Birinci, İkinci ve Üçüncü Haciz İhbarnamesi Nedir? İİK 89 Süreleri 2026
Kısa ve net cevap: İcra ve İflas Kanunu m.89, borçlunun üçüncü kişide bulunan alacak ve mallarının haczinde özel bir birinci–ikinci–üçüncü haciz ihbarnamesi sistemi kurar. Birinci haciz ihbarnamesini alan üçüncü kişi, borçluya borcu olmadığını veya malı elinde bulundurmadığını ileri sürecekse 7 gün içinde icra dairesine itiraz eder. Birinci ihbarnameye süresinde itiraz edilmezse borç zimmette veya mal elde sayılır ve ikinci haciz ihbarnamesi gönderilir; buna da 7 gün içinde itiraz mümkündür. İkinci ihbarnameye de itiraz edilmezse üçüncü haciz ihbarnamesi tebliğ edilir; üçüncü kişiye 15 gün içinde parayı icra dairesine ödemesi veya malı teslim etmesi yahut aynı süre içinde menfi tespit davası açması bildirilir. İİK 89 ile 6183 m.79 aynı değildir; özel icra alacağında İİK 89 uygulanır.
Güncellik: Rehber 10 Eylül 2026 tarihinde yürürlükte bulunan İİK m.89 ve bağlantılı haciz hükümleri esas alınarak hazırlanmıştır.
Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor
İİK 89 Haciz İhbarnamesi Neden Üçüncü Kişiye Gönderilir?
İcra takibindeki borçlunun malvarlığının tamamı kendi elinde bulunmaz. Bankadaki para, müşteriden olan cari hesap alacağı, işverenden doğan ücret, kiracıdan kira alacağı, başka şirketteki hakediş veya üçüncü kişinin elindeki borçluya ait menkul mal da haczedilebilir. Alacaklı bu ekonomik değere ulaşmak için icra dairesinden İİK m.89 sürecinin işletilmesini isteyebilir.
Üçüncü kişiye gönderilen ihbarname yalnız “borçlunun size borcu vardır” bildiriminden ibaret değildir. Tebliğden sonra üçüncü kişi, borçluya ödeme yapmaması veya malı teslim etmemesi gerektiğini öğrenir; aynı zamanda gerçekten borç veya mal bulunmadığını belirli süre içinde açıklama yükü altına girer. Sürelerin kaçırılması, gerçekte borç bulunmasa dahi kanunun kurduğu karineler nedeniyle üçüncü kişi bakımından ağır sonuç doğurabilir.
Bu nedenle şirket muhasebesine veya bankaya gelen m.89 ihbarnamesi sıradan haciz yazısı olarak bekletilmemelidir. Tebliğ günü kaydedilir, cari hesap kapatılır ve yedi günlük süre içinde hukuki cevap hazırlanır.
Birinci Haciz İhbarnamesi Ne Anlama Gelir?
Birinci haciz ihbarnamesinde üçüncü kişiye, borçlunun kendisinden olan alacağının veya elindeki malının haczedildiği bildirilir. Bundan sonra üçüncü kişinin borcunu yalnız icra dairesine ödeyebileceği, borçluya yapılan ödemenin geçerli olmayacağı ve malı borçluya teslim edemeyeceği açıklanır.
Üçüncü kişi gerçekten borçluysa veya malı elinde tutuyorsa haczi kabul eder ve icra dairesinin talimatına göre ödeme/teslim yapar. Borç henüz vadeli ise alacağın varlığı ile vadenin gelmesi ayrılır; vade geldiğinde icra dairesine ödeme yapılır. Borcun miktarı ihbarnamede yazılandan düşükse gerçek miktar belirtilir.
Hiç borç yoksa, alacak daha önce ödenmişse, mal daha önce teslim edilmişse, borç hacizden önce sona ermişse veya üçüncü kişiyle takip borçlusu arasında böyle bir hukuki ilişki hiç kurulmamışsa yedi günlük itiraz hakkı kullanılır.
Birinci Haciz İhbarnamesine Kaç Gün İçinde İtiraz Edilir?
Üçüncü kişi birinci haciz ihbarnamesinin tebliğinden itibaren 7 gün içinde icra dairesine itiraz eder. Süre, ihbarnamenin düzenlendiği tarihten değil hukuken tebliğ edildiği tarihten başlar. Elektronik tebligat zorunlu şirketlerde UETS tebliğ tarihi, fizikî tebligatta Tebligat Kanunu hükümleri uygulanır.
