Kambiyo Takibinde Yetkiye İtiraz Dilekçesi 2026 | İİK 168 Word

Yetki sebebi açık yazılır

Borçlunun yerleşim yeri, senedin ödeme yeri, özel yetki sözleşmesi varsa geçerlilik koşulları ve takipte seçilen icra dairesi ayrı karşılaştırılır. Salt “yetkisizdir” denilmez.

İİK m.168/5, 169 ve 169/a

İİK m.168/5 Yetki İtirazında 5 Günlük Kesin Başvuru Düzeni

Kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla takipte yetki itirazı, ödeme emrinin tebliğinden itibaren beş gün içinde icra mahkemesine dilekçeyle bildirilir. İİK m.168/5 bu süreyi açıkça düzenler. Borçlu yalnız “icra dairesi yetkisizdir” dememeli; yetkisizlik sebebini ve yetkili olduğunu ileri sürdüğü icra dairesini açıkça göstermelidir.

Beş günlük süre ödeme emrinin hukuken tebliğ edildiği tarihten hesaplanır. Fiziki tebligatta tebliğ mazbatası, elektronik tebligatta 7201 sayılı Tebligat Kanunu m.7/a’daki beşinci gün kuralı kontrol edilir. Usulsüz tebligat varsa bu sorun normal yetki itirazından önce tebliğ tarihi ve şikâyet yönünden ayrıca incelenir.

İİK m.50 Genel Yetki Sistemini Nasıl Kurar?

İİK m.50, para veya teminat borcuna ilişkin icra takiplerinde Hukuk Muhakemeleri Kanununun yetki hükümlerinin kıyasen uygulanacağını düzenler. Bu nedenle kambiyo takibinde de borçlunun yerleşim yeri, ödeme yeri ve varsa geçerli yetki sözleşmesi gibi bağlantılar HMK hükümleriyle birlikte incelenir.

İİK m.50 ayrıca takibe esas olan akdin yapıldığı icra dairesini de yetkili sayar. Ancak kambiyo senedinin soyut borç ikrarı niteliği ve temel ilişkiden bağımsız özellikleri nedeniyle somut dosyada hangi bağlantının gerçekten yetki doğurduğu ayrı değerlendirilmelidir. Dilekçede dayanak gösterilen yer ile senet ve taraf kayıtları birbiriyle uyumlu olmalıdır.

Borçlunun Yerleşim Yeri Neden İlk Kontrol Noktasıdır?

HMK m.6’daki genel yetki kuralı uyarınca gerçek veya tüzel kişinin yerleşim yeri temel yetki bağlantısıdır. Gerçek kişi borçluda yerleşim yeri kayıtları; şirket borçluda ticaret sicilindeki merkez bilgisi takip tarihi itibarıyla kontrol edilmelidir. Tebligat adresi ile hukuki yerleşim yeri aynı olmak zorunda değildir.

Şirketin şubesi, eski merkez adresi veya yalnız senet üzerinde yazan iletişim adresi, güncel ticaret sicili merkeziyle karşılaştırılmadan genel yetkili yer olarak kabul edilmemelidir. Yetki itirazına güncel yerleşim veya ticaret sicili belgesi eklenmelidir.

Bonoda Ödeme Yeri Yetkiyi Nasıl Etkiler?

Bonoya dayalı takipte ödeme yeri, HMK m.10 kapsamındaki ifa yeri bağlantısıyla yetki doğurur. 6102 sayılı TTK m.777/3 uyarınca bonoda ayrıca ödeme yeri gösterilmemişse düzenleme yeri aynı zamanda ödeme yeri sayılır. Bu nedenle bononun düzenleme yeri ve ödeme yeri hanesi ayrı ayrı okunmalıdır.

