Üçüncü Kişinin Elindeki Mal Haczedilirse İstihkak Davasını Kim Açar? İİK 99 ve 7 Gün 2026
Kısa ve net cevap: İcra ve İflas Kanunu m.99, haczedilen taşınır malın borçlunun elinde değil üçüncü kişinin zilyetliğinde bulunduğu ve üçüncü kişinin mal üzerinde mülkiyet veya başka bir ayni hak ileri sürdüğü durumu düzenler. Güncel sistemde üçüncü kişi yedieminliği kabul ederse mal kural olarak muhafaza altına alınmaz. İcra müdürü, istihkak iddiasına karşı olan alacaklıya üçüncü kişi aleyhine icra mahkemesinde istihkak davası açması için 7 gün süre verir. Alacaklı bu sürede dava açmazsa üçüncü kişinin istihkak iddiasını kabul etmiş sayılır. Bu düzenleme, mal borçlunun zilyetliğindeyken üçüncü kişinin hak iddia ettiği İİK m.97 sisteminden farklıdır; davayı kimin açacağı zilyetlik durumuna göre değişir.
Güncellik: Rehber 10 Eylül 2026 tarihinde yürürlükte bulunan İİK m.96–99 ve 7343 sayılı Kanun sonrasındaki güncel istihkak sistemi esas alınarak hazırlanmıştır.
Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor
İstihkak Davasında Zilyetlik Neden Bu Kadar Önemlidir?
İcra hukukunda haciz mahallinde bulunan bir malın kime ait olduğunun ilk görünümü, malın kimin fiili hâkimiyetinde bulunduğuyla yakından ilişkilidir. Kanun bu nedenle malın borçlunun elinde bulunması ile üçüncü kişinin elinde bulunmasını ayrı istihkak prosedürlerine bağlamıştır.
Mal borçlunun evinde, işyerinde veya depo alanında bulunuyorsa üçüncü kişi mülkiyet iddia etse bile İİK m.97 sistemi gündeme gelebilir. Buna karşılık mal üçüncü kişinin bağımsız işyerinde, evinde veya fiili hâkimiyet alanında bulunuyorsa ve üçüncü kişi kendisine ait olduğunu söylüyorsa m.99’un alacaklıya dava açma yükü veren koruması uygulanır.
Zilyetlik tapu veya fatura gibi mülkiyet belgesinin kendisi değildir. Bir kişi başkasına ait malı kiracı, emanetçi veya işletmeci olarak elinde bulundurabilir. Ancak hangi tarafın istihkak davası açacağını belirleyen usul düzeninde fiili zilyetlik ilk aşamada önemli karinedir.
İİK 99 Hangi Hacizlerde Uygulanır?
m.99’un tipik uygulaması icra memurunun borçlunun malı olduğunu düşündüğü taşınırı üçüncü kişinin zilyetliğinde haczetmesidir. Üçüncü kişi mal üzerinde mülkiyet veya rehin gibi ayni hak iddia eder ve bunu haciz tutanağına geçirir.
Örneğin borçlunun geçmişte kullandığı makine, artık başka şirkete satılmış ve o şirketin fabrikasında bulunuyorsa haciz sırasında yeni şirket mülkiyet iddiası ileri sürebilir. Borçlunun eski eşinin evindeki mobilya, kiraya verenin demirbaşı veya lojistik şirketinin depoladığı müşteriye ait mal da aynı şekilde zilyetlik ve mülkiyet ayrımı gerektirebilir.
Üçüncü kişi yalnız “bu mal benim” demekle yetinmemeli; haciz tutanağına açık istihkak iddiasını yazdırmalı ve dayanak belgelerini sunmalıdır. İcra memuru hukuki mülkiyet uyuşmazlığını nihai olarak çözmez; prosedürü m.99’a göre başlatır.
Üçüncü Kişinin Elindeki Mal Muhafaza Altına Alınır mı?
Güncel m.99 sistemi üçüncü kişinin zilyetliğindeki mal bakımından korumayı güçlendirmiştir. Üçüncü kişi yedieminliği kabul ettiği takdirde haczedilen mal kural olarak muhafaza altına alınmaz; mal üçüncü kişinin elinde yediemin sıfatıyla bırakılır.