İtiraz sözlü veya yazılı usule ilişkin kanuni imkânlar çerçevesinde yapılabilse de ispat güvenliği için yazılı ve kayıtlı bildirim tercih edilmelidir. “Borçlu değilim” cümlesinin yanında cari hesap ekstresi, banka dekontu, ödeme makbuzu, teslim belgesi, sözleşme feshi veya borcun sona erme sebebi eklenebilir.
Üçüncü kişi borcun yalnız bir kısmına itiraz ediyorsa gerçek borç miktarını açıkça belirtmelidir. Örneğin ihbarname 500.000 TL için gelmiş, gerçek cari hesap borcu 120.000 TL ise bu tutar kabul edilip kalan 380.000 TL’ye itiraz edilir. Tamamen gerçek dışı toptan itiraz ileride tazminat ve ceza riskini artırabilir.
İkinci Haciz İhbarnamesi Ne Zaman Gönderilir?
Birinci haciz ihbarnamesine yedi gün içinde itiraz edilmezse, kanun ihbarnamedeki borcun üçüncü kişinin zimmetinde veya malın elinde bulunduğunu kabul eden bir karine kurar. İcra dairesi bu durumu ikinci haciz ihbarnamesiyle üçüncü kişiye bildirir ve ilk aşamadaki susmanın doğurduğu sonucu açıklar.
İkinci ihbarname, üçüncü kişiye bir kez daha “gerçekten borcum yok” deme imkânı verir. Kanun burada da 7 günlük itiraz süresi tanır. Böylece birinci ihbarnameyi yanlış departmanda bekleten veya süresini fark etmeyen üçüncü kişi ikinci aşamada hâlâ idari itirazla durumu düzeltebilir.
İkinci ihbarnameye cevap hazırlanırken yalnız birinci aşamada ileri sürülebilecek gerçek borç/mal yokluğu sebepleri kullanılmalıdır. Üçüncü kişi sonradan borçlu ile danışıklı işlem kurarak “borç artık yok” sonucunu hacizden geriye etkili şekilde yaratamaz.
İkinci Haciz İhbarnamesine İtiraz Edilirse Ne Olur?
Süresinde ve geçerli itiraz hâlinde m.89’un üçüncü kişi aleyhine kurduğu zimmet karinesi ortadan kalkar. Alacaklı, üçüncü kişinin itirazının gerçeğe aykırı olduğunu düşünüyorsa kanunun öngördüğü yargı yoluna başvurarak gerçeğe aykırı beyanı ispat etmeye çalışabilir.
Üçüncü kişinin itirazı, borçlunun asıl icra borcunu sona erdirmez. İcra takibi borçluya karşı devam eder ve alacaklı başka malvarlığı unsurlarını haczettirebilir. Yalnız üçüncü kişideki belirli alacak/mal yönünden m.89 karinesi engellenmiş olur.
İtirazın geçerli olabilmesi için doğru icra dosyasına ve süresinde ulaşması gerekir. Yanlış icra dairesine gönderilen veya UYAP’ta başka dosyaya sunulan dilekçeye güvenilmemelidir. Dosya numarası, taraflar ve tebliğ tarihi açık yazılmalıdır.
Üçüncü Haciz İhbarnamesi Ne Zaman Gönderilir?
İkinci haciz ihbarnamesine de yedi gün içinde itiraz edilmezse, kanun üçüncü kişiye üçüncü haciz ihbarnamesi gönderilmesini öngörür. Bu aşamada borcun üçüncü kişinin zimmetinde veya malın elinde bulunduğu karine olarak kesinleşmeye yaklaşmıştır. Üçüncü kişiye parayı icra dairesine ödemesi veya malı teslim etmesi gerektiği bildirilir.
Bununla birlikte kanun son bir yargısal koruma sağlar: üçüncü kişi, üçüncü ihbarnamenin tebliğinden itibaren 15 gün içinde parayı ödeyebilir/malı teslim edebilir veya menfi tespit davası açarak borçlu olmadığını mahkemede ispat yoluna gidebilir.
Bu aşamaya gelmiş dosyada sürenin yeniden yedi gün olduğunu varsaymak ciddi hatadır. Birinci ve ikinci ihbarnamede yedi gün; üçüncü ihbarnamede kanunun kurduğu ödeme/menfi tespit dönemi 15 gündür.
