Miras Paylaşıldıktan Sonra Borçlardan Sorumluluk Kaç Yıl Sürer? TMK 681 ve 5 Yıl 2026
Kısa ve net cevap: Türk Medeni Kanunu m.681’e göre mirasçılar, paylaşma sırasında kendi aralarında bölüştürdükleri veya bir mirasçının üstlendiğini kararlaştırdıkları tereke borçlarından, alacaklı borcun bölünmesine veya borcun bir mirasçıya nakline açıkça ya da örtülü biçimde rıza göstermedikçe paylaşmadan sonra da bütün malvarlıklarıyla müteselsilen sorumlu olmaya devam eder. Bu müteselsil sorumluluk, kural olarak paylaşmanın gerçekleştiği tarihten itibaren 5 yıl sonra sona erer. Borç paylaşma tarihinden daha sonra muaccel olacaksa beş yıllık süre muacceliyet tarihinden başlar. Mirasçıların kendi aralarında “bu borcu A ödeyecek” demesi alacaklıyı tek başına bağlamaz; alacaklının borç nakline rızası gerekir.
Güncellik: Rehber 10 Eylül 2026 tarihinde yürürlükte bulunan TMK m.641, m.676–681 ile borcun üstlenilmesine ilişkin TBK hükümleri esas alınarak hazırlanmıştır.
Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor
TMK 681 Paylaşmadan Sonra Neyi Düzenler?
Miras ortaklığı devam ederken tereke borçlarından mirasçıların dış ilişki sorumluluğu TMK m.641’de müteselsil olarak düzenlenir. Mirasçılar daha sonra terekeyi paylaşınca, malvarlığı değerlerinin kime verildiği ve borçların kimin tarafından üstlenileceği kendi aralarında belirlenebilir. Ancak paylaşma sözleşmesi esas olarak mirasçıların iç ilişkisini düzenler.
TMK m.681, paylaşma yapılmış olmasına rağmen tereke alacaklısını korur. Alacaklı, borcun mirasçılar arasında bölünmesine veya bir mirasçıya tamamen geçirilmesine rıza göstermemişse paylaşma öncesindeki müteselsil güvence belirli süre devam eder. Böylece mirasçılar kendi aralarında yaptığı sözleşmeyle alacaklının hukuki durumunu tek taraflı kötüleştiremez.
Bu sonuç özellikle banka kredisi, ticari borç, kira borcu, tazminat, özel hukuk alacağı ve geçerli şekilde mirasa intikal eden diğer borçlarda önem taşır. Borcun niteliğine göre özel kanun hükümleri ayrıca uygulanır.
Beş Yıllık Müteselsil Sorumluluk Ne Zaman Başlar?
TMK m.681’in genel kuralında beş yıllık süre paylaşmanın gerçekleştiği tarihten başlar. Paylaşmanın ne zaman tamamlandığı, tereke malının niteliğine göre yazılı paylaşma sözleşmesi, tapu tescili, banka dağıtımı veya mahkeme kararının kesinleşmesi gibi işlemlerden belirlenir.
Her mirasçının birkaç ay arayla farklı malları devraldığı karmaşık terekelerde tek bir tarih varsaymak yerine paylaşma işleminin hukuken ne zaman tamamlandığı tespit edilmelidir. Kısmi paylaşma yapılmışsa yalnız paylaşılan mal ve ona ilişkin borçların etkisi ayrıca değerlendirilir.
Beş yıllık süre, mirasbırakanın ölümünden veya mirasçılık belgesinin alınmasından başlamaz. Miras yıllarca paylaşılmadan kalmışsa TMK 681 dönemi henüz başlamamış olabilir; bu süreçte TMK 641 müteselsil sorumluluk devam eder.
Borç Paylaşmadan Sonra Muaccel Olacaksa Beş Yıl Nasıl Hesaplanır?
Kanun, paylaşma tarihinde henüz ödeme zamanı gelmemiş borçlar için özel başlangıç öngörür. Borç paylaşmadan sonra muaccel olacaksa beş yıllık teselsül süresi muacceliyet tarihinden başlar. Böylece alacaklının henüz talep edemediği bir borç için koruma süresi paylaşma gününden işletilip daha borç muaccel olmadan sona ermez.
Örneğin mirasbırakanın 2030 vadeli bir sözleşme borcu varken tereke 2026’da paylaşılmışsa, bu borç bakımından beş yıllık süre 2026’dan değil borcun 2030’daki muacceliyetinden başlar. Elbette sözleşmede erken muacceliyet veya fesih şartı gerçekleşirse gerçek muacceliyet tarihi ayrıca belirlenir.