Bu hüküm, mülkiyet iddiası henüz yargılanmamış üçüncü kişinin ticari veya kişisel malının sırf borçluyla ilişki bulunduğu gerekçesiyle icra deposuna kaldırılmasının yaratacağı zararı azaltır. Haciz hukuken devam eder fakat malın fizikî muhafazası üçüncü kişide kalır.
Üçüncü kişi yediemin olduktan sonra malı satamaz, devredemez, gizleyemez veya icra dairesinin tasarrufunu engelleyecek şekilde ortadan kaldıramaz. Yediemin yükümlülüğünün ihlali ayrıca hukuki ve ceza sorumluluğu doğurabilir.
Alacaklının İstihkak Davası Açma Süresi Kaç Gündür?
İcra müdürü üçüncü kişinin istihkak iddiasını alacaklıya bildirir ve alacaklıya 7 gün içinde üçüncü kişi aleyhine icra mahkemesinde istihkak davası açması için süre verir. Bu süre kısa ve özel niteliktedir.
Süre icra müdürlüğünün verdiği karar ve tebligatla takip edilir. Alacaklı haciz sırasında hazırsa tutanak ve tefhim/öğrenme durumu ayrıca incelenir. Güvenli uygulama, icra müdürünün m.99 kararının tebliğ tarihini dosyada açık şekilde belirlemek ve yedi günlük son günü aynı gün takvime kaydetmektir.
Dava açılması yalnız UYAP’ta bir dilekçe taslağı hazırlamakla gerçekleşmez. Tevzi, dosya açılışı ve gerekli gider/harç işlemlerinin süresinde tamamlanması gerekir. Dava açılış belgesi icra dosyasına da sunulmalıdır.
İİK 99 İstihkak Davasını Kim Açar?
m.99’un en ayırt edici yönü, davayı alacaklının açmasıdır. Çünkü mal üçüncü kişinin fiili zilyetliğindedir ve üçüncü kişi mülkiyet/ayni hak iddiasında bulunmuştur. Kanun, bu görünümü değiştirmek isteyen alacaklıya yedi günlük dava yükü yükler.
Alacaklı davada haczedilen malın gerçekte takip borçlusuna ait olduğunu ve üçüncü kişinin istihkak iddiasının geçersiz olduğunu ileri sürer. Üçüncü kişi ise mülkiyet veya ayni hakkını savunur. Borçlu da uyuşmazlığın niteliğine göre taraf veya ilgili kişi olarak dosyada yer alabilir.
Davayı üçüncü kişinin açması gerektiğini düşünüp yedi günü geçirmek, alacaklı açısından hacizli malı kaybetme sonucuna yol açar. Bu nedenle m.97 ve m.99 ayrımı haciz anında doğru yapılmalıdır.
Alacaklı 7 Gün İçinde Dava Açmazsa Ne Olur?
Kanun sonucu açık düzenler: alacaklı verilen yedi günlük süre içinde istihkak davası açmazsa üçüncü kişinin istihkak iddiasını kabul etmiş sayılır. Böylece o mal üzerindeki haczin devamı için gerekli uyuşmazlık yargıya taşınmamış olur.
Bu sonuç asıl icra alacağının sona erdiği anlamına gelmez. Alacaklı borçlunun başka mal, alacak ve haklarını haczettirebilir. Yalnız m.99 konusu mal bakımından üçüncü kişinin hak iddiası kabul edilmiş sayılır.
Alacaklının süreyi kaçırması hâlinde genel dava açarak aynı haczi koruyabileceği varsayılmamalıdır. İİK özel usul ve hak düşürücü sonuç kurmuştur. Süre özellikle profesyonel takip sisteminde otomatik alarm ile izlenmelidir.
Üçüncü Kişi Malın Kendisine Ait Olduğunu Nasıl İspatlar?
Mülkiyet iddiası malın niteliğine göre ispatlanır. Ticari makine veya elektronik cihazda fatura, banka ödeme dekontu, demirbaş listesi, amortisman kaydı, seri numarası ve teslim belgeleri; araçta trafik sicili; stokta alış faturası ve depo kayıtları; ev eşyasında satın alma belgesi ve yaşam düzeni birlikte değerlendirilebilir.