Üçüncü Haciz İhbarnamesinden Sonra Menfi Tespit Davası Nasıl Açılır?
Üçüncü kişi üçüncü ihbarnamenin tebliğinden itibaren 15 günlük süre içinde, takip borçlusuna borçlu olmadığının veya malı elinde bulundurmadığının tespiti için menfi tespit davası açabilir. Davanın açıldığına ilişkin belge aynı 15 günlük süre içinde icra dairesine sunulmalıdır.
Bu dava soyut “borçlu değilim” talebinden ibaret değildir. Üçüncü kişi birinci haciz ihbarnamesinin tebliğ edildiği tarih itibarıyla gerçek borç/mal durumunu ispatlamalıdır. Cari hesap, ödeme dekontları, sözleşme, teslim belgeleri ve ticari defterler temel delillerdir.
Mahkeme davayı reddederse üçüncü kişinin ihbarname tutarı ve kanundaki tazminat sonuçları bakımından sorumluluğu doğabilir. Bu nedenle üçüncü ihbarnamede dava açma kararı gerçek kayıtların ayrıntılı incelenmesine dayanmalıdır.
Üçüncü Kişi “Borçlu Değilim” İddiasını Nasıl İspatlar?
İspatın merkezinde haciz ihbarnamesinin tebliğ edildiği tarihteki ekonomik ilişki vardır. Ticari cari hesapta tüm faturalar, iadeler, iskontolar, mahsuplar ve banka ödemeleri tebliğ günü itibarıyla kapatılır. Borcun hacizden önce ödendiği ileri sürülüyorsa ödeme dekontu ve muhasebe kaydı aynı tarihi doğrulamalıdır.
Mal üçüncü kişinin elindeydi fakat hacizden önce borçluya teslim edilmişse teslim tutanağı, irsaliye ve stok kaydı sunulur. Mal üçüncü kişiye aitse fatura, mülkiyet belgesi ve muhasebe kaydıyla aidiyet gösterilir.
İlişkili şirketler veya ortaklar arasındaki kayıtlar daha dikkatli incelenir. Haciz ihbarnamesinden sonra geriye tarihli borç kapatma veya danışıklı mahsup yapılması, üçüncü kişiyi korumaz ve ayrıca hukuki/cezai risk yaratabilir.
Banka, İşveren ve Şirket Müşterisinde İİK 89 Nasıl Uygulanır?
Bankada borçlunun mevduat ve diğer alacak hakları üçüncü kişi alacağı niteliğindedir. Banka, haciz anındaki mevcut bakiye ve haczedilebilir hakları belirler. Maaş hesabında veya sosyal ödeme hesabında kaynağa bağlı haczedilmezlik iddiası varsa İİK m.82–83 ve özel kanunlar ayrıca uygulanır.
İşveren, borçlunun ücret alacağını elinde bulunduran üçüncü kişidir; ancak ücretin haczi İİK m.83’ün kısmi haciz sınırlarına tabidir. İşveren tüm maaşı m.89 gerekçesiyle icra dairesine gönderemez. Maaş haciz yazıları ve m.89 ihbarnamesinin işlevi doğru ayrılmalıdır.
Şirket müşterisinde ise mevcut ticari alacak haczedilebilir. Henüz doğmamış tamamen varsayımsal gelecekteki iş ilişkisinin m.89 kapsamında mevcut alacak gibi kabul edilmesi mümkün değildir. Süreklilik arz eden sözleşmede gelecekte doğacak alacakların haczi ayrıca takip talebi ve sözleşme yapısına göre incelenir.
İİK 89 ile 6183 m.79 Arasındaki Fark Nedir?
İİK m.89 özel hukuk alacaklarının icra takibinde uygulanır. 6183 m.79 ise vergi, SGK ve diğer kamu alacaklarının tahsilinde üçüncü kişideki mal ve alacak haczini düzenler. Her ikisinde üçüncü kişiye bildirim yapılır ancak süre ve aşama sistemi aynı değildir.
6183 m.79’da üçüncü kişinin temel itiraz süresi yedi gündür ve süre kaçırılırsa kanunda bir yıllık menfi tespit yolu vardır. İİK m.89 ise birinci ve ikinci ihbarnamede yedi günlük itiraz, üçüncü ihbarnamede 15 günlük ödeme veya menfi tespit sistemi kurar.