Bonoda açık bir ödeme yeri bulunuyorsa takip yetkisi bakımından bu yer önem taşır. Ödeme yeri yoksa TTK m.777’nin tamamlayıcı kuralı uygulanır. Dilekçede “senet Mersin’de düzenlendi” demekle yetinilmeyip bunun TTK m.777 ve ifa yeri bağlantısı açıkça kurulmalıdır.

Bononun Düzenleme Yeri de Yetki Doğurur mu?

İİK m.50’nin akdin yapıldığı yere ilişkin hükmü ve bonoya ilişkin yerleşik uygulama çerçevesinde düzenleme yeri de yetki incelemesinde önem taşır. Özellikle ödeme yeri ayrıca gösterilmemiş bonoda TTK m.777/3 nedeniyle düzenleme yeri ödeme yeri sayılır. Böylece aynı yer iki ayrı hukuki bağlantıyla yetkili hâle gelir.

Düzenleme yeri senette hiç yazılmamışsa TTK’nın tamamlayıcı hükümleri incelenir. Düzenleyenin adı yanında yazılı yerin düzenleme yeri sayılıp sayılmadığı senet unsurları yönünden ayrıca değerlendirilmelidir. Belge kambiyo vasfını hiç taşımıyorsa mesele yetkiden önce m.168/3 ve m.170/a şikâyetine dönüşür.

Yetki Sözleşmesi Her Bono İçin Geçerli Değildir

HMK m.17 uyarınca yetki sözleşmesi yalnız tacirler veya kamu tüzel kişileri arasında kurulabilir. Taraflardan biri bu nitelikte değilse bonoya “Mersin mahkemeleri ve icra daireleri yetkilidir” yazılması tek başına geçerli yetki sözleşmesi sonucu doğurmaz. Taraf sıfatları takip tarihindeki ticaret sicili ve hukuki statüyle kontrol edilmelidir.

Her iki taraf tacir veya kamu tüzel kişisi olsa bile yetki kaydının belirli veya belirlenebilir bir mahkemeyi göstermesi ve kesin yetki bulunmaması gerekir. Dilekçede yalnız senette yetki kaydı var/yok denmemeli; HMK m.17 koşullarının gerçekleşip gerçekleşmediği açıklanmalıdır.

Birden Fazla Borçlu Varsa Yetki Nasıl İncelenir?

Birden fazla borçluya karşı takipte HMK m.7 ve kambiyo senedindeki borçlu sıfatları birlikte değerlendirilir. Borçlulardan biri yönünden gerçekten genel yetkili icra dairesinde takip başlatılmış ve yetki o borçlu bakımından kesinleşmişse diğer borçluların yetki itirazı üzerinde özel sonuç doğar. Ancak sırf bir borçlunun adresinin takip yerinde görünmesi bütün borçlular için yetkiyi otomatik kurmaz.

Her borçlunun düzenleyen, avalist, ciranta veya başka kambiyo borçlusu sıfatı ile yerleşim ve senet bağlantıları ayrı gösterilmelidir. Dilekçede yalnız itiraz eden borçlu bakımından yetki incelenirken diğer borçluların hukuki durumu da dosya bütünlüğü için açıklanmalıdır.

İhtiyati Haciz Kararı Takip Yerini Kendiliğinden Yetkili Kılar mı?

İhtiyati haciz kararının belirli bir mahkemeden alınmış olması, tek başına o yer icra dairesini esas takip için yetkili hâle getiren genel kural değildir. Kambiyo takibinin yetkisi İİK m.50, HMK ve senedin ödeme/düzenleme yeri bağlantılarına göre ayrıca belirlenir.

Dilekçede alacaklının daha önce aldığı ihtiyati haciz kararına dayanarak takip yerinin yetkili olduğu ileri sürülüyorsa, bu iddia bağımsız yetki kurallarıyla karşılaştırılmalıdır. İhtiyati haczin uygulanmış olması ile esas icra takibinin yetkisi birbirinden ayrıdır.

Yetki İtirazı Borca İtirazla Birlikte Yapılabilir mi?

