Kambiyo Senedi Vasfına Şikâyet Dilekçesi 2026 | İİK 168/3 Word

Eksik kambiyo unsuru tek tek gösterilir

Dilekçede belgenin türü, vade, düzenleme tarihi/yeri, bedel, imza, lehtar ve belgenin türüne göre zorunlu unsur incelemesi yapılır. “Senet geçersiz” şeklinde genel ifade kullanılmaz.

İİK m.168/3 ve 170/a

Kambiyo Senedi Vasfı Neden Ayrı Bir Şikâyet Konusudur?

Kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu, alacaklıya genel ilamsız takibe göre daha hızlı ve güçlü bir takip imkânı verir. Bu özel yolun kullanılabilmesi için takip dayanağı belgenin gerçekten çek, bono veya poliçe niteliğini taşıması gerekir. İİK m.168/3, borçluya ödeme emrinin tebliğinden itibaren beş gün içinde icra mahkemesine başvurarak belgenin kambiyo senedi niteliğinde olmadığını ileri sürme imkânı tanır.

Bu şikâyetin konusu borcun varlığı değil, takip yolunun hukuken seçilebilir olup olmadığıdır. Borçlu temel sözleşmeden dolayı gerçekten borçlu olsa bile alacaklının elindeki belge kambiyo senedi niteliğinde değilse özel kambiyo yolu kullanılamaz. Buna karşılık belge kambiyo vasfını taşıyor fakat borç ödenmişse sorun kambiyo vasfı değil borca itirazdır.

Beş Günlük Süre Nasıl Hesaplanır?

Başvuru süresi ödeme emrinin tebliğiyle bağlantılıdır. Fiziki tebligatta mazbata, elektronik tebligatta 7201 sayılı Tebligat Kanunu m.7/a uyarınca hukuki tebliğ tarihi kontrol edilir. Dilekçede ödeme emrinin “görüldüğü” tarih değil hukuken tebliğ edildiği tarih yazılmalıdır.

Usulsüz tebligat iddiası varsa bu husus da ayrıca kurulmalıdır. Tebliğin hiç yapılmadığı veya usulsüz olduğu ileri sürülüyorsa önce tebliğ tarihinin hukuki sonucu belirlenir; beş günlük sürenin hangi tarihten başladığı buna göre hesaplanır.

Bonoda Zorunlu Unsurlar Nasıl Kontrol Edilir?

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.776 bononun zorunlu unsurlarını düzenler. Belgenin metninde bono veya emre yazılı senet ibaresi, kayıtsız ve şartsız belirli bedeli ödeme vaadi, vade, ödeme yeri, kime veya kimin emrine ödenecekse onun adı, düzenlenme tarihi ve yeri ile düzenleyenin imzası bulunmalıdır. Ancak bazı eksikliklerde TTK m.777 tamamlayıcı kurallar getirir.

Bu nedenle yalnız bir unsurun boş olması otomatik olarak belgenin bono niteliğini ortadan kaldırmaz. Örneğin vade yazılmamışsa bono görüldüğünde ödenecek sayılabilir; ayrıca ödeme yeri gösterilmemişse düzenleme yeri ödeme yeri sayılabilir. Şikâyet dilekçesi hazırlanırken m.776 ile m.777 birlikte okunmalıdır.

Çekte Hangi Unsurlar İncelenir?

Çek yönünden TTK m.780 ve m.781 birlikte değerlendirilir. “Çek” kelimesi, kayıtsız ve şartsız belirli bedelin ödenmesi için havale, ödeyecek kişinin ticaret unvanı, ödeme yeri, düzenlenme tarihi ve yeri ile düzenleyenin imzası temel unsurlardır. Banka tarafından bastırılan çek yaprağında sistemsel bilgiler bulunması, çek üzerindeki kanuni unsurların tamamının ayrıca kontrol edilmesi gereğini ortadan kaldırmaz.

Çek hesabının kapanmış olması, karşılığın bulunmaması veya ibraz süresinin geçirilmesi farklı hukuki sorunlardır. Bunlar her durumda “çek vasfı yoktur” sonucunu doğurmaz. Şikâyette hangi zorunlu unsurun bulunmadığı veya neden tamamlayıcı hükümle de giderilemediği açıkça yazılmalıdır.