Taksitli borçlarda her taksidin muacceliyet tarihi farklı olabilir. Alacaklı tüm borcu geçerli bir muacceliyet şartıyla topluca talep edebilir hâle gelmişse başlangıç buna göre değişir.
Alacaklının Borcun Bölünmesine Rızası Ne Sonuç Doğurur?
TMK 681, alacaklının borcun bölünmesine veya bir mirasçıya nakline açık ya da örtülü rıza göstermesini müteselsil sorumluluğu değiştiren temel unsur olarak düzenler. Alacaklı geçerli biçimde yeni borç düzenini kabul ederse artık paylaşma öncesindeki teselsüle dayanamayabilir.
Açık rıza yazılı sözleşme, borç nakli protokolü veya alacaklının imzaladığı paylaşma anlaşmasıyla gösterilebilir. Örtülü rıza ise davranışlardan kesin biçimde anlaşılmalıdır. Alacaklının yalnız bir mirasçıdan birkaç taksit tahsil etmesi her durumda diğer mirasçıları ibra ettiği veya borç naklini kabul ettiği anlamına gelmez.
Banka veya ticari alacaklı borçlu değişikliğini kendi kredi prosedürüne bağlamışsa, mirasçıların bankaya bilgi vermesi tek başına onay değildir. Bankanın borç naklini kabul eden açık işlemi aranır.
Mirasçılar “Bu Borcu Yalnız A Ödeyecek” Diye Kararlaştırırsa Ne Olur?
Mirasçılar paylaşma sözleşmesinde belirli borçları belirli mirasçılara yükleyebilir. Bu düzenleme iç ilişkide geçerlidir ve sonradan kimin kime rücu edeceğini belirler. Fakat alacaklı bu borç naklini kabul etmemişse dış ilişkide TMK 681’in müteselsil sorumluluğu devam eder.
Örneğin aile konutunu alan eş konut kredisi borcunu da üstlenmiş olabilir. Banka borç nakline açıkça rıza göstermemişse diğer mirasçılar kanundaki beş yıllık dönem içinde bankaya karşı sorumluluktan kendiliğinden çıkmış olmaz.
Bu nedenle paylaşma sözleşmesi hazırlanırken yalnız mirasçılar arası dağılım değil, önemli alacaklılardan borç nakli onayı alınması da planlanmalıdır. Aksi hâlde iç paylaşım dış takip riskini bitirmez.
Alacaklı Beş Yıl İçinde Borcun Tamamını Tek Mirasçıdan İsteyebilir mi?
Alacaklının rızasıyla teselsül kaldırılmamışsa, TMK 681 döneminde mirasçılar dış ilişkide müteselsilen sorumlu kalır. Alacaklı borcun tamamı için mirasçılardan birine veya birkaçına başvurabilir; ancak toplam alacağından fazla tahsil yapamaz.
Mirasçı “paylaşmada bana yalnız yüzde 20 borç düştü” diyerek alacaklıya karşı sorumluluğunu otomatik yüzde 20 ile sınırlayamaz. Bu oran iç rücu hesabında önemlidir. Dış ilişkide beş yıllık müteselsil sorumluluk korunur.
Alacaklı aynı borç için birden fazla mirasçıya takip yapıyorsa yapılan tahsilatlar tüm dosyalarda mahsup edilmelidir. Fazla tahsil hukuken mümkün değildir.
Borcun Tamamını Ödeyen Mirasçı Ne Yapabilir?
Müteselsil sorumluluk nedeniyle payından fazla ödeme yapan mirasçı, iç ilişkide diğer mirasçılara rücu edebilir. Rücu hesabı paylaşma sözleşmesi, borcu kimin üstlendiği, miras payları ve borcun hangi tereke malına ilişkin olduğuna göre yapılır.
Paylaşma sözleşmesinde borcu tamamen bir mirasçı üstlenmişse, alacaklı dış ilişkide başka mirasçıdan tahsil etmiş olsa bile ödeyen mirasçı borcu üstlenen kişiye iç ilişki hükümleri uyarınca dönebilir.
Rücu alacağının kendi zamanaşımı ve muacceliyet tarihi vardır. Mirasçı alacaklıya ödeme yaptıktan sonra bu hakkı geciktirmemeli ve ödeme dekontu, takip dosyası ile paylaşma sözleşmesini saklamalıdır.