İİK m.168/5 aynı beş günlük süre içinde borçlu olmadığı, borcun itfa edildiği, mehil verildiği, zamanaşımına uğradığı ve yetki itirazı gibi nedenlerin icra mahkemesine bildirilmesini düzenler. Borçlunun birden fazla itirazı varsa aynı dilekçede ayrı başlıklar altında ileri sürülebilir.

Yetki itirazı diğer itirazlardan önce incelenen usul sorunudur. Dilekçede borca itiraz ile yetki itirazı birbirine karıştırılmamalı; her biri kendi hukuki dayanağı ve delilleriyle yazılmalıdır.

İmzaya İtiraz ve Yetki İtirazı Farklıdır

Kambiyo senedindeki imzanın borçluya ait olmadığı iddiası İİK m.168/4 ve m.170 kapsamında ayrı itirazdır. Yetki itirazı ise takip yerinin yanlış seçildiği iddiasıdır. İmza kabul edilse bile takip yetkisiz yerde başlatılmış olabilir; yetki doğru olsa bile imza inkârı bulunabilir.

Aynı dosyada her iki itiraz varsa dilekçede ayrı başlıklarla kurulmalı ve imza inkârı açıkça belirtilmelidir. “Takibin tamamına itiraz ediyorum” şeklindeki genel cümle imza itirazının kanundaki açıklık şartını karşılamaz.

Kambiyo Vasfına Şikâyet Yetki İtirazından Ayrıdır

Takip dayanağı belgenin çek, bono veya poliçe niteliğini taşımadığı iddiası İİK m.168/3 ve m.170/a kapsamında şikâyettir. Bu sorun senedin zorunlu unsurlarına ilişkindir. Yetki itirazı ise geçerli bir kambiyo takibinin hangi icra dairesinde yürütüleceğine ilişkindir.

Belge kambiyo senedi değilse mahkeme m.170/a çerçevesinde takip hakkını re’sen de inceler. Dilekçede hem vasıf hem yetki sorunu varsa iki talep birbirinden açık biçimde ayrılmalıdır.

Yetki İtirazı Takibi Kendiliğinden Durdurur mu?

İİK m.168/5, borçluya icra mahkemesinden itirazının kabulüne ilişkin karar getirmediği takdirde cebrî icraya devam olunacağını ihtar eder. Bu nedenle kambiyo takibindeki yetki itirazı, genel haciz yolundaki icra dairesine yapılan itiraz gibi takibi kendiliğinden durdurmaz. İcra mahkemesinin vereceği karar ve kanundaki durdurma hükümleri esas alınır.

Dilekçede acil haciz veya satış riski varsa kanunun izin verdiği geçici koruma talepleri somut gerekçeyle ayrıca kurulmalıdır. Başvurunun yapıldığı gün takibin otomatik durduğu varsayılmamalıdır.

Yetki İtirazı Kabul Edilirse Ne Olur?

İcra mahkemesi takip yerinin yetkisiz olduğuna karar verdiğinde yetkili icra dairesi de belirlenir. Alacaklının takip dosyasını yetkili yere taşıma işlemleri İİK ve HMK’daki yetkisizlik sonuçlarına göre yürütülür. Borçlunun diğer itirazları, yetkili takip yerindeki sürecin devamında ayrıca değerlendirilir.

Karar kesinleşme ve dosyanın gönderilmesi aşamasında süreler takip edilmelidir. Yetkisizlik kararı alacağın maddi hukuk bakımından yok olduğu anlamına gelmez; yalnız takip yerinin yanlış seçildiğini gösterir.

Yetki İtirazı Reddedilirse

İtiraz reddedildiğinde kambiyo takibi mevcut icra dairesinde sürer. Borçlunun aynı dilekçede ileri sürdüğü imza, borç, zamanaşımı veya kambiyo vasfı şikâyetleri varsa mahkeme bunları kendi usul hükümlerine göre inceler. Yetki itirazının reddi diğer itirazların otomatik reddi değildir.