Belgenin hacizden önce düzenlenmiş olması ve gerçek ticari akışı yansıtması önemlidir. Haciz günü geriye tarihli fatura hazırlanması veya borçluyla yakın kişi arasında görünüşte satış sözleşmesi kurulması, mülkiyet iddiasını güvenilir kılmaz.
Mahkeme yalnız faturaya değil zilyetlik, ödeme, teslim, ticari kayıt ve taraflar arasındaki ekonomik ilişkiye birlikte bakar. Malın borçlunun faaliyeti için uzun süredir kullanılması, satın alma bedelinin borçludan çıkması veya üçüncü kişinin kayıtlarında bulunmaması karşı delil oluşturabilir.
Fatura Tek Başına İstihkak Davasını Kazandırır mı?
Hayır. Fatura mülkiyet iddiası bakımından önemli bir delildir ancak tek başına her durumda kesin sonuç yaratmaz. Faturanın gerçek bir satışa dayanıp dayanmadığı, bedelin ödenip ödenmediği, malın teslim tarihi ve ticari kayıtlara işlenip işlenmediği incelenir.
Özellikle borçlu ile üçüncü kişi akraba veya aynı grup şirketiyse işlemin danışıklı olup olmadığı daha ayrıntılı denetlenebilir. Fatura düzenlenmiş fakat mal bedeli hiç ödenmemiş ve mal yıllardır borçlunun kullanımındaysa mahkeme ekonomik gerçekliği araştırır.
Buna karşılık banka ödemesi, e-fatura, sevk irsaliyesi, seri numarası ve üçüncü kişinin amortisman kaydı aynı işlemi doğruluyorsa delil zinciri güçlenir.
Şirket Ortağının Evindeki veya Başka Şirketin İşyerindeki Mal Nasıl Değerlendirilir?
Şirket tüzel kişiliği ile ortakların kişisel malvarlığı ayrıdır. Şirket borcu için ortağın kişisel evindeki malın otomatik olarak şirket malı sayılması mümkün değildir; kişisel sorumluluk için ayrıca hukuki dayanak gerekir. Aynı şekilde ortağın borcu için şirkete ait demirbaşlar doğrudan borçlunun malı kabul edilemez.
Grup şirketlerinde ortak adres, aynı personel veya benzer ticari unvan mülkiyet ayrımını zorlaştırabilir. Hangi şirketin faturayı aldığı, bedeli ödediği, amortisman kaydına aldığı ve malı fiilen kullandığı belirlenir.
Aile konutunda eş veya aile üyesinin mal iddiasında da zilyetlik ve İİK’nın aile içi mülkiyet karineleri ayrıca değerlendirilir. m.99’un uygulanması için malın gerçekten üçüncü kişinin zilyetliğinde bulunması gerekir.
İİK 99 ile İİK 97 Arasındaki Temel Fark Nedir?
Her iki madde de üçüncü kişinin haczedilen mal üzerinde hak iddiasını düzenler. Fark, malın kimin zilyetliğinde olduğuna göre prosedür ve dava yükünün değişmesidir. Mal borçlunun zilyetliğindeyse m.96–97 sistemi; mal üçüncü kişinin zilyetliğindeyse m.99 sistemi uygulanır.
m.99’da icra müdürü alacaklıya üçüncü kişi aleyhine yedi gün içinde dava açma süresi verir. m.97’de ise üçüncü kişinin iddiası ve tarafların itirazı üzerine istihkak prosedürü farklı şekilde işler ve dava yükü üçüncü kişiye geçebilir.
Haciz tutanağında zilyetlik yanlış yazılmışsa yanlış maddenin uygulanması dava açma yükünü tersine çevirebilir. Bu nedenle haciz anında “mal nerede ve fiilen kimin kontrolünde?” sorusu açıkça tutanağa geçirilmelidir.
İİK 99 Dosyasında 12 Maddelik Kontrol
- Hacizli malın fizikî olarak kimin zilyetliğinde olduğunu belirleyin.
- Haciz tutanağında üçüncü kişinin adı ve iddiasının açık yazıldığını kontrol edin.
- Üçüncü kişinin yedieminliği kabul edip etmediğini belirleyin.