Bu nedenle gelen belgenin başlığından önce dayanak kanuna bakılmalıdır. Vergi dairesinden gelen “haciz bildirisi” için İİK 89’daki ikinci/üçüncü ihbarname aşamalarını aramak; icra müdürlüğünden gelen m.89 ihbarnamesine de 6183’teki bir yıllık doğrudan sistemi uygulamak yanlıştır.
Üçüncü Kişi İçin 12 Adım
- Belgenin İİK 89 mu 6183 m.79 mu olduğunu kontrol edin.
- Tebliğ tarihini kaydedin.
- Birinci veya ikinci ihbarnameyse yedi günlük son günü hesaplayın.
- Üçüncü ihbarnameyse 15 günlük süreyi hesaplayın.
- Takip borçlusuyla cari hesap ilişkisini tebliğ günü itibarıyla çıkarın.
- Banka ödemelerini ve teslim belgelerini bulun.
- Gerçek borç miktarını ihbarname tutarıyla karşılaştırın.
- Borç yoksa süresinde icra dairesine açık itiraz verin.
- Kısmi borç varsa kabul ve itiraz edilen tutarları ayrı yazın.
- Üçüncü ihbarname aşamasında menfi tespit gerekiyorsa 15 günlük süre içinde davayı açın.
- Dava açıldığını aynı süre içinde icra dosyasına bildirin.
- İtiraz/dava belgelerinin UYAP ve fiziki dosyaya işlendiğini teyit edin.
Türkiye Geneli ve Mersin Uygulaması
İİK m.89 Türkiye genelinde aynı şekilde uygulanır. Mersin’de ticari şirketlerin liman, lojistik, ihracat ve tedarik zinciri nedeniyle çok sayıda cari hesap ilişkisi bulunması, üçüncü kişi haciz ihbarnamesini ticari uygulamada önemli hâle getirir. Muhasebe ve hukuk birimlerinin UETS gelen kutusunu günlük takip etmesi yedi günlük süre kaybını önler.
Yurt dışındaki şirkete veya yabancı üçüncü kişiye gönderilecek ihbarnamede uluslararası tebligat ve Türkiye’deki icra yetkisinin sınırları ayrıca değerlendirilir. Türkiye’de şubesi veya banka hesabı bulunan şirket için yerel ekonomik bağlar da önemlidir.
İlgili Rehberler
- 6183 m.79 Kamu Alacağı Haciz Bildirisi
- İcra Takibine İtiraz
- Kısmi Borca İtiraz
- İcra Masrafı Hesaplama
- Mevzuat Bilgi Sistemi – İİK
İİK 89’da Her Haciz İhbarnamesi Ayrı Bir Aşamadır
Birinci, ikinci ve üçüncü haciz ihbarnamesi aynı belgenin üç kez tekrarı değildir. Birinci ihbarname üçüncü kişiye, borçlunun kendisinde bulunan alacak veya malına haciz konulduğunu bildirir ve kanundaki sürede borcun bulunmadığı, daha önce ödendiği, malın kendisinde olmadığı veya başka hukuki sebepler varsa bunları icra dairesine bildirme imkânı verir. Süresinde itiraz edilmemesi halinde ikinci aşamaya geçilir ve kanunun bağladığı kabul sonuçları ağırlaşır.
İkinci ihbarname geldiğinde üçüncü kişi ilk belgenin tebliğini, varsa yaptığı itirazı ve icra dairesi kayıtlarını birlikte kontrol etmelidir. Daha önce süresinde itiraz edilmişse buna rağmen ikinci ihbarname gönderilmesi ayrıca şikâyet konusu olabilir. İtiraz hiç yapılmamışsa ikinci aşamadaki özel süre ve beyan imkânı kaçırılmamalıdır.
Üçüncü Haciz İhbarnamesi Geldiğinde Dosya Artık Daha Kritik Aşamadadır
Üçüncü ihbarname, önceki aşamalarda itiraz edilmemesi nedeniyle zimmette sayılan borç veya mal hakkında ödeme ve menfi tespit davası seçeneklerini kanundaki özel sürelerle birlikte bildirir. Bu aşamada üçüncü kişi yalnız icra dairesine genel bir dilekçe vermekle yetinmemeli; kanunun öngördüğü dava ve bildirim sürelerini ayrı ayrı takip etmelidir.
