Sağ Kalan Eş Aile Konutunun Kendisine Verilmesini İsteyebilir mi? TMK 652 Güncel 2026
Kısa ve net cevap: Türk Medeni Kanunu m.652’ye göre eşlerden birinin ölümü halinde tereke malları arasında ev eşyası veya eşlerin birlikte yaşadığı konut varsa sağ kalan eş, bunlar üzerinde miras hakkına mahsuben mülkiyet hakkı tanınmasını isteyebilir. Haklı sebeplerin varlığı hâlinde sağ kalan eşin veya mirasbırakanın diğer yasal mirasçılarından birinin istemi üzerine mülkiyet yerine intifa veya oturma hakkı tanınabilir. Konutun değeri sağ kalan eşin miras payını aşıyorsa eş, aradaki değeri diğer mirasçılara ödeyerek özgüleme talebini tamamlayabilir. Ancak taşınmaz üzerinde mirasbırakanın bir meslek veya sanat icra ettiği ve altsoydan birinin aynı meslek/sanatı sürdürmesi için gerekli olduğu özel durumda kanunun istisnası ayrıca uygulanır.
Güncellik: Rehber 10 Eylül 2026 tarihinde yürürlükte bulunan TMK m.240, m.652 ve miras paylaşımına ilişkin devam hükümleri esas alınarak hazırlanmıştır.
Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor
TMK 652 Sağ Kalan Eşe Hangi Hakkı Verir?
Sağ kalan eş mirasçı sıfatıyla tereke malları üzerinde diğer mirasçılarla birlikte hak sahibi olur. Ancak eşlerin birlikte yaşadığı konut ve günlük ev eşyası, diğer tereke mallarından farklı sosyal işleve sahiptir. Kanun sağ kalan eşin yaşam düzeninin ölüm nedeniyle tamamen bozulmasını önlemek için bu malların eşe özgülenmesini isteme hakkı tanır.
Bu hak otomatik tescil değildir. Sağ kalan eş özgüleme talebinde bulunur ve konutun/ev eşyasının terekeye dahil olduğu, birlikte yaşam için kullanıldığı ve paylaşma şartları belirlenir. Diğer mirasçılarla anlaşma varsa paylaşma sözleşmesi ve tapu işlemiyle sonuçlandırılabilir; anlaşma yoksa mahkeme yolu kullanılır.
Özgüleme miras payına mahsuben yapılır. Bu nedenle sağ kalan eş konutu “miras payına ek olarak karşılıksız” kazanmaz; konutun değeri kendi payı hesabında dikkate alınır.
TMK 652 Hangi Konut İçin Uygulanır?
Kanunun merkezindeki taşınmaz, eşlerin birlikte yaşadığı konuttur. Mirasbırakanın sahip olduğu her ev bu madde kapsamında sağ kalan eşe özgülenmez. Yazlık, yatırım dairesi, kiraya verilmiş ikinci ev veya hiç birlikte yaşanmamış taşınmaz için m.652’nin aile yaşamını koruyan özel amacı otomatik oluşmaz.
Eşlerin ölüm anında fiilen birlikte yaşadığı yer temel göstergedir. Hastanede uzun tedavi, geçici iş görevi veya bakım nedeniyle kısa süre ayrı kalınması konutun ortak yaşam merkezi niteliğini otomatik kaldırmaz. Nüfus adresi, elektrik-su abonelikleri, komşu kayıtları ve fiili kullanım birlikte incelenebilir.
Konut mirasbırakana tam mülkiyetle ait değilse, örneğin yalnız paylı malikse, özgüleme ancak terekeye geçen hak kapsamı içinde değerlendirilir. Üçüncü kişinin mülkiyeti m.652 ile ortadan kaldırılamaz.
Ev Eşyası da Sağ Kalan Eşe Verilebilir mi?
Evet. m.652 yalnız konutu değil, eşlerin ortak yaşamında kullanılan ev eşyasını da kapsar. Mobilya, temel beyaz eşya, mutfak ve günlük yaşam eşyaları bu kapsamda değerlendirilebilir. Koleksiyon, ticari stok veya meslek ekipmanı sırf evde bulunduğu için otomatik “ev eşyası” sayılmaz.