Poliçede Zorunlu Unsur Kontrolü

Poliçede TTK m.671 ve m.672 hükümleri esas alınır. Poliçe ibaresi, belirli bedelin kayıtsız şartsız ödenmesi emri, muhatap, vade, ödeme yeri, lehtar, düzenleme tarihi ve yeri ile düzenleyenin imzası incelenir. TTK m.672 bazı eksikliklerin hangi şekilde tamamlanmış sayılacağını ayrıca düzenler.

Takip dayanağı poliçe ise bono için yazılmış kontrol listesi doğrudan kullanılmamalıdır. Her kambiyo senedi türünün zorunlu unsur sistemi kendi maddesine göre değerlendirilmelidir.

İİK m.170/a Mahkemeye Hangi Denetimi Verir?

İİK m.170/a, icra mahkemesinin alacaklının kambiyo senetlerine mahsus takip hakkının bulunup bulunmadığını incelemesini düzenler. Mahkeme, takip dayanağı belgenin kambiyo senedi niteliğini ve alacaklının bu özel takip yoluna başvurma hakkını kanunun öngördüğü çerçevede değerlendirir. Bu nedenle şikâyet yalnız borçlunun genel inkârına bırakılmaz; belge ve takip hakkı hukuki nitelik bakımından incelenir.

Dilekçede sonuç talebi “borçlu değilim” biçiminde kurulursa kambiyo vasfı şikâyetinin konusu belirsizleşir. Talep, takip dayanağı belgenin zorunlu unsuru taşımaması veya alacaklının kambiyo takibi yapma hakkının bulunmaması nedeniyle takibin iptali yönünde açık kurulmalıdır.

İmzaya İtirazdan Farkı

İmzaya itiraz, senet üzerindeki imzanın borçluya ait olmadığı iddiasıdır ve İİK m.168/4 ile m.170 hükümleri çerçevesinde değerlendirilir. Kambiyo vasfı şikâyetinde ise imzanın borçluya ait olduğu kabul edilse bile belgenin kanuni senet niteliği tartışılır.

Aynı dosyada hem imza inkârı hem de zorunlu unsur eksikliği varsa iki iddia ayrı başlıklarla ileri sürülmelidir. Bir iddianın ispatı diğerinin yerine geçmez.

Borca İtirazdan Farkı

Borca itirazda borçlu, borcun hiç doğmadığını, sona erdiğini, zamanaşımına uğradığını, mehil verildiğini veya başka bir maddi savunmayı ileri sürer. Kambiyo vasfı şikâyeti ise senedin biçimsel ve kanuni takip yeterliliğine ilişkindir. Bu nedenle ödeme dekontu veya ibra belgesi kambiyo vasfını değil borcun maddi varlığını ilgilendirir.

Dilekçede birden fazla savunma varsa her biri ilgili kanun maddesi altında kurulmalı; “senet geçersizdir, borç da yoktur” gibi tek cümleyle bütün itirazlar birbirine karıştırılmamalıdır.

Alacaklının Takip Hakkı Nasıl Kontrol Edilir?

Belge kambiyo senedi olsa bile takibi yapan kişinin senet üzerinden alacaklı sıfatını taşıması gerekir. Hamil, ciro zinciri, lehtar, varsa aval ve devir kayıtları bu nedenle önemlidir. Özellikle emre yazılı senetlerde ciro silsilesi ve takip yapan kişinin senetteki hakkı belge üzerinden incelenmelidir.

Ciro zincirinde kopukluk iddiası varsa hangi cirodan sonra hak sahipliği bağının kesildiği somut olarak gösterilmelidir. Genel “alacaklı yetkili hamil değildir” cümlesi yerine senet üzerindeki gerçek kayıtlar açıklanmalıdır.

Vade Gelmeden Kambiyo Takibi Yapılabilir mi?

Kural olarak kambiyo senedindeki ödeme borcunun takip edilebilir hâle gelmesi için vadenin gelmiş olması gerekir. Vadenin türü ve senette nasıl gösterildiği TTK hükümlerine göre incelenir. Vade konusunda senedin kambiyo niteliğini ortadan kaldıran eksiklik ile henüz muaccel olmayan bir senet için erken takip yapılması aynı hukuki sorun değildir.