Menfi tespit davası açılıyorsa dava açılış belgesi, ihbarnamenin tebliğ tarihi ve icra dosya numarası birlikte saklanmalıdır. Davanın açılması ile icra dairesine bu durumun bildirilmesi farklı işlemler olduğundan her ikisinin de süresi kontrol edilmelidir.
Şirketlere Gelen Haciz İhbarnamelerinde Muhasebe Kayıtları Nasıl İncelenir?
Üçüncü kişi bir şirketse, borçluyla olan cari hesap, fatura, çek/senet, avans, depozito, hakediş ve mahsup kayıtları ihbarname tebliğ tarihi itibarıyla çıkarılmalıdır. “Sistemimizde borcu yok” şeklindeki tek cümle yerine hangi sözleşme ve hesap döneminin incelendiği belgelenmelidir. Borçlunun şirkette gelecekte doğabilecek alacağı varsa bunun haciz ihbarnamesinin kapsamına etkisi ayrıca değerlendirilir.
Dosya kontrolü: Her ihbarname için tebliğ tarihi, cevap tarihi, cevap içeriği, posta/UYAP gönderim kaydı ve muhasebe belgeleri ayrı satırda tutulmalıdır. Birinci ihbarnameye yapılan itirazın ikinci veya üçüncü aşamada sistemde görünmemesi hâlinde gönderim belgesi doğrudan önem taşır.
Sık Sorulan Sorular
1. Birinci haciz ihbarnamesine kaç günde itiraz edilir?
Tebliğden itibaren 7 gün içinde.
2. İkinci haciz ihbarnamesine süre kaç gündür?
İkinci ihbarnameye de 7 gün içinde itiraz edilir.
3. Üçüncü haciz ihbarnamesinde süre kaç gündür?
15 gün içinde ödeme/teslim veya menfi tespit davası süreci işletilir.
4. Gerçekte borcum yok ama ilk ihbarnameye cevap vermedim, ne olur?
İkinci haciz ihbarnamesi gelir; buna yedi gün içinde itiraz ederek durumu açıklayabilirsiniz.
5. İkinci ihbarname de kaçırılırsa ne olur?
Üçüncü haciz ihbarnamesi tebliğ edilir ve 15 günlük son aşama başlar.
6. Üçüncü ihbarname sonrası dava nereye açılır?
Kanundaki görev/yetki kurallarına göre menfi tespit davası açılır ve açılış belgesi icra dosyasına sunulur.
7. Hacizden sonra borçluya ödeme yapabilir miyim?
Haczedilen alacak yönünden ödeme icra dairesine yapılmalıdır; borçluya ödeme sizi sorumluluktan kurtarmaz.
8. Borcun yalnız bir kısmı varsa ne yapmalıyım?
Gerçek borç tutarını kabul edip kalan kısma süresinde itiraz edin.
9. İİK 89 ile vergi dairesi haciz bildirisi aynı mı?
Hayır. Kamu alacağında 6183 m.79 uygulanır.
10. UETS’ye gelen ihbarnameyi geç görürsem süre uzar mı?
Hayır. Süre hukuken tebliğ edilmiş sayılma tarihine göre hesaplanır; UETS düzenli takip edilmelidir.
İçerik İİK m.89’un güncel üç aşamalı ihbarname sistemi ve 7–7–15 günlük süreleri esas alınarak hazırlanmıştır. 6183 m.79 ile ayrım açık kurulmuş ve doğrulanmamış yargı kararı kullanılmamıştır.
Av. Halil Bakırcı – Mersin Barosu, Sicil No: 3472
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu
İstanbul Ofisi – Polaris Plaza, Maslak / Sarıyer
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu
Maslak Ahi Evran Caddesi, Polaris Plaza No:21, Kat:9, 34475 Sarıyer/İstanbul
İstanbul ve Mersin’deki fiziksel ofislerimizden Türkiye genelindeki dosyalar, görev ve yetki kuralları ile gerekli yerel işlemler dikkate alınarak koordine edilir. Yüz yüze görüşme için randevu sırasında tercih ettiğiniz ofisi belirtiniz.
İstanbul ofisini Google Haritalar’da açın · İletişim ve randevu
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu sitesinden daha fazla şey keşfedin
Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.
