkma İzni Hangi Hakları Korur?
5901 sayılı Kanun’un 28. maddesi, doğumla Türk vatandaşı olup izinle çıkanlara ve belirli altsoylarına Türk vatandaşlarına tanınan haklardan geniş ölçüde yararlanma imkânı verir. Mülkiyet, miras, ikamet, seyahat, çalışma ve yatırım hakları Kanundaki istisnalar saklı kalmak üzere korunur. Sosyal güvenlikte kazanılmış haklar ilgili özel mevzuata tabidir.
Buna karşılık seçme ve seçilme hakkı, muafen araç veya ev eşyası ithali ve asli-sürekli kamu hizmeti görevleri Mavi Kart kapsamına girmez. “Mavi Kart Türk vatandaşlığıyla tamamen aynıdır” ifadesi hukuken yanlıştır. Kart, Kanun’un koruduğu hakları gösterir; siyasi hakları ve vatandaşlık statüsünü geri vermez.
Vatandaşlıktan Çıkma ile Çifte Vatandaşlık Bildirimi Karıştırılmamalıdır
Yabancı vatandaşlık kazanan kişi Türk vatandaşlığını koruyacaksa, yapılacak işlem VAT-12 ile çok vatandaşlık bildirimidir. Türk vatandaşlığını sona erdirmek istiyorsa VAT-9 süreci uygulanır. Birinci işlem nüfus kaydına yabancı vatandaşlık açıklaması ekler; ikinci işlem Bakanlık kararıyla vatandaşlık kaybına yönelir.
Gürcistan bakımından Türk vatandaşlığını koruma, soy bağı ve başvuru seçenekleri için Gürcistan vatandaşlığı ve çifte vatandaşlık şartları rehberini inceleyin.
Yanlış form seçimi yalnız teknik hata değildir; talep edilen hukuki sonuç bütünüyle değişir. Türk vatandaşlığını sürdürmek isteyen kişinin vatandaşlıktan çıkış başvurusu yapması gerekmez. Çok vatandaşlık kaydı için çifte vatandaşlık nüfus bildirimi rehberi kullanılmalıdır.
Ret Kararına Karşı Hukuki Yol
Çıkma izni talebi reddedildiğinde kararın gerekçesi ve tebliğ tarihi yazılı olarak alınır. Ret, yabancı vatandaşlık belgesinin yetersizliği, aranma kaydı, askerlik statüsü veya mali/cezai tahdit gibi somut sebebe dayanıyorsa önce sebebin gerçekliği ve güncelliği incelenir. Yanlış idari kayıt ilgili kurum önünde düzeltilir.
Vatandaşlık işlemleri idari işlem niteliğindedir. Kesin ve yürütülmesi zorunlu ret kararına karşı görevli idari yargıda, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’ndaki süreler içinde iptal davası açılır. Konsolosluğa verilen eksik evrak tamamlama yazısı ile Bakanlığın nihai ret kararı aynı hukuki sonuçta değildir.
Dava dosyasında başvuru formu, teslim edilen belgeler, tahdit kaydının kaldırıldığına dair resmî yazı, karar ve tebligat belgesi bulunur. Süre sözlü bilgi tarihinden değil, usulüne uygun tebliğ edilen kesin işleme göre takip edilir.
Sık Sorulan Sorular
Vatandaşlıktan çıkmak için yabancı vatandaşlık şart mı?
Yabancı vatandaşlığın kazanılmış olması veya kazanılacağına ilişkin inandırıcı teminat belgesi gerekir.
Askerlik borcu olan çıkabilir mi?
Suç veya askerlik hizmeti nedeniyle aranan kişi Kanunun 25. maddesindeki şartı sağlamaz.
Başvuru posta ile yapılır mı?
Hayır. Başvuru bizzat veya özel vekâletnameyle yapılır; posta başvurusu kabul edilmez.
Genel vekâletname yeterli mi?
Hayır. Vatandaşlıktan çıkma hakkının kullanılmasını kapsayan özel yetki gerekir.
Çocuğum otomatik çıkar mı?
Hayır. Yabancı vatandaşlık kazanımı, diğer eşin muvafakati ve çocuğun statüsü ayrı incelenir.
Eşim de vatandaşlığını kaybeder mi?
Hayır. Vatandaşlık kaybı eş bakımından kendiliğinden sonuç doğurmaz.
Türkiye’deki evim ne olur?
Mülkiyet sona ermez; sonraki işlemler yabancı kimlik ve Mavi Kart kayıtlarıyla yürütülür.
Mavi Kart otomatik gönderilir mi?
Hayır. Hak sahibi dış temsilcilik veya ilçe nüfus müdürlüğüne başvurur.
Resmî Kaynaklar
- NVİ – Türk Vatandaşlığının Kaybedilmesi
- NVİ – VAT-9 Belgeleri ve Başvuru Usulü
- 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu
Bu içerik, 4 Eylül 2026 tarihinde yürürlükteki resmî mevzuata göre genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu sitesinden daha fazla şey keşfedin
Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.