İpotekli Tereke Borcunda Paylaşma Sonrası Ne Olur?
Tereke taşınmazı üzerinde ipotek varsa ayni teminat paylaşmadan etkilenmeden taşınmaz üzerinde devam eder. Taşınmaz hangi mirasçıya verilirse verilsin ipotek sicilde kaldığı sürece alacaklı taşınmazın paraya çevrilmesini isteyebilir.
Kişisel borç sorumluluğu ile ayni ipotek sorumluluğu ayrıdır. Mirasçılar taşınmazı bir kişiye özgüleyip kredi borcunu da ona bırakmış olabilir; banka kişisel borç nakline rıza göstermediyse diğer mirasçıların TMK 681 sorumluluğu sürerken ipotek de taşınmaz üzerinde devam eder.
İpotekli mal paylaşılırken taşınmazın brüt değeri değil borç ve ipotek yükü sonrası net değeri denkleştirme hesabında dikkate alınmalıdır.
Vergi ve Kamu Borçlarında da TMK 681 Aynen Uygulanır mı?
Mirasbırakanın kamu borçları bakımından TMK yanında Vergi Usul Kanunu, 6183 sayılı Kanun ve ilgili özel kanunlar uygulanır. Vergi aslı, gecikme fer’ileri ve cezaların mirasa geçişi aynı hukuki rejime tabi değildir. Özellikle vergi cezalarında ölümün ceza sorumluluğuna etkisi VUK’a göre ayrı değerlendirilir.
Mirasçılara geçen kamu alacağında sorumluluk ve takip, vergi hukukunun mirasçı paylarına ilişkin özel hükümleriyle sınırlanabilir. Bu nedenle TMK 681’deki genel özel hukuk teselsülü her kamu borcuna mekanik biçimde uygulanmamalıdır.
Vergi dairesinden ödeme emri gelen mirasçı borcun türünü, dönemini, miras payını ve reddi miras durumunu ayrıca incelemelidir.
Paylaşma Tarihi Nasıl İspatlanır?
Beş yıllık süreyi hesaplamak için paylaşmanın gerçekleştiği gün net olmalıdır. Mirasçılar yazılı paylaşma sözleşmesi yaptıysa sözleşme tarihi; taşınmaz devri gerekiyorsa tescil ve sözleşmenin ifa tarihi; mahkeme yoluyla paylaşmada kararın kesinleşme ve uygulama tarihi birlikte değerlendirilir.
Yalnız “kardeşler aramızda yıllar önce bölüştük” sözlü beyanı, özellikle taşınmaz ve yazılı şekle tabi paylaşma sözleşmelerinde yeterli olmayabilir. Banka transferi, tapu tescili, araç devri ve fiili teslim kayıtları paylaşmanın ne zaman gerçekleştiğini gösterir.
Kısmi paylaşma yapılmışsa her mal veya borç için TMK 681 başlangıcı aynı olmayabilir. Dosyada terekenin hangi bölümünün ne zaman ayrıştırıldığı tablo hâlinde çıkarılmalıdır.
TMK 681 İçin 12 Maddelik Kontrol
- Mirasçılık belgesini ve tüm mirasçıları belirleyin.
- Tereke borcunun gerçekten mirasbırakana ait olduğunu doğrulayın.
- Paylaşma sözleşmesini veya mahkeme kararını alın.
- Paylaşmanın hukuken hangi tarihte tamamlandığını belirleyin.
- Borcun paylaşma tarihinde muaccel olup olmadığını kontrol edin.
- Sonradan muaccel olacak borçta gerçek muacceliyet tarihini belirleyin.
- Beş yıllık teselsül son gününü hesaplayın.
- Alacaklının borcun bölünmesine açık rızası olup olmadığını araştırın.
- Örtülü rıza ileri sürülecekse kesin davranış ve belgeleri gösterin.
- Alacaklının bir mirasçıdan yaptığı tahsilatı diğer takiplerde mahsup edin.
- Payından fazla ödeyen mirasçının rücu hesabını çıkarın.
- İpotek, kefalet veya kamu borcu varsa özel hükümleri ayrıca uygulayın.
Türkiye Geneli ve Mersin Uygulaması
TMK 681 Türkiye genelinde uygulanır. Mersin’de miras kalan taşınmazların paylaşılması sırasında banka kredisi, aidat, ticari borç veya özel alacakların bir mirasçıya bırakılması sık görülür. Alacaklının onayı alınmadan yalnız aile içi protokole güvenmek, paylaşmadan sonra yıllarca takip riski yaratabilir.