Ev eşyasının değeri de miras payına mahsup edilir. Tereke envanterinde eşyalar makul piyasa değerleriyle listelenir. Taraflar değer üzerinde anlaşamıyorsa bilirkişi incelemesi yapılabilir.
Mirasçılar arasında bazı eşyaların kişisel hatıra değeri nedeniyle uyuşmazlık çıkabilir. Kanunun amacı sağ kalan eşin günlük yaşamını sürdürebilmesi olduğundan eşyanın kullanım fonksiyonu önemlidir.
“Miras Hakkına Mahsuben” Ne Demektir?
Sağ kalan eşin kanuni miras payı, hangi zümreyle mirasçı olduğuna göre TMK’da belirlenir. Örneğin altsoy ile birlikte mirasçıysa eşin payı farklı; mirasbırakanın ana-baba zümresiyle birlikteyse farklıdır. m.652 özgülemesinde konutun ve ev eşyasının değeri bu miras payına sayılır.
Sağ kalan eşin miras payının parasal değeri konut ve eşyayı karşılıyorsa, özgüleme bu pay içinde yapılabilir. Terekenin başka malları diğer mirasçılara dağıtılarak denge sağlanır.
Konut değeri eşin payından yüksekse aradaki farkın nasıl tamamlanacağı paylaşma hesabında belirlenir. Böylece diğer mirasçıların saklı/miras payları karşılıksız azaltılmaz.
Konutun Değeri Eşin Miras Payından Fazlaysa Ne Olur?
Sağ kalan eş konutun kendi miras payını aşan değerini diğer mirasçılara ödeyerek mülkiyet özgülemesini isteyebilir. Bu durumda önce terekenin net değeri, sonra eşin miras payı ve konut/ev eşyasının güncel piyasa değeri hesaplanır.
Örneğin eşin net miras hakkı 2 milyon TL, aile konutunun değeri 3 milyon TL ise 1 milyon TL değer farkı paylaşma hesabında diğer mirasçılara ödenir veya eşin başka tereke alacağından mahsup edilir. Rakamlar somut tereke borçları ve diğer mallara göre değişir.
Konutun değerinin bilirkişiyle gerçekçi belirlenmesi önemlidir. Düşük değer diğer mirasçıların, aşırı yüksek değer sağ kalan eşin hakkını zedeler.
Mülkiyet Yerine İntifa veya Oturma Hakkı Tanınabilir mi?
Evet. m.652, haklı sebeplerin varlığı hâlinde sağ kalan eşin veya mirasbırakanın diğer yasal mirasçılarından birinin istemi üzerine konutta mülkiyet yerine intifa veya oturma hakkı tanınmasına izin verir.
Bu çözüm özellikle konutun değeri eşin payını çok aşıyor ve eşin değer farkını ödeme gücü bulunmuyorsa önem taşır. Eş yaşamı boyunca konutta oturma veya yararlanma hakkını korurken çıplak mülkiyet diğer mirasçılarda kalabilir.
İntifa hakkı, oturma hakkından daha geniş yararlanma yetkisi sağlar. Hangi sınırlı ayni hakkın uygun olduğu tarafların ihtiyacı, taşınmazın kullanım şekli ve diğer mirasçıların menfaatine göre belirlenir.
Aile Konutunda Mirasbırakan Meslek veya Sanat İcra Ediyorsa Ne Olur?
TMK 652, altsoydan birinin aynı meslek veya sanatı devam ettirmesi için gerekli olan taşınmazlarda özel istisna getirir. Mirasbırakanın meslek veya sanat yürüttüğü bölümün/taşınmazın bu faaliyeti sürdürecek altsoya özgülenmesi gerekebilir.
Bu istisna her “evden çalışma” durumunda otomatik uygulanmaz. Taşınmazın meslek veya sanatın icrası için gerçekten gerekli olması ve altsoy mirasçının aynı faaliyeti sürdürmesi gerekir. Örneğin atölye, özel üretim yeri veya meslekle bütünleşmiş taşınmaz somut incelemeye konu olur.
Konutun bir bölümü aile yaşamı, diğer bölümü meslek için kullanılıyorsa fizikî/hukuki ayrım ve kullanımın devamı bilirkişiyle değerlendirilebilir.
TMK 652 ile Mal Rejimindeki TMK 240 Aile Konutu Hakkı Aynı mı?