Karara karşı kanun yolu bulunup bulunmadığı, karar tarihi ve güncel parasal sınırlar üzerinden kontrol edilmelidir. Eski yıllara ait istinaf/temyiz sınırları 2026 dosyasına uygulanmamalıdır.

Dilekçede Yetkili Yer Nasıl Yazılmalıdır?

Yetki itirazında doğru icra dairesi açıkça gösterilmelidir. “Mersin icra daireleri yetkilidir” gibi belirli yer açıklaması yapılmalı ve bu yerin neden yetkili olduğu kanun maddesiyle bağlanmalıdır. Borçlunun yerleşim yeri, bononun ödeme yeri, düzenleme yeri veya geçerli yetki sözleşmesi hangi sebepse ayrı yazılmalıdır.

Birden fazla yetkili yer varsa borçlu, takip yerinin neden bunlardan biri olmadığını ve hangi yerin yetkili olduğunu somutlaştırmalıdır. HMK m.19’daki yetki itirazının açıklık koşulu bu nedenle önemlidir.

Delil Kontrol Listesi

• Örnek 10 ödeme emri ve tebliğ belgesi.
• Takip dayanağı çek, bono veya poliçenin okunaklı sureti.
• Gerçek kişi borçlu için yerleşim yeri belgesi.
• Şirket borçlu için güncel ticaret sicili kaydı.
• Senetteki ödeme ve düzenleme yeri bilgileri.
• Yetki sözleşmesi ileri sürülüyorsa tarafların tacir/kamu tüzel kişisi sıfatını gösteren kayıt.
• Birden fazla borçlu varsa her borçlunun adres ve senet sıfatı.
• Varsa temel sözleşme ve akdin kurulduğu yer belgeleri.
• Usulsüz tebligat iddiası varsa tebliğ mazbatası/UETS kayıtları.

Uygulamada En Sık Yapılan Hatalar

• Beş günlük sürenin kaçırılması.
• Yetkili icra dairesini açıkça göstermeden yalnız “yetkisiz” denilmesi.
• Tebligat adresi ile hukuki yerleşim yerinin aynı kabul edilmesi.
• Bonoda ödeme yeri yoksa TTK m.777/3’teki düzenleme yeri kuralının gözden kaçırılması.
• Yetki sözleşmesinin HMK m.17’deki tacir/kamu tüzel kişisi şartı incelenmeden geçerli sayılması.
• İhtiyati haciz kararını veren yerin otomatik takip yetkisi doğurduğunun sanılması.
• Yetki, imza ve kambiyo vasfı itirazlarının aynı hukuki kurum gibi yazılması.
• Başvurunun takibi otomatik durdurduğunun varsayılması.

Türkiye Geneli ve Mersin Uygulaması

İİK m.50 ve m.168/5 Türkiye genelinde aynı şekilde uygulanır. Mersin’de başlatılan kambiyo takiplerinde de borçlunun yerleşim yeri, senedin ödeme/düzenleme yeri ve varsa geçerli yetki kaydı resmi belgelerle kontrol edilir.

Borçlu veya alacaklı yurt dışında olsa bile Türkiye’deki takip yetkisi senet, ödeme yeri, Türkiye’deki yerleşim/merkez ve milletlerarası yetki bağlantılarına göre ayrıca belirlenir. Yabancı adresi gerekçe göstererek Türkiye’de hiçbir icra dairesinin yetkili olmadığı sonucu otomatik kurulmaz.

İlgili İçerikler

Senet kambiyo vasfı taşımıyorsa İİK m.168/3 ve 170/a şikâyet dilekçesi, borca ve faize itiraz için borca/faize itiraz rehberi ve gecikmiş itiraz için İİK m.65 dilekçesi incelenebilir.

SSS