Yurt dışındaki mirasçı da paylaşma sonrası teselsülün tarafı olabilir. Yabancı ülkede yaşamak TMK 681 sorumluluğunu kendiliğinden kaldırmaz; tebligat ve milletlerarası tahsil koşulları ayrıca değerlendirilir.
İlgili Rehberler
- TMK 641 Tereke Borçları
- TMK 642 Paylaşma İstemi
- TMK 644 Paylı Mülkiyete Dönüşüm
- Mevzuat Bilgi Sistemi – TMK
TMK 681’de Beş Yıllık Müteselsil Sorumluluk Nasıl Hesaplanır?
Mirasın paylaşılmış olması, tereke alacaklısının hakkını aynı gün sona erdirmez. TMK m.681, alacaklı tarafından borcun bölünmesine veya belirli mirasçıya nakline açık ya da örtülü rıza gösterilmemişse mirasçıların paylaşmadan sonra da tereke borçlarından müteselsilen sorumlu olmaya devam edeceğini düzenler. Bu nedenle paylaşma sözleşmesinde “bu borcu yalnız A mirasçısı ödeyecek” yazılması, alacaklı bu düzenlemeyi kabul etmedikçe alacaklının diğer mirasçılara karşı kanuni hakkını kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
Beş yıllık sürenin başlangıcı borcun niteliğine göre ayrılır. Borç paylaşma tarihinde zaten muaccelse süre paylaşmanın gerçekleştiği tarihten; borç daha sonra muaccel olacaksa muacceliyet tarihinden itibaren değerlendirilir. Dosyada paylaşma tarihi, borcun doğum tarihi ve muacceliyet tarihi aynı şeymiş gibi kullanılmamalıdır. Özellikle uzun vadeli kredi, garanti, vergi tahakkuku veya henüz sonuçlanmamış bir tazminat uyuşmazlığında borcun ne zaman istenebilir hâle geldiği ayrıca belirlenmelidir.
Alacaklının Borç Bölüşümüne Rızası Nasıl İspatlanır?
TMK m.681 bakımından alacaklının açık veya örtülü rızası kritik önemdedir. Açık rıza yazılı borç nakli sözleşmesi, banka protokolü, sulh veya açık kabul belgesiyle ortaya konabilir. Örtülü rıza iddiasında ise alacaklının yalnız belirli mirasçıyla yeni bir borç ilişkisi kurduğu, diğer mirasçıları borçtan çıkardığını gösteren davranışların bulunması gerekir. Sadece bir mirasçıdan kısmi ödeme almak, her olayda diğer mirasçıları borçtan çıkardığı anlamına gelmez.
Bu nedenle mirasçılar, paylaşma protokolünün bir örneğini alacaklıya göndermiş olmayı tek başına borçtan kurtulma belgesi saymamalıdır. Alacaklının kabul iradesi ayrıca ispatlanmalıdır. Banka, vergi dairesi, SGK veya özel hukuk alacaklısı bakımından borcun başka kişiye devri kendi mevzuat ve sözleşme şartlarına da tabi olabilir.
Mirasçılar Arasındaki İç İlişki ile Alacaklıya Karşı Dış Sorumluluk Farklıdır
Müteselsil sorumluluk, alacaklının kanuni şartlar içinde borcun tamamı için sorumlu mirasçılardan birine başvurabilmesine imkân verir. Ancak borcu ödeyen mirasçının diğer mirasçılarla arasındaki iç hesaplaşması bundan farklıdır. Paylaşma sözleşmesinde borcun hangi mirasçı tarafından taşınacağı kararlaştırılmışsa veya miras payları üzerinden iç yük dağılımı belirleniyorsa, fazla ödeme yapan mirasçının diğerlerine yönelteceği talep ayrıca incelenir.
Dosyada bu nedenle iki tablo tutulmalıdır. Birinci tablo alacaklıya karşı mevcut borcu, teminatları ve m.681 süresini; ikinci tablo ise mirasçıların kendi aralarındaki paylaşma sözleşmesini, borç yüklenimini ve yapılan ödemeleri göstermelidir. Bu iki hesabın karıştırılması, bir mirasçının iç ilişkide sorumlu olmadığı gerekçesiyle alacaklının talebini yanlış değerlendirmesine yol açabilir.