- Malın muhafaza altına alınıp alınmadığını kontrol edin.
- İcra müdürünün m.99 kararını ve alacaklıya verdiği süreyi alın.
- Yedi günlük son günü tebliğ/öğrenme tarihinden hesaplayın.
- Fatura ve banka ödeme kayıtlarını toplayın.
- Seri numarası, stok ve demirbaş kayıtlarını eşleştirin.
- Taraflar akraba veya ilişkili şirketse işlemin gerçekliğini ek delille gösterin.
- Alacaklı süresinde dava açmışsa açılış tarihini kontrol edin.
- Dava açılmamışsa istihkak iddiasının kabul edilmiş sayılması sonucunu icra dosyasına işletin.
- Mal borçlunun zilyetliğindeyse m.99 yerine m.97 uygulanması gerekip gerekmediğini yeniden değerlendirin.
Türkiye Geneli ve Mersin Uygulaması
İİK m.99 Türkiye genelinde aynıdır. Mersin’de liman, antrepo, lojistik ve sanayi alanlarında malların çoğu zaman borçlunun değil depocu, nakliyeci, kiracı veya başka şirketin fiili zilyetliğinde bulunması bu hükmü özellikle önemli hâle getirir.
Antrepoda veya lojistik deposunda bulunan malda taşıma/depolama sözleşmesi, gümrük kayıtları, fatura, konşimento ve teslim emirleri mülkiyet-zilyetlik ayrımını gösterir. Haciz tutanağında yalnız depo adresine bakılarak malın borçluya ait olduğu varsayılmamalıdır.
İlgili Rehberler
İİK 99’da Davayı Neden Alacaklı Açar?
İİK m.99’un ayırt edici özelliği, haczedilen malın borçlunun değil üçüncü kişinin zilyetliğinde bulunmasıdır. Üçüncü kişi mal üzerinde mülkiyet veya rehin hakkı ileri sürerse icra müdürü bu iddiayı haciz tutanağına geçirir ve haciz isteyen alacaklıya üçüncü kişi aleyhine icra mahkemesinde istihkak davası açması için kanundaki yedi günlük süreyi verir. Bu yönüyle m.99, malın borçlu elinde bulunduğu istihkak uyuşmazlıklarından farklı bir dava düzeni kurar.
Alacaklı yedi günlük süre içinde dava açmazsa üçüncü kişinin ileri sürdüğü istihkak iddiasının takip bakımından sonucu kanunun özel düzenlemesine göre doğar. Bu nedenle süre yalnız “itiraz süresi” olarak not edilmemeli; icra müdürlüğünün alacaklıya verdiği dava açma süresi olarak dosya takvimine işlenmelidir. Sürenin hangi işlemle başladığı, kararın veya ihtarın alacaklıya ne zaman tebliğ edildiği dosyadan belirlenmelidir.
Üçüncü Kişi Zilyetliği Nasıl İspatlanır?
İstihkak uyuşmazlığında haciz anındaki fiilî zilyetlik temel başlangıç noktalarından biridir. Malın hangi adreste, kimin işyerinde veya deposunda bulunduğu, faturaların kimin adına düzenlendiği, demirbaş kayıtları, kira sözleşmesi, banka ödemeleri, seri numaraları, araç veya makine tescili ve ticari defter kayıtları birlikte incelenir. Borçlu ile üçüncü kişinin aynı adreste faaliyet göstermesi veya aralarında şirket/akrabalık ilişkisi bulunması tek başına mülkiyet sonucunu belirlemez; malın gerçek ekonomik ve hukuki aidiyeti somut delille ortaya konmalıdır.
Haciz tutanağında üçüncü kişinin iddiasının açıkça yazılması, malın bulunduğu yerin fotoğraf ve kayıtlarla belirlenmesi ve varsa faturaların haciz sırasında sunulması sonraki davayı doğrudan etkiler. Sonradan oluşturulan belgelere dayanmak yerine malın edinim tarihindeki banka ve ticari kayıtları korunmalıdır.