Erken takip iddiasında senedin vade tarihi, ödeme emri ve takip talebi tarihleri karşılaştırılmalıdır. Kambiyo vasfı şikâyetiyle muacceliyet itirazı ayrı tutulmalıdır.

Senet Fotokopisi Üzerinden Takip Sorunu

Kambiyo takibinde senedin aslının icra dairesine sunulması kuralı takip güvenliği açısından önem taşır. Dosyada yalnız okunaksız fotokopi bulunması, senet aslının ibraz edilmemesi veya aslın başka takipte kullanılması gibi durumlar takip dosyası üzerinden ayrıca kontrol edilmelidir.

Dilekçe hazırlanırken senedin icra dosyasındaki aslı veya onaylı örneği görülmeden yalnız borçlunun telefonunda bulunan fotoğrafa dayanılmamalıdır. Zorunlu unsur incelemesi belge aslı üzerinden yapılmalıdır.

Kambiyo Vasfı Şikâyetinde Takip Kendiliğinden Durur mu?

Kambiyo takiplerinde ödeme emrinde borçluya, icra mahkemesinden itiraz veya şikâyetin kabulüne ilişkin karar getirilmediği sürece cebrî icraya devam edileceği bildirilir. Bu nedenle başvurunun yapılmış olması tek başına her takip işlemini otomatik olarak durdurmaz.

Acil haciz veya satış riski varsa kanunun izin verdiği geçici koruma talepleri açıkça kurulmalı ve dosya aşaması takip edilmelidir.

Dilekçede Hangi Belge Unsurları Tabloya Yazılmalıdır?

• Takip dayanağı belgenin türü: çek, bono veya poliçe.
• Senet üzerindeki düzenleme tarihi ve yeri.
• Vade.
• Ödeme yeri.
• Bedel ve para birimi.
• Lehtar veya hamil bilgisi.
• Düzenleyen/muhatap bilgisi.
• İmza.
• Varsa ciro zinciri.
• Eksik olduğu ileri sürülen zorunlu unsur.
• Tamamlayıcı TTK hükmünün uygulanıp uygulanmadığı.

Uygulamada En Sık Yapılan Hatalar

• TTK’nın tamamlayıcı hükümleri kontrol edilmeden “unsur eksik, senet geçersiz” denilmesi.
• Bono, çek ve poliçenin zorunlu unsurlarının aynı listeden kontrol edilmesi.
• İmzaya itiraz ile kambiyo vasfı şikâyetinin birbirine karıştırılması.
• Borca ilişkin ödeme veya zamanaşımı savunmasının kambiyo vasfı şikâyeti gibi yazılması.
• Beş günlük sürenin tebliğ kaydı üzerinden hesaplanmaması.
• Alacaklının ciro zincirindeki takip hakkının incelenmemesi.
• Senet aslı görülmeden yalnız ekran görüntüsü üzerinden dilekçe hazırlanması.
• Sonuç kısmında takibin hangi nedenle iptalinin istendiğinin açık yazılmaması.

Türkiye Geneli ve Mersin Uygulaması

İİK m.168 ve 170/a ile TTK’nın kambiyo senedi hükümleri Türkiye genelinde aynıdır. Mersin’de kambiyo takibine karşı başvuruda da ödeme emri tebliği, senet aslı ve takip dosyasındaki alacaklılık zinciri aynı usulle incelenir.

Borçlu veya alacaklı yurt dışında yaşıyorsa senetteki yabancı düzenleme veya ödeme yeri, milletlerarası unsur ve yabancı para bedeli ayrıca değerlendirilir; ancak Türk icra dairesinde kambiyo yolunun seçilebilirliği yine İİK ve TTK hükümlerine göre denetlenir.

İlgili İçerikler

Takip yerinin yanlış olduğu iddiası için kambiyo takibinde yetki itirazı, imza inkârı için kambiyo takibinde imzaya itiraz ve maddi borç savunmaları için kambiyo takibinde borca itiraz rehberleri incelenebilir.

SSS