Paylaşma Sonrası Borç Dosyası İçin Belge Listesi
Mirasçılık belgesi, paylaşma sözleşmesi veya mahkeme kararı, borcun dayanağı olan sözleşme/ilam/tahakkuk, muacceliyet kaydı, alacaklının borç bölüşümüne rıza gösterdiğini ileri süren belge, yapılan ödemeler ve beş yıllık süre hesabı aynı dosyada bulunmalıdır. Miras reddedilmişse ret kararı da ayrıca eklenmelidir; mirası geçerli biçimde reddeden kişinin hukuki durumu mirası kabul ederek paylaşmaya katılan mirasçıyla aynı değildir.
Net sonuç: Paylaşma, tereke borcunu alacaklı yönünden otomatik olarak miras paylarına bölmez. TMK m.681’deki beş yıllık müteselsil sorumluluk ve alacaklının rızası ayrı ayrı kontrol edilmeden “paylaşma bitti, borç da bitti” sonucu kurulamaz.
Beş Yıllık Sürenin Sonu Dosyada Açıkça Hesaplanmalıdır
Paylaşma tarihi ile borcun muacceliyet tarihi farklıysa beş yıllık sürenin son günü her borç kalemi için ayrı hesaplanmalıdır. Aynı tereke içinde banka borcu paylaşma tarihinde muaccelken, ileride kesinleşen başka bir borç daha sonra muaccel olabilir. Tek bir genel “miras borçları son günü” oluşturmak bu nedenle hatalıdır.
Alacaklıya yapılan ödeme, takip veya dava işlemlerinin zamanaşımına etkisi ile TMK m.681’deki teselsül süresinin hukuki niteliği ayrıca incelenmelidir. Dosyada her borç için başlangıç, muacceliyet, paylaşma ve yapılan takip işlemleri ayrı kronoloji olarak tutulmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
1. Miras paylaşıldıktan sonra borç sorumluluğu hemen biter mi?
Hayır. TMK 681 şartlarında müteselsil sorumluluk devam eder.
2. Süre kaç yıldır?
Kural olarak paylaşmadan itibaren beş yıldır.
3. Borç daha sonra muaccel olacaksa süre ne zaman başlar?
Muacceliyet tarihinden başlar.
4. Mirasçılar borcu bir kişiye bırakırsa diğerleri kurtulur mu?
Alacaklı borç nakline rıza göstermedikçe dış sorumluluk kendiliğinden kalkmaz.
5. Alacaklının sözlü kabulü yeterli olabilir mi?
Kanun açık veya örtülü rızayı tanır; ancak ispat için yazılı ve açık onay en güvenli yöntemdir.
6. Alacaklı borcun tamamını tek mirasçıdan isteyebilir mi?
Beş yıllık teselsül döneminde, şartları varsa evet.
7. Tamamını ödeyen mirasçı diğerlerine dönebilir mi?
Evet. İç ilişkide rücu hakkı vardır.
8. İpotek paylaşmayla kalkar mı?
Hayır. Tapudaki ayni teminat ayrıca terkin edilmedikçe devam eder.
9. Beş yıl ölüm tarihinden mi başlar?
Hayır. Kural olarak paylaşma tarihinden; daha sonra muaccel borçta muacceliyetten başlar.
10. Vergi borcunda da aynı sonuç mu var?
Kamu borçlarında VUK ve 6183 gibi özel hükümler ayrıca uygulanır.
İçerik TMK m.681’in paylaşma sonrası beş yıllık müteselsil sorumluluk, sonradan muaccel borç ve alacaklı rızası sistemi esas alınarak hazırlanmış; TMK 641 ve kamu borcu özel hükümleriyle ayrım kurulmuştur.
Av. Halil Bakırcı – Mersin Barosu, Sicil No: 3472
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu
İstanbul Ofisi – Polaris Plaza, Maslak / Sarıyer
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu
Maslak Ahi Evran Caddesi, Polaris Plaza No:21, Kat:9, 34475 Sarıyer/İstanbul
İstanbul ve Mersin’deki fiziksel ofislerimizden Türkiye genelindeki dosyalar, görev ve yetki kuralları ile gerekli yerel işlemler dikkate alınarak koordine edilir. Yüz yüze görüşme için randevu sırasında tercih ettiğiniz ofisi belirtiniz.
İstanbul ofisini Google Haritalar’da açın · İletişim ve randevu
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu sitesinden daha fazla şey keşfedin
Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.