İİK 97 ile İİK 99 Karıştırılmamalıdır
İstihkak davalarında ilk soru “malı kim elinde bulunduruyordu?” olmalıdır. Mal borçlu elindeyse veya borçlu ile üçüncü kişinin birlikte zilyetliği söz konusuysa İİK’nın farklı istihkak hükümleri gündeme gelebilir. Mal bağımsız olarak üçüncü kişi nezdindeyse m.99 sistemi uygulanır. Yanlış maddeye göre süre ve davacı sıfatı belirlemek hak kaybına yol açabilir.
Dosya kontrolü: Haciz tutanağı, malın bulunduğu adres, üçüncü kişinin istihkak beyanı, alacaklıya verilen yedi günlük sürenin tebliği, mülkiyet/rehin belgeleri ve dava açılış tarihi aynı kronolojide tutulmalıdır.
Dava Açıldıktan Sonra Malın Satış Durumu
İstihkak davası açıldığında hacizli malın paraya çevrilmesi ile üçüncü kişinin mülkiyet iddiası birlikte yönetilmelidir. İcra dosyasında satış talebi yapılmışsa istihkak uyuşmazlığının satışa etkisi ve mahkemenin vereceği ara kararlar takip edilmelidir. Mal satılmadan önce istihkak dosyasının sonucu, teminat ve muhafaza işlemleri ayrıca kontrol edilmelidir.
Alacaklı ve üçüncü kişi, icra dosyası ile istihkak dava dosyasını ayrı takip etmek yerine karar ve tebligat tarihlerini tek takvimde birleştirmelidir.
Sık Sorulan Sorular
1. Mal üçüncü kişinin elindeyse istihkak davasını kim açar?
İİK m.99 kapsamında alacaklı, üçüncü kişi aleyhine icra mahkemesinde dava açar.
2. Dava açma süresi kaç gündür?
İcra müdürünün verdiği süre yedi gündür.
3. Alacaklı dava açmazsa ne olur?
Üçüncü kişinin istihkak iddiasını kabul etmiş sayılır.
4. Mal hemen icra deposuna alınır mı?
Üçüncü kişi yedieminliği kabul ederse güncel m.99 sisteminde mal kural olarak muhafaza altına alınmaz.
5. Fatura tek başına mülkiyeti kesin ispatlar mı?
Hayır. Ödeme, teslim, zilyetlik ve ticari kayıtlarla birlikte değerlendirilir.
6. Şirket borcu için ortağın malı haczedilir mi?
Tüzel kişi ve ortak malvarlığı ayrıdır; kişisel sorumluluk ve malın aidiyeti ayrıca belirlenir.
7. Borçlunun evindeki üçüncü kişiye ait malda m.99 mu uygulanır?
Mal borçlunun zilyetliğindeyse m.96–97 sistemi gündeme gelebilir; zilyetlik belirleyicidir.
8. Üçüncü kişi haciz sırasında yoksa istihkak iddia edebilir mi?
Evet; ancak öğrenme ve özel başvuru süreleri gecikmeden takip edilmelidir.
9. Yediemin malı satabilir mi?
Hayır. Hacizli mal üzerinde icra tasarrufunu engelleyecek işlem yapamaz.
10. İstihkak davası asıl borcu ortadan kaldırır mı?
Hayır. Dava yalnız hacizli malın borçluya mı üçüncü kişiye mi ait olduğunu ve haczin o mal üzerinde devam edip etmeyeceğini çözer.
İçerik güncel İİK m.99’un üçüncü kişinin zilyetliği, yedieminlik ve alacaklıya verilen yedi günlük dava sistemi esas alınarak hazırlanmış; m.97’den farkı açık kurulmuştur.
Av. Halil Bakırcı – Mersin Barosu, Sicil No: 3472
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu
İstanbul Ofisi – Polaris Plaza, Maslak / Sarıyer
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu
Maslak Ahi Evran Caddesi, Polaris Plaza No:21, Kat:9, 34475 Sarıyer/İstanbul
İstanbul ve Mersin’deki fiziksel ofislerimizden Türkiye genelindeki dosyalar, görev ve yetki kuralları ile gerekli yerel işlemler dikkate alınarak koordine edilir. Yüz yüze görüşme için randevu sırasında tercih ettiğiniz ofisi belirtiniz.
İstanbul ofisini Google Haritalar’da açın · İletişim ve randevu
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu sitesinden daha fazla şey keşfedin
Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.