Hayır. TMK m.240 edinilmiş mallara katılma rejiminin ölümle sona ermesi hâlinde sağ kalan eşin katılma alacağına ilişkin aile konutu ve ev eşyası hakkını düzenler. TMK m.652 ise mirasın paylaşılması aşamasında sağ kalan eşin miras hakkına mahsuben özgüleme talebidir.
Ölüm halinde önce eşler arasındaki mal rejimi tasfiye edilir; sağ kalan eşin katılma alacağı belirlenir. Daha sonra tereke ve miras payları hesaplanır. Aynı konut bakımından m.240 ve m.652’nin koşulları dosyaya göre ayrı ayrı gündeme gelebilir.
Bu iki hesabı karıştırmak, terekenin net değerini ve eşin gerçek miras payını yanlış belirler. Evlilikteki mal rejimi, konutun edinilme tarihi ve finansmanı ölümden sonra ilk incelenecek konulardandır.
Sağ Kalan Eş Talebini Hangi Mahkemede İleri Sürer?
Miras paylaşımından doğan m.652 özgüleme uyuşmazlığı sulh hukuk mahkemesinin miras paylaşımı yetkileri içinde değerlendirilir. Mirasbırakanın son yerleşim yeri, mirasın açıldığı yer olarak temel yetki bağlantısıdır.
Dava veya paylaşma talebinde mirasçılık belgesi, aile nüfus kaydı, konut tapusu, evlilik/mal rejimi bilgileri, taşınmazın değerine ilişkin belgeler ve fiili ortak yaşamı gösteren kayıtlar sunulur.
Tapu kaydında üçüncü kişiye ait pay, ipotek, haciz veya aile konutu şerhi varsa bunlar ayrıca dikkate alınır. m.652 üçüncü kişinin geçerli ayni hakkını kendiliğinden kaldırmaz.
Sağ Kalan Eş Yurt Dışında Yaşıyorsa Bu Hakkı Kullanabilir mi?
Evet. Türk miras hukukunun uygulandığı tereke bakımından sağ kalan eşin yabancı ülkede yaşaması m.652 hakkını ortadan kaldırmaz. Türkiye’de avukata özel yetkili vekâletname verilebilir; tapu ve dava işlemleri vekil aracılığıyla yürütülebilir.
Eş ölümden sonra çocuklarının yanına geçici olarak yurt dışına taşınmış olsa bile aile konutunun ölüm öncesi ortak yaşam merkezi niteliği belgelerle ispatlanabilir. Sonradan başka yerde yaşamak hakkı otomatik düşürmez.
Yabancı evlilik veya yabancı boşanma kaydı varsa sağ kalan eş sıfatının Türkiye nüfus/tanıma kayıtlarında doğru olması gerekir. Ölüm tarihinde evlilik hukuken devam etmiyorsa m.652 eş hakkı doğmaz.
TMK 652 Dosyasında 12 Kontrol
- Ölüm tarihinde evlilik bağının devam ettiğini doğrulayın.
- Güncel mirasçılık belgesini alın.
- Önce mal rejimi tasfiyesi gerekip gerekmediğini belirleyin.
- Aile konutunun tapu kaydını ve malik oranlarını alın.
- Eşlerin gerçekten bu konutta birlikte yaşadığını belgeleyin.
- Ev eşyası envanterini çıkarın.
- Net tereke değerini borçlar düşülerek hesaplayın.
- Sağ kalan eşin miras payını belirleyin.
- Konut ve eşyanın güncel piyasa değerini tespit edin.
- Değer farkı varsa ödeme/mahsup planını kurun.
- Mülkiyet yerine intifa veya oturma hakkının daha uygun olup olmadığını değerlendirin.
- Meslek-sanat istisnası bulunup bulunmadığını kontrol edin.
Türkiye Geneli ve Mersin Uygulaması
TMK 652 Türkiye genelinde aynıdır. Mersin’de özellikle aile konutunun yüksek değerli olduğu Mezitli ve Yenişehir gibi bölgelerde konut değeri sağ kalan eşin miras payını aşabilir. Bu durumda özgüleme bedel farkı ve intifa/oturma seçenekleri birlikte hesaplanmalıdır.
Yurt dışında yaşayan eş veya çocukların bulunduğu terekelerde değerleme, vekâletname ve tebligat işlemleri önceden planlanır. Türkiye’deki konutun boş kalması m.652 hakkını kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
İlgili Rehberler
- Miras Paylaşma İstemi TMK 642
- Miras Ortaklığını Paylı Mülkiyete Dönüştürme
- Aile Konutu Şerhi Olmadan Satış
- Mevzuat Bilgi Sistemi – TMK
TMK 652 Talebinde Aile Konutu Olduğu Nasıl İspatlanır?
Sağ kalan eşin TMK m.652 talebi için taşınmazın yalnız tapuda “mesken” niteliğinde görünmesi yeterli değildir; eşlerin ölümden önce birlikte yaşadıkları aile konutu olması gerekir. Yerleşim yeri kayıtları, elektrik-su-doğalgaz abonelikleri, apartman yönetimi kayıtları, komşu beyanları ve fiilî kullanım durumu bu niteliğin ispatında önemlidir. Mirasbırakanın sahip olduğu her konut m.652 kapsamında otomatik olarak sağ kalan eşe özgülenmez.
Ev eşyası bakımından da terekeye ait ve aile yaşamında kullanılan eşyalar belirlenmelidir. Kişisel kullanım eşyası, üçüncü kişiye ait mal veya ticari işletmeye ait demirbaşlar aynı kapsamda değerlendirilmez. Uyuşmazlık varsa eşya listesi, fatura, fotoğraf ve gerektiğinde bilirkişi incelemesiyle malın aidiyeti tespit edilir.
Mülkiyet, İntifa ve Oturma Hakkı Arasındaki Seçim Nasıl Yapılır?
TMK m.652’nin temel yolu, sağ kalan eşe miras hakkına mahsuben mülkiyet tanınmasıdır. Bununla birlikte haklı sebepler varsa sağ kalan eşin veya mirasbırakanın diğer yasal mirasçılarından birinin istemi üzerine mülkiyet yerine intifa veya oturma hakkı tanınması da gündeme gelebilir. Bu nedenle mahkeme yalnız “ev eşe verilsin/verilmesin” ikiliğine sıkışmaz; kanunun öngördüğü daha sınırlı ayni hak seçeneklerini de somut ihtiyaç ve mirasçı menfaatleri üzerinden değerlendirir.
Mülkiyet özgülenmesinde taşınmazın değeri ile sağ kalan eşin miras payı birlikte hesaplanmalıdır. Taşınmazın değeri miras payından yüksek veya düşük olabilir. Bu durumda paylaşma hesabı, diğer tereke malları ve varsa bedel denkleştirmesi birlikte ele alınır. Değer, soyut emlak ilanına göre değil taşınmazın hukuki ve fiilî özellikleri dikkate alınarak belirlenmelidir.
Mal Rejimi Tasfiyesi ile Miras Paylaşımı Birbirinden Ayrılmalıdır
Eşlerden birinin ölümü yalnız miras hukukunu değil, uygulanıyorsa eşler arasındaki mal rejiminin tasfiyesini de gündeme getirir. Önce sağ kalan eşin mal rejiminden doğan alacağı veya kişisel mal iddiası belirlenebilir; daha sonra terekenin net kapsamı üzerinden miras paylaşımı yapılır. TMK m.652’deki aile konutu özgülemesi, mal rejimi tasfiyesindeki aile konutuna ilişkin haklarla aynı işlem değildir.
Bu ayrım özellikle taşınmaz evlilik içinde edinilmişse önemlidir. Tapunun yalnız mirasbırakan adına olması, sağ kalan eşin mal rejiminden hiçbir hakkı olmadığı anlamına gelmez. Buna karşılık mal rejiminden doğan alacağın bulunması da m.652 talebini otomatik olarak ortadan kaldırmaz. Her iki hukuki aşama kendi şartları ve hesap sistemiyle yürütülür.
TMK 652 Dosyasında Hazırlanacak Belgeler
Ölüm belgesi, mirasçılık belgesi, tapu kaydı, aile konutunda birlikte yaşamayı gösteren kayıtlar, ev eşyası envanteri, taşınmaz değerleme belgeleri, varsa mal rejimi tasfiyesi dosyası ve diğer mirasçıların talepleri birlikte toplanmalıdır. Taşınmaz üzerinde ipotek, haciz veya üçüncü kişi hakkı varsa özgüleme kararının bu hakları kendiliğinden kaldırmadığı da dikkate alınmalıdır.
Net sonuç: Sağ kalan eşin m.652 hakkı, “eş olduğum için ev doğrudan bana kalır” biçiminde otomatik bir mülkiyet geçişi değildir. Talep, aile konutu niteliği, miras payına mahsup, diğer mirasçıların hakları ve gerekirse intifa/oturma seçenekleri birlikte değerlendirilerek sonuçlandırılır.
Aile Konutunda İşyeri veya Meslek Bölümü Bulunuyorsa
Taşınmazın bir bölümünün aile konutu, başka bir bölümünün mirasbırakanın meslek veya sanat faaliyeti için kullanılması hâlinde m.652’nin özel sınırlamaları ayrıca incelenmelidir. Kanun, mirasbırakanın meslek veya sanatını altsoyundan birinin sürdürmesi için gerekli bölümler bakımından özel koruma öngörür. Bu nedenle karma kullanımlı taşınmazda bütün yapının tek kalemde eşe özgülenmesi yerine bölümlerin gerçek kullanım amacı belirlenmelidir.
Tapu niteliği, ruhsat, işyeri kaydı ve fiilî kullanım birlikte incelendiğinde konut ile mesleki alanın sınırı somutlaşır. Bu ayrım paylaşma hesabına ve tanınacak ayni hakkın kapsamına doğrudan etki eder.
Sık Sorulan Sorular
1. Sağ kalan eş aile konutunu tamamen alabilir mi?
TMK 652 şartlarıyla miras hakkına mahsuben mülkiyet özgülemesini isteyebilir.
2. Diğer mirasçılar istemezse hak kullanılamaz mı?
Anlaşma yoksa mahkeme yoluyla talep edilir.
3. Konut miras payından pahalıysa ne olur?
Değer farkı diğer mirasçılara ödenerek özgüleme tamamlanabilir.
4. Mülkiyet yerine oturma hakkı olabilir mi?
Evet. Haklı sebepler varsa intifa veya oturma hakkı tanınabilir.
5. Yazlık da aile konutu sayılır mı?
m.652 eşlerin birlikte yaşadığı konutu korur; yatırım/yazlık taşınmazın fiili ortak yaşam merkezi olup olmadığı incelenir.
6. Ev eşyası da kapsama girer mi?
Evet. Ortak yaşamda kullanılan ev eşyası da miras payına mahsuben özgülenebilir.
7. TMK 240 ile aynı hak mı?
Hayır. m.240 mal rejimi tasfiyesine; m.652 miras paylaşımına ilişkindir.
8. Ev ipotekliyse m.652 ipoteği kaldırır mı?
Hayır. Geçerli ayni yükler ayrıca devam eder.
9. Yurt dışındaki eş talep edebilir mi?
Evet. Vekil aracılığıyla Türkiye’de başvuru yapılabilir.
10. Konutta aile işletmesi varsa ne olur?
Altsoyun aynı meslek veya sanatı sürdürmesi için gerekli taşınmazlar bakımından kanuni istisna ayrıca değerlendirilir.
İçerik TMK m.652’nin sağ kalan eşe aile konutu ve ev eşyası bakımından tanıdığı miras payına mahsup özgüleme hakkı, intifa/oturma seçeneği ve meslek-sanat istisnası esas alınarak hazırlanmıştır.
Av. Halil Bakırcı – Mersin Barosu, Sicil No: 3472
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu
İstanbul Ofisi – Polaris Plaza, Maslak / Sarıyer
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu
Maslak Ahi Evran Caddesi, Polaris Plaza No:21, Kat:9, 34475 Sarıyer/İstanbul
İstanbul ve Mersin’deki fiziksel ofislerimizden Türkiye genelindeki dosyalar, görev ve yetki kuralları ile gerekli yerel işlemler dikkate alınarak koordine edilir. Yüz yüze görüşme için randevu sırasında tercih ettiğiniz ofisi belirtiniz.
İstanbul ofisini Google Haritalar’da açın · İletişim ve randevu
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu sitesinden daha fazla şey keşfedin
Